giải pháp giúp học sinh yếu kém lớp 12c3 trường thpt nguyễn trung trực học và làm bài trắc nghiệm môn vật lý đạt hiệu quả

Để nâng cao hiệu quả trong giảng dạy và giúp các em học sinh yếu kém tiến bộtrong học tập, tôi viết chuyên đề “Giải pháp giúp học sinh yếu kém lớp 12C3 TrườngTHPT Nguyễn Trung Trực học v

PHẦN MỞ ĐẦU1.Lý do chọn đề tài:

Thông qua các đợt coi thi trong năm học vừa qua tôi nhận thấy đa số học sinhyếu kém của trường đều làm xong bài trắc nghiệm trước thời gian quy định, thậm chí

có em chọn đáp án một cách ngẫu nhiên mà không cần đọc kỹ đề thi Trong đó cómôn Vật lí các em làm bài xong trước thời gian và điểm các em không đạt yêu cầu

Trong năm học 2010-2011, được phân công giảng dạy môn Vật lí lớp 12C3, tôitiến hành cho các em khảo sát với bài kiểm tra 1 tiết trắc nghiệm thời gian 45’ (30 câukiến thức chương I) và kết quả đạt được là 13/37 học sinh trên trung bình, như vậy là tỉ

lệ học sinh yếu kém còn hơn 64% Kết quả trên có nhiều nguyên nhân như: Đầu vàohọc sinh của trường là yếu, do các em mất căn bản từ lớp dưới dẫn đến chán học, lườihọc Trong đó, có nguyên nhân các em cho rằng thi trắc nghiệm không cần học cũng

có thể làm bài được

Để nâng cao hiệu quả trong giảng dạy và giúp các em học sinh yếu kém tiến bộtrong học tập, tôi viết chuyên đề “Giải pháp giúp học sinh yếu kém lớp 12C3 TrườngTHPT Nguyễn Trung Trực học và làm bài trắc nghiệm môn Vật lí đạt hiệu quả” nhằmđưa ra các giải pháp giúp học sinh yếu kém lớp 12C3 cách học để làm bài trắc nghiệmđạt hiệu quả trong các kỳ thi sắp tới

2.Khách thể và đối tượng nghiên cứu:

2.1.Khách thể nghiên cứu:

Giáo viên bộ môn vật lý và học sinh yếu kém môn Vật lí lớp 12C3

2.2.Đối tượng nghiên cứu:

Việc học và làm bài trắc nghiệm môn Vật lí của học sinh yếu kém lớp 12C3Trường THPT Nguyễn Trung Trực

3.Phạm vi nghiên cứu:

Học sinh yếu kém môn Vật lí lớp 12C3

4.Phương pháp nghiên cứu:

4.1.Đọc tài liệu để xây dựng cơ sở lí luận của đề tài.

4.2.So sánh đối chiếu kết quả.

4.3.Phối hợp các phương pháp tự học, trực quan, phân tích, thảo luận nhóm,

phương pháp trình chiếu, ôn tập chương bằng máy chiếu, tổ chức thi đua giữa cácnhóm…

PHẦN NỘI DUNG1.Cơ sở lí luận:

Thực hiện Nghị quyết số 40/2000/QH10 của Quốc hội, toàn quốc đang thựchiện đổi mới giáo dục phổ thông Đây là một quá trình đổi mới khá toàn diện về nhiềulĩnh vực của giáo dục phổ thông mà tâm điểm của quá trình này là đổi mới chươngtrình giáo dục từ tiểu học đến THPT mà chương trình THPT chính thức thực hiện trêntoàn quốc từ năm học 2006-2007

Đổi mới chương trình sách giáo khoa lần này đặt trọng tâm vào việc đổi mớiphương pháp giảng dạy Định hướng đổi mới phương pháp dạy và học đã được xácđịnh trong Nghị quyết Trung ương 4 khoá VII(1-1993), Nghị quyết Trung ương 2 khoáVIII(12-1996), được thể chế hoá trong luật giáo dục năm 2005 , được cụ thể hóa trongcác chỉ thị của Bộ Giáo dục và Đào tạo, đặc biệt chỉ thị số 14(4-1999)

Điều 28.2 của Luật Giáo dục đã ghi “Phương pháp giáo dục phổ thông phải pháthuy tính tích cực, tự giác, chủ động sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm củatừng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm,rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lạiniềm vui, hứng thú học tập cho học sinh”

Thi trắc nghiệm khách quan có ưu điểm là đánh giá phạm vi kiến thức rộng hơnhình thức thi tự luận Với lượng câu hỏi nhiều hơn thi tự luận, mỗi câu có 4 phương ántrả lời nên khối lượng kiến thức đưa vào để kiểm tra khá lớn, có thể đủ để dàn trải hầuhết các nội dung của chương trình học Do đó học sinh không thể học tủ, học lệch màphải học đầy đủ, hoàn thiện

Với phạm vi bao quát rộng của đề thi, khối lượng câu hỏi lớn, thí sinh khó cóthể chuẩn bị tài liệu để sử dụng khi thi yêu cầu học sinh phải cố gắng tập trung làmviệc liên tục mới hoàn thành đầy đủ bài thi, thì hiện tượng tiêu cực trong kì thi sẽ đượchạn chế rất nhiều

-Với lượng kiến thức nhiều cả chương trình số câu hỏi nhiều (trên 40 câu) đòihỏi việc chuẩn bị kiến thức của học sinh là quan trọng nhất, nó là khâu quyết định “cókiến thức là có tất cả” nhưng đồng thời với trang bị kiến thức nên giáo viên cũng nên

2.Cơ sở thực tiễn:

Trường THPT Nguyễn Trung Trực là trường bán công chuyển sang công lập,

do đó đầu vào các em đa số là học sinh yếu kém Lớp 12C3 tỉ lệ học sinh yếu kém cònkhá cao, mà đã yếu kém thì các em rất lười học, mất căn bản từ lớp dưới Trong khi đómôn vật lí là một môn học tự nhiên đòi hỏi khả năng tính toán và tư duy Việc này vớihọc sinh yếu kém không dễ dàng, hơn nữa với lượng kiến thức rộng trong bài kiểm tratrắc nghiệm khách quan do đó các em sẽ không nhớ nỗi các kiến thức trong cả nămhọc

Đối với học sinh trung bình khá còn một số học sinh còn có ý thức tự họcnhưng đa số học sinh yếu kém các em chưa có ý thức tự học Như vậy, làm thế nào đểhọc sinh phải học, phải nắm kiến thức để làm bài thi trắc nghiệm

3.Nội dung vấn đề:

3.1.Vấn đề đặt ra:

Đa số học sinh yếu kém các em ít tự giác học tập, do đó vấn đề đặt ra ở đây làlàm thế nào để các em chịu học, tự học để có kiến thức thì sẽ làm bài đạt hiệu quả.Theo tôi để các em chịu học và tự học thì giáo viên phải là người hướng dẫn cho các

em học, giao việc cụ thể cho các em và phải có biện pháp kiểm tra đánh giá, khenthưởng khi các em thực hiện tốt hoặc phạt khi các em không thực hiện Đồng thời,phối hợp tổ chức cho các em thi đua với nhau trong học tập Giáo viên là người theodõi sự tiến bộ của các em động viên khen trưởng kịp thời nhằm hướng các em ý thức

tự học và để giúp các em học sinh yếu kém lớp 12C3 học như thế nào để làm bài kiểmtra trắc nghiệm đạt hiệu quả, Tôi tiến hành vận dụng các giải pháp như sau:

Thị Thu Hiền học yếu do gia đình khó khăn, hai em thường xuyên phụ giúp công việcnhà.

-Để theo dõi học sinh yếu kém, tôi tiến hành lập một quyển sổ ghi lại điểm củahọc sinh yếu kém sau mỗi đợt khảo sát, điểm số các lần trả bài và làm bài tập, số lầnphát biểu trong giờ học và kết quả tự học, chuẩn bị bài ở nhà của các em để từ đó theodõi và giúp các em học tập tiến bộ hơn

3.2.2 Đổi mới phương pháp giảng dạy:

a) Đầu tư về chuyên môn, nâng cao hiệu quả giảng dạy:

Để nâng cao hiệu quả giảng dạy đối với học sinh yếu kém lớp 12C3, giáo viênphải đầu tư cho chuyên môn, tích cực nghiên cứu đổi mới phương pháp giảng dạy,nghiên cứu chương trình và sách giáo khoa, tài liệu, các đề thi, sách tham khảo…Ngoài ra giáo viên còn học hỏi thêm kinh nghiệm của đồng nghiệp qua các tiết dự giờ,hội giảng …

b)Sử dụng triệt để và có hiệu quả đồ dùng dạy học:

Giáo viên phải lên kế hoạch và thực hiện đầy đủ các thí nghiệm biểu diễn với đồdùng dạy học hiện có của trường, giáo viên có thể làm thêm hoặc hướng dẫn học sinhlàm thêm các đồ dùng dạy học đơn giản, tổ chức hướng dẫn cho học sinh làm các bàithí nghiệm thực hành đạt hiệu quả

c)Ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy:

Dạy giáo án điện tử, ôn tập chương, củng cố kiến thức bằng máy chiếu, sửa bàithi cho học sinh bằng máy chiếu hoặc chiếu các câu trắc nghiệm lí thuyết

d) Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà và phương pháp học tập bộ môn:

-Đối với giáo viên:

+Phần dặn dò của giáo viên phải kĩ, phần chuẩn bị bài mới cần có hệ thống câu hỏi từ dể đến khó về những kiến thức trọng tâm của bài mới

+Khi kiểm tra bài cũ giáo viên phải kiểm tra tập bài học, vở bài tập và vở tự họccủa học sinh

+Giáo viên quy định mỗi em phải có 1 quyển vở tự học ghi những công thứchọc sinh hay quên như công thức chu vi, diện tích… Soạn bài và học công thức phảighi trong vở tự học.

-Trong tiết dạy:

+Giáo viên đặt câu hỏi từ dể đến khó, để học sinh yếu có thể trả lời các câu đểtạo hứng thú cho các em học tập Khi giảng bài trên lớp Tôi thường đặt câu hỏi và quyđịnh điểm cho câu hỏi Ví dụ: Em nào trả lời được câu hỏi này cô cho 8 điểm, 9 điểmhay 10 điểm Câu hỏi 8 điểm không khó chỉ yêu cầu học sinh tập trung nghe giảng làtrả lời được tôi thường ưu tiên cho các em yếu mà có cố gắng Đồng thời với cho điểm

có thể tuyên dương các em để động viên tinh thần

+Hướng dẫn học sinh ghi chép bài, trình bày vở sạch đẹp như: tựa bày phải viếtchữ in, dưới các tiêu đề gạch bằng viết đỏ, các công thức phải đóng khung … có nhưthế khi nhìn vào vở học sinh sẽ dễ học bài hơn

+Kiểm tra tập nháp, dụng cụ học tập và máy tính của học sinh thường xuyên.+Quản lí thật chặt chẽ giờ dạy

-Đối với học sinh:

Để việc tự học của học sinh đạt kết quả tốt học sinh cần lưu ý một số vấn đề

như:

+Học sinh phải có góc học tập ở nhà ở nơi thoáng, đủ ánh sáng

+Có thời khóa biểu ở trường và thời gian biểu ở nhà hợp lí, học xen kẻ các mônvới nhau, có thời gian nghỉ ngơi hợp lí để đảm bảo sức khỏe

+Thực hiện nghiêm túc kế hoạch tực học và biết tự kiểm tra

+Ở nhà các em phải học lí thuyết, công thức rồi sau đó mới vận dụng giải cácbài tập sách giáo khoa, sách bài tập

-Việc tự học của học sinh ở nhà bao gồm học bài cũ, chuẩn bị bài mới vàthường xuyên ôn tập kiến thức cũ

* Học bài cũ

+ Các định nghĩa, khái niệm, định luật: Cần cố gắng hiểu rõ và nhớ chính xáctừng ý nghĩa của các mệnh đề được phát biểu

+ Các công thức: Cần hiểu rõ ý nghĩa, đơn vị của từng đại lượng, học công thứcbằng cách ghi ra giấy hoặc ghi bảng nhiều lần Học sinh ghi lại mỗi công thức ít nhất 5lần vào vở tự học.

+ Tập thói quen tự làm dàn bài tóm tắt bài học theo ý mình sau khi vừa họcxong, để sao cho khi học theo dàn bài, ta dễ dàng hiểu và nhớ chính xác bài học

+ Để làm được bài tập học sinh phải học thuộc công thức, tóm tắc được đề bàisau đó vận dụng công thức đã học để giải bài tập

+ Làm đầy đủ bài tập (từ dễ đến khó) trong sách giáo khoa và sách bài tập Vật lí

do Bộ Giáo dục và Đào tạo phát hành

+ Học sinh yếu kém phải làm lại các bài tập đã sửa trên lớp vào vở tự học

*chuẩn bị bài mới:

+ Học sinh phải ghi câu hỏi soạn bài cẩn thận, đầy đủ

+ Phải có tập bài soạn, có sách giáo khoa, kết hợp đọc câu hỏi và đọc sách giáokhoa để trả lời các câu hỏi vào tập soạn

+ Trong quá trình soạn bài nếu học sinh có vướng mắc gì phải ghi chép lại, khivào lớp học sinh phải chú ý nghe giảng nếu chưa hiểu vấn đề gì có thể hỏi bạn bè hoặcthầy cô

e) Kiểm tra việc tự học của học sinh

*Trong giờ kiểm tra bài cũ:

-Học sinh lên trả bài phải có 3 quyển tập: Vở bài học, bài tập và vở tự học ghichép đầy đủ Học sinh không thực hiện bị điểm 0

-Học sinh không thuộc bài bị điểm 0 và viết lại 5 lần nội dung bài đó nộp lạicho giáo viên vào tiết học sau Nếu học sinh không thuộc bài lần 2 viết lại 10 lần nộidung bài đó và mời phụ huynh học sinh vào để kết hợp giáo dục học sinh

-Ngoài ra, giáo viên có thể kiểm tra dưới hình thức cho 5-10 học sinh ngồi khác

vị trí trong lớp kiểm tra viết 5 phút và nộp lại cho giáo viên, các em khác đóng hết tậpsách lại và ngồi nghiêm túc

*Trong giờ bài tập:

-Học sinh không làm bài tập về nhà thì không được lên bảng sửa bài và bị điểmkhông

-Giáo viên gọi 1-2 em lên bảng sửa bài tập, các em còn lại ngồi dưới lớp tậptrung theo dõi đễ nhận xét bài bạn

-Khi làm bài tập mới 1-2 em lên bảng, các em còn lại làm bài tại chỗ, giáo viên

có thể gọi bất kì em nào lên nộp, nếu em nào không làm sẽ bị điểm không

3.2.3 Quản lý chặt chẽ giờ dạy trên lớp:

-Giáo viên phải chuẩn bị bài thật tốt trước khi dạy trên lớp

-Học sinh yếu kém học trên lớp thường ít tập trung do đó giáo viên quy địnhnếu giáo viên đang giảng bài, học sinh không chú ý, giáo viên đặt câu hỏi và gọi ngayhọc sinh không tập trung nếu trả lời không được cho điểm không Khi đã quy địnhgiáo viên thực hiện đúng như vậy trong mọi tiết dạy sẽ hạn chế tình trạng học sinh yếukém không tập trung

-Đối với phương pháp thảo luận nhóm thường chỉ có những học sinh khá, tậptrung làm mà các em yếu kém thường lơ là do đó khi hết giờ thảo luận giáo viên gọibất kì em nào có thể yếu kém (không nhất thiết phải gọi học sinh khá) từ đó buộc các

em nào có thể yếu kém phải tham gia thảo luận

Trong tiết bài tập, khi giáo viên gọi một học sinh lên bảng giải bài tập cả lớp ởdưới cũng phải làm bài vào vở bài tập Giáo viên quan sát bao quát lớp, nếu có họcsinh không làm bài giáo viên gọi đúng em đó lên kiểm tra bài tập và cho điểm

3.2.4 Nhớ kiến thức lý thuyết qua tiếp xúc nhiều với các câu trắc nghiệm:

-Học sinh yếu kém rất lười học bài, học sinh thuộc nhưng đôi ba ngày lại quên,khả năng vận dụng lí thuyết vào giải các câu hỏi trắc nghiệm rất yếu, do đó sau mỗibài học tôi cho các em nhớ kiến thức trong bài bằng cách tiếp xúc với nhiều câu trắcnghiệm Ngay từ đầu năm học tôi chọn 1 quyển trắc nghiệm vừa sức với các em (720câu trắc nghiệm Vật lí 12 chương trình chuẩn của tác giả Vũ Thị Phát Minh-Lê KhắcBình-Nguyễn Đăng Khoa) cho cả lớp phô tô, lúc nào các em cũng mang theo Sau mỗibài dạy giáo viên quy định bài này học sinh phải về nhà học các câu trắc nghiệm nàytrong sách

Muốn học sinh về nhà học bài và học các câu trắc nghiệm giáo viên phải kiểmtra học sinh

Trong tiết bồi dưỡng tôi dành thời gian 5 đến 10 phút kiểm tra các em

Tôi phát cho các em phiếu học tập trong đó ghi câu hỏi (đã dặn học sinh) Phiếutrình bày dưới dạng ghi nội dung câu dẫn không ghi 4 phương án mà bỏ trống mộthàng để các em ghi lại nội dung phương án đúng vào đó Sau thu bài tôi ghi đáp án lênbảng cho một số học sinh chấm chéo bài của bạn nếu em nào làm sai câu nào thì viếtlại 10 lần câu đó.

-Sau mỗi chương tôi thực hiện hệ thống hóa kiến thức dạng cô động nhất, đảmbảo chuẩn kiến thức kĩ năng, ôn tập chương bằng máy chiếu một số câu trắc nghiệmtrong chương (thực hiện khoảng 2 tiết) Kiểm tra lí thuyết trên máy chiếu chủ yếu làkiểm tra trắc nghiệm lý thuyết và Tôi thực hiện như sau:

+ Chiếu lần 1: Cho học sinh xung phong trả lời, giải thích vì sao chọn phương

án đó, giáo viên nhận xét và giải thích rõ từng câu, có thể gọi học sinh nêu lại lý thuyếthoặc công thức liên quan

+ Chiếu lần 2: Đảo thứ tự các câu gọi bất kì học sinh trong lớp trả lời (Đề nghịcác em không xem tài liệu)

+ Chiếu lần 3: Chủ yếu gọi học sinh yếu kém trả lời

Chú ý: Sau khi thực hiện 1 tiết cho các em giải lao khoảng 5 phút rồi làm tiếpgiúp các em đỡ mỏi mắt

-Tạo điều kiện cho học sinh giải được 1 đến 2 đề kiểm tra tổng hợp trongchương có thể cho đề trước để các em về nhà giải và sửa đề trên lớp Sửa đề ở lớp là

cơ hội để giáo viên củng cố kiến thức, chốt vấn đề, sửa các lỗi của học sinh Nên đểhọc sinh thảo luận khi sửa để để học sinh khá có thể giúp đỡ học sinh yếu tránh tìnhtrạng giáo viên “bao sân” hoặc chỉ sửa qua loa mà không có giải thích nhấn mạnh

Qua các bài kiểm tra cần có đánh giá, nhận xét theo dõi sự tiến bộ của từng họcsinh yếu kém từ đó giáo viên có thể giúp đỡ các em tốt hơn

3.2.5 Học thuộc công thức để vận dụng vào trắc nghiệm khách quan.

Theo thống kê số liệu các đề Thi tốt nghiệp THPT năm 2007, 2008, 2009 số câu

có dùng công thức trên tổng số câu của đề thi trên 62%

Trong Vật lí, công thức Vật lí rất quan trọng Công thức giúp học sinh giải đượccác bài tập định lượng (mức độ 3) mà còn giải được các bài tập định tính ở (mức độ 1-2).

Ví dụ: tại một nơi xác định, chu kì dao động điều hòa của con lắc tỉ lệ thuậnvới:

A: Chiều dài con lắc

B Gia tốc trọng trường

C Căn bậc hai chiều dài con lắc

D Căn bậc hai gia tốc trọng trường

Để giải được câu trắc nghiệm này các em phải thuộc công thức:

-Dựa vào công thức tìm được đơn vị của các đại lượng đề bài yêu cầu

*Làm thế nào để học sinh học thuộc công thức

-Đối với giáo viên:

Trong quá trình giảng dạy giáo viên có thể trình bày cách ghi của mình sao cho

4



Ta có thể ghi lại:

2

l k 

x k  i

Giáo viên cần ghi thêm những công thức quan trọng mà sách giáo khoa không

đề cặp được rút ra từ quá trình giải các bài tập

Ví dụ: Công thức liên hệ giữa li độ và vận tốc

2 2

v A  x

Trong vật lí hạt nhân cần bổ sung công thức:

0 0

0 0

.22.2

2

t T t T t T t T

Ví dụ công thức tính cường độ dòng điện

-Kiểm tra việc học công thức của học sinh

+ Yêu cầu học sinh học công thức ở nhà trong vở tự học (mỗi công thức viết ítnhất 5 lần) để giáo viên kiểm tra lúc cá em trả bài, có thể phân công tổ trưởng và lớp