slide bài giảng ktct tích lũy tư bản tuần hoàn & chu chuyển của tb

Thực chất của quá trình TLTB Tích lũy tư bản là quá trình tư bản hóa gíá trị thặng dư, tức là biến một bộ phận gíá trị thặng dư thu được thành tư bản phụ thêm nhằm mở rộng qui mô sản xu

CHƯƠNG 3

TÍCH LŨY TƯ BẢN TUẦN HOÀN & CHU CHUYỂN CỦA TB

I TÍCH LŨY TƯ BẢN

1 Thực chất của quá trình tích l y t b n ũy tư bản ư bản ản

2 Những nhân tố quyết định qui mô tích lũy TB

3 Qui luật chung của tích lũy tư bản

07/08/24 4

1 Thực chất của quá trình TLTB

Tích lũy tư bản là quá trình tư bản hóa gíá trị thặng

dư, tức là biến một bộ phận gíá trị thặng dư thu được thành tư bản phụ thêm nhằm mở rộng qui mô sản xuất Tích lũy tư bản là tiền đề của Tái sản xuất mở rộng TBCN

TSXMR là đặc trưng của PTSX TBCN,

1 Thực chất của quá trình TLTB

Ví dụ:

Một nhà TB đầu tư 100K, sau một chu kỳ sản xuất kinh doanh thu được một GTTD là 20 M

 Nếu nhà TB tiêu dùng hết 20M thì quá trình TSX lặp

lại với qui mô 100K, đó là ‘Tái sản xuất giản đơn’

 Muốn ‘Tái sản xuất mở rộng’, nhà TB phải chia 20

07/08/24 6

1 Thực chất của quá trình TLTB

 Nghiên cứu thực chất của Quá trình tích lũy TB

Marx rút ra 2 kết luận:

 Nguồn gốc của tư bản tích lũy chính là GTTD, và

tư bản tích lũy chiếm một tỷ lệ ngày càng lớn so với

tư bản ứng ra lúc đầu

 Quá trình tích lũy tư bản đã làm cho quyền sở hữu

trong nền sản xuất hàng hóa giản đơn biến thành quyền chiếm đoạt TBCN

2 Những nhân tố quyết định qui mô TLTB

 Với một khối lượng M không đổi:

Qui mô tích lũy TB tùy thuộc vào Tỷ lệ phân chia

giữa Tích lũy và Tiêu dùng (M1/M2)

 Với một tỷ lệ Tích lũy / Tiêu dùng không đổi:

Qui mô Tích lũy TB tùy thuộc vào khối lượng GTTD (M) thu được

 Những nhân tố làm tăng khối lượng M cũng là những nhân tố làm tăng qui mô Tích lũy TB

07/08/24 8

2 Những nhân tố quyết định qui mô TLTB

Có 4 nhân tố chủ yếu tác động tới khối lượng (M)

 Tỷ suất GTTD (m’) và khối lượng TBKB (V)

 Trình độ năng suất lao động xã hội

 Chênh lệch giữa ‘TB sử dụng’ và ‘TB tiêu dùng’

 Qui mô của TB ứng trước

3 Qui luật chung của tích lũy TB

a) Quá trình Tích lũy TB là quá trình Tích tụ

và Tập trung TB

‘Tích tụ tư bản’ là sự gia tăng qui mô của TB cá biệt bằng cách tư bản hóa GTTD, là kết quả của ‘Tích lũy TB’

Tích tụ TB là tất yếu do:

 Yêu cầu của các qui luật khách quan

 Khối lượng (M) ngày càng tăng, là điều kiện để

tích tụ TB

07/08/24 10

3 Qui luật chung của tích lũy TB

 ‘Tập trung TB’ là sự gia tăng qui mô của tư bản cá

biệt bằng cách hợp nhất nhiều tư bản sẵn có lại thành một tư bản khác lớn hơn

Tập trung TB là tất yếu do:

