Đánh giá kết quả công tác giải phóng mặt bằng dự án quốc lộ 3 mới trên địa bàn huyện Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên

Kết quả nghiên cứu đề tài nhằm góp phần đẩy nhanh quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa tại địa phương, chuyển dịch nhanh cơ cấu kinh tế của một huyện thuần nông, đẩy nhanh tốc độ tăng

PHẠM TUẤN LỢI

ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ CÔNG TÁC GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG

DỰ ÁN QUỐC LỘ 3 MỚI TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN PHỔ YÊN,

TỈNH THÁI NGUYÊN

Chuyên ngành : Quản lý đất đai

Mã số : 60 85 01 03

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP

Người hướng dẫn khoa học: PGS TS Nguyễn Thế Hùng

Thái Nguyên, năm 2012

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được sử dụng để bảo vệ một học vị nào

Tôi cam đoan rằng, mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều được chỉ rõ nguồn gốc

Thái Nguyên, ngày.… tháng… năm 2012

Tác giả luận văn

Phạm Tuấn Lợi

LỜI CẢM ƠN

Trong thời gian thực tập và thực hiện đề tài này, tôi đã nhận được sự quan tâm, giúp đỡ của Ban Giám hiệu Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, Ban Quản lý các công trình giao thông tỉnh Thái Nguyên, Ban Bồi thường giải phóng mặt bằng và quản lý dự án huyện Phổ Yên, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Phổ Yên, các phòng, ban khác thuộc UBND huyện Phổ Yên, UBND xã Đồng Tiến, thị trấn Bãi Bông huyện Phổ Yên, các thầy, cô giáo, bạn bè, đồng nghiệp và gia đình

Nhân dịp này tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới:

1 PGS.TS Nguyễn Thế Hùng – Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, thầy

đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình hoàn thành luận văn này

2 Ban giám hiệu, Phòng quản lý Sau đại học, Khoa Tài nguyên và Môi

trường và các thầy giáo, cô giáo giảng dạy chuyên ngành Trường Đại học Nông Lâm, Đại học Thái Nguyên đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình học tập

3 Ban Bồi thường giải phóng mặt bằng và Quản lý dự án huyện Phổ

Yên, Phòng Tài Nguyên và Môi trường huyện Phổ Yên, các phòng, ban khác thuộc UBND huyện Phổ Yên, Cấp ủy, chính quyền xã Đồng Tiến, thị trấn Bãi Bông huyện Phổ Yên cùng bạn bè, đồng nghiệp và người thân đã quan tâm giúp đỡ và động viện tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài

Tôi xin trân trọng cảm ơn!

Tác giả luận văn

Phạm Tuấn Lợi

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 8

2 Mục tiêu của đề tài 9

3 Yêu cầu của đề tài 9

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 10

1.1 Cơ sở lý luận thực tiễn của đề tài 10

1.1.1 Thu hồi đất 10

1.1.2 Bồi thường 10

1.1.3 Hỗ trợ 11

1.1.4 Tái định cư 11

1.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác giải phóng mặt bằng 11

1.2.1 Việc ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý, sử dụng đất đai và tổ chức thực hiện các văn bản đó 11

1.2.2 Công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất 13

1.2.3 Công tác đăng ký đất đai và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất 13

1.2.4 Yếu tố giá đất và định giá đất 14

1.2.5 Thị trường bất động sản 16

1.3 Chính sách bồi thường giải phóng mặt bằng khi nhà nước thu hồi đất 16

1.3.1 Chính sách bồi thường giải phóng mặt bằng của Nhà nước 16

1.3.2 Công tác Bồi thường GPMB khi Nhà nước thu hồi đất ở tỉnh Thái Nguyên 21

1.4 Công tác GPMB trên thế giới và một số tỉnh trong nước 25

1.4.1 Trung Quốc 25

1.4.2 Thái Lan 26

1.4.3 Công tác GPMB một số tỉnh trong nước 27

1.5 Nghiên cứu trong nước về bồi thường giải phóng mặt bằng 29

1.5.1 Việc áp dụng, thực hiện chính sách bồi thường, giải phóng mặt bằng 29

1.5.2 Giá đất áp dụng trong bồi thường, giải phóng mặt bằng 31

CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 33

2.1 Đối tượng, địa bàn nghiên cứu 33

2.2 Nội dung nghiên cứu 33

2.3 Phương pháp nghiên cứu 33

2.3.1 Điều tra các số liệu thứ cấp 33

2.3.2 Điều tra các số liệu sơ cấp 34

CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 36

3.1 Tổng quan về dự án xây dựng quốc lộ 3 mới và công tác giải phóng mặt bằng của dự án 36

3.1.1 Tổng quan về Dự án xây dựng quốc lộ 3 mới 36

3.1.2 Tổng quan về công tác giải phóng mặt bằng Dự án xây dựng quốc lộ 3 mới 37 3.2 Điều kiện tự nhiên - kinh tế - xã hội của khu vực nghiên cứu (xã đồng tiến và thị trấn bãi bông) 38

3.2.1 Điều kiện tự nhiên thị trấn Bãi Bông 38

3.2.2 Điều kiện tự nhiên xã Đồng Tiến 40

3.2.2 Điều kiện kinh tế - xã hội của xã Đồng Tiến và thị trấn Bãi Bông 43

3.3 Đánh giá thực trạng công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và kết quả thực hiện công tác GPMB của huyện 49

3.3.1 Vài nét về các dự án ở huyện Phổ Yên 49

3.3.2 Công tác quản lý và sử dụng đất đai của huyện liên quan đến công tác GPMB 50

3.2.4 Công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất đối với dự án được lựa chọn nghiên cứu 53

3.3.3 Quy trình thực hiện GPMB của tỉnh Thái Nguyên 53

3.3.4 Kết quả thực hiện công tác GPMB đoạn từ Km 41 + 600 đến Km 45 + 600 trên địa bàn huyện Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên 55

3.4 Đánh giá ảnh hưởng của công tác GPMB đến đời sống của người dân từ km 41+600 đến Km 45+600 trên địa bàn huyện Phổ Yên, tỉnh

Thái Nguyên 63

3.4.1 Đánh giá về chính sách hỗ trợ và công tác bố trí tái định cư 63

3.4.2 Đánh giá tình hình công việc của người dân sau tái định cư 66

3.4.3 Đánh giá công tác GPMB qua ý kiến người dân 67

3.5 Đánh giá những thuận lợi, khó khăn trong công tác GPMB của huyện và đề xuất phương án giải quyết 68

3.5.2 Đề xuất phương án giải quyết và rút ra những bài học kinh nghiệm cho công tác bồi thường GPMB 70

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 72

1 Kết luận 65

2 Kiến nghị 73

TÀI LIỆU THAM KHẢO 74

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

BTNMT Bộ Tài nguyên môi trường

TT- BTC Thông tư Bộ tài chính

TDMNBB Trung du Miền núi Bắc bộ

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

Bảng 3.1: Quy mô mặt cắt ngang nền đường quốc lộ 3 mới 36

Bảng 3.2 Hiện trạng sử dụng đất của xã Đồng Tiến và thị trấn Bãi Bông năm 2010 42

Bảng 3.3 Sự tăng trưởng của ngành nông nghiệp năm 2010 44

Bảng 3.4 Hiện trạng dân số và diện tích tự nhiên của huyện năm 2010 45

Bảng 3.5 Kết quả điều tra về tình hình dân trí năm 2010 46

Bảng 3.6 Kết quả điều tra về mức thu nhập trong khu GPMB 47

Bảng 3.7 Diện tích các loại đất theo mục đích sử dụng huyện Phổ Yên năm 2010 51

Bảng 3.8 Kết quả thực hiện về hình thức bồi thường GPMB 55

Bảng 3.9 Kết quả bồi thường đất nông nghiệp 56

Bảng 3.10 Kết quả bồi thường đất ở 58

Bảng 3.11 Kết quả bồi thường đất chuyên dùng 59

Bảng 3.12 Kết quả bồi thường vật kiến trúc, nhà cửa 60

Bảng 3.13 Kết quả bồi thường về cây cối hoa mầu 61

Bảng 3.15 Chính sách hỗ trợ của Nhà nước 63

Bảng 3.16 Kết quả điều tra tái định cư 64

Bảng 3.17 Kết quả điều tra tình hình công việc của những người trong độ tuổi lao động sau tái định cư 66

Bảng 3.18 Kết quả điều tra ý kiến người dân về công tác GPMB 67

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong những năm gần đây, thực hiện đường lối công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước do Đảng đề ra, đất nước ta đã có nhiều khởi sắc, bộ mặt nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa đang vươn trên đà phát triển với những khu công nghiệp, khu du lịch, dịch vụ, văn hoá các dự án liên doanh trong và ngoài nước, các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng và các công trình như: giao thông, thể thao, giải trí, đã và đang được đưa vào hoạt động trên diện tích hàng nghìn hecta

Để dự án đầu tư xây dựng các công trình có tính khả thi cao, xây dựng đúng tiến độ thi công thì công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) là một vấn đề hết sức quan trọng, quyết định thời gian tiến hành thi công các công trình, ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng nguồn vốn của chủ đầu tư Công tác này ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích của Nhà nước, của chủ đầu tư cũng như ảnh hưởng tới cơ sở, vật chất và tinh thần của người bị thu hồi đất

Công tác GPMB là một việc làm hết sức khó khăn và phức tạp bởi nó có liên quan đến tài sản rất có giá trị đó là đất đai Đất đai có giá trị cả về vật chất lẫn tinh thần Nó ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của các tổ chức, cá nhân, các hộ gia đình và thực tế qua nhiều dự án đã cho thấy công tác GPMB vẫn còn tồn tại nhiều bất cập và gặp nhiều khó khăn Khó khăn chủ yếu của công tác GPMB là việc xác định giá trị bồi thường Giá trị bồi thường thường thấp hơn so với thực tế Do vậy nó đã tác động rất lớn đến tâm lý người dân,

họ luôn cảm thấy mức bồi thường như vậy là chưa thoả đáng Động chạm trực tiếp đến quyền lợi của người dân thì họ không tự nguyện chuyển đi, không ủng hộ công tác bồi thường GPMB cũng là điều dễ hiểu

Cùng với sự phát triển của cả nước về kinh tế - xã hội, tỉnh Thái Nguyên nói chung, huyện Phổ Yên nói riêng trong thời gian qua đã có nhiều công trình, dự án được thực hiện nhằm mục đích đẩy mạnh nền kinh tế của toàn tỉnh, toàn huyện nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và góp phần

nhỏ vào sự nghiệp phát triển của cả nước Nhiều công trình, dự án đã hoàn thành đi vào hoạt động đem lại nhiều thành tựu về kinh tế - xã hội cho tỉnh nhà Tuy nhiên có những dự án đã hoàn thành, các công trình đã đưa vào sử dụng, nhưng vẫn còn rất nhiều đơn thư khiếu nại Nguyên nhân chính có phải

là mức bồi thường chưa thoả đáng hay ở một nguyên nhân chủ quan nào khác? Công tác bồi thường GPMB không chỉ là di dời dân ra khỏi khu vực giải toả mà phải có kế hoạch cụ thể trong công tác tái định cư và hỗ trợ phát triển kinh tế, ổn định đời sống sau tái định cư

Xuất phát từ những vấn đề trên và nhận thấy được tầm quan trọng của công tác GPMB, được sự đồng ý của Ban Giám hiệu nhà trường, Phòng quản lý đào tạo sau đại học Trường Đại học Nông lâm Thái Nguyên, tôi tiến hành thực hiện đề

tài: "Đánh giá kết quả giải phóng mặt bằng dự án quốc lộ 3 mới trên địa bàn huyện Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên”

2 Mục tiêu của đề tài

Đánh giá kết quả công tác giải phóng mặt bằng dự án quốc lộ 3 mới đoạn

từ km 41+600 đến km 45+600 của huyện Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên

Đánh giá ảnh hưởng của công tác giải phóng mặt bằng đến đời sống của người dân đoạn từ km 41+600 đến km 45+600 trong khu vực giải phóng mặt bằng

Đề xuất phương án giải quyết có tính khả thi và rút ra những bài học kinh nghiệm cho công tác giải phóng mặt bằng

3 Yêu cầu của đề tài

Tìm hiểu kỹ Luật Đất đai 2003, các Nghị định, Thông tư có liên quan đến công tác GPMB, hỗ trợ và tái định cư cho người dân sau khi GPMB Nắm chắc các quyết định, các văn bản khác có liên quan đến bồi thường, giải phóng mặt bằng của Nhà nước và của địa phương

Điều tra thu thập kết quả của việc giải phóng mặt bằng, từ đó phân tích

và nhận xét

Đề xuất phương án giải quyết trên cơ sở các văn bản pháp quy và những kinh nghiệm đã làm

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU

1.1 Cơ sở lý luận thực tiễn của đề tài

Cơ sở lý luận:

Đề tài là công trình khoa học nghiên cứu chính sách về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư dự án xây dựng quốc lộ 3 mới trên địa bàn huyện Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên và đề xuất hướng hoàn thiện chính sách kèm theo các giải pháp thực hiện

Kết quả nghiên cứu đề tài nhằm góp phần đẩy nhanh quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa tại địa phương, chuyển dịch nhanh cơ cấu kinh tế của một huyện thuần nông, đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng kinh tế; nâng cao hiệu quả công tác quản lý Nhà nước về đất đai nói chung và hoàn thiện chính sách thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư nói riêng trên địa bàn huyện; Góp phần hạn chế, giải toả những bức xúc về khiếu kiện của công dân khi bị thu hồi đất đất để thực hiện dự án trên địa bàn

Cơ sở thực tiễn

Là cơ sở để huyện Phổ Yên xem xét quá trình quản lý đất đai sao cho phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương

1.1.1 Thu hồi đất

Thu hồi đất là việc Nhà nước ra quyết định hành chính để thu lại quyền

sử dụng đất hoặc thu lại đất đã giao cho tổ chức, Uỷ ban nhân dân xã, thị trấn quản lý theo quy định của Luật này

1.1.2 Bồi thường

Bồi thường là đền bù những tổn thất đã gây ra Đền bù là trả lại tương xứng với giá trị hoặc công lao Như vậy, bồi thường là trả lại tương xứng với giá trị hoặc công lao cho một chủ thể nào đó bị thiệt hại vì hành

vi của chủ thể khác

1.1.3 Hỗ trợ

Hỗ trợ là giúp đỡ nhau, giúp thêm vào

Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước giúp đỡ người bị thu hồi đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí để di dời đến địa điểm mới

1.1.4 Tái định cư

Tái định cư là việc di chuyển đến một nơi khác với nơi ở trước đây để sinh sống và làm ăn Tái định cư bắt buộc đó là sự di chuyển không thể tránh khỏi khi Nhà nước thu hồi hoặc trưng thu đất đai để thực hiện các dự án phát triển Hiện nay ở nước ta, khi Nhà nước thu hồi đất mà phải di chuyển chỗ

ở thì người sử dụng đất được bố trí Tái định cư bằng một trong các hình thức sau:

Bồi thường bằng nhà ở

Bồi thường bằng giao đất ở mới

Bồi thường bằng tiền để người dân tự lo chỗ ở

Tái định cư là một bộ phận không thể tách rời và giữ vị trí rất quan trọng trong chính sách giải phóng mặt bằng Các dự án tái định cư cũng được coi là các dự án phát triển và phải được thực hiện như các dự án phát triển khác

1.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác giải phóng mặt bằng

1.2.1 Việc ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý, sử dụng đất đai và tổ chức thực hiện các văn bản đó

Đất đai là đối tượng quản lý phức tạp, luôn biến động theo sự phát triển của nền kinh tế - xã hội Để thực hiện tốt chức năng quản lý Nhà nước về đất đai đòi hỏi các văn bản pháp luật liên quan đến lĩnh vực này phải mang tính

ổn định cao và phù hợp với tình hình thực tế

Ở nước ta, do các đặc điểm lịch sử, kinh tế xã hội của đất nước trong mấy thập kỷ qua có nhiều biến động lớn, nên các chính sách về đất đai cũng theo đó không ngừng được sửa đổi, bổ sung Từ năm 1993 đến năm 2003,

Nhà nước đã ban hành hơn 200 văn bản quy phạm pháp luật về quản lý và sử dụng đất Sau khi Quốc hội thông qua Luật đất đai 2003 cùng với các văn bản hướng dẫn thi hành đã nhanh chóng đi vào cuộc sống Với một hệ thống quy phạm khá hoàn chỉnh, chi tiết, cụ thể, rõ ràng, đề cập mọi quan hệ đất đai phù hợp với thực tế Các văn bản quy phạm pháp luật về đất đai của Nhà nước đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng trong việc tổ chức thực hiện các nội dung quản

lý Nhà nước về đất đai, giải quyết tốt mối quan hệ đất đai ở khu vực nông thôn, bước đầu đã đáp ứng được quan hệ đất đai mới hình thành trong quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa; hệ thống pháp luật đất đai luôn đổi mới, ngày càng phù hợp hơn với yêu cầu phát triển kinh tế, bảo đảm quốc phòng,

an ninh và ổn định xã hội

Bên cạnh việc ban hành các văn bản quy phạm về quản lý, sử dụng đất đai, việc tổ chức thực hiện các văn bản đó cũng có vai trò rất quan trọng Kết quả kiểm tra thi hành Luật Đất đai năm 2007 của Bộ Tài nguyên và Môi trường cho thấy UBND các cấp đều có ý thức quán triệt việc thực thi pháp luật về đất đai nhưng nhận thức về các quy định của pháp luật nói chung còn yếu, ở cấp cơ sở còn rất yếu Từ đó dẫn tới tình trạng có nhầm lẫn việc áp dụng pháp luật trong giải quyết giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo Trong khi

đó việc tuyên truyền, phổ biến của các cơ quan có trách nhiệm chưa thật sát sao Tại nhiều địa phương, đang tồn tại tình trạng nể nang, trọng tình hơn chấp hành quy định pháp luật trong giải quyết các mối quan hệ về đất đai Cán bộ địa chính, chủ tịch UBND xã nói chung chưa làm tốt nhiệm vụ phát hiện, ngăn chặn, xử lý kịp thời những hành vi vi phạm pháp luật về đất đai trên địa bàn Đó là nguyên nhân làm giảm hiệu lực thi hành pháp luật, gây mất lòng tin trong nhân dân cũng như các nhà đầu tư và đã ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ GPMB

1.2.2 Công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất

Đất đai là có hạn, không gian sử dụng đất đai cũng có hạn Để tồn tại và duy trì cuộc sống của mình con người phải dựa vào đất đai, khai thác và sử dụng đất đai để sinh sống Quy hoạch sử dụng đất đai là biện pháp quản lý không thể thiếu được trong việc tổ chức sử dụng đất của các ngành kinh tế -

xã hội và các địa phương, là công cụ thể hiện sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế,

có tác dụng quyết định để cân đối giữa nhiệm vụ an toàn lương thực với nhiệm vụ CNH-HĐH đất nước nói chung và các địa phương nói riêng

Thông qua việc lập, xét duyệt và điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất để tổ chức việc bồi thường GPMB thực sự trở thành sự nghiệp của cộng đồng mà Nhà nước đóng vai trò là người tổ chức Bất kỳ một phương án bồi thường GPMB nào đều dựa trên một quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất nhằm đạt được các yêu cầu như là phương án có hiệu quả kinh tế - xã hội cao nhất Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất có tác động tới chính sách bồi thường đất đai trên hai khía cạnh:

- Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất là một trong những căn cứ quan trọng nhất để thực hiện việc giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất,

mà theo quy định của Luật đất đai, việc giao đất, cho thuê đất chỉ được thực hiện khi có quyết định thu hồi đất đó của người đang sử dụng;

Tuy nhiên chất lượng quy hoạch nói chung và quy hoạch nói riêng còn thấp, thiếu đồng bộ, chưa hợp lý, tính khả thi thấp, đặc biệt là thiếu tính bền vững Phương án quy hoạch chưa dự báo sát tình hình, quy hoạch còn mang nặng tính chủ quan duy ý chí, áp đặt, nhiều trường hợp quy hoạch theo phong trào Đây chính là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng quy hoạch “treo”, dự

án “treo”

1.2.3 Công tác đăng ký đất đai và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

Đăng ký đất đai (Land Registration) là một thành phần cơ bản quan trọng nhất của hệ thống quản lý đất đai, đó là quá trình xác lập hồ sơ về quyền sở hữu đất đai, bất động sản, sự đảm bảo và những thông tin về quyền sở hữu

đất Theo quy định của các nước, đất đai là một trong các tài sản phải đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng Ở nước ta, theo quy định của Luật đất đai, người sử dụng đất phải đăng ký quyền sử dụng đất với cơ quan nhà nước có thẩm quyền (cụ thể là Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất) và được cấp GCNQSDĐ Chức năng của đăng ký đất đai là cung cấp những căn cứ chuẩn xác và an toàn cho việc thu hồi, chấp thuận và từ chối các quyền về đất

Trong công tác bồi thường GPMB, GCNQSDĐ là căn cứ để xác định đối tượng được bồi thường, loại đất, diện tích đất tính bồi thường Hiện nay, công tác đăng ký đất đai ở nước ta vẫn còn yếu kém, đặc biệt công tác đăng ký biến động về sử dụng đất; việc cấp GCNQSDĐ vẫn chưa hoàn tất Chính vì vậy

mà công tác bồi thường GPMB đã gặp rất nhiều khó khăn Làm tốt công tác đăng ký đất đai, cấp GCNQSDĐ thì công tác bồi thường GPMB sẽ thuận lợi, tiến độ GPMB nhanh hơn

1.2.4 Yếu tố giá đất và định giá đất

Hiện nay ở nước ta đất đai thuộc sở hữu toàn dân, giá cả đất đai dựa trên chuyển nhượng quyền sử dụng, là tổng hòa giá trị hiện hành địa tô nhiều năm Một trong những điểm mới của Luật đất đai 2003 là các quy định về giá đất Nếu như trước đây Nhà nước chỉ quy định một loại giá đất áp dụng cho mọi quan hệ đất đai khác nhau thì Luật đất đai 2003 đề cập nhiều loại giá đất để

xử lý từng nhóm quan hệ đất đai khác nhau

- Trước khi có Luật đất đai năm 2003:

Những vấn đề liên quan đến việc xác định giá đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng, tái định cư đều được quy định tại các văn bản dưới luật như Nghị định số 87/CP ngày 17 tháng 8 năm 1994 của Chính phủ quy định khung giá các loại đất; Nghị định số 90/CP ngày 17 tháng 9 năm 1994 của Chính phủ quy định về việc bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất để

sử dụng vào mục đích an ninh, quốc phòng, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng và Nghị định số 22/1998/NĐ-CP ngày 24 tháng 4 năm 1998 của Chính phủ ban hành quy định về đền bù thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất để sử

dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng Giá đất để tính bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất do UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương quyết định trên cơ sở khung giá đất do Chính phủ ban hành kèm theo Nghị định số 87/CP Khung giá đất để tính bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất quy định tại Nghị định số 87/CP đã được áp dụng trong một thời gian khá dài (trên mười năm), mặc dù trong quá trình áp dụng có quy định việc điều chỉnh khung giá đất để tính bồi thường bằng hệ số K nhưng mức tăng cao nhất cũng chỉ là 1, 2 lần đối với đất nông nghiệp hạng i Do vậy giá đất để tính bồi thường vẫn thấp hơn nhiều so với giá thực tế, dẫn đến phát sinh hàng loạt các khiếu kiện về bồi thường, giải phóng mặt bằng tại các địa phương

- Từ khi có Luật đất đai 2003: Quy định giá đất được hình thành trong các trường hợp sau đây (Điều 55): [13]

- Do UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương quy định giá theo quy định tại khoản 3 và khoản 4 Điều 56 của Luật này;

- Do đấu giá quyền sử dụng đất hoặc đấu thầu dự án có sử dụng đất;

- Do người sử dụng đất thỏa thuận về giá đất với những người có liên quan khi thực hiện các quyền chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lại quyền sử dụng đất; góp vốn bằng quyền sử dụng đất

Những vấn đề quan trọng, có tính nguyên tắc liên quan đến xác định giá đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng, tái định cư đã được quy định khá cụ thể tại Luật đất đai năm 2003 Đặc biệt, việc xác định giá đất được thực hiện theo nguyên tắc “sát với giá chuyển nhượng quyền sử dụng đất trên thị trường trong điều kiện bình thường” (khoản 1 Điều 56) Thực hiện các quy định về giá đất tại Luật đất đai năm 2003, ngày 16 tháng 11 năm 2004, Chính phủ đã ban hành Nghị định 188/2004/NĐ-CP về phương pháp xác định giá đất và khung giá các loại đất

Theo quy định của Luật đất đai năm 2003, nguyên tắc định giá đất là phải sát với giá thị trường trong điều kiện bình thường Tuy nhiên, tình hình

phổ biến hiện nay là giá đất do các địa phương quy định và công bố đều không theo đúng nguyên tắc đó, dẫn tới nhiều trường hợp ách tắc về bồi thường đất đai và phát sinh khiếu kiện

1.2.5 Thị trường bất động sản

Cùng với sự phát triển của nền kinh tế nước ta, thị trường bất động sản ngày càng được hình thành và phát triển Ngày nay thị trường bất động sản đã trở thành một bộ phận không thể thiếu trong hệ thống các loại thị trường của nền kinh tế quốc dân, nó có những đóng góp vào ổn định xã hội và thúc đẩy nền kinh tế đất nước trong thời gian qua và trong tương lai

Giá cả của Bất động sản được hình thành trên thị trường và nó sẽ tác động tới giá đất tính bồi thường

Hiện nay, tại Phổ Yên, trước những sức ép trở thành thị xã công nghiệp vào năm 2015, đã xuất hiện nhiều vấn đề về gia tăng dân số cơ học, việc làm, nhà ở, đây là các "tác nhân" làm cho TTBĐS từng bước được hình thành và phát triển Tuy nhiên, công tác quản lý và sử dụng đất đai cũng như hoạt động của TTBĐS chính thức còn nhiều yếu kém Các văn bản pháp lý chồng chéo, lạc hậu, thiếu đồng bộ Hệ thống cơ quan QLNN về lĩnh vực này còn nhiều bất cập Khi thực hiện giao dịch BĐS chính thức còn gặp nhiều khó khăn do thủ tục rườm rà và chi phí cao Thông tin thị trường bất đối xứng nên thường gây ra "cơn sốt" về nhà, đất Các đơn vị đầu tư kinh doanh nhà, đất, BĐS trên địa bàn còn ít và yếu

1.3 Chính sách bồi thường giải phóng mặt bằng khi nhà nước thu hồi đất

1.3.1 Chính sách bồi thường giải phóng mặt bằng của Nhà nước

1.3.1.1 Trước khi có luật đất đai 1988

* Hiến pháp 1946:

Sau cuộc cách mạng tháng 8 năm 1945 nước ta đã có Hiến pháp vào năm

1946, đến năm 1953 Nhà nước thực hiện cải cách ruộng đất Một trong những mục tiêu của cải cách ruộng đất là thủ tiêu quyền chiếm hữu ruộng đất của thực dân Pháp và đế quốc xâm lược ở Việt Nam, xóa bỏ chế độ phong kiến,

chế độ chiếm hữu ruộng đất của giai cấp địa chủ, thực hiện chế độ sở hữu ruộng đất của nông dân Sau đó, Đảng và Nhà nước đã vận động nông dân vào làm ăn tập thể, đồng thời Nhà nước thành lập các nông trường quốc doanh, các trạm trại nông nghiệp – hình thức sở hữu tập thể [5]

* Nghị định số 151-TTg:

Thủ tướng Chính phủ ban hành Nghị định số 151-TTg ngày 14/4/1959 quy định về việc tạm thời trưng dụng ruộng đất, là văn bản đầu tiên liên quan đến việc bồi thường và tái định cư ở Việt Nam Sau đó Ủy ban Kế hoạch Nhà nước và Bộ Nội vụ ban hành Thông tư liên bộ số 1424/TTg của Chính phủ quy định thể lệ tạm thời trưng dụng ruộng đất làm địa điểm xây dựng các công trình kiến thiết cơ bản với nguyên tắc phải đảm bảo kịp thời và diện tích đủ cần thiết cho công trình, đồng thời chiếu cố đúng mức quyền lợi và đời sống của người có ruộng đất Đất thuộc sở hữu tư nhân hay tập thể khi bị trưng dụng thì thuộc sở hữu Nhà nước

1.3.1.2 Thời kỳ từ năm 1988 đến năm 1993

Hiến pháp 1980 quy định đất đai thuộc sở hữu toàn dân, chính vì vậy việc thực hiện bồi thường về đất không được thực hiện mà chỉ bồi thường những tài sản có trên đất hoặc những thiệt hại do việc thu hồi đất gây nên Luật đất đai 1988 ban hành quy định về việc bồi thường cũng cơ bản dựa trên những điều quy định tại Hiến pháp 1980

Ngày 31/5/1990 Hội đồng Bộ trưởng ban hành quyết định số 186/HĐBT

về việc đền bù thiệt hại đất nông nghiệp, đất có rừng khi chuyển mục đích sử dụng vào mục đích khai thác thì phải bồi thường Căn cứ để tính bồi thường thiệt hại về đất nông nghiệp và đất có rừng theo quyết định này là diện tích, chất lượng và vị trí đất Mỗi hạng đất tại mỗi vị trí đều quy định giá tối đa, tối thiểu UBND tỉnh, thành phố quy định cụ thể mức bồi thường thiệt hại của địa phương mình cho sát với giá đất thực tế ở địa phương nhưng không thấp hơn hoặc cao hơn khung giá định mức Tổ chức, cá nhân được nhà nước giao đất nông nghiệp, đất có rừng để sử dụng vào mục đích khác thì phải bồi thường

về đất nông nghiệp, đất có rừng cho Nhà nước Khoản tiền này được nộp vào ngân sách nhà nước và sử dụng vào việc khai hoang, phục hóa, trồng rừng, cải tạo đất nông nghiệp, ổn định cuộc sống, định canh, định cư cho vùng bị lấy đất

Tại quyết định này, mức bồi thường còn được phân biệt theo thời hạn sử dụng đất lâu dài hay tạm thời theo quy định, việc miễn giảm tiền bồi thường đối với việc sử dụng đất để xây dựng hệ thống đường giao thông, thủy lợi …

1.3.1.3 Thời kỳ từ năm 1993 đến năm 2003

* Hiến pháp năm 1992:

Hiến pháp 1992 thay thế Hiến pháp năm 1980 có quy định: “ Nhà nước

thống nhất quản lý toàn bộ đất đai theo quy hoạch và pháp luật, đảm bảo sử dụng đúng mục đích và có hiệu quả Nhà nước giao đất cho các tổ chức và các cá nhân sử dụng ổn định lâu dài Tổ chức cá nhân có trách nhiệm bảo vệ, bồi bổ, khai thác hợp lý, sử dụng tiết kiệm đất, được chuyển quyền sử dụng đất nhà nước giao theo quy định của pháp luật” (quy định tại điều 18) [8]

Tại điều 23 quy định: “ Tài sản hợp pháp của cá nhân, tổ chức không bị

quốc hữu hóa Trong trường hợp thật cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, Nhà nước trưng mua hoặc trưng dụng có bồi thường tài sản của cá nhân hoặc tổ chức theo thời giá thị trường Thể thức trưng mua, trưng dụng do luật định” [8]

* Luật đất đai 1993:

Luật đất đai có hiệu lực từ ngày 15/10/1993 thay thế cho luật đất đai

1988 Điều 27 có quy định: “ Trong trường hợp thật sự cần thiết, Nhà nước

thu hồi đất sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng thì người có đất thu hồi được đền bù thiệt hại” [11]

Sau khi luật đất đai 1993 được ban hành, Nhà nước đã ban hành một số văn bản dưới luật để cụ thể hóa các điều luật bao gồm:

- Nghị định 87/CP ngày 17/8/1994 ban hành khung giá các loại đất

- Nghị định 90/CP ngày 17/9/1994 quy định cụ thể các chính sách và phân biệt chủ thể sử dụng đất, cơ sở pháp lý xem xét tính hợp pháp của thửa đất để lập kế hoạch bồi thường giải phóng mặt bằng theo quy định khi Nhà nước thu hồi đất sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng Nghị định 90/CP là văn bản pháp lý cụ thể hóa việc thực hiện bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất, việc bồi thường bằng đất cùng mục đích sử dụng, cùng hạng đất…

- Thông tư liên bộ số 94/TTLB ngày 14/11/1994 của liên bộ Tài chính – Xây dựng – Tổng cục địa chính – Ban vật giá Chính phủ hướng dẫn thi hành Nghị định 87/CP

* Luật sửa đổi một số điều của Luật đất đai năm1998:

Luật này được Quốc hội thông qua ngày 02/12/1998 Về cơ bản luật này không có thay đổi lớn vẫn dựa trên nền tảng cơ bản của Luật Đất đai 1993, chỉ một số điều được bổ sung thêm cho phù hợp với thực tế

- Thông tư 145/1998/TT-BTC của Bộ Tài chính hướng dẫn thi hành Nghị định 22/1998/NĐ-CP bao gồm các phương pháp xác định hệ số K, nội dung, chế độ quản lý, phương pháp bồi thường và một số nội dung khác [12]

* Luật sửa đổi một số điều của Luật đất đai năm 2001:

Luật này quy định cụ thể hơn về việc bồi thường thiệt hại và giải phóng mặt bằng cụ thể:

- Trong trường hợp cần thiết, Nhà nước thu hồi đất đang sử dụng của người sử dụng đất vào mục đích an ninh, quốc phòng, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng thì người bị thu hồi đất được bồi thường hoặc hỗ trợ Việc bồi thường hoặc hỗ trợ theo quy định của Chính Phủ

- Trường hợp cộng đồng dân cư xây dựng công trình phục vụ lợi ích công cộng của cộng đồng dân cư theo quy hoạch bằng vốn do nhân dân đóng góp hoặc Nhà nước có hỗ trợ thì việc bồi thường hoặc hỗ trợ cho người có đất

được sử dụng để xây dựng công trình do cộng đồng dân cư và người có đất đó thỏa thuận [12]

1.3.1.4 Từ khi có luật đất đai 2003 đến nay

Sau khi luật đất đai 2003 được ban hành, Nhà nước đã ban hành rất nhiều văn bản để cụ thể hóa các điều luật như:

- Nghị định 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về thi hành luật đất đai

- Nghị định 188/2004/NĐ-CP ngày 16/11/2004 của Chính phủ về phương pháp xác định giá đất và khung giá các loại đất

- Thông tư 114/2004/TT-BTC ngày 26/11/2004 của Bộ Tài chính về hướng dẫn thực hiện Nghị định 188/2004/NĐ-CP ngày 16/11/2004 của Chính phủ về phương pháp xác định giá đất và khung giá các loại đất

- Nghị định 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

- Thông tư 116/2004/TT-BTC ngày 07/12/2004 của Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện Nghị định 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

- Thông tư 69/2006/TT-BTC ngày 02/8/2006 của Bộ Tài chính về việc sửa đổi bổ sung Thông tư 116/2004/TT-BTC ngày 07/12/2004 của Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện Nghị định 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

- Nghị định 84/2007/NĐ-CP ngày 25/5/2007 của Chính phủ quy định về việc cấp GCNQSD đất, thu hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự thủ tục bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại tố cáo về đất đai

- Thông tư 06/2007/TT – BTNMT ngày 02/7/2007 của Bộ Tài nguyên và Môi trường hướng dẫn thực hiện một số điều Nghị định 84/2007/NĐ-CP ngày 25/5/2007 của Chính phủ quy định về việc cấp GCNQSD đất, thu hồi đất,

thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự thủ tục bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại tố cáo về đất đai

- Thông tư liên tịch của Bộ Tài chính – Bộ Tài nguyên và Môi trường số 14/2008/ TTLT-BTC-BTNMT ngày 31/01/2008 hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định 84/2007/NĐ-CP ngày 25/5/2007 của Chính phủ quy định

về việc cấp GCNQSD đất, thu hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự thủ tục bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại tố cáo về đất đai

- Nghị định 123/2007/NĐ-CP ngày 27/7/2007 của Chính phủ về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của nghị định số 188/2004/NĐ-CP ngày 16/11/2004

về phương pháp xác định giá đất và khung giá các loại đất

- Thông tư 107/2007/TT-BTC ngày 07/9/2007 hướng dẫn về quản lý thanh toán, quyết toán vốn đầu tư dự án giải phóng mặt bằng, tái định cư sử dụng vốn ngân sách nhà nước

- Nghị định số 69/2009/NĐ-CP ngày 13/8/2009 của Chính phủ quy định

bổ sung quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

- Thông tư số 14/2009/TT-BTNMT ngày 01/10/2009 của Bộ Tài nguyên

và Môi trường quy định chi tiết về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và trình tự thủ tục thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất

- Văn bản số 181/ĐC-CP ngày 23/10/2009 của Chính phủ đính chính Nghị định số 69/2009/NĐ-CP ngày 13/8/2009 của Chính phủ quy định bổ sung quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

1.3.2 Công tác Bồi thường GPMB khi Nhà nước thu hồi đất ở tỉnh Thái Nguyên

Năm 2010 là năm phát triển kinh tế công nghiệp và làng nghề; xây dựng kết cấu hạ tầng thương mại - dịch vụ - du lịch là khâu đột phá; tiếp tục nâng cao hiệu quả cải cách hành chính, đẩy mạnh công tác bồi thường giải phóng

mặt bằng và tiến độ các công trình trọng điểm; chào mừng thành công Đại hội Đảng bộ các cấp và Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVIII

Tập trung chỉ đạo giải quyết dứt điểm các tồn tại các dự án đường cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên, Quốc lộ 37 đoạn Cầu Ca - Phố Hương, Quốc lộ 3 đoạn Bờ Đậu - Chợ Mới, đường Quang Trung thành phố Thái Nguyên, đường Bắc Sơn, đường tỉnh 264B đoạn Bình Yên - Phú Đình, đường tỉnh ĐT 268,

ĐT 264, ĐT 261, Nhà máy may công nghiệp Shiwon…cùng với các dự án giao thông, các dự án đầu tư xây dựng phát triển công nghiệp, dịch vụ khác Tiêu biểu là các dự án như dự án Quốc lộ 3 mới Hà Nội - Thái Nguyên

cơ bản đã giải quyết xong đạt trên 90% khối lượng, GPMB được khoảng 256,7ha, Dự án nhà hát Ca múa nhạc Việt Bắc giai đoạn 1 đã hoàn thành đạt được 50% khối lượng, giai đoạn 2 đã có quyết định thu hồi đất 9/17 hộ Dự án trường Đại học Việt Bắc 136/415 đã nhận tiền bồi thường, đã chi trả 14,040 tỷ đồng đạt 43% Dự án đường Bắc Sơn - Minh Cầu kéo dài, khu dân cư số 1 phường Hoàng Văn Thụ đã có 268/370 hộ đã nhận tiền bồi thường, tiếp tục giải quyết tồn tại vướng mắc và chuẩn bị khởi công vào tháng 10/2012 Dự án

Tổ hợp thương mại dịch vụ, văn phòng cho thuê, khách sạn cao cấp (APEC) khởi công ngày 04/8/2010 đã thống kê, kiểm đếm các hộ dân, các đơn vị đang chờ di chuyển chỗ làm việc…Dự án nhà máy may công nghiệp ShiWon đến nay công tác BTGPMB đã cơ bản đã thực hiện xong, xây dựng được nhiều hạng mục công trình và đã đi vào sản xuất, hiện tại chỉ giải quyết một số tồn tại, vướng mắc về bồi thường giải phóng mặt bằng và di chuyển một số hộ dân Dự án nâng cấp cải tạo Quốc lộ 3 cũ, các địa phương có tuyến đường chạy qua đã thành lập Ban chỉ đạo, Hội đồng bồi thường, Tổ chức công tác bồi thường giải phóng mặt bằng, tổ chức họp dân thông báo chủ trương đầu tư xây dựng công trình, phổ biến các chế độ chính sách của Nhà nước về bồi thường GPMB cho dự án giải toả hành lang an toàn giao thông

Dự án khai thác và chế biến khoáng sản núi Pháo, ngày 5/7/2010 dự án

đã được tái khởi động được phê duyệt tại Quyết định số: 1519/QĐ-UBND

ngày 5/7/2010 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc chuyển nhượng vốn đầu

tư và chuyển đổi thành doanh nghiệp 100% vốn Việt Nam Đến nay đã thống

kê kiểm đếm được trên 2600 hộ, công tác thu hồi đất đã có Quyết định của UBND tỉnh được 540 ha với kinh phí bồi thường được thẩm định phê duyệt trên 344,5 tỷ đồng Trong đó trong năm 2009 thu hồi được 45,44 ha của 770

hộ Phê duyệt phương án bồi thường cho 514 hộ với kinh phí phê duyệt là 108

tỷ đồng Hiện dự án đang triển khai kiểm đếm thu hồi lập phuơng án cho các khu còn lại như khu I Hà Thượng, Khu II, Khu III, Khu IV, V, Khu Cát Nê và kho K10

Dự án xây dựng khách sạn Trung Tín, đã trình thẩm định hồ sơ thu hồi đất cho 8/8 đơn vị tập thể lên Sở Tài nguyên và Môi trường để thẩm định và trình UBND tỉnh ra Quyết định thu hồi Phương án bồi thường đã thống kê kiểm đếm xong toàn bộ tài sản cho 77 hộ dân kinh doanh và 5 đơn vị tập thể Đang tiếp tục giải quyết tại 3 đơn vị tập thể (HTX Biên Hoà, Trạm vật tư nông nghiệp, Công ty dịch vụ và khách sạn Thái Nguyên); Dự án đường quy hoạch và cơ sở hạ tầng nối đường Cách mạng tháng 8 với đường Minh Cầu khu dân cư số 5 phường Phan Đình Phùng, thành phố Thái Nguyên, đang lập phương án bồi thường GPMB khu tái định cư để khởi công xây dựng cơ sở hạ tầng Giá đất vào khu TĐC đã được phê duyệt; Dự án xây dựng nhà máy sản xuất phụ tùng và lắp ráp ô tô Vinaxuki, Đây là dự án đã được tỉnh xác định là công trình quan trọng tạo tiền đề cho việc hình thành và phát triển thành khu công nghiệp về ôtô, điện - điện tử, công nghiệp công nghệ cao…vì vậy huyện Phổ Yên và các ngành đã phối hợp hỗ trợ chặt chẽ với chủ đầu tư về GPMB

để triển khai dự án theo đúng tiến độ Đã chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ GPMB xong đợt 1 với diện tích đất 7,6 ha và giai đoạn 2 với diện tích 19,2 ha

để chủ dự án đầu tư xây dựng Nhưng do giai đoạn 2 thực hiện vào thời điểm

có hiệu lực của Nghị định 69/2009/NĐ-CP nên còn 12 hộ dân đang thắc mắc

đề nghị được tính toán phương án bồi thường hỗ trợ theo chế độ chính sách mới Dự án khu công nghiệp Trung Thành, trong thời gian qua tỉnh đã chỉ đạo

huyện Phổ Yên giải phóng mặt bằng đã bàn giao mặt bằng được hơn 40 ha cho chủ dự án xây dựng cơ sở hạ tầng với kinh phí bồi thường là 49 tỷ đồng, đang tiếp tục chi trả bồi thường

Tóm lại trong 9 tháng đầu năm công tác bồi thường GPMB của tỉnh Thái Nguyên có bước đột phá, đã hoàn thành khối lượng rất lớn, cơ bản đáp ứng được tiến độ các dự án xây dựng hạ tầng và đầu tư trên địa bàn tỉnh, đạt được các kết quả trên là những nguyên nhân sau:

- Các nội dung công việc về bồi thường GPMB được triển khai đúng trình tự thủ tục đảm bảo công bằng, công khai dân chủ đã nhận được sự đồng tình ủng hộ, tạo điều kiện của nhân dân và chính quyền địa phương các cấp

- Các cơ quan thực hiện công tác bồi thường GPMB: Chính quyền địa phương các cấp, Ban bồi thường GPMB, các ngành Tài nguyên và Môi trường, Tài chính Xây dựng, Kế hoạch đầu tư và các chủ đầu tư đã có sự phối hợp nhịp nhàng kịp thời tham mưu đề xuất giải quyết nhanh đã bố trí cán bộ có chuyên môn nghiệp vụ, tập trung thời gian tham gia tích cực để hoàn thành nhiệm vụ thành phố Thái Nguyên, thị xã Sông Công, các huyện Đại Từ, Phổ Yên, Đồng Hỷ…lãnh đạo đã có nhiều giải pháp phù hợp, cách làm mới trong bồi thường GPMB, do đó đã huy động được mọi người vào cuộc đạt hiệu quả như tổ chức các cuộc đối thoại trực tiếp với dân để tìm cách tháo gỡ các vướng mắc phát sinh

- Cấp uỷ, chính quyền các đoàn thể ở địa phương đã chỉ đạo tốt công tác vận động nhân dân hiểu về chủ trương đầu tư và các chính sách của Nhà nước

để nhân dân tự nguyện giao đất và hiến đất để GPMB Các doanh nghiệp và nhiều người dân đã tham gia ủng hộ xây dựng các công trình giao thông trên địa bàn hàng chục tỷ đồng để xây dựng các công trình hạ tầng kỹ thuật theo nhiều hình thức để phục vụ cho việc phát triển kinh tế xã hội, nhiều công trình giao thông đã được triển khai xây dựng thuận lợi đảm bảo tiến độ

Ban chỉ đạo công tác GPMB tỉnh thường xuyên quan tâm theo dõi đến việc nâng cao trình độ cho đội ngũ làm công tác GPMB ở các địa phương như học tập kinh nghiệm tại huyện, thành phố, thị xã có nhiều dự án lớn

Để nắm bắt kịp thời những thay đổi về chính sách GPMB, thu hồi đất khi Nhà nước thực hiện dự án và hỗ trợ tái định cư, tạo điều kiện cho cán bộ làm công tác bồi thường GPMB của các huyện, thành phố, thị xã và các dự án Ban chỉ đạo công tác GPMB tỉnh xây dựng kế hoạch trình UBND tỉnh đã phê duyệt cho mở lớp tập huấn về Nghị định 69/2009/NĐ-CP ngày 13/8/2009 của Chính phủ và các quy định mới nhất của các Bộ, Ngành, các quy định khác của tỉnh liên quan đến bồi thường giải phóng mặt bằng trong tháng 1 năm 2010 cho trên

200 người đang làm nhiệm vụ GPMB hiện công tác tại huyện, thành phố, thị

xã, các chủ đầu tư nhà quản lý do các giảng viên có kinh nghiệm của Trung ương trực tiếp truyền đạt tại tỉnh Thái Nguyên đạt kết quả tốt

1.4 Công tác GPMB trên thế giới và một số tỉnh trong nước

Đối với bất cứ một quốc gia nào trên thế giới, đất đai là nguồn lực quan trọng nhất, cơ bản của mọi hoạt động đời sống kinh tế - xã hội Khi Nhà nước thu hồi đất phục vụ cho các mục đích của quốc gia đã làm thay đổi toàn bộ đời sống kinh tế của hàng triệu hộ dân và người dân, người bị ảnh hưởng không những không hạn chế về số lượng mà còn có xu hướng ngày càng tăng Đặc biệt, ở những nước đang phát triển, người dân chủ yếu sống bằng nghề nông nghiệp đó là vấn đề sống còn của họ Dưới đây là một số kinh nghiệm quản lý đất đai của các nước trên thế giới sẽ phần nào giúp ích cho Việt Nam chúng ta, đặc biệt trong chính sách bồi thường GPMB

Về phương thức bồi thường, Nhà nước thông báo cho người sử dụng đất biết trước cho việc họ sẽ bị thu hồi đất trong thời hạn một năm Người dân có quyền lựa chọn các hình thức bồi thường bằng tiền hoặc bằng nhà tại khu ở

mới Tại thủ đô Bắc Kinh và thành phố Thượng Hải, người dân thường lựa chọn bồi thường thiệt hại bằng tiền và tự tìm chỗ ở mới phù hợp với nơi làm việc của mình

Về giá bồi thường, tiêu chuẩn là giá thị trường Mức giá này cũng được Nhà nước quy định cho từng khu vực và chất lượng nhà, đồng thời được điều chỉnh rất linh hoạt cho phù hợp với thực tế, vừa được coi là Nhà nước tác động điều chỉnh tại chính thị trường đó Đối với đất nông nghiệp, bồi thường theo tính chất của đất và loại đất (tốt, xấu)

Về TĐC, các khu TĐC và các khu nhà ở được xây dựng đồng bộ và kịp thời, thường xuyên đáp ứng nhu cầu nhiều loại căn hộ với các nhu cầu sử dụng khác nhau Các chủ sử dụng phải di chuyển đều được chính quyền chú ý tạo điều kiện về việc làm, đối với các đối tượng chính sách xã hội được Nhà nước có chính sách riêng

Khi di dời thực hiện nguyên tắc chỗ ở mới tốt hơn chỗ ở cũ Khu TĐC được quy hoạch tổng thể (nhà ở, trường học, chợ ), cân đối được giao thông động và tĩnh Trong quá trình bồi thường GPMB phải lập các biện pháp xử lý theo phương thức trước tiên là dựa vào trọng tài, sau đó khiếu tố [15]

1.4.2 Thái Lan

Hiến pháp Thái Lan năm 1982 quy định việc trưng dụng đất cho các mục đích xây dựng cơ sở hạ tầng, quốc phòng, phát triển nguồn tài nguyên cho đất nước, phát triển đô thị, cải tạo đất đai và các mục đích công cộng khác phải theo giá thị trường cho những người có đủ điều kiện theo quy định của pháp luật về tất cả các thiệt hại do việc trưng dụng gây ra và quy định việc bồi thường phải khách quan cho người chủ mảnh đất và người có quyền thừa kế tài sản đó Dựa trên các quy định này, các ngành có quy định chi tiết cho việc thực hiện trưng dụng đất của ngành mình

Năm 1987 Thái Lan ban hành Luật về trưng dụng BĐS áp dụng cho việc trưng dụng đất sử dụng vào các mục đích xây dựng tiện ích công cộng, quốc phòng, phát triển nguồn tài nguyên hoặc các lợi ích khác cho đất nước, phát

triển đô thị, nông nghiệp, công nghiệp, cải tạo đất đai vào các mục đích công cộng Luật quy định những nguyên tắc về trưng dụng đất, nguyên tắc tính giá trị bồi thường các loại tài sản bị thiệt hại Căn cứ vào đó, từng ngành đưa ra các quy định cụ thể và trình tự tiến hành bồi thường TĐC, nguyên tắc cụ thể xác định giá trị bồi thường, các bước lập và phê duyệt dự án bồi thường, thủ tục thành lập các cơ quan, Hội đồng tính toán bồi thường TĐC, trình tự đàm phán, nhận tiền bồi thường, quyền khiếu nại, quyền khởi kiện đưa ra tòa án Ví dụ: trong ngành điện năng thì cơ quan điện lực Thái Lan là nơi có nhiều dự án bồi thường TĐC lớn nhất nước, họ đã xây dựng chính sách riêng với mục tiêu:

“Đảm bảo cho những người bị ảnh hưởng một mức sống tốt hơn” thông qua việc cung cấp cơ sở hạ tầng có chất lượng và đạt mức tối đa nhu cầu, đảm bảo cho những người bị ảnh hưởng có thu nhập cao hơn và được tham gia nhiều hơn vào quá trình phát triển xã hội, vì thực tế đã tỏ ra hiệu quả khi nhu cầu thu hồi đất trong nhiều dự án [15]

1.4.3 Công tác GPMB một số tỉnh trong nước

1.4.3.1 Thành phố Hà Nội

Trước yêu cầu xây dựng Thủ đô trong thời kỳ CNH, HĐH, khối lượng các dự án xây dựng đô thị và công nghiệp ngày càng lớn đặt ra cho công tác GPMB của Thành phố Hà Nội một nhiệm vụ hết sức nặng nề, khó khăn và phức tạp Theo dự kiến năm 2005, Hà Nội có khoảng 600 dự án liên quan đến công tác GPMB, trong đó nhiều dự án có quy mô chiếm dụng đất lớn như Quốc lộ 5 kéo dài, đường vành đai 2, khu đô thị Nam Đường Cao tốc, sân vận động Quốc gia Mỹ Đình Đến hết tháng 10 năm 2005, trên địa bàn thành phố đang triển khai khoảng 450 dự án liên quan đến công tác GPMB, với diện tích đất thu hồi là 3.150 ha liên quan đến 62.894 hộ gia đình, trong đó 408 dự án

đủ điều kiện tổ chức GPMB với 2.196 ha và khoảng 43.696 hộ Đây thực sự

là khối lượng công việc không nhỏ mà Thành phố Hà Nội đang phải giải quyết sao cho vừa đảm bảo tiến độ của dự án, các mục tiêu đề ra và ổn định đời sống nhân dân trong các khu vực phải giải toả di dời Tuy nhiên để hoàn

thành công tác GPMB trên địa bàn Thành phố Hà Nội không phải là một việc

dễ dàng Bởi nhiều khu vực quy hoạch chi tiết đã được công bố, cắm mốc nhưng việc triển khai dự án kéo dài, gây khó khăn cho công tác quản lý Nhà nước Nhiều quy hoạch đường gắn liền với tuyến phố mới được triển khai nhưng gặp rất nhiều khó khăn như đường Kim Liên - Ô chợ dừa, đường Láng

Hạ - Thanh Xuân Nguyên nhân chính là do các khiếu kiện với mục đích tồn tại nhà cửa tại chỗ để hưởng lợi khi Nhà nước đầu tư mở rộng đường

Chính sách bồi thường cũng là nguyên nhân gây trở ngại cho công tác GPMB Việc chậm điều chỉnh giá các loại đất (Ban hành từ năm 1997) và quy định bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất (Ban hành năm 1998) không còn phù hợp với thực tế, phương pháp và cách thức tiến hành xác định giá bồi thường theo Thông tư 145/TT của Thủ tướng Chính phủ còn nhiều bất cập, phụ thuộc vào thực tế của thị trường dẫn đến phải thay đổi giá bồi thường nhiều lần trong thời gian ngắn như dự án nút Ngã Tư Sở gây chậm trễ khi triển khai dự án và tâm lý chần chừ, yêu sách để đợi điều chỉnh giá của những người bị di dời

Năm 2005 trên địa bàn Thành phố Hà Nội đã triển khai khoảng 450 dự

án liên quan đến công tác GPMB với diện tích thu hồi là 3.150 ha, liên quan đến 62.894 hộ gia đình, trong đó có 408 dự án đủ điều kiện tổ chức GPMB với khoảng 2.196 ha đất, đã có 125 dự án với 565 ha đất bàn giao được mặt bằng để thi công, số tiền bồi thường hỗ trợ đã chi trả là 925 tỷ đồng cho 16.953 hộ và bố trí TĐC cho khoảng 1.606 hộ

Năm 2006 Thành phố còn phải thực hiện bàn giao 95 dự án với diện tích

454 ha, số tiền chi trả là 709,6 tỷ đồng, liên quan đến 1.096 hộ dân và phải bố trí TĐC cho 956 hộ

Công tác GPMB khi Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế xã hội trên địa bàn thành phố Hà Nội đang được thực hiện với nỗ lực cao hơn và giải pháp mới với phương châm quyết liệt hơn Nhờ vậy công tác GPMB đã góp phần quan trọng vào quá trình CNH-HĐH Thủ đô Hà Nội, nâng cao văn minh đô thị [31]

1.4.3.2 Thành phố Hải Phòng

Tại Hải Phòng, cùng với sự phát triển của đất nước, các dự án đầu tư có

sử dụng đất tại thời điểm này bắt đầu gia tăng Trong quá trình thực hiện, UBND Thành phố và các ngành chức năng vừa làm vừa nghiên cứu để hoàn thiện chính sách trên cơ sở đảm bảo quyền lợi chính đáng của người bị thu hồi đất, tuân thủ các chính sách của Nhà nước và quy định của pháp luật Trong thời gian qua, công tác bồi thường GPMB đã được các ngành, các cấp thực hiện tuy còn nhiều vướng mắc, song phần nào cũng giải quyết được vấn đề bàn giao mặt bằng cho các dự án Trong thời gian từ 15/11/2002 đến 21/8/2004, ngành địa chính đã cùng với các ngành có liên quan tổ chức kiểm

kê, lập phương án bồi thường cho 125 dự án trong đó đã chi trả xong tiền bồi thường cho 90 dự án với diện tích đất 855 ha, kinh phí bồi thường 200,06 tỷ đồng, hoàn thành phương án bồi thường trình UBND thành phố phê duyệt cho

dự án với diện tích 200,10 ha, giá trị bồi thường 85 tỷ đồng [16]

1.5 Nghiên cứu trong nước về bồi thường giải phóng mặt bằng

1.5.1 Việc áp dụng, thực hiện chính sách bồi thường, giải phóng mặt bằng

- Chính sách bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích an ninh, quốc phòng, lợi ích quốc gia và phát triển kinh tế được thể chế trong Luật Đất đai năm 2003 và quy định tại Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 03 tháng 12 năm 2004, được sửa đổi, bổ sung một số nội dung trong Nghị định số 17/2006/NĐ-CP ngày 27 tháng 01 năm 2006; Nghị định số 84/2007/NĐ-CP ngày 25 tháng 5 năm 2007; Nghị định số 123/2007/NĐ-CP ngày 27 tháng 07 năm 2007 của Chính Phủ và các Thông tư hướng dẫn đã tạo lập khung pháp lý (hành lang pháp lý) đồng bộ về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng và phát triển kinh tế, phục vụ cho công cuộc xây dựng và phát triển đất nước, làm căn cứ cơ sở để các bộ,

ngành, địa phương, các đơn vị thực hiện việc bồi thường cho người bị thu hồi đất khi nhà nước thu hồi đất để thực hiện các dự án

- Chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đã quy định khá đầy đủ, cụ

thể hoá các nguyên tắc, điều kiện bồi thường về đất, bồi thường về tài sản bị thiệt hại phù hợp sát với thực tế quản lý và thực trạng sử dụng đất đai, tài sản được tạo lập trên đất; khẳng định rõ và đảm bảo quyền lợi chính đáng được bồi thường của tổ chức, hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất, có tài sản trên đất bị thiệt hại; quy định giá đất, giá tài sản tính bồi thường sát với giá chuyển nhượng, phù hợp với mức thiệt hại thực tế để bảo đảm cho người bị Nhà nước thu hồi đất có đủ điều kiện khả năng tái tạo lại tài sản; các khoản hỗ trợ trong chính sách đã quy định với mức bảo đảm điều kiện để ổn định đời sống và sản xuất cho người bị thu hồi đất, người được tái định cư theo chủ trương của Đảng và Nhà nước Do đó đã bảo đảm cho việc bồi thường giải phóng mặt bằng khi Nhà nước thu hồi đất để thực hiện các dự án sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng được thuận lợi, việc giải phóng mặt bằng thực hiện các dự án được nhanh hơn, bảo đảm tiến độ, đồng thời góp phần hạn chế được việc khiếu nại tố cáo của người bị thu hồi đất

- Trong chính sách hiện hành đã quy định đầy đủ, cụ thể trách nhiệm của các bộ ngành theo đúng chức năng được giao quản lý, trách nhiệm của các cơ quan thuộc địa phương và các đơn vị có liên quan trong việc hướng dẫn, chỉ đạo và tổ chức thực hiện chính sách; xác định rõ trách nhiệm của tổ chức được giao thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất; trách nhiệm lập và thực hiện các dự án đầu tư xây dựng các khu tái định

cư để bảo đảm việc bố trí tái định cư cho các hộ gia đình cá nhân khi bị thu hồi đất mà phải di chuyển chỗ ở; quy định rõ quy trình tổ chức thực hiện công tác bồi thường, việc công khai kế hoạch thu hồi đất và phương án bồi thường,

hỗ trợ, tái định cư và kinh phí để phục vụ cho công tác thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư phù hợp với thực tế và tạo điều kiện cho việc áp dụng, triển khai tổ chức thực hiện chính sách trong thực tế được chuẩn tắc và

thuận lợi

- Công tác thực hiện bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất đã từng bước được tổ chức chuyên môn hóa hơn; đội ngũ cán bộ thực hiện chính sách đã dần dần được tập huấn và bồi dưỡng trình độ chuyên môn, để nắm chắc chính sách cũng như bổ sung kinh nghiệm thực tế trong thực hiện; việc thực hiện áp dụng chính sách khi thu hồi đất trong các dự án cụ thể, đã chú trọng phổ biến công khai và phát huy tối đa quyền dân chủ tham gia của các tổ chức, đối tượng có liên quan và bị ảnh hưởng, hạn chế bớt thủ tục hành chính Nên đã từng bước đưa công tác thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đi vào nề nếp, nâng cao kết quả trong tổ chức thực hiện, giảm được những vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện, hạn chế được tối đa những thắc mắc khiếu kiện và rút ngắn được thời gian tổ chức thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng đối với diện tích đất thu hồi để thực hiện dự án [27]

1.5.2 Giá đất áp dụng trong bồi thường, giải phóng mặt bằng

Sau thời kỳ đổi mới khái niệm nền kinh tế thị trường được hiểu và áp dụng theo định hướng xã hội chủ nghĩa đồng thời khái niệm về thị trường bất động sản đang được hoàn thiện thông qua thực tiễn của nền kinh tế đất nước

mà trước hết là sự phát triển khách quan của hệ thống pháp luật Mặc dù pháp luật nói chung và Luật đất đai không đề cập đến việc đất có giá nhưng trên thực tế “giá trị” bất động sản bao gồm các yếu tố nhu cầu sử dụng, sự khan hiếm, sức mua đã chứng minh rằng đất có giá

Hiến pháp năm 1992 đã khẳng định: “Đất đai thuộc sở hữu toàn dân, tổ chức cá nhân được quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật” Điều 12 Luật Đất đai năm 1993 và Luật sửa đổi một số điều của Luật Đất đai năm 1998

và năm 2001 quy định : “Nhà nước xác định giá các loại đất để thuê chuyển quyền sử dụng đất, thu tiền khi giao đất hoặc cho thuê đất, tính giá trị tài sản khi giao đất, bồi thường thiệt hại về đất khi thu hồi” Trong quá trình thực hiện công tác thu hồi đất GPMB hầu hết đều bị ách tắc trong vấn đề giải quyết bồi thường, mặc dù khung giá đất của Chính phủ tuy đã được điều chỉnh so với khung giá đất hiện hành nếu đem áp dụng để tính thuế thì người dân chấp nhận Trong khi đó giá đất trong mối quan hệ sở hữu toàn dân về đất đai với nước ta còn là một vấn đề rất mới Trong điều kiện thực tiễn, thực hiện tốt công tác định giá đất đồng nghĩa với việc góp phần điều chỉnh những quan hệ trong việc quản lý đất đai đáp ứng nhu cầu phát triển của đất nước, thu hút nguồn đầu tư

nước ngoài

CHƯƠNG 2 NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Đối tượng, địa bàn nghiên cứu

Địa bàn nghiên cứu: xã Đồng Tiến (từ Km 41+600 - Km 43+500) và thị trấn Bãi Bông (đoạn từ Km 43+500 - Km 45+600), huyện Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên

Đối tượng nghiên cứu của đề tài: Chủ yếu tập trung vào kết quả thực hiện công tác GPMB, các chính sách bồi thường hỗ trợ tái định cư sau GPMB tại dự án quốc lộ 3 mới đoạn từ km 41+600 đến km 45+600 trên địa bàn huyện Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên

2.2 Nội dung nghiên cứu

- Tổng quan chung về Dự án xây dựng quốc lộ 3 mới, công tác giải phóng mặt bằng Dự án xây dựng quốc lộ 3 mới Hà Nội - Thái Nguyên

- Nghiên cứu kết quả thực hiện giải phóng mặt bằng dự án quốc lộ 3 mới đoạn từ Km 41+600 đến Km 45+600 trên địa bàn huyện Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên

- Đánh giá ảnh hưởng của công tác GPMB đến đời sống nhân dân khi thực hiện dự án quốc lộ 3 mới đoạn từ Km 41+600 đến Km 45+600 trên địa bàn huyện Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên

- Đánh giá những thuận lợi và khó khăn trong công tác GPMB và đề xuất phương án giải quyết

2.3 Phương pháp nghiên cứu

2.3.1 Điều tra các số liệu thứ cấp

- Điều tra, thu thập số liệu, tài liệu trong và ngoài nước có liên quan đến công tác bồi thường, hỗ trợ và Tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

- Thu thập tài liệu từ cơ sở, các phòng ban có liên quan đến công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

+ Thu thập số liệu về vật nuôi, cây trồng và các số liệu về lao động, trình

độ dân trí được thu thập từ Chi cục Thống kê huyện Phổ Yên

+ Thu thập số liệu về các văn bản quy định về đầu tư xây dựng Quốc lộ 3 mới Hà Nội – Thái Nguyên từ Ban quản lý các công trình giao thông tỉnh Thái Nguyên

+ Thu thập các số liệu về đất đai, quy hoạch sử dụng đất được lấy từ phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Phổ Yên

+ Thu thập các số liệu về Bồi thường GPMB, bố trí Tái định cư được lấy từ Ban bồi thường GPMB và Quản lý dự án

- Các Nghị định, Quyết định, Công văn và Thông tư hướng dẫn thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

- Thu thập tài liệu từ báo chí, các phương tiện thông tin đại chúng

2.3.2 Điều tra các số liệu sơ cấp

- Phỏng vấn trực tiếp các cơ quan, đơn vị có liên quan đến nội dung nghiên cứu, bao gồm:

Các cơ quan, đơn vị thuộc tỉnh Thái Nguyên: Ban quản các lý dự án giao thông tỉnh, Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh,

Sở Xây dựng tỉnh, Sở Tài chính tỉnh Thái Nguyên

Các cơ quan, đơn vị thuộc huyện Phổ Yên: Phòng Tài nguyên và Môi trường, phòng Tài chính - Kế hoạch, Ban Bồi thường giải phóng mặt bằng, Phòng kinh tế hạ tầng, phòng Thống kê huyện, UBND các xã, thị trấn thuộc huyện Phổ Yên - Tỉnh Thái Nguyên

- Điều tra nội ngoại nghiệp các dự án cùng nghiên cứu

- Lập phiếu điều tra, phỏng vấn trực tiếp các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân trong diện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất + Lập phiếu điều tra và trực tiếp điều tra 60 hộ dân có đất bị thu hồi phục

vụ dự án

+ Phương pháp lấy phiếu điều tra là trên cơ sở có danh sách thu hồi đất đến các hộ có diện tích thu hồi nhiều diện tích, hộ thu hồi ít, hộ có diện tích đất ở phải di chuyển…để có được thông tin cơ bản nhất

- Phương pháp thống kê tuân thủ theo phương pháp thống kê chuyên ngành và sử dụng phần mềm Excel

- Xử lý số liệu trên cơ sở phân tích tương quan giữa các yếu tố liên quan

- Phân tích tổng hợp kết hợp định tính định lượng để đánh giá các vấn đề

có liên quan đến công tác thu hồi đất, bồi thường giải phóng mặt bằng

- Phương pháp kế thừa

CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

3.1 Tổng quan về dự án xây dựng quốc lộ 3 mới và công tác giải phóng mặt bằng của dự án

3.1.1 Tổng quan về Dự án xây dựng quốc lộ 3 mới

Qui mô dự án:

- Cấp đường đạt tiêu chuẩn đường cao tốc loại A theo tiêu chuẩn TCVN 5729-97 với tốc độ thiết kế giai đoạn 1 là 80km/h, tốc độ theo quy hoạch là 100km/h

- Bán kính đường cong bằng tối thiểu Rmin = 450m, bán kính nhỏ nhất thông thường R = 650m

- Bán kính đường cong đứng lồi tối thiểu là 6000m, lõm tối thiểu là 3000m

- Độ dốc dọc tối đa: Lên dốc Imax = 5%, xuống dốc Imax = 5,5%

- Quy mô mặt cắt ngang: Phân kỳ đầu tư giai đoạn I với quy mô nền đường 6 làn xe mặt đường phù hợp 2 làn xe cao tốc nhưng điều chỉnh vị trí vạch sơn để thành 4 làn xe theo chuẩn đường ô tô, để đảm bảo yêu cầu có làn vượt xe, chi tiết như sau:

Bảng 3.1: Quy mô mặt cắt ngang nền đường quốc lộ 3 mới

Quyết định số BGTVT và quyết định số 2160/QĐ-BGVT

683/QĐ-Quyết định số BGVT và điều chỉnh vị trí vạch sơn

Làn xe cơ giới 3.75m x 2 = 7.2m 3.5m x 4 = 14.0m Làn dừng xe khẩn

cấp (dải an toàn) 3m x 2 = 6.0m 1.5m x 2 = 3.0m Dải an toàn cạnh

phân cách giữa 1.5m x 2 = 3.0m 0.5m x 2 = 1.0m Dải phân cách giữa

Lề đường (2x0.75m)x2 = 3.0m 2 x 0.75m= 1.5m

- Tần suất lũ thiết kế p = 1%

- Kết cấu áo đường cao tốc phần xe cơ giới đảm bảo cường độ yêu cầu:

Eyc ≥ 180*1, 1 = 198Mpa; Kết cấu áo đường cao tốc làn dừng xe khẩn cấp đảm bảo cường độ yêu cầu: Eyc ≥ 160*1, 1 = 176Mpa

Thời gian tiến hành: Bắt đầu triển khai từ tháng 11 năm 2007

Cấp quản lý: Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên

3.1.2 Tổng quan về công tác giải phóng mặt bằng Dự án xây dựng quốc lộ

+ Từ tháng 6/2008 đến tháng 4/2009: Giao đất ở tái định cư cho những

hộ thuộc đối tượng phải tái định cư

- Từ tháng 12/2007 đến tháng 12/2008: Thực hiện thu hồi đất; Bồi thường, hỗ trợ đất nông nghiệp và đất ở không có nhà, công trình

- Từ tháng 12/2007 đến tháng 4/2009: Tiếp tục thực hiện thu hồi đất và bồi thường, hỗ trợ đất ở có tài sản, cây cối hoa màu, nhà cửa, công trình chuyển

- Từ tháng 6/2008 đến ngày 30/4/2009: Bồi thường, hỗ trợ và di chuyển các công trình công cộng

- Từ tháng 12/2007 đến tháng 12/2009: Bồi thường, hỗ trợ và di chuyển mồ mả Kết quả GPMB đã đạt được

Cho đến thời điểm tháng 6/2012 tiến độ thực hiện dự án đạt 99,9% công việc được giao

3.2 Điều kiện tự nhiên - kinh tế - xã hội của khu vực nghiên cứu (xã đồng tiến và thị trấn bãi bông)

3.2.1 Điều kiện tự nhiên thị trấn Bãi Bông

Phía Nam giáp xã Đồng Tiến

Với vị trí địa lý như trên, thị trấn Bãi Bông có nhiều lợi thế để phát triển kinh tế theo hướng công nghiệp hóa và phát triển đa dạng các ngành nghề sau này

ít mưa từ tháng 12 đến tháng 4 năm sau

- Nhiệt độ:

Theo số liệu quan trắc cho thấy nhiệt độ bình quân năm là 23,30

C, chênh lệch nhiệt độ giữa các tháng trong năm tương đối cao (tháng có nhiệt độ cao nhất chênh với tháng có nhiệt độ thấp nhất là 140

Từ 16/11 đến 30/04 năm sau là mùa khô, lượng mưa ít chỉ chiếm 15% tổng lượng mưa cả năm

Từ 01 tháng 05 đến 15 tháng 11 là mùa mưa, lượng mưa lớn, chiếm tới 85% tổng lượng mưa cả năm

Tháng 07 và tháng 08 có lượng mưa lớn (chiếm tới gần 40% cả năm) lại trùng với mùa mưa bão nên thường xuyên xảy ra lũ lụt, ngập úng

Lượng mưa trung bình đạt 2020 mm/năm Tuy nhiên lượng mưa phân bố không đều trong năm Mùa mưa chiếm tới 85% lượng mưa cả năm

3.2.1.4 Các nguồn tài nguyên

- Đất Bạc màu (B) có diện tích 25 ha độ dốc < 30 phân bố ở phía Tây thị trấn chiếm 7,45% tổng diện tích tự nhiên

- Đất vàng nhạt trên đá cát (Fq) chiếm 23,83% tổng diện tích tự nhiên toàn thị trấn

- Đất dốc tụ (D), phân bố rải rác trên địa bàn thị trấn Loại đất này có diện tích là 100,78 ha, độ dốc < 30, chiếm 30,02% tổng diện tích tự nhiên

Nhận xét chung về điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên và cảnh quan môi trường

Từ những nghiên cứu về những điều kiện tự nhiên, tài nguyên, cảnh quan và môi trường thị trấn Bãi Bông như đã trình bày ở trên Chúng tôi thấy trong quy hoạch sử dụng đất của thị trấn Bãi Bông cần lưu ý một số vấn đề sau:

- Tuy là một thị trấn công nghiệp, đất đai đã được sử dụng tương đối ổn định, nhưng trong quá trình phát triển cũng sẽ phát sinh nhiều vấn đề phức tạp trong quản lý, bố trí sử dụng đất đai, nhất là việc bố trí đất ở đô thị, đất xây