Đánh giá công tác giải phóng mặt bằng một số dự án trên địa bàn xã Thuận Thành, huyện Phổ Yên

Thực hiện nghị định 64/CP, Nghị định 88/CP, Nghị định 60/CP về giao đất, Nghị định 85/CP, và chỉ thị 245/TTg của Thủ tướng chính phủ về cho thuê đất đến nay hầu hết diện tích đất trên đị

NGUYỄN VĂN TUẤN

ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC GIẢI PHÒNG MẶT BẰNG MỘT SỐ DỰ ÁN TRÊN ĐỊA BÀN XÃ THUẬN THÀNH,

HUYỆN PHỔ YÊN

Chuyên ngành : Quản lý đất đai

Mã Số : 60 85 01 03

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Thế Hùng

Thái Nguyên - 2012

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là hoàn toàn trung thực, chưa hề sử dụng cho bảo vệ một học vị nào Mọi sự giúp đỡ cho việc hoàn thành luận văn đều đã được cảm ơn

Các thông tin, tài liệu trình bày trong luận văn này đã được ghi rõ nguồn gốc

Tác giả

Nguyễn Văn Tuấn

LỜI CẢM ƠN

Trong thời gian thực tập và thực hiện đề tài này, tôi đã nhận được sự quan tâm, giúp đỡ của Ban Giám hiệu Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, Ban Bồi thường giải phóng mặt bằng và quản lý dự án huyện Phổ Yên, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Phổ Yên, các phòng, ban khác thuộc UBND huyện Phổ Yên, UBND xã Thuận Thành, huyện Phổ Yên, các thầy, cô giáo, bạn bè, đồng nghiệp và gia đình

Nhân dịp này tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới:

1 PGS.TS Nguyễn Thế Hùng – Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, thầy đã

tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình hoàn thành luận văn này

2 Ban giám hiệu, Phòng quản lý Sau đại học, Khoa Tài nguyên và Môi trường và các thầy giáo, cô giáo giảng dạy chuyên ngành Trường Đại học Nông Lâm, Đại học Thái Nguyên đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình học tập

3 Ban Bồi thường giải phóng mặt bằng và Quản lý dự án huyện Phổ Yên, Phòng Tài Nguyên và Môi trường huyện Phổ Yên, các phòng, ban khác thuộc UBND huyện Phổ Yên, Cáp ủy, chính quyền xã Thuận Thành cùng bạn bè, đồng nghiệp và người thân đã quan tâm giúp đỡ và động viện tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài

Tôi xin trân trọng cảm ơn!

Tác giả

Nguyễn Văn Tuấn

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU i

Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3

1.1 Khái quát công tác giải phóng mặt bằng 3

1.1.1 Khái niệm về bồi thường GPMB 3

1.1.2 Đặc điểm của quá trình bồi thường GPMB 3

1.1.3 Những Yếu tố tác động đến công tác GPMB 4

1.2 Cơ sở lý luận và thực tiến của công tác GPMB 6

1.2.1 Cơ sở lý luận 6

1.2.2 Cơ sở thực tiễn 7

1.2.3 Cở sở pháp lý 8

1.2.4 Chính sách bồi thường, hỗ trợ GPMB khi Nhà nước thu hồi đất của một số nước trên thế giới 10

1.2.5.Chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất ở Việt Nam 12

1.2.6 Công tác bồi thường GPMB khi Nhà nước thu hồi đất ở tỉnh Thái Nguyên 16

1.2.7 Công tác bồi thường GPMB ở huyện Phổ Yên 20

Chương 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 22

2.1 Đối tượng và địa bàn nghiên cứu 22

2.2 Nôi dung nghiên cứu 22

2.3 Phương pháp nghiên cứu 22

2.3.1 Điều tra thu thập tài liệu, thông tin 22

2.3.2 Phương pháp thống kê, phân tích, tổng hợp số liệu điều tra sử dụng phần mềm Microsoft Excel 23

2.3.3 Phương pháp chuyên gia 23

2.3.4 Phương pháp tham khảo, kế thừa các tài liệu liên quan 23

Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 25

3.1 Điều kiện tự nhiên – kinh tế - xã hội của xã Thuận Thành 25

3.1.1 Điều kiện tự nhiên 25

3.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội của xã Thuận Thành 28

3.2 Đánh giá thực trạng công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và kết quả thực hiện công tác này 33

3.2.1 Vài nét về các dự án giải phóng mặt bằng ở xã Thuận Thành, huyện Phổ Yên 33

3.2.2 Công tác quản lý và sử dụng đất đai của xã liên quan đến công tác GPMB 34

3.2.3 Quy trình thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư của tỉnh Thái Nguyên 37

3.2.4 Công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất đối với 02 dự án được lựa chọn nghiên cứu 39

3.3 Đánh giá ảnh hưởng của công tác GPMB đến đời sống của người dân khu vực GPMB 60

3.3.1 Đánh giá về chính sách hỗ trợ và công tác bố trí tái định cư 60

3.3.2 Đánh giá tình hình công việc của người dân sau tái định cư 61

3.3.3 Đánh giá công tác GPMB qua ý kiến người dân 62

3.4 Đánh giá những thuận lợi, khó khăn trong công tác GPMB và đề xuất phương án giải quyết 63

3.4.1 Đánh giá những thuận lợi, khó khăn trong công tác GPMB 63

3.4.2 Đề xuất phương án giải quyết và rút ra những bài học kinh nghiệm cho công tác bồi thường GPMB 65

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 68

TÀI LIỆU THAM KHẢO 70

DANH MỤC VIẾT TẮT VÀ KÝ HIỆU

ĐVT

HĐND

: Đơn vị tính : Hội đồng nhân dân

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 3.1: Cơ cấu kinh tế của xã Thuận Thành qua các năm (%) 29

Bảng 3.2: Dân số và lao động của xã Thuận Thành năm 2011 29

Bảng 3.3: Kết quả điều tra về tình hình dân trí năm 2011 30

Bảng 3.4: Kết quả điều tra về mức thu nhập của các hộ gia đình, xã Thuận Thành, năm 2011 31

Bảng 3.5: Các dự án đã thực hiện trên địa bàn xã Thuận Thành từ năm 2002 đến năm 2010 34

Bảng 3.6: Diện tích các loại đất theo mục đích sử dụng 35

Bảng 3.7: Kết quả thực hiện về hình thức bồi thường GPMB 40

Bảng 3.8: Kết quả bồi thường đất nông nghiệp 43

Bảng 3.9: Kết quả bồi thường đất ở 45

Bảng 3.10: Kết quả bồi thường đất chuyên dùng 46

Bảng 3.11: Kết quả bồi thường nhà, vật kiến trúc 48

Bảng 3.12: Kết quả bồi thường cây cối, hoa màu 50

Bảng 3.13: Kinh phí hỗ trợ GPMB 51

Bảng 3.14: Kết quả xây dựng các khu tái định cư và cấp tái định cư 59

Bảng 3.15: Kết quả điều tra tái định cư 60

Bảng 3.16: Kết quả điều tra tình hình công việc của những người trong độ tuổi lao động sau tái định cư 61

Bảng 3.17: Kết quả điều tra ý kiến người dân về công tác GPMB 62

MỞ ĐẦU

Tính cấp thiết của đề tài

Trong những năm gần đây, thực hiện đường lối công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước do Đảng đề ra, đất nước ta đã có nhiều khới sắc Bộ mặt nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa đang vươn đà phát triển với những khu công nghiệp, khu du lịch, dịch vụ, văn hoá … các dự án liên doanh trong và ngoài nước, các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng và các công trình như: giao thông, thể thao, giả trí đã và đang được đưa vào hoạt động trên diện tích hàng nghìn hecta

Để dự án đầu tư xây dựng các công trình có tính khả thi cao, xây dựng đúng tiến độ thì công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) là một vấn đề hết sức quan trọng, quyết định thời gian thi công các công trình, ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng nguồn vốn của chủ đầu tư Công tác này ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích của Nhà nước, chủ đầu tư cũng như ảnh hưởng tới cơ sở vật chất, và tinh thần của người bị thu hồi đất Công tác GPMB là một việc làm hết sức khó khăn và phức tạp bởi nó có liên quan đến tài sản rất có giá trị đó là đất đai Đối với người dân đất đai có giá trị cả về vật chất lẫn tinh thần, nó ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân và thực tế cho thấy công tác GPMB vẫn còn tồn tại nhiều bấp cập và gặp nhiều khó khăn Khó khăn chủ yếu của công tác GPMB là việc xác định giá bồi thường Giá bồi thường thường thấp hơn so với thực tế Do vậy đã tác động rất lớn đến tâm lý người dân, họ luôn cảm thấy mức bồi thường như vậy là chưa thoả đáng Động chạm trực tiếp đến quyền lợi của người dân thì họ không tự nguyện di chuyển, không ủng hộ công tác bồi thường GPMB cũng là điều dễ hiểu

Cùng với sự phát triển của cả nước về kinh tế - xã hội, tỉnh Thái Nguyên nói chung, huyện Phổ Yên nói riêng trong thời gian qua đã có nhiều công trình, dự án được thực hiện nhằm mục đích đẩy mạnh nền kinh tế tế của toàn huyện, toàn tỉnh nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và góp phần vào sự phát triển của đất nước Nhiều công trình, dự án đã hoàn thành đi vào hoạt động đem lại nhiều thành tựu về kinh tế - xã hội cho tỉnh nhà Tuy có những dự án đã hoàn thành, các công trình đã đưa vào sử dụng, nhưng vẫn còn nhiều đơn thư khiếu nại Nguyên nhân chính có phải là mức bồi thường chưa thoả đáng hay ở một nguyên nhân chủ quan

nào khác? Công tác bồi thường GPMB không chỉ là di chuyển dân ra khỏi khu vực giải toả mà phải có kế hoạch cụ thể trong công tác tái định cư, hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và tạo việc làm, hỗ trợ ổn định đời sống sau tái định cư

Huyện Phổ Yên đang phấn đấu chở thành thị xã công nghiệp vào năm 2015 và lấy GPMB thu hút đầu tư là khâu đột phá, nhưng bước sang năm 2011 công tác GPMB của huyện Phổ Yên bị chững lại, hầu hết các dự án GPMB đều chậm hơn rất nhiều so với kê hoạch

Xuất phát từ những vấn đề trên và nhận thấy được tầm quan trong của công tác GPMB, được sự đồng ý của ban giám hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa sau đại học, được sự hướng dẫn của PGS.TS Nguyễn Thế Hùng tôi tiến hành thực hiện

đề tài: "Đánh giá công tác giải phóng mặt bằng, một số dự án trên địa bàn xã

Thuận Thàn, huyện Phổ Yên”