 Yêu cầu của các qui luật khách quan

 Tác động trực tiếp của Cạnh tranh và Tín dụng

3 Qui luật chung của tích lũy TB

b Quá trình tích lũy tư bản là quá trình

Cấu tạo hữu cơ của tư bản ngày càng tăng

 Cấu tạo hữu cơ của tư bản là cấu tạo gíá trị của tư

bản do cấu tạo kỹ thuật qui định và phản ánh những thay đổi trong cấu tạo kỹ thuật

 Cấu tạo kỹ thuật là tỷ lệ giữa số lượng TLSX và

số lượng SLĐ sử dụng các TLSX đó trong quá trình S.x

 Cấu tạo gíá trị của tư bản là tỷ lệ giữa gíá trị của

TBBB và gíá trị của TBKB trong quá trình s.x

 Khái niệm ‘Cấu tạo hữu cơ của TB’ (C/V) phản ánh

kết cấu của tư bản cả về vật chất và giá trị

07/08/24 12

3 Qui luật chung của tích lũy TB

Cấu tạo hữu cơ của tư bản ( C/V ) có xu hướng ngày càng tăng

Tức là TBBB và TLSX (C) tăng nhanh hơn so với

TB KB và SLĐ (V)

Do …

3 Qui luật chung của tích lũy TB

c Quá trình tích lũy tư bản là quá trình gia tăng nạn thất nghiệp, là quá trình bần cùng hóa gc VS

 Quá trình tích lũy tư bản làm gia tăng nạn thất

nghiệp, do:

 Tich tụ và Tập trung tư bản: TB lớn có nhu cầu

về SLĐ ít hơn so với TB nhỏ

 Cấu tạo hữu cơ của tư bản tăng: Nhu cầu về

SLĐ của một tư bản nhất định sẽ giảm

 Làm làm phá sản những người sx nhỏ v.v.

07/08/24 14

3 Qui luật chung của tích lũy TB

tại, phát triển của CNTB

 Tạo khả năng cho T.B được mở rộng một cách đột

ngột và nhanh chóng trong tiến trình vận động theo chu kỳ công nghiệp ;

 Gây áp lực đối với đội ngũ công nhân có việc

Có 2 hình thức bần cùng hóa: ‘Bần cùng hóa tương đối’ và ‘Bần cùng hóa tuyệt đối’

3 Qui luật chung của tích lũy TB

d Quá trình tích lũy tư bản làm cho mâu

thuẫn cơ bản của CNTB ngày càng gay gắt

 Cùng với quá trình Tích lũy tư bản:

LLSX ngày càng phát triển, tính chất xã hội hoá ngày càng cao

Trong khi QHSX vẫn dựa trên chế độ chiếm hữu tư nhân TBCN về TLSX

  Mâu thuẫn giữa LLSX và QHSX TBCN ngày càng trở

nên gay gắt

07/08/24 16

II TUẦN HOÀN VÀ CHU CHUYỂN

CỦA TƯ BẢN

1 Tuần hoàn của tư bản

2 Chu chuyển của tư bản

1 Tuần hoàn của tư bản

a) Khái niệm Tuần hoàn của tư bản là sự vận động của tư bản trải qua ba giai đoạn, lần lượt mang ba hình thái, thực hiện ba chức năng,

Để rồi quay trở lại hình thái ban đầu với một giá trị không chỉ được bảo tồn mà còn tăng thêm

 Tuần hoàn của tư bản là một sự vận động liên tục, qua đó tư bản được bảo tồn, chuyển hóa và không ngừng lớn lên

07/08/24 18

1 Tuần hoàn của tư bản

b) Ba giai đoạn của sự vận động của tư bản

 GĐ 1: T.B Tiền tệ biến thành T.B Sản xuất

T – H (SLĐ + TLSX)

 Chức năng: Mua sắm các yếu tố s.x

 GĐ 2 : T.B Sản xuất biến thành T.B Hàng hóa

1 Tuần hoàn của tư bản

Kết luận

 Tư bản không chỉ là một quan hệ xã hội

Tư bản còn là một sự vận động

 Chỉ có không ngừng vận động thì bản chất của tư bản

- Gíá trị đem lại Gíá trị TD - mới được thực hiện

07/08/24 20

2 Chu chuyển của tư bản

a) Khái niệm

 Chu chuyển của tư bản là sự t uần hoàn của TB

được lặp đi lặp lại một cách định kỳ

2 Chu chuyển của tư bản

a) Khái niệm

 Thời gian CC và Số vòng CC

Thời gian C.C là khoảng thời gian kể từ khi ứng TB dưới một hình thái nhất định nào đó cho đến khi thu về cũng dưới hình thái đó có kèm theo GTTD

Thời gian C.C = Thời gian S.X + Thời gian LT

07/08/24 22

2 Chu chuyển của tư bản

a) Khái niệm

 Thời gian C.C quyết định ‘Tốc độ CC của TB’

Thời gian CC càng ngắn thì Tốc độ CC càng nhanh

và ngược lại

Tốc độ CC của T.B được biểu thị bằng số vòng CC

‘Số vòng CC của TB’ là con số CC trung bình của các bộ phận khác nhau của TB

= Tổng Giá trị CC của TB / Giá trị của TB ứng trước

2 Chu chuyển của tư bản

b) T.B Cố định và T.B Lưu động

 Vật chất: Tham gia toàn bộ vào quá trình sx.

 Giá trị: Hao mòn từng phần và chuyển dần vào SP

 Tư bản Cố định

 Khác nhau về bản chất, vai trò trong sx GTTD

 Giống nhau về phương thức CC giá trị: Giá trị CC

toàn bộ vào SP ngay trong một chu kỳ sx kd

 Tư bản Lưu động : C2 + V

Bao gồm; Máy móc, thiết bị, nhà xưởng …( C1)

2 Chu chuyển của tư bản

c) Hao mòn Hữu hình - Hao mòn Vô hình

07/08/24 26

2 Chu chuyển của tư bản

c) Hao mòn Hữu hình - Hao mòn Vô hình

thiết bị mới có hiệu quả cao hơn

2 Chu chuyển của tư bản

c) Hao mòn Hữu hình - Hao mòn Vô hình

Giải pháp khắc phục

Bảo quản tốt máy móc thiết bị (cả ở trong và ngoài quá trình sản xuất )

Tăng cường hiệu suất sử dụng của máy móc thiết bị

và tìm cách thu hồi vốn càng nhanh càng tốt

07/08/24 28

2 Chu chuyển của tư bản

d) Tác dụng và những biện pháp tăng tốc độ CC của TB

Tác dụng

Giúp tiết kiệm chi phí bảo quản, sửa chữa; Giảm hao mòn hữu hình và tránh hao mòn vô hình; Có điều kiện áp dung kỹ thuật - công nghệ mới …

Giúp tiết kiệm tư bản, mở rộng qui mô sản xuất

Tăng Tỷ suất GTTD và Khối lượng GTTD hàng năm

2 Chu chuyển của tư bản

d) Tác dụng và những biện pháp tăng tốc độ CC của TB

Biện pháp

Muốn tăng tốc độ chu chuyển tư bản phải rút ngắn thời gian chu chuyển

 Rút ngắn thời gian sản xuất bằng cách: Nâng cao

trình độ tổ chức quản lý, phân công lao động, kỹ thuật

- công nghệ v.v

 Rút ngắn thời gian lưu thông bằng cách: Nắm

vững tình hình thị trường, giảm khoảng cách từ nơi sản xuất tới nơi tiêu thụ, phát triển mạng lưới giao thông v.v…

XIN CHÂN THÀNH CẢM ƠN QUÝ THÀY CÔ ĐÃ LẮNG NGHE

10 Khi thu nhập của người tiêu dùng thay

đổi và giá cả sản phẩm không đổi thì:

07/08/24 32

10 Khi thu nhập của người tiêu dùng thay

đổi và giá cả sản phẩm không đổi thì: