vận dụng phương pháp dạy học hợp tác theo nhóm nhỏ ở trên lớp trong dạy học tiếng anh – thpt

Trần Bá Hoành đã đề cập tới việc tổ chức học tập hợp tác theo nhóm với ý nghĩa là một trong những phương pháp dạy học tích cực.Theo tác giả thì “học sinh cần học bằng cách làm chứ không

A -Đặt vấn đề I.Lời mở đầu :

Cuộc cỏch mạng khoa học kỹ thuật đang diễn ra mạnh mẽ trờn tất cả cỏc quốc gia trờn thế giới Cựng với sự thay đổi lớn lao của cuộc cỏch mạng khoa học kỹ thuật, nước ta đang cú sự “chuyển mỡnh” trong thời kỡ cụng nghiệp hoỏ, hiện đại hoỏ Việt Nam đang phấn đấu trở thành một quốc gia cú cơ sở vật chất kỹ thuật hiện đại, dõn giầu nước mạnh, xó hội cụng bằng văn minh Đứng trước thực tế đú, ngành giỏo dục và đào tạo Việt nam đang đứng trước những thỏch thức và vận hội mới Nú đũi hỏi phải cú những đổi mới trong hệ thống giỏo dục mà nghị quyết Trung ương (Khoỏ 8) đó nờu: “Đổi mới mạnh mẽ phương phỏp giỏo dục và đào tạo khắc phục lối truyền thụ một chiều, rốn luyện nếp tư duy sỏng tạo của người học Từng bước ỏp dụng cỏc phương phỏp tiờn tiến và phương tiện hiện đại vào quỏ trỡnh dạy học Đảm bảo điều kiện và thời gian tự học, tự nghiờn cứu của học sinh” Mục 2, điều 4 trong luật giỏo dục của nước ta nờu rừ “Phương phỏp giỏo dục phổ thụng phải phỏt huy tớnh tớch cực, tự giỏc, chủ động, tư duy sỏng tạo của người học , bồi dưỡng năng lực tự học, lũng say mờ học tập và ý chớ vươn lờn”

II.Thực trạng của vấn đề nghiờn cứu:

1.Thực trạng:

Trong hoàn cảnh hiện tại của Việt nam đang ở chặng đầu của con đường đổi mới, giỏo dục cũn nhiều khú khăn, điều kiện đầu tư cho cơ sở vật chất cũn hạn chế như: thiếu phũng học, dụng cụ tài liệu, lớp quỏ đụng Vậy làm thế nào để ỏp dụng được cỏc phương phỏp dạy học tớch cực nhằm nõng cao chất lượng giảng dạy mụn tiếng Anh – một mụn học mà học sinh từ trước đến nay vẫn coi là mụn “phụ”, mụn “học thuộc lũng”? Làm thế nào để học sinh khắc phục được tõm lớ này? Để học sinh trở nờn yờu thớch hứng thỳ với bộ mụn, giờ học khụng cảm thấy nhàm chỏn, tẻ nhạt và đồng thời cũng khắc phục những điểm hạn chế do hoàn cảnh hiện tại của nước nhà Với những điều kiện đũi hỏi trờn, một trong những phương phỏp học tập cú tớnh khả thi là dạy học hợp tỏc trong nhúm nhỏ Bởi phương phỏp này khụng đũi hỏi điều kiện học tập gỡ đặc biệt, lại khụng phụ thuộc quỏ nặng nề vào

“cỏ tớnh “hay “khả năng đặc biệt” của người dạy giống như nhiều cỏc phương phỏp dạy học khỏc

Hiện nay, trờn thế giới phương phỏp dạy học hợp tỏc nhúm đó được nghiờn cứu, vận dụng và thu được nhiều thành tựu Song ở Việt nam phương phỏp này mới chỉ vận dụng ở một số ớt mụn học như: giỏo dục thể chất, năng khiếu, Chớnh

vỡ vậy cần phải nghiờn cứu vận dụng phương phỏp dạy học này trong dạy học núi chung và mụn tiếng Anh núi riờng ở nhà trường trung học phổ thụng Việt nam

Xuất phỏt từ những tiền đề lớ luận và thực tiễn trờn tụi chọn đề tài: “Vận dụng phương phỏp dạy học hợp tỏc theo nhúm nhỏ ở trờn lớp trong dạy học tiếng Anh – THPT”.

2) Kết quả của thực trạng trờn:

Đối tượng nghiờn cứu: Phương phỏp học tập hợp tỏc nhúm nhỏ trong dạy học tiếng Anh ở nhà trường trung học phổ thụng

Học sinh phổ thụng cỏc khối lớp 10, 11, 12 ở trường THPT Ngọc Lặc

Tụi đó trực tiếp khảo sỏt học sinh lớp 10,11 và 12 năm 2011-2012 và năm 2012

- 2013(lớp tụi trực tiếp giảng dạy) và thấy kết quả như sau:

Năm học Khối

lớp

Số HS được kiểm tra

Tỷ lệ Học sinh làm bài

2011-2012

2012

-2013

Trờn đõy là một vài kết quả trong qua trỡnh vận dụng phương phỏp dạy học hợp tỏc theo nhúm trong việc giảng dạy mụn Tiếng Anh

B Giải quyết vấn đề

Đề tài xỏc định cơ sở lớ luận và qui trỡnh của việc vận dụng phương phỏp dạy học hợp tỏc theo nhúm nhỏ vào dạy học tiếng Anh - Trung học phổ thụng Việc thực hiện phương phỏp này nhằm phỏt huy tớnh tớch cực, chủ động sỏng tạo của học sinh, gúp phần nõng cao chất lượng dạy học mụn tiếng Anh

Chương I: Cơ sở lớ luận của việc sử dụng Phương phỏp dạy học hợp tỏc theo nhúm nhỏ trong dạy học MON TIENG ANH

I Cơ sở lớ luận của việc dạy học hợp tỏc theo nhúm nhỏ

1 Lịch sử vấn đề nghiờn cứu:

Ở Việt Nam, phương phỏp học tập hợp tỏc nhúm đó được tổ chức dạy học từ lõu như: “Học thày khụng tày học bạn” Trờn thực tế ở những vựng dõn cư thưa thớt như vựng sõu vựng xa, vựng nỳi cao hẻo lỏnh, chỳng ta đó tổ chức dạy học theo cỏc lớp ghộp 2, 3 đến 4 trỡnh độ trong một lớp Việc tổ chức dạy học lớp ghộp như vậy cũng là dựa trờn nền tảng của tổ chức dạy học theo nhúm cựng trỡnh độ gồm bốn đặc trưng cơ bản:

Dạy học thụng qua tổ chức cỏc hoạt động độc lập của học sinh

Chỳ trọng rốn luyện phương phỏp tự học

Tăng cường học tập cỏ thể kết hợp học tập hợp tỏc

Kết hợp đỏnh giỏ của thầy và tự đỏnh giỏ của trũ

Trong số cỏc nhà giỏo dục đó nghiờn cứu vấn đề học tập nhúm cú bài viết:

“Dạy học lấy học sinh làm trung tõm” và “Phương phỏp cựng tham gia” của tỏc giả

A

Trần Bá Hoành đã đề cập tới việc tổ chức học tập hợp tác theo nhóm với ý nghĩa là một trong những phương pháp dạy học tích cực.Theo tác giả thì “học sinh cần học bằng cách làm chứ không chỉ bằng cách nghe giáo viên giảng Dạy học theo nhóm tạo nên môi trường hợp tác trò- trò; thầy trò giúp đỡ lẫn nhau, trong đó học sinh là trung tâm, giáo viên không còn độc chiếm diễn đàn” Tiến sĩ Vũ Hào Quang cũng

đã đề cập nhiều đến việc phân nhóm và quản lí nhóm trong cuốn “Xã hội học quản lí” Hiện tượng phân nhóm được ông thể hiện theo phép đồ hoạ bằng hình vẽ

Theo cách nắm bắt nhóm bằng hình vẽ chúng ta có thể nói rằng trong một tập thể nào đó, cá nhân A nằm trong quan hệ với cá nhân B và C Quyền thành viên chỉ

ra sự gia nhập của một cá nhân vào nhóm đã được xác định (a’, b’, c’) Việc vận dụng phương pháp dạy học hợp tác theo nhóm nhỏ không đơn giản là chỉ áp dụng một cách máy móc phương pháp này vào quá trình dạy học Nó tuỳ thuộc vào môn học, điều kiện học tập, đối tượng học sinh, tính chất bài học và năng lực sư phạm của người thày tổ chức hình thức này như thế nào có hiệu quả

Bởi vậy việc nghiên cứu và vận dụng tổ chức cho học sinh học tập hợp tác theo nhóm trong quá trình dạy học môn tiếng Anh ở trường trung học phổ thông vẫn luôn là vấn đề mới mẻ và thú vị Đây là một vấn đề cần sớm được tiến hành trong dạy học nhằm đáp ứng các yêu cầu của quá trình đổi mới đặt ra đối với môn tiếng Anh ở các trường trung học phổ thông hiện nay

2 Một số đăc điểm về nhóm:

Ưu điểm: Trong nhóm nhỏ, mỗi cá nhân đều phải nỗ lực, bởi mỗi cá nhân được phân công thực hiện một công việc và toàn nhóm phải phối hợp với nhau để hoàn thành công việc chung Thông qua sự hợp tác, tìm tòi, nghiên cứu, thảo luận trong nhóm, ý kiến của mỗi cá nhân được bộc lộ, được điều chỉnh, khẳng định hay bác bỏ Qua đó học sinh sẽ hứng thú và tự tin hơn trong học tập Hình thức này còn tạo điều kiện rèn luyện cho các em năng lực làm việc hợp tác

Nhược điểm: Trong quá trình làm việc giữa các nhóm nhỏ dễ bị gây mất trật

tự và cũng không ngoại trừ khả năng một số thành viên trong nhóm dễ ỷ lại

a) Phân loại nhóm

Bước 1: Tất cả các nhóm trong lớp thực hiện nhiệm vụ

Bước 2: Sau đó các nhóm làm việc

Bước 3: Đại diện các nhóm báo cáo kết quả

Bước 4: Các nhóm khác bổ sung Giáo viên tổng kết

Nói tóm lại, nhóm học tập có những đặc trưng sau:

- Nhóm học tập là một đơn vị, một bộ phận của tập thể lớp học

- Hoạt động của nhóm được thống nhất với nhau bởi các thành viên cùng thực hiện nhiệm vụ học tập Đây vừa là nguyên nhân vừa là điều kiện của một nhóm học tập

- Các thành viên trong nhóm không chỉ liên kết với nhau về mặt trách nhiệm mà còn có mối liên hệ về tình cảm, đạo đức, lối sống

b) Động cơ và quá trình hình thành động cơ thông qua học tập hợp tác nhóm:

Mô hình động cơ học tập được thể hiện:

Tri thức, kĩ năng đánh giá hành động hoặc tình huống đóng một trong những vai trò quyết định trong sự xuất hiện động cơ Do đó sự phát triển trí tuệ, giáo dục là một trong những điều kiện quan trọng nhất của sự hình thành động cơ

Trong quá trình hoạt động học tập hợp tác, nhóm động cơ của người học được hình thành và phát triển một cách tự giác Nhóm là môi trường học tập, môi trường giao lưu; từ đó tương tác trò- trò, trò- thầy, trò- tri thức được hình thành Người học có động cơ học để chiếm lĩnh tri thức mà quá trình ấy lại diễn ra tích cực bởi tính tự giác, chủ động của người học khi khai thác những kiến thức hay những vấn đề học tập

c) Hứng thú nhận thức qua học tập hợp tác nhóm

Hứng thú nhận thức là một trường hợp riêng của hứng thú Đó là hứng thú học tập, hứng thú đối với sự tìm hiểu khoa học Hứng thú nhận thức cũng phải có

đủ ba yếu tố đặc trưng của hứng thú đó là:

Có cảm xúc đúng đắn đối với hành động

Có khía cạnh nhận thức xúc cảm

Có động cơ trực tiếp xuất phát từ bản thân

Phương pháp dạy học hợp tác nhóm là phương pháp dạy học hàm chứa quá trình hoạt động để người học tích cực, tự giác chiếm lĩnh nội dung khoa học Bằng học tập nhóm, các thành viên có dịp liên hệ với nhau để phân tích, mổ xẻ vấn đề; từ

Tự giác

Sáng tạo Hứng thú

Động cơ

đó có thể nắm được bản chất bên trong của đối tượng nhận thức Chính quá trình ấy làm cho hứng thú nhận thức nảy sinh ở người học

3 Cơ sở về mặt giáo dục:

Với nhóm học tập ở nhà trường, điều đầu tiên cần được xét tới là sự thành lập nhóm: Nhóm đó được thành lập như thế nào? Trong lĩnh vực giáo dục, cần phải phân biệt rõ “nhóm” và “đám đông”; Với sự làm việc chung của các học sinh trong nhà trường, người thầy đã khơi dậy những lợi ích chung về một vấn đề nào đó, để khi sự ham thích hành động của cá nhân giao nhau tới một mức độ có thể cho những nhóm nhỏ tự nhiên được hình thành Những nhóm mà sự hiện hữu đặt trên căn bản mà cá nhân chỉ có thể xác nhận là