Yêu cầu của đề tài

- Tìm hiểu kỹ Luật Đất đai 2003, các Nghị định, Thông tư có liên quan đến công tác GPMB, hỗ trợ và tái định cư cho người dân sau khi GPMB

- Nắm chắc các quyết định, các văn bản khác có liên quan đến bồi thường, giải phóng mặt bằng của Nhà nước và của địa phương

- Nguồn số liệu, tài liệu điều tra phản ánh đúng quá trình thực hiện trên địa bàn nghiên cứu, có độ tin cậy và chính xác Các số liệu điều tra thu thập phải phân tích, đánh giá một cách khách quan khoa học

- Đề xuất các giải pháp nhằm đẩy nhanh tiến độ và thực hiện tốt chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất, áp dụng trên địa bàn nghiên cứu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU

1.1 Khái quát công tác giải phóng mặt bằng

1.1.1 Khái niệm về bồi thường GPMB

Theo luật đất đai 2003; Nghị định 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính Phủ:

Bồi thường khi nhà nước thu hồi đất: là việc nhà nước trả lại giá trị quyền sử

dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người bị thu hồi đất

Hỗ trợ cho người có đất bị thu hồi đất: là việc giúp đỡ người bị thu hồi đất

thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí để di dời đến địa điểm mới, ổn định đời sống, sản xuất và một số khoản hỗ trợ khác

Hỗ trợ tài sản: Tài sản, vật kiến trúc hợp pháp không đủ điều kiện bồi thường

thì xem xét hỗ trợ cho người có tài sản

Hỗ trợ đất: là khoản hỗ trợ đối với đất không đủ điều kiện được bồi thường thì

được xem xét hỗ trợ cho người đang sử dụng

Tái định cư: là việc di chuyển đến một nơi mới khác với trước đây để định cư,

làm ăn, sinh sống

1.1.2 Đặc điểm của quá trình bồi thường GPMB

Bồi thường khi nhà nước thu hồi đất để thực hiện các dự án mang tính chất đa dạng và phức tạp, vừa mang tính pháp luật vừa mang tính xã hội cao

Tính đa dạng: Mỗi dự án tiến hành trên một vùng đất khác nhau với những điều kiện tư nhiên, kinh tế, xã hội khác nhau Do đó mồi khu vực bồi thường GPMB

có những đặc trưng riêng và cần phải có những giải pháp riêng phù hợp những đặc điểm riêng của từng khu vực, từng dự án

Tính phức tạp: Đất đai là tài sản có giá trị cao, có vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế - xã hội đối với người dân Đối với khu vực nông thôn, dân cư chủ yếu sống bằng hoạt động sản xuất nông nghiệp, trình độ dân trí thấp khó chuyển đổi nghề nghiệp nên tâm lý người dân là muốn giữ đất để sản xuất

- Đối với đất ở tính chất phức tạp càng rõ rệt hơn: đất ở có giá trị lớn, gắn bó trực tiếp với đời sống, sinh hoạt của người dân mà tâm lý của người dân là không muốn di chuyển chỗ ở Chế độ quản lý đất đai qua các thời kỳ là không đồng bộ cũng gây ra khó khăn cho công tác bồi thường GPMB

Nơi nào làm tốt công tác lập và quản lý hồ sơ địa chính, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quản lý đất đai thì khâu xác định tính pháp lý của đất để áp giá bồi thường, hỗ trợ và tái định cư thường thuận lợi hơn Trái lại, những nơi chưa tiến hành tốt những việc nói trên gặp không ít khó khăn trong việc xác định nguồn gốc đất, ranh giới và diện tích của thửa đất

1.1.3.2 Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất

Quy hoạch sử dụng đất được lập định kỳ 10 năm một lần ngoài ra huyện Phổ Yên đã quy hoạch được 3 khu công nghiệp tập trung được Chính phủ phê duyệt đó là: Khu công nghiệp Nam Phổ Yên, khu công nghiệp Tây Phổ Yên, tổ hợp khu công nghiệp - dịch vụ - đô thị Yên Bình và 6 khu công nghiệp được UBND tỉnh phê duyệt Kế hoạch sử dụng đất chi tiết được lập hàng năm có cập nhật đầy đủ những biến động Trên địa bàn xã Thuận Thành đã quy hoạch được một số khu công nghiệp như sau: Cụm cảng Đa Phúc, một phần của khu công nghiệp Nam Phổ Yên

và một số khu công nghiệp, dịch vụ nhỏ lẻ

1.1.3.3 Công tác giao đất, cho thuê đất

Thực hiện nghị định 64/CP, Nghị định 88/CP, Nghị định 60/CP về giao đất, Nghị định 85/CP, và chỉ thị 245/TTg của Thủ tướng chính phủ về cho thuê đất đến nay hầu hết diện tích đất trên địa bàn xã Thuận Thành đẫn được giao cho các hộ gia đình, cá nhân, các tổ chức kinh tế, các cơ quan nhà nước tạo điều kiện thuận lợi trong công tác kê khai, kiểm đế khi nhà nước thực hiện thu hồi đất Tuy nhiên một

số diện tích hồ, đầm, các hố bom chưa được giao, chưa quản lý chặt chẽ để các hộ dân tự ý canh tác dẫn đến khó khăn trong việc xác định chủ sử dụng đất, diện tích, loại đất khi thực hiện thu hồi đất

1.1.3.4 Việc ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật

về đất đai

Để thực hiền luật đất đai 2003 UBND tỉnh Thái Nguyên đã ban hành các văn bản cụ thể hóa và hướng dẫn thực hiện luật đất đai và các Nghị định của chính phủ, các thông tư liên quan đến lĩnh vực đất đai Trong công tác GPMB từ năm 2005 đến nay đã ban hành các quyết định 2044/2005/QĐ-UBND ngày 30/9/2005; quyết định 2550/2007/QĐ-UBND ngày 14/11/2007; quyết định số 58/2008/QĐ-UBND ngày 31/10/2008; quyết định số 01/2010/UBND ngày 05/01/2010 để quy định các chế độ bồi thường, hỗ trợ GPMB khi nhà nước thu hồi đất

1.1.3.5 Giá đất và định giá đất

Hàng năm UBND tỉnh Thái Nguyên đều có Quyết định về việc quy định giá các loại đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên Tuy nhiên do nhiều nguyên nhân giá đất nhiều lúc, nhiều nơi chưa sát với giá thực tế như: định giá còn mang tính chủ quan của cán bộ làm công tác định giá, giá đất được định giá từ đầu năm nhưng trong thời gian một năm thị trường bất động sản có rất nhiều biến động … Khoảng cách giữa các bước giá là quá lớn, giá 1m2 đất của 02 lô đất liền kề nhau cùng bám chung một mặt đường, các điều kiện khác là như nhau nhưng lại trên lệch nhau hàng triệu đồng gây ra khó khăn trong công tác GPMB

1.1.3.6 Thị trường bất động sản

Thị trường bất động sản ở nước ta vẫn trong giai đoạn đầu, sơ khai nên còn tồn tại nhiều hạn chế và khiếm khuyết cả về hoạt động của thị trường lẫn công tác quản lý của Nhà nước Thực tế hiện nay cho thấy, bên cạnh thị trường chính quy, hoạt động của thị trường phi chính quy đã và đang "nổi lên" như một thách thức đối với công tác quản lý nhà nước (QLNN) về lĩnh vực này và đối với toàn xã hội; chính thị trường phi chính thức này là một trong những nguyên nhân làm phân hóa giàu nghèo mạnh mẽ và mất công bằng xã hội, cùng một loạt các hiện tượng tiêu cực như tham nhũng, rửa tiền…

Hiện nay, tại Phổ Yên, trước những sức ép trở thành thị xã công nghiệp vào năm 2015, đã xuất hiện nhiều vấn đề về gia tăng dân số cơ học, việc làm, nhà ở, đây là các "tác nhân" làm cho TTBĐS từng bước được hình thành và phát triển Tuy nhiên, công tác quản lý và sử dụng đất đai cũng như hoạt động của TTBĐS chính thức còn nhiều yếu kém Các văn bản pháp lý chồng chéo, lạc hậu, thiếu đồng bộ Hệ thống cơ quan QLNN về lĩnh vực này còn nhiều bất cập Khi thực hiện giao dịch BĐS chính thức còn gặp nhiều khó khăn do thủ tục rườm rà và chi phí cao Thông tin thị trường bất

đối xứng nên thường gây ra "cơn sốt" về nhà, đất Các đơn vị đầu tư kinh doanh nhà, đất, BĐS trên địa bàn còn ít và yếu

1.2 Cơ sở lý luận và thực tiến của công tác GPMB

Giải phóng mặt bằng đúng tiến độ tiết kiệm được thời gian, chi phí và sớm thực hiện dự án đưa vào sử dụng mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội Ngược lại, làm chậm tiến độ thực hiện dự án, lãng phí thời gian, tăng chi phí, giảm hiệu quả của dự án

Thực hiện giải phóng mặt bằng tốt giảm được chi phí, có điều kiện tập chung vốn cho mở rộng đầu tư Ngược lại, chi phí bồi thường lớn, không kịp hoàn thành tiến độ dự án dẫn đến quay vòng vốn chậm gây khó khăn cho các nhà đầu tư

Đối với các dự án đầu tư sản xuất kinh doanh nếu không đáp ứng được tiến độ đầu tư thì mất cơ hội kinh doanh, hiệu quả kinh doanh thấp

Đối với dự án đầu tư không kinh doanh, thời gian thi công kéo dài, tiến độ thi công bị ngắt quãng gây ra lãng phí và ảnh hưởng tới chất lượng công trình

Thực hiện Nghị quyết 02-NQ/TU ngày 14/3/2011 của ban thường vụ Tỉnh ủy Thái Nguyên về xây dựng và phát triển Phổ Yên trở thành thị xã công nghiệp vào năm

2015, cấp ủy chính quyền các cấp huyện Phổ Yên chọn giải phóng mặt bằng thu hút đầu tư làm khâu đột phá trong thu hút đầu tư Nhưng bước sang năm 2011, tình hình giải phóng mặt bằng để thu hút đầu tư gặp nhiều khó khăn phức tạp Giải phóng mặt bằng của hầu hết các dự án đều chậm so với kế hoạch đề ra Một bộ phận nhân dân chưa chấp nhận chủ trương của Đảng và Nhà nước về công tác bồi thường giải phóng mặt bằng, thu hút đầu tư Khiếu kiện kéo dài, khiếu kiện vượt cấp liên quan đến công tác giải phóng mặt bằng xảy ra, mặt bằng chậm được giao cho nhà đầu tư để thực hiện đầu tư theo tiến độ trong đó có các dự án trên địa bàn xã Thuận Thành

Vì vậy cần phải đánh giá lại công tác GPMB để rút ra bài học kinh nghiệm và đưa ra giải pháp để đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng thu hút đầu tư

1.2.2 Cơ sở thực tiễn

1.2.2.1 Thực trạng bồi thường giải phóng mặt bằng

Từ năm 2003 đến nay trên địa bàn huyện Phổ Yên đã GPMB được trên 1.200 ha mặt bằng cho phát triển công nghiệp, doanh nghiệp và đầ tư các công trình trọng điểm

Bên cạnh đó huyện Phổ Yên đã phát động phong trào hiến đất xây dựng đường giao thông nông thôn, kết quả có trên 1.200 hộ dân tự nguyện hiến đất với tổng số diện tích gần 30ha

Đời sống của nhân dân được nâng cao: thu nhập bình quân 3,6 triệu đồng /năm (Năm 2002) đến năm 2010 là 24,6 triệu đồng/ năm, hàng năm giải quyết việc làm cho khoảng 2.500 lao động Tuy nhiên vẫn còn một số lao động khi

bị thu hồi đất chưa có việc làm mới

1.2.2.2 Những ưu, nhược điểm về tình hình GPMB trong thời gian qua

- Những mặt đạt được:

Chủ trương thu hút đầu tư chuyển dịch cơ cấu kinh tế trên địa bàn huyện Phổ Yên được khởi sự từ năm 2002 Trong thời gian từ đó đến nay dưới sự lãnh đạo của Huyện ủy, HĐND và sự điều hành có hiệu quả của UBND, sự tập trung của cả hệ thống chính trị từ huyện đến cơ sở nhiệm vụ GPMB đã đạt được những kết quả đáng khích lệ Trên địa bàn huyện đã GPMB được trên 1.200 ha mặt bằng cho phát triển công nghiệp, doanh nghiệp và đầ tư các công trình trọng điểm

Kết quả trên đã góp phần tạo ra diện mạo mới cho huyện Phổ Yên, thu hút đầu tư vào địa bàn là 44 dự án đăng ký vốn đầu tư trên 30.000 tỷ đồng trong đó có 80% dự án đã được triển khai giải phóng mặt bằng và đầu tư theo tiến độ, 18 dự án đã cung cấp cho thị trường nhiều sản phẩm có giá trị kinh tế cao như: Dụng cụ y tế của công ty MANI HANOI, giấy xuất khẩu của công ty giấy Trường Xuân, gạch lát nền, gạch chịu lửa, phụ tùng xe máy, sản phẩm chè, sữa và đồ uống chất lượng cao góp phần đưa tốc độ phát triển kinh tế bình quân hàng năm đạt 20,4%, cơ cấu kinh tế chuyển dịch tích cực: Công nghiệp dịch vụ đạt 81,3%, nông - lâm nghiệp chỉ còn 18,7%, GDP bình quân đầu người đạt 24,6 triệu đồng/năm, giá trị sản xuất công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp đạt 1.550 tỷ đồng Các lĩnh vực văn hóa xã hội được quan tâm thực hiện tốt, hàng năm giải quyết việc làm cho khoảng 2.500 lao động

- Những mặt thiếu sót, yếu kém và vướng mắc:

Nhận thức của một bộ phận cán bộ, đảng viên và nhân dân chưa đầy đủ về công tác GPMB, thu hút đầu tư phát triển kinh tế Hệ thống chính trị cơ sở chưa vào cuộc tích cực, vai trò lãnh đạo của cấp ủy Đảng, chính quyền cơ sở chưa quyết liệt; năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của một số chi bộ trực thuốc Đảng

bộ cơ sở giảm sút để xảy ra hiện tượng một số đối tượng kích động, lôi kéo nhân dân không chấp hành chủ trương GPMB, thu hút đầu tư để phát triển kinh tế xã hội của địa phương

Việc quản lý nhà nước trên lĩnh vực đất đai chưa nghiêm

Sự phối hợp giữa các cơ quan chuyên môn trong việc giải quyết các vướng mắc của nhân dân liên quan đến công tác GPMB còn yếu, chậm giải quyết dứt điểm một số vấn đề liên quan gây nên bức xúc trong nhân dân

- Một số khó khăn hạn chế chung trong quá trình thu hồi đất để phát triển các khu đô thị và các công trình công cộng:

- Việc áp dụng, thực hiện chính sách bồi thường GPMB

Trong công tác GPMB ở huyện Phổ Yên đã thực hiện theo đúng chế độ bồi thường, hỗ trợ và tái định cư quy định tại các Nghị định, Thông tư của trung ương cũng như các quyết định của UBND tỉnh Thái Nguyên Trong quá trình thực hiện những vướng mắc nằm ngoài quy định UBND huyện Phổ Yên

đã kịp thời làm văn bản gửi UBND tỉnh xin cơ chế giải quyết

Như vậy để thực hiện tốt công tác GPMB ngoài việc phát huy tốt những

gì đã đạt được cần phải đánh giá lại công tác GPMB để rút ra bài học kinh nghiệm, đề ra phương án giải quyết những tồn tại, khó khăn nhằm thúc đẩy nhanh tiến độ GPMB

1.2.3 Cở sở pháp lý

Để có cơ sở đánh giá chính xác về công tác GPMb cần phải căn cứ vào các văn bản quy định về chế độ, chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, cụ thể như sau:

- Nghị định 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về bồi thường,

hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

- Nghị định 84/2007/NĐ-CP ngày 25/5/2007 của Chính phủ quy định về việc cấp GCNQSD đất, thu hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự thủ tục bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại tố cáo

về đất đai

- Nghị định 123/2007/NĐ-CP ngày 27/7/2007 của Chính phủ về việc sửa đổi,

bổ sung một số điều của nghị định số 188/2004/NĐ-CP ngày 16/11/2004 về phương pháp xác định giá đất và khung giá các loại đất

- Thông tư 116/2004/TT-BTC ngày 07/12/2004 của Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện Nghị định 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

- Thông tư 69/2006/TT-BTC ngày 02/8/2006 của Bộ Tài chính về việc sửa đổi

bổ sung Thông tư 116/2004/TT-BTC ngày 07/12/2004 của Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện Nghị định 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

- Thông tư 06/2007/TT – BTNMT ngày 02/7/2007 của Bộ Tài nguyên và Môi trường hướng dẫn thực hiện một số điều Nghị định 84/2007/NĐ-CP ngày 25/5/2007 của Chính phủ quy định về việc cấp GCNQSD đất, thu hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự thủ tục bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

và giải quyết khiếu nại tố cáo về đất đai

- Nghị định số 69/2009/NĐ-CP ngày 13/8/2009 của Chính phủ quy định bổ sung quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư;

- Thông tư số 14/2009/TT-BTNMT ngày 01/10/2009 của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định chi tiết về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và trình tự thủ tục thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất

- Quyết định số 2044/2005/QĐ-UBND ngày 30/9/2005 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc ban hành quy định thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất theo Nghị định 197/NĐ-CP của Chính phủ

- Quyết định số 58/2008/QĐ-UBND ngày 31/10/2008 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc điều chỉnh bổ sung một số điều tại quy định ban hành kèm theo quyết định 2044/2005/QĐ-UBND ngày 30/9/2005 của UBND tỉnh Thái Nguyên

- Quyết định số 3033/2007/QĐ-UBNd ngày 27/12/2007 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc quy định giá các loại đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

- Quyết định số 37/2009/QĐ-UBND ngày 29/12/2009 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc phê duyệt các loại giá đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên năm 2010

- Quyết định số 01/2010/QĐ-UBND ngày 05/01/2010 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc ban hành quy định thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên;

- Quyết định số: 18/2008/QĐ-UBND ngày 11/04/2008 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc ban hành đơn giá bồi thường cây cối, hoa màu gắn liền với đất khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên;

- Quyết định số: 23/2008/QĐ-UBND ngày 22/04/2008 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc ban hành đơn giá bồi thường nhà và công trình kiến trúc gắn liền với đất khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

1.2.4 Chính sách bồi thường, hỗ trợ GPMB khi Nhà nước thu hồi đất của một số nước trên thế giới

Phát triển công nghiệp và đô thị hóa là một quy luật tất yếu Việc thu hồi đất

để xây dựng các khu công nghiệp và đô thị là bắt buộc phải có Thu hồi đất đặt ra nhiều vấn đề về kinh tế - xã hội cần được giải quyết kịp thời và thỏa đáng Để hài hòa lợi ích của xã hội, tập thể và các hộ gia đình cá nhân, mỗi quốc gia có một cách làm riêng

1.2.4.1 Trung Quốc

Ở Trung Quốc mục tiêu bao trùm lên chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định

cư là hạn chế tối đa việc thu hồi đất, giải tỏa mặt bằng, cũng như số người bị ảnh hưởng bởi việc thu hồi đất để thực hiện các dự án đầu tư Nếu việc thu hồi đất là không thể tránh khỏi thì có sự chuẩn bị cẩn thận phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, trên cơ sở tính toán đầy đủ lợi ích của nhà nước, tập thể và hộ gia đình, cá nhân, đảm bảo cho người bị thu hồi đất có thể khôi phục lại hoặc cải thiện mức sống

so với trước khi thu hồi đát

Theo quy định của pháp luật Trung Quốc, khi Nhà nước thu hồi đất thì người nào sử dụng đất sau đó có trách nhiệm bồi thường Người bị thu hồi đất được thanh toán ba loại tiền: Tiền bồi thường đất, tiền trợ cấp về tái định cư, tiền trợ cấp về bồi thường hoa màu trên đất Cách tính tiền bồi thường đất đai và trợ cấp tái định cư căn cứ theo giá trị tổng sản lượng của đất những năm trước đó rồi nhân với hệ số Tiền bồi thường cho hoa màu, cho các loại tài sản trên đất được tính theo giá cả tại thời điểm thu hồi đất

Mức bồi thường cho giải tỏa mặt bằng được thực hiện theo nguyên tắc đảm bảo cho nhân dân có cuộc sống bằng hoặc cao hơn cũ Việc quản lý GPMB được giao cho các cục quản lý tài nguyên đất đai ở địa phương đảm nhiệm

Việc bồi thường nhà ở cho nhân dân ở thành phố khác với việc bồi thường cho dân ở nông thôn, bởi có sự khác nhau về hình thức sở hữu đất đai ở thành thị

và nông thôn Đối với nhà ở của người dân thành phố, Nhà nước bồi thường bằng tiền là chính, với mức giá do thị trường bất động sản quyết định qua các tổ chức trung gian để đánh giá, xác định giá Với người dân nông thôn nhà nước thực hiện theo những cách rất linh hoạt, theo đó mỗi đối tượng khác nhau có cách bồi thường khác nhau

Chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư của Trung Quốc cũng bộc lộ những tồn tại nhất định mà chủ yếu là vấn đề việc làm; tiến độ tái định cư chậm, thiếu đồng bộ, thực hiện GPMB trước khi xây xong nhà tái định cư [27]

1.2.4.2 Singapore

Singapore có chế độ sở hữu đất đai đa dạng, trong đó có sở hữu tư nhân Đất đai do Nhà nước sở hữu chiếm tỷ lệ lớn (gần 90%), số còn lại thuộc sở hữu tư nhân, nhưng việc sở hữu này phải tuân thủ Quy hoạch sử dụng đất được Nhà nước phê duyệt Nhà nước đóng vai trò trung tâm trong quy hoạch đô thị, có toàn quyền quyết định mọi vấn đề trong quy hoạch đô thị Sau khi có quy hoạch, Nhà nước thu hồi đất và giao đất cho các chủ đầu tư thực hiện đúng quy hoạch chi tiết Quy hoạch được công bố trước khi thu hồi đất 2-3 năm Nhà nước không cho chủ đầu tư mua đi bán lại trên diện tích đất được giao, trừ một số trường hợp đặc biệt Phát triển nhất ở quốc gia này là nhà ở, nhà ở tái định cư khi nhà nước thu hồi đất sử dụng cho các mục đích của quốc gia, người bị thu hồi đất hoàn toàn yên tâm bởi ngoài các khoản bồi thường, hỗ trợ theo quy định, người bị thu hồi đất còn được bố trí ngay các căn

hộ mới hơn, đẹp hơn thậm chí có cả trường hợp diện tích tái định cư rộng hơn [27]

1.2.4.3 Thái Lan

Ở Thái Lan cũng như ở nhiều nước khác ở châu Á, quá trình đô thị hóa diễn ra nhanh chóng, mọi giao dịch về đất đai đều do cơ chế thị trường điều tiết Tuy nhiên, với những dự án do Chính phủ quản lý, việc đền bù được tiến hành theo trình tự: Tổ chức nghe ý kiến người dân, định giá đền bù

Giá đề bù phụ thuộc vào từng khu vực, từng dự án Nếu một dự án mang tính chiến lược quốc gia thì Nhà nước đền bù với giá rất cao so với giá thị trường Nhìn

chung, khi tiến hành thu hồi đất của dân, nhà nước hoặc cá nhân đầu tư đều đền bù với mức cao hơn giá thị trường [27]

1.2.5.Chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất ở Việt Nam

1.2.4.1 Trước khi có luật đất đai 1988

*/ Hiến pháp 1946:

Sau cuộc cách mạng tháng 8 năm 1945 nước ta đã có Hiến pháp vào năm

1946, đến năm 1953 Nhà nước thực hiện cải cách ruộng đất Một trong những mục tiêu của cải cách ruộng đất là thủ tiêu quyền chiếm hữu ruộng đất của thực dân Pháp

và đế quốc xâm lược ở Việt Nam, xóa bỏ chế độ phong kiến, chế độ chiếm hữu ruộng đất của giai cấp địa chủ, thực hiện chế độ sở hữu ruộng đất của nông dân Sau

đó, Đảng và Nhà nước đã vận động nông dân vào làm ăn tập thể, đồng thời Nhà nước thành lập các nông trường quốc doanh, các trạm trại nông nghiệp – hình thức

sở hữu tập thể [5]

*/ Nghị định số 151-TTg:

Thủ tướng chính phủ ban hành Nghị định số 151-TTg ngày 14/4/1959 quy định về việc tạm thời trưng dụng ruộng đất, là văn bản đầu tiên liên quan đến việc bồi thường và tái định cư ở Việt Nam Sau đó Ủy ban kế hoạch nhà nước và Bộ Nội

vụ ban hành thông tư liên bộ số 1424/TTg của chính phủ quy định thể lệ tạm thời trưng dụng ruộng đất làm địa điểm xây dựng các công trình kiến thiết cơ bản với nguyên tắc phải đảm bảo kịp thời và diện tích đủ cần thiết cho công trình, đồng thời chiếu cố đúng mức quyền lợi và đời sống của người có ruộng đất Đất thuộc sở hữu

tư nhân hay tập thể khi bị trưng dụng thì thuộc sở hữu Nhà nước

1.2.4.2 Thời kỳ từ năm 1988 đến năm 1993

Hiến pháp 1980 quy định đất đai thuộc sở hữu toàn dân, chính vì vậy việc thực hiện bồi thường về đất không được thực hiện mà chỉ bồi thường những tài sản có trên đất hoặc những thiệt hại do việc thu hồi đất gây nên

Luật đất đai 1988 ban hành quy định về việc bồi thường cũng cơ bản dựa trên những điều quy định tại hiến pháp 1980

Ngày 31/5/1990 Hội đồng Bộ trưởng ban hành quyết định số 186/HĐBT về việc đền bù thiệt hại đất nông nghiệp, đất có rừng khi chuyển mục đích sử dụng vào mục đích khai thác thì phải bồi thường Căn cứ để tính bồi thường thiệt hại về đất nông nghiệp và đất có rừng theo quyết định này là diện tích, chất lượng và vị trí đất Mỗi hạng đất tại mỗi vị trí đều quy định giá tối đa, tối thiểu UBND tỉnh, thành phố

quy định cụ thể mức bồi thường thiệt hại của địa phương mình cho sát với giá đất thực tế ở địa phương nhưng không thấp hơn hoặc cao hơn khung giá định mức Tổ chức, cá nhân được nhà nước giao đất nông nghiệp, đất có rừng để sử dụng vào mục đích khác thì phải bồi thường về đất nông nghiệp, đất có rừng cho Nhà nước Khoản tiền này được nộp vào ngân sách nhà nước và sử dụng vào việc khai hoang, phục hóa, trồng rừng, cải tạo đất nông nghiệp, ổn định cuộc sống, định canh, định cư cho vùng bị lấy đất

Tại quyết định này, mức bồi thường còn được phân biệt theo thời hạn sử dụng đất lâu dài hay tạm thời theo quy đinh, việc miễn giảm tiền bồi thường đối với việc

sử dụng đất để xây dựng hệ thống đường giao thông, thủy lợi …

1.2.4.3 Thời kỳ từ năm 1993 đến năm 2003

*/ Hiến pháp năm 1992:

Hiến pháp 1992 thay thế hiến pháp năm 1980 có quy định: “ nhà nước thống

nhất quản lý toàn bộ đất đai theo quy hoạch và pháp luật, đảm bảo sử dụng đúng mục đích và có hiệu quả Nhà nước giao đất cho các tổ chức và các cá nhân sử dụng ổn định lâu dài Tổ chức cá nhân có trách nhiệm bảo vệ, bồi bổ, khai thác hợp

lý, sử dụng tiết kiệm đất, được chuyển quyền sử dụng đất nhà nước giao theo quy định của pháp luật” (quy định tại điều 18) [8]

Tại điều 23 quy định: “ Tài sản hợp pháp của cá nhân, tổ chức không bị quốc

hữu hóa Trong trường hợp thật cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, Nhà nước trưng mua hoặc trưng dụng có bồi thường tài sản của cá nhân hoặc

tổ chức theo thời giá thị trường Thể thức trưng mua, trưng dụng do luật định”[8]

*/ Luật đất đai 1993:

Luật đất đai có hiệu lực từ ngày 15/10/1993 thay thế cho luật đất đai 1988

Điều 27 có quy định: “ Trong trường hợp thật sự cần thiết, Nhà nước thu hồi đất sử

dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng thì người có đất thu hồi được đền bù thiệt hại”[11]

Sau khi luật đất đai 1993 được ban hành, Nhà nước đã ban hành một số văn bản dưới luất để cụ thể hóa các điều luật bao gồm:

- Nghị định 87/CP ngày 17/8/1994 ban hành khung giá các loại đất

- Nghị định 90/CP ngày 17/9/1994 quy định cụ thể các chính sách và phân biệt chủ thể sử dụng đất, cơ sở pháp lý xem xét tính hợp pháp của thửa đất để lập kế hoạch bồi thường giải phóng mặt bằng theo quy định khi Nhà nước thu hồi đất sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng Nghị

định 90/CP là văn bản pháp lý cụ thể hóa việc thực hiện bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất, việc bồi thường bằng đất cùng mục đích sử dụng, cùng hạng đất…

- Thông tư liên bộ số 94/TTLB ngày 14/11/1994 của liên bộ Tài chính – Xây dựng – Tổng cục địa chính – Ban vật giá Chính phủ hướng dẫn thi hành Nghị định 87/CP

- Nghị định 22/1998/NĐ-CP ngày 24/4/1998 thay thế Nghị định 90/CP quy định rõ phạm vi áp dụng, đối tượng phải bồi thường, đối tượng được bồi thường, phạm vi bồi thường, đặc biệt người có đất bị thu hồi có quyền được lựa chọn một trong ba phương án bồi thường bằng đất, bằng tiến hoặc bằng đất và bằng tiền

Nghị định này còn quy định nguyên tắc để được tính đền bù thiệt hại về đất ( quy

định về các loại giấy tờ: hợp pháp, hợp lệ và được coi là hợp lệ để khẳng định thể nhân, pháp nhân có được đền bù hay không khi Nhà nước thu hồi đất), giá

đất để tính đền bù thiệt hại, chính sách hỗ trợ và tái định cư, công tác tổ chức thực hiện [19]

*/ Luật sửa đổi một số điều của Luật đất đai năm1998:

Luật này được Quốc hội thông qua ngày 02/12/1998 Về cơ bản luật này không có thay đổi lớn vẫn dựa trên nền tảng cơ bản của Luật Đất đai 1993, chỉ một

số điều được bổ sung thêm cho phù hợp với thực tế

- Thông tư 145/1998/TT-BTC của Bộ Tài chính hướng dẫn hướng dẫn thi hành Nghị định 22/1998/NĐ-CP bao gồm các phương pháp xác định hệ số K, nội dung, chế độ quản lý, phương pháp bồi thường và một số nội dung khác

- Văn bản số 4448/TC-QLCS ngày 4/9/1999 của Cục quản lý Công sản – Bộ Tài chính hướng dẫn xử lý một số vướng mắc trong công tác bồi thường GPMB

*/ Luật sửa đổi một số điều của Luật đất đai năm 2001:

Luật này quy định cụ thể hơn về việc bồi thường thiệt hại và giải phóng mặt bằng cụ thể:

- Trong trường hợp cần thiết, Nhà nước thu hồi đất đang sử dụng của người sử dụng đất vào mục đích an ninh, quốc phòng, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng thì người bị thu hồi đất được bồi thường hoặc hỗ trợ Việc bồi thường hoặc hỗ trợ theo quy định của Chính Phủ

- Nhà nước có chính sách để ổn định đời sống cho người có đất bị thu hồi Nếu người bị thu hồi đất phải di chuyển chỗ ở thì được mua nhà ở của Nhà nước hoặc được giao đất có thu tiền sử dụng đất để làm nhà ở Trong trường hợp phương án bồi thường được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền phê duyệt, được công bố công

khai và có hiệu lực thi hành theo quy định của pháp luật mà người bị thu hồi đất không thực hiện quyết định thu hồi thì cơ quan quyết định thu hồi đất có quyền ra quyết định cưỡng chế Trường hợp Chính phủ ra quyết định thu hồi đất thì UBND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương ra quyết định cưỡng chế

- Trường hợp công đồng dân cư xây dựng công trình phục vụ lợi ích công cộng của công đồng dân cư theo quy hoạch bằng vốn do nhân dân đóng góp hoặc Nhà nước có hỗ trợ thì việc bồi thường hoặc hỗ trợ cho người có đất được sử dụng

để xây dựng công trình do cộng đồng dân cư và người có đất đó thỏa thuận [12]

1.2.4.4 Từ khi có luật đất đai 2003 đến nay

Sau khi luật đất đai 2003 được ban hành, Nhà nước đã ban hành rất nhiều văn bản để cụ thể hóa các điều luật như:

- Nghị định 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về thi hành luật đất đai

- Nghị định 188/2004/NĐ-CP ngày 16/11/2004 của Chính phủ về phương pháp xác định giá đất và khung giá các loại đất

- Thông tư 114/2004/TT-BTC ngày 26/11/2004 của Bộ Tài chính về hướng dẫn thực hiện Nghị định 188/2004/NĐ-CP ngày 16/11/2004 của Chính phủ về phương pháp xác định giá đất và khung giá các loại đất

- Nghị định 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về bồi thường,

hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

- Thông tư 116/2004/TT-BTC ngày 07/12/2004 của Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện Nghị định 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

- Thông tư 69/2006/TT-BTC ngày 02/8/2006 của Bộ Tài chính về việc sửa đổi

bổ sung Thông tư 116/2004/TT-BTC ngày 07/12/2004 của Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện Nghị định 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

- Nghị định 84/2007/NĐ-CP ngày 25/5/2007 của Chính phủ quy định về việc cấp GCNQSD đất, thu hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự thủ tục bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại tố cáo

về đất đai

- Thông tư 06/2007/TT – BTNMT ngày 02/7/2007 của Bộ Tài nguyên và Môi trường hướng dẫn thực hiện một số điều Nghị định 84/2007/NĐ-CP ngày 25/5/2007 của Chính phủ quy định về việc cấp GCNQSD đất, thu hồi đất, thực hiện quyền sử

dụng đất, trình tự thủ tục bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

và giải quyết khiếu nại tố cáo về đất đai

- Thông tư liên tịch của Bộ Tài chính – Bộ Tài nguyên và Môi trường số 14/2008/ TTLT-BTC-BTNMT ngày 31/01/2008 hướng dấn thực hiện một số điều của Nghị định 84/2007/NĐ-CP ngày 25/5/2007 của Chính phủ quy định về việc cấp GCNQSD đất, thu hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự thủ tục bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại

tố cáo về đất đai

- Nghị định 123/2007/NĐ-CP ngày 27/7/2007 của Chính phủ về việc sửa đổi,

bổ sung một số điều của nghị định số 188/2004/NĐ-CP ngày 16/11/2004 về phương pháp xác định giá đất và khung giá các loại đất

- Thông tư 107/2007/TT-BTC ngày 07/9/2007 hướng dẫn về quản lý thanh toán, quyết toán vốn đầu tư dự án giải phóng mặt bằng, tái định cư sử dụng vốn ngân sách nhà nước

- Nghị định số 69/2009/NĐ-CP ngày 13/8/2009 của Chính phủ quy định bổ sung quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

- Thông tư số 14/2009/TT-BTNMT ngày 01/10/2009 của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định chi tiết về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và trình tự thủ tục thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất

- Văn bản số 181/ĐC-CP ngày 23/10/2009 của Chính phủ đính chính Nghị định số 69/2009/NĐ-CP ngày 13/8/2009 của Chính phủ quy định bổ sung quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

1.2.6 Công tác bồi thường GPMB khi Nhà nước thu hồi đất ở tỉnh Thái Nguyên

Năm 2010 là năm phát triển kinh tế công nghiệp và làng nghề; xây dựng kết cấu hạ tầng thương mại - dịch vụ- du lịch là khâu đột phá; tiếp tục nâng cao hiệu quả cải cách hành chính, đẩy mạnh công tác bồi thường giải phóng mặt bằng và tiến

độ các công trình trọng điểm; chào mừng thành công Đại hội Đảng bộ các cấp và Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVIII

Tập trung chỉ đạo giải quyết dứt điểm các tồn tại các dự án đường cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên, Quốc lộ 37 đoạn Cầu Ca - Phố Hương, Quốc lộ 3 đoạn Bờ Đậu

- Chợ Mới, đường Quang Trung thành phố Thái Nguyên, đường Bắc Sơn, đường tỉnh 264B đoạn Bình Yên - Phú Đình, đường tỉnh ĐT 268, ĐT 264, ĐT 261, Nhà máy may công nghiệp Shiwon…cùng với các dự án giao thông, các dự án đầu tư xây dựng phát triển công nghiệp, dịch vụ khác

Để đáp ứng được tiến độ đặt ra và có mặt bằng đầu tư xây dựng các dự án trên, ngay từ đầu năm Tỉnh uỷ, HĐND, UBND tỉnh đã rất quan tâm, chỉ đạo kịp thời, thực hiện chủ trương xã hội hoá trong phát triển hạ tầng giao thông, huy động các thành phần kinh tế tham gia phát triển hạ tầng giao thông.Từ đó nhận được sự đồng thuận trong nhân dân, đồng tình từ các doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh đang triển khai nhiều dự án lớn theo cơ chế BT, BOT tập trung chỉ đạo kiên quyết, đưa ra nhiều giải pháp phù hợp kịp thời tháo gỡ giải quyết những khó khăn vướng mắc để đẩy nhanh tiến độ thực hiện bồi thường giải phóng mặt bằng

Tiêu biểu là các dự án, Dự án Quốc lộ 3 mới Hà Nội –Thái Nguyên cơ bản đã giải quyết xong đạt trên 90% khối lượng, GPMB được khoảng 256,7ha, Dự án nhà hát Ca múa nhạc Việt Bắc giai đoạn 1 đã hoàn thành đạt được 50% khối lượng, giai đoạn 2 đã có quyết định thu hồi đất 9/17 hộ Dự án trường Đại học Việt Bắc 136/415 đã nhận tiền bồi thường, đã chi trả 14.040 tỷ đồng, đạt 43% Dự án đường Bắc sơn – Minh cầu kéo dài, khu dân cư số 1 phường Hoàng văn Thụ đã có 268/370

hộ đã nhận tiền bồi thường, tiếp tục giải quyết tồn tại vướng mắc và chuẩn bị khởi công vào tháng 10/2010 Dự án Tổ hợp thương mại dịch vụ, văn phòng cho thuê, khách sạn cao cấp (APEC) khởi công ngày 04/8/2010 đã thống kê, kiểm đếm các

hộ dân, các đơn vị đang chờ di chuyển chỗ làm việc Dự án nhà máy may công nghiệp ShiWon đến nay công tác BTGPMB đã cơ bản đã thực hiện xong, xây dựng được nhiều hạng mục công trình và đã đi vào sản xuất, hiện tại chỉ giải quyết một số tồn tại, vướng mắc về bồi thường giải phóng mặt bằng và di chuyển một số hộ dân

Dự án nâng cấp cải tạo Quốc lộ 3 cũ, các địa phương có tuyến đường chạy qua đã thành lập ban chỉ đạo, hội đồng bồi thường, Tổ chức công tác bồi thường giải phóng mặt bằng, tổ chức họp dân thông báo chủ trương đầu tư xây dựng công trình, phổ biến các chế độ chính sách của Nhà nước về bồi thường GPMB cho dự án giải toả hành lang an toàn giao thông

Chủ dự án đã tiến hành bàn giao cọc GPMB tại các vị trí xác định cho địa phương, hợp đồng với các đơn vị đo đạc để triển khai trích đo bản đồ địa chính, xác định loại đất của các hộ bị thu hồi

Dự án khai thác và chế biến khoáng sản núi Pháo, Ngày 5/7/2010 dự án đã được tái khởi động được phê duyệt tại Quyết định số 1519/QĐ-UB ngày 5/7/2010 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc chuyển nhượng vốn đầu tư và chuyển đổi thành doanh nghiệp 100% vốn Việt Nam Đến nay đã thống kê kiểm đếm được trên

2600 hộ, công tác thu hồi đất đã có Quyết định của UBND tỉnh đựợc 540 ha với

kinh phí bồi thường được thẩm định phê duyệt trên 344,5 tỷ đồng Trong đó trong năm 2009 thu hồi được 45,44 ha của 770 hộ Phê duyệt phương án bồi thường cho

514 hộ với kinh phí phê duyệt là 108 tỷ đồng Hiện dự án đang triển khai kiểm đếm thu hồi lập phuơng án cho các khu còn lại như khu I Hà Thượng, Khu II, Khu III, Khu IV, V, Khu Cát Nê và kho K10 Dự án nhà máy nhiệt điện An Khánh (Thuộc cụm công nghiệp an khánh số1), Dự án ảnh hưởng đến 127 hộ dân, thu hồi trên 33

ha đất của các hộ dân trong đó có 63 hộ phải di chuyển chỗ ở mới Đây là dự án do chủ đầu tư tự thoả thuận với dân, đến nay đã phê duyệt và chi trả tiền bồi thường theo phương án đã được duyệt cho 108 hộ với kinh phí 40 tỷ 805,5 triệu đồng Các trường hợp còn lại chưa thống kê kiểm đếm được do các hộ dân không đồng ý cho kiểm kê, lý do đưa ra là không đồng ý bồi thường theo phương án thoả thuận Chủ

dự án phối hợp với các ngành giải quyết dứt điểm các tồn tại Dự án Đại học Thái Nguyên lô 18, lô 17, Thực hiện kết luận của Thanh tra Chính phủ, UBND tỉnh Thái Nguyên đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo và tổ chức các cuộc họp để thống nhất phương án giải quyết Tuy nhiên kinh phí bồi thường theo phương án xây dựng do chính sách về bồi thường GPMB của Nhà nước có thay đổi, nên đã tăng từ trên 13

tỷ đồng lên khoảng 45 tỷ đồng UBND tỉnh báo cáo Tỉnh uỷ xin hướng giải quyết, đến nay đã có Thông báo kết luận của Thường trực Tỉnh uỷ (số 996-TB/ TU ngày 6/5/2010) đồng ý chủ trương giải quyết những tồn tại vướng mắc Hiện nay UBND tỉnh đang chỉ đạo Đại học Thái Nguyên phối hợp với UBND thành phố Thái Nguyên và các ngành liên quan xây dựng 2 phương án bồi thường để UBND tỉnh Quyết định khi có tiền Bộ cấp sẽ chi trả cho các hộ dân trong năm 2010 Khẩn trương tiến hành bồi thường GPMB lô 17 để xây dựng trường Đại học khoa học Hợp phần bồi thường, GPMB, di dân TĐC dự án hồ chứa nước Văn Lăng, tỉnh Thái Nguyên, Thường trực Ban chỉ đạo công tác GPMB tỉnh tham mưu tích cực cho UBND tỉnh và Bộ nông nghiệp và phát triển nông thôn để chỉ đạo các địa phương trong vùng dự án xây dựng phương án bồi thương GPMB, di dân TĐC dự án hồ chứa nước Văn Lăng, tỉnh Thái Nguyên trình duyệt năm 2010

Dự án xây dựng khách sạn Trung Tín, Đã trình thẩm định hồ sơ thu hồi đất cho 8/8 đơn vị tập thể lên Sở Tài nguyên và môi trường để thẩm định và trình UBND tỉnh ra Quyết định thu hồi Phương án bồi thường đã thống kê kiểm đếm xong toàn bộ tài sản cho 77 hộ dân kinh doanh và 5 đơn vị tập thể Đang tiếp tục giải quyết tại 3 đơn vị tập thể (HTX Biên Hoà, Trạm vật tư nông nghiệp, Công ty dịch vụ và khách sạn Thái Nguyên); Dự án đường quy hoạch và cơ sở hạ tầng nối

đường cách mạng tháng 8 với đường minh cầu khu dân cư số 5 phường phan đình phùng, thành phố Thái Nguyên, đang lập phương án bồi thường GPMB khu tái định

cư để khởi công xây dựng cơ sở hạ tầng Giá đất vào khu TĐC đã được phê duyệt;

Dự án xây dựng nhà máy sản xuất phụ tùng và lắp ráp ô tô Vinxuki, Đây là dự án đã được tỉnh xác định là công trình quan trọng tạo tiền đề cho việc hình thành và phát triển thành khu công nghiệp về ôtô, điện - điện tử, công nghiệp công nghệ cao…vì vậy huyện Phổ Yên và các ngành đã phối hợp hỗ trợ chặt chễ với chủ đầu tư về GPMB để triển khai dự án theo đúng tiến độ Đã chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ GPMB xong đợt 1 với diện tích đất 7,6 ha và giai đoạn 2 với diện tích 19,2 ha để chủ dự án đầu tư xây dựng Nhưng do giai đoạn 2 thực hiện vào thời điểm có hiệu lực của Nghị định 69/2009/NĐ-CP nên còn 12 hộ dân đang thắc mắc đề nghị được tính toán phương án bồi thường hỗ trợ theo chế độ chính sách mới Dự án khu công nghiệp Trung Thành, Trong thời gian qua tỉnh đã chỉ đạo huyện Phổ yên giải phóng mặt bằng đã bàn giao mặt bằng được hơn 40 ha cho chủ dự án xây dựng cơ sở hạ tầng, với kinh phí bồi thường là 49 tỷ đồng, đang tiếp tục chi chả bồi thường

Tóm lại trong 9 tháng đầu năm công tác bồi thường GPMB của tỉnh Thái Nguyên có bước đột phá, đã hoàn thành khối lượng rất lớn, cơ bản đáp ứng được tiến độ các dự án xây dựng hạ tầng và đầu tư trên địa bàn tỉnh, đạt được các kết quả trên là là những nguyên nhân sau

- Các nội dung công việc về bồi thường GPMB được triển khai đúng trình tự thủ tục đảm bảo công bằng, công khai dân chủ đã nhận được sự đồng tình ủng hộ, tạo điều kiện của nhân dân và chính quyền địa phương các cấp

- Các cơ quan thực hiện công tác bồi thường GPMB: Chính quyền địa phương các cấp, Ban bồi thường GPMB, các ngành Tài nguyên và môi trường, tài chính, xây dựng, kế hoạch đầu tư và các Chủ đầu tư đã có sự phối hợp nhịp nhàng kịp thời tham mưu đề xuất giải quyết nhanh, đã bố trí cán bộ có chuyên môn nghiệp vụ, tập trung thời gian tham gia tích cực để hoàn thành nhiệm vụ Thành phố Thái Nguyên, thị xã Sông Công, các huyện Đại Từ, Phổ Yên, Đồng Hỷ…lãnh đạo đã có nhiều giải pháp phù hợp, cách làm mới trong bồi thường GPMB, do đó đã huy động được mọi người vào cuộc đạt hiệu quả như tổ chức các cuộc đối thoại trực tiếp với dân để tìm cách tháo gỡ các vướng mắc phát sinh

- Cấp uỷ, chính quyền các đoàn thể ở địa phương đã chỉ đạo tốt công tác vận động nhân dân hiểu về chủ trương đầu tư và các chính sách của Nhà nước để nhân dân tự nguyện giao đất và hiến đất để GPMB Các doanh nghiệp và nhiều người dân

đã tham gia ủng hộ xây dựng các công trình giao thông trên địa bàn hàng chục tỷ đồng để xây dựng các công trình hạ tầng kỹ thuật theo nhiều hình thức để phục vụ cho việc phát triển kinh tế xã hội, nhiều công trình giao thông đã được triển khai xây dựng thuận lợi đảm bảo tiến độ

Ban chỉ đạo công tác GPMB tỉnh thường xuyên quan tâm theo dõi đến việc nâng cao trình độ cho đội ngũ làm công tác GPMB ở các địa phương như học tập kinh nghiệm tại huyện, thành phố, thị xã có nhiều dự án lớn

Để nắm bắt kịp thời những thay đổi về chính sách GPMB, thu hồi đất khi Nhà nước thực hiện dự án và hỗ trợ tái định cư, tạo điều kiện cho cán bộ làm công tác bồi thường GPMB của các huyện, thành phố, thị xã và các dự án Ban chỉ đạo công tác GPMB tỉnh xây dựng kế hoạch trình UBND tỉnh đã phê duyệt cho mở lớp tập huấn về Nghị định 69/2009/NĐ-CP ngày 13/8/2009 của Chính phủ và các quy định mới nhất của các Bộ, Ngành, các quy định khác của tỉnh liên quan đến bồi thường giải phóng mặt bằng trong tháng 1 năm 2010 cho trên 200 người đang làm nhiệm vụ GPMB hiện công tác tại huyện, thành phố, thị xã, các chủ đầu tư nhà quản lý do các giảng viên có kinh nghiệm của Trung ương trực tiếp truyền đạt tại tỉnh Thái Nguyên

đạt kết quả tốt (WWW.thainguyen.gov.vn)

1.2.7 Công tác bồi thường GPMB ở huyện Phổ Yên

Từ năm 2002 đến nay trên địa bàn huyện Phổ Yên đã GPMB được trên 1.200 ha mặt bằng cho phát triển công nghiệp, doanh nghiệp và đầ tư các công trình trọng điểm sau: Mở rộng quốc phòng của nhà máy Z131: 280ha; Đường Điềm Thụy – Phú Bình: 5ha; Quốc lộ 3 mới Hà Nội – Thái Nguyên (Cả tuyến chính, tái định cư, tái nghĩa địa): 154ha; xây dựng nhà máy sữa ELOVI và gạch FRIME: 24ha; xây dựng 02 nhà máy gạch Tuynel: 24ha; xây dựng nhà máy MANI HANOI: 4ha; xây dựng nhà máy giấy Trường Xuân: 2,4ha; xây dựng nhà máy sản xuất bê tông Xuân Sơn: 8ha; xây dựng nhà máy sản xuất phụ tùng ô tô VINAXUKI: 9ha; xây dựng cụm cảng của hợp tác xã Chiến Công: 3ha; xây dựng trung tâm giống gia cầm Thụy Phương: 34ha; xây dựng khu du lịch sinh thái của Công ty D&S: 5ha; xây dựng cơ sở hạ tầng cụm công nghiệp số 3 cảng Đa Phúc của công ty ICT: 13ha; xâ dựng cơ sở hạ tầng khu công nghiệp Trung Thành (Cả tái định cư và nghĩa địa): 45ha; xây dựng bệnh viện đa khoa Phổ Yên: 3ha; xây dưng 02 trường THPT: 3ha; xây dựng công trình thủy lợi Hồ Nước Hai: 41ha; xây dựng chợ Ba Hàng và chợ xã:

3,4ha; xây dựng trạm y tế xã, UBND xã, trường mầm non cơ sở: 4,5ha; xây dựng các khu dân cư: 20ha

Huyện Phổ Yên đã phát động phong trào hiến đất xây dựng đường giao thông nông thôn, kết quả có trên 1.200 hộ dân tự nguyện hiến đất với tổng số diện tích gần 30ha

Bước sang năm 2011, tình hình GPMB để thu hút đầu tư gặp nhiều khó khăn, phức tạp GPMB của hầu hết các dự án đều chậm so với kế hoạch đề ra Một số bộ phận nhân dân chưa chấp hành chủ trương của Đảng và Nhà nước

về công tác bồi thường GPMB, thu hút đầu tư Khiếu kiện kéo dài, khiếu kiện vượt cấp liên quan đến công tác GPMB xảy ra, mặt bằng chậm được giao cho

nhà đầu tư để thực hiện đầu tư theo tiến độ (Báo cáo của ban bồi thường

GPMB huyện Phổ Yên)

Chương 2 NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Đối tượng và địa bàn nghiên cứu

- Địa bàn nghiên cứu: Đề tài được nghiên cứu tại dự án Xây dựng Quốc lộ 3 mới Hà Nội – Thái Nguyên đoạn trên địa phận xã Thuận Thành, Phổ Yên và dự án Xây dựng cơ sở hạ tầng khu công nghiệp số 3 cụm cảng Đa Phúc

- Đối tượng nghiên cứu của đề tài: Thực trạng và kết quả của công tác giải phóng mặt bằng, công tác hỗ trợ tái định cư và người dân thuộc khu vực GPMB

- Thời gian nghiên cứu từ tháng 5 năm 2011 đến tháng 10 năm 2012

2.2 Nôi dung nghiên cứu

- Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của xã Thuận Thành có liên quan đến công tác giải phóng mặt bằng

- Đánh giá kết quả thực hiện công tác GPMB tại 02 dự án: Xây dựng Quốc lộ 3 mới Hà Nội – Thái Nguyên đoạn trên địa phận xã Thuận Thành, Phổ Yên và dự án Xây dựng cơ sở hạ tầng khu công nghiệp số 3 cụm cảng Đa Phúc

- Đánh giá ảnh hưởng của công tác GPMB đến đời sống nhân dân tại khu vực GPMB 02 dự: Xây dựng Quốc lộ 3 mới Hà Nội – Thái Nguyên đoạn trên địa phận

xã Thuận Thành, Phổ Yên và dự án Xây dựng cơ sở hạ tầng khu công nghiệp số 3 cụm cảng Đa Phúc

- Đánh giá những thuận lợi và khó khăn trong công tác GPMB và đề xuất phương án giải quyết, nhằm hoàn thiện chế độ chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

2.3 Phương pháp nghiên cứu

2.3.1 Điều tra thu thập tài liệu, thông tin

địa phận xã Thuận Thành, Phổ Yên và dự án Xây dựng cơ sở hạ tầng khu công nghiệp số 3 cụm cảng Đa Phúc

- Thu thập tài liệu từ báo chí, các phương tiện thông tin đại chúng;

- Thu thập các số liệu về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của huyện Phổ Yên,

xã Thuận Thành tại các phòng ban có liên quan như: phòng Thống Kê, phòng Tài Nguyên – Môi trường

b Điều tra các số liệu sơ cấp:

Thu thập thông tin về kết quả của công tác giải phóng mặt bằng và ảnh hưởng của công tác giải phóng mặt bằng tới đời sống của người dân thông qua phỏng vấn Đối tượng phỏng vấn bao gồm: Cán bộ quản lý cấp huyện, cấp xã có liên quan đến công tác giải phóng mặt bằng và người dân bị thu hồi đất

Phỏng vấn cán bộ trực tiếp tham gia vào công tác GPMB 02 dự án được lựa chọn và cán bộ có nhiều kinh nghiệm trong công tác GPMB

Các hộ dân được lựa chọn điều tra, phỏng vấn phải thỏa mãn các tiêu chí sau: + Là hộ dân có đất thu hồi thuộc một trong 02 dự án nghiên cứu;

+ Được lựa chọn ngẫu nhiên trong số các hộ bị nhà nước thu hồi đất nhưng ưu tiên các hộ phải di chuyển chỗ ở, phải tái định cư;

+ Phỏng vấn trực tiếp

Phương pháp phỏng vấn: Phỏng vấn cán bộ thông qua các câu hỏi mở và phỏng vấn người dân sử dụng bộ phiếu câu hỏi (bộ câu hỏi kèm theo ở phần phụ lục); Lựa chọn khoảng 60 hộ gia đình bị thu hồi đất để phòng vấn Lựa chọn hộ một cách ngẫu nhiên từ danh sách hộ bị thu hồi đất của các dự án

2.3.2 Phương pháp thống kê, phân tích, tổng hợp số liệu điều tra sử dụng phần mềm Microsoft Excel

2.3.3 Phương pháp chuyên gia

Phỏng vấn trực tiếp lãnh đạo và chuyên viên có kinh nghiệm của ban GPMB

về những thuận lợi, khó khăn và những nguyên nhân làm chậm tiến độ GPMB, ảnh hưởng của việc thu hồi đất tới đời sống của người dân, những giải pháp khắc phục

2.3.4 Phương pháp tham khảo, kế thừa các tài liệu liên quan

-.Chính sách đền bù khi thu hồi đất của một số nước trong khu vực và Việt Nam của ThS Nguyễn Thị Dung, Đại học Luật, Hà Nội

- Nghiên cứu, đánh giá thực trạng công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và

đề xuất các giải pháp đẩy nhanh tiến độ thu hồi đất đối với các dự án xây dựng cơ

sở hạ tầng chỉnh tranh đô thị, Đề tài khoa học cấp Bộ của Viện khoa học Đo dạc và Bàn đồ

- Luận văn thạc sĩ nông nghiệp, Đánh giá thực trạng và giải pháp tăng cường hiệu quả công tác bồi thường giải phóng mặt bằng trên địa bàn thành phố Tuyên Quang, tỉnh Tuyên Quang của Đàm Thị Thanh Thủy, Trường Đại học Nông lâm, Thái Nguyên

- Luận văn thạc sĩ nông nghiệp, Đánh giá việc thực hiện chính sách đền bù thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất thực hiện một số dự án trên địa bàn Thành phố Hải Phòng của Phạm Thanh Hải, Trường Đại học Nông nghiệp I, Hà Nội

- Tham khảo tài liệu đánh giá, tổng kết công tác bồi thường GPMB của huyện Phổ Yên

Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

3.1 Điều kiện tự nhiên – kinh tế - xã hội của xã Thuận Thành

3.1.1 Điều kiện tự nhiên

3.1.1.1 Vị trí địa lý

Xã Thuận Thành nằm ở phía nam huyện Phổ Yên, nằm ở cửa ngõ Thủ đô, trên trục Quốc lộ 3 nối giữa Thủ đô Hà Nội, Thị xã Sông Công và thành phố Thái Nguyên Giáp ranh với các địa phương sau:

- Phía Đông giáp xã Đại Thành, huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang

- Phía Nam giáp xã Trung Giã, huyện Sóc Sơn, Hà Nội

- Phía Bắc giáp xã Tân Phú

- Phía Tây giáp xã Trung Thành

Xã có 14 xóm, với tổng diện tích tự nhiên 563,38ha Thuận Thành thuộc vùng

1 của huyện Phổ Yên

Hình 3.1: Bản đồ hành chính huyện Phổ yên

3.1.1.2 Địa hình

Thuận Thành mang đặc điểm của vùng đồng bằng Bắc Bộ, có địa hình tương đối bằng phẳng, địa hình thấp dần từ Đông Bắc xuống Đông Nam, ven Sông Cầu và Sông Công

14oC) Tổng tích ôn khoảng 8000o, tổng số giờ nắng trong năm trung bình khoảng

1300 giờ và phân bố không đều giữa các tháng

Lượng mưa trung bình năm đạt khoảng 2000mm, tuy nhiên lượng mưa phân

bố không đều do chịu sự chi phối chung của chế độ mưa vùng Đồng Bằng Bắc Bộ,

Là vùng có lượng bốc hơi lớn, lượng bốc hơi trung bình năm là 985mm

Độ ẩm không khí trên địa bàn xã Thuận Thành trung bình là 82%, chỉ số ẩm ướt K hàng năm của xã đạt 2,05 nghĩa là lượng mưa gấp 2 lần lượng bốc hơi, như vậy xét tổng thể xã có độ ẩm tương đối cao, tuy nhiên ở các tháng 1 và tháng 12 hệ

số K nhỏ hơn 0,3 nên thường xảy ra hiện tượng hạn hán ảnh hưởng đến cây trồng, vật nuôi trong thời gian này

3.1.1.4 Các nguồn tài nguyên

- Đất phi nông nghiệp là 286,3ha chiếm 50,82% tổng diện tích tự nhiên, bao gồm nhiều loại đất: đất ở, đất an ninh, quốc phòng, đất công cộng, đất sản xuất kinh doanh phi nông nghiệp

- Đất chưa sử dụng là 1,86ha chiếm 0,33% tổng diện tích tự nhiên, đây chủ yếu là đất thùng vũng, hố bom khó khai thác, sử dụng

- Nguồn nước ngầm: Nước ngầm ở đây tương đối dồi dào và có chất lượng tốt, nhưng hiện nay việc khai thác, sử dụng còn hạn chế

*/ Tài nguyên nhân văn

Thuận Thành là địa bàn cư trú lâu đời của cộng đồng người việt, có bản sắc văn hóa đa dạng, người dân trong xã phần lớn là sinh sống bằng sản xuất nông nghiệp

3.1.1.5 Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên có liên quan đến công tác giải phóng mặt bằng

Tại Thuận Thành là nơi gặp gỡ của Sông Công và Sông Cầu nơi đây đã hình thành nên Cảng Đa Phúc, cảng này nằm cạnh Quốc lộ 3, từ lâu đây đã là nơi trao đổi, nơi trung chuyển hàng hóa lý tưởng của nhiều doanh nghiệp, nhiều nhà đầu tư Với điều kiện về đất đai, khí hậu, nguồn nước cũng như kinh nghiệm sản xuất nông nghiệp của người dân trong xã ta có thể quy hoạch những vùng sản xuất nông nghiệp trọng điểm của xã và dành ra quỹ đất thuận lợi để thu hút phát triển công nghiệp, dịch vụ

Như vậy khi thu hồi đất người dân có điều kiện để khôi phục, ổn định và nâng cao đời sống của họ khi bị thu hồi đất nếu có sự quy hoạch, định hướng đúng đắn của Nhà nước; từ đó người dân dễ dàng chấp nhận và đồng tình ủng hộ chủ trương GPMB thu hút đầu tư

- Khó khăn:

Do Thuận Thành giáp ranh với huyện Sóc Sơn, Hà Nội, chế độ bồi thường, hỗ trợ của Thái Nguyên và Hà Nội có sự chênh lệch rất lớn, làm cho người dân hoang mang, suy nghĩ thậm chí hoài nghi

Trên địa bàn xã Thuận Thành các hộ thuần nông vẫn chiếm tỷ lệ lớn nên khi thu hồi đất, không có đất nông nghiệp để cấp cho các hộ thì vấn đề chuyển đổi nghề nghiệp, ổn định đời sống là rất khó khăn đòi hỏi Nhà nước phải có sự định hướng phù hợp

3.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội của xã Thuận Thành

3.1.2.1 Tăng trưởng kinh tế

Thực hiện nghị quyết của huyện Đảng bộ huyện Phổ Yên về việc đổi đầu kinh

tế từ “nông nghiệp – dịch vụ - công nghiệp” sang thành “công nghiệp – dịch vụ -

nông nghiệp” Đảng ủy, chính quyền và nhân dân xã Thuận Thành nhận thức sâu

sắc là phải tạo mọi điều kiện để khai thác tiềm năng phát huy lợi thế nhằm phát triển

cơ sở hạ tầng, phát triển công nghiệp, dịch vụ trên địa bàn tạo ra sự đột biến về tăng trưởng kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, thu hút đầu tư từ bên ngoài, huy động nội lực tại địa phương để hoàn thành các mục tiêu kinh tế, chính trị

mà huyện Đảng bộ đề ra

Bảng 3.1 Cơ cấu kinh tế của xã Thuận Thành qua các năm

( Nguồn UBND xã Thuận Thành)

Qua bảng 3.1 ta thấy, cơ cấu kinh tế của xã Thuận Thành đã có sự chuyển dịch theo hướng tích cực, tăng dần tỷ trọng công nghiệp, dịch vụ, giảm dần tỷ trọng ngành nông nghiệp

Để đạt được kết quả như trên là do cấp ủy, chính quyền xã Thuận Thành đã biết phát huy tiềm năng, lợi thế của địa phương để quy hoạch các khu công nghiệp như : Khu công nghiệp Nam Phổ Yên, các khu công nghiệp thuộc cảng Đa Phúc và một số diện tích nhỏ lẻ để phát triển công nghiệp, dịch vụ Trong những năm qua Thuận Thành đã coi trọng và tập trung cao độ vào công tác GPMB, coi đây là nhiệm vụ của toàn Đảng bộ, của cả hệ thống chính trị, của các cấp, các ban, ngành, đoàn thể

3.1.2.2 Tình hình dân số, lao động của xã Thuận Thành

Bảng 3.2 Dân số và lao động của xã Thuận Thành năm 2011

Diễn giải Đơn vị tính Số lƣợng Tỷ lệ (%)

( Nguồn UBND xã Thuận Thành)

Ta thấy số hộ phi nông nghiệp chiếm 65,56%, còn hộ nông nghiệp chỉ chiếm 34,44% Như vậy là nhân dân trên địa bàn xã Thuận Thành không còn quá xa lại với việc li nông để phát triển các nghề công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ buôn bán

Lao động đã qua đào tạo nghề chiếm tỷ lệ khá lớn 41,46%, lực lượng lao động được đào tạo này chủ yếu là lao động phi nông nghiệp Đây là một thuận lợi khi thu hồi đất để phát triển công nghiệp, dịch vụ vì lực lượng lao động này có cơ hội kiếm việc làm phù hợp ngay tại địa phương

Tuy lao động nông nghiệp chỉ chiếm 37,57% nhưng họ là lực lượng không được đào tạo nên khi thu hồi ruộng đất của họ để phát triển công nghiệp thì vấn đề

bố chí công ăn, việc làm cho họ là tương đối khó khăn Họ bị thất nghiệp ảnh hưởng đến đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân, kéo theo các tệ nạn xã hội

Tỷ lệ lao động dưới 18 tuổi và trên 60 tuổi theo thống kê là không có là vì những độ tuổi đó không lằm trong độ tuổi lao động, nhưng thực tế với các hộ là nông dân lực lượng này vẫn tham gia lao động

3.1.2.3 Tình hình dân trí và thu nhập của xã Thuận Thành

- Kết quả điều tra tình hình dân trí thể hiện qua bảng 3.3 như sau:

Bảng 3.3 Kết quả điều tra về tình hình dân trí năm 2011

( Nguồn UBND xã Thuận Thành)

Nhìn trung trình độ dân trí của xã là tương đối cao người có trình độ đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp là 936 người chiếm 18,42% tổng số dân, số người có trình độ trung học cơ sở, trung học phổ thông là 3226 người chiếm 63,50% đây là thuận lợi trong công tác tuyên truyền vận động GPMB Những người này không những có nhận thức nhanh, đúng đắn về chế độ chính sách mà còn có thể

là những tuyên truyền viên trong công tác GPMB đối với các thành viên trong gia đình họ và nhân dân trong các làng, các xóm

Đối với địa phương có dân trí cao như vậy không có chỗ để các thành phần chống đối, gây rối lợi dụng

Trình độ dân trí cao, hộ phi nông nghiệp nhiều, lao động phi nông nghiệp chiếm tỷ lệ lớn nên thu nhập của các hộ gia đình trên địa bàn xã tương đối cao Cụ thể mức thu nhập được thể hiện qua bảng 3.4

Bảng 3.4 Kết quả điều tra về mức thu nhập của các hộ gia đình, xã Thuận

( Nguồn UBND xã Thuận Thành)

Qua bảng 3.4 ta thấy số hộ có mức thu nhập khá và trung bình chiếm tỷ lệ lớn Những hộ này phần lớn là các hộ phi nông nghiệp hoặc làm nông nghiệp nhưng có thành viên làm nghề khác, hộ như vậy khi bị thu hồi đất việc ảnh hưởng đến đời sống là không nhiều

Hộ có thu nhập thấp (dưới 1.500.000đ/hộ/tháng) chiếm tỷ lệ rất ít chỉ có 6,6% nhưng đây là những hộ thuần nông, không có nghề phụ vì vậy khi thu hồi đất việc tái định cư, ổn định đời sống cần phải đặc biệt chú trọng

3.1.2.6 Thực trạng phát triển cơ sở hạ tầng

- Giao thông: Là xã nằm cuối huyện trên trục Quốc lộ 3, Thuận Thành có hệ

thống giao thông tương đối phát triển, tất cả các tuyến đường liên thôn, liên xóm, nội thôn, xóm đã được bê tông hóa nên việc đi lại, giao lưu hàng hóa của nhân dân

là rất thuận lợi Ngoài ra Thuận Thành còn có giao thông đường thủy trên Sông Công và Sông Cầu

- Thuỷ lợi: Đến nay hệ thống kênh mương nội đồng đã được cứng hóa hầu hết

và xã được bao bọc bởi Sông Cầu và Sông Công nên vấn đề thủy lợi của xã là rất thuận lợi

- Giáo dục: Trên địa bàn xã có trường trung học cơ sở, trường tiểu học trung

tâm, trường mầm non trung tâm, các phân hiệu tiểu học, mầm non ở các miền Xây Thượng, Phù Lôi, Phú Thịnh đáp ứng được nhu cầu dạy và học của giáo viên và học sinh trong xã Xã đã hoàn thành phổ cập tiểu học năm 2003, phổ cập trung học cơ

sở năm 2004

- Y tế: Xã có một trạm y tế, trạm y tế đã duy trì tốt chế độ khám chữa bệnh,

thực hiện tốt chương trình y tế quốc gia, chăm sóc sức khỏe ban đầu cho nhân dân, phần nào đã đáp ứng được nhu cầu khám chữa bệnh của nhân dân

- Thông tin liên lạc: Hiện tại Thuận Thành có một bưu điện văn hóa xã cơ

bản các hộ dân trong xã có phương tiện nghe nhìn nên thông tin liên lạc là rất phổ biến, rộng rãi

- Hệ thống điện: Xã Thuận Thành đã có lưới điện quốc gia từ lâu, xã đã thành

lập hợp tác xã dịch vụ điện, cán bộ quản lý có chuyên môn nghiệp vụ

- Văn hoá: Các thôn trong xã đã có nhà văn hóa, chưa thôn nào có sân thể

dục, thể thao

- Trụ sở UBND: Xây dựng trên khuôn viên 0,88ha

3.1.2.7 Đánh giá chung về điều kiện kinh tế - xã hội có liên quan đến công tác giải phóng mặt bằng

- Thuận lợi: Trình độ dân trí, đời sống nhân dân trên địa bàn xã Thuận Thành

là tương đối cao tạo điều kiện thuận lợi cho công tác tuyên truyền chế độ chính sách bồi thường, hỗ trợ Những người có trình độ không những họ có thể nhận thức nhanh, đúng đắn về chế độ chính sách mà có thể họ còn là những tuyên truyền viên tham gia vận động, tuyên truyền đối với các thành viên khác trong gia đình, các hộ trong xóm, làng họ đng sinh sống

Tỷ lệ lao động được đào tạo cũng cao việc ổn định đời sống khi bị thu hồi đất

dễ dàng hơn Các doanh nghiệp, nhà máy khi đia vào hoạt động nên ưu tiên tuyển dụng những lao động đã được đào tạo qua các ngành nghề phù hợp Người dân bị thu hồi đất được chuyển đổi nghề nghiệp phù hợp với họ để họ ổn định đời sống thì

* Tóm lại với điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của xã Thuận Thành có ảnh hưởng đến công tác GPMB như sau:

- Ảnh hưởng tích cực:

Thuận lợi cho việc chuyển đổi nghề nghiệp, ổn định của người dân khi bị thu hồi đất: Người dân có thể chuyển sang sinh sống bằng các nghề khác để sinh sống như kinh doanh dịch vụ, xin vào các nhà máy, xí nghiệp nếu có trình độ phù hợp, phát triển các ngành nghề truyền thống Người không thể chuyển sang nghề khác

mà vẫn sinh sống dựa vào nông nghiệp thì xã cũng dễ dàng quy hoạch các vùng sản xuất nông nghiệp phù hợp

Việc giao lưu trao đổi hàng hóa của nhân dân là rất thuận lợi Nếu địa phương định hướng cho người dân sản xuất sản phẩm hàng hóa thì đời sống của người dân được nâng cao

- Ảnh hưởng tiêu cực:

Do Thuận Thành giáp ranh với Thủ đô Hà Nội mà chỉ áp dụng giá bồi thường,

hỗ trợ chung của tỉnh Thái Nguyên có sự chênh lệch rất lớn làm cho người dân khó chấp nhận

Thuận Thành là cửa ngõ Thủ đô, là cực kinh tế phía nam của tỉnh Thái Nguyên nên các nhà đầu tư tập trung đầu tư rất nhiều dẫn đến quỹ đất nông nghiệp thu hồi là rất lớn Nếu huyện không bố trí công ăn việc làm tốt cho người dân thì dẫn đến tình trạng thất nghiệp, kéo theo các tên nạn xã hội

3.2 Đánh giá thực trạng công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và kết quả thực hiện công tác này

3.2.1 Vài nét về các dự án giải phóng mặt bằng ở xã Thuận Thành, huyện Phổ Yên

Bám sát mục tiêu của Nghị quyết huyện Đảng bộ Phổ Yên, Đảng ủy, UBND

xã Thuận Thành đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo các ban, ngành, đoàn thể và các cơ

sở thôn, xóm vận động nhân dân, phối hợp với các cơ quan chức năng của huyện thực hiện tốt công tác GPMB thu hút đầu tư

Từ năm 2002 đến hết năm 2010 trên địa bàn xã Thuận Thành đã GPMB được 105,48ha cho phát triển công nghiệp, doanh nghiệp và đầu tư công trình trọng điểm sau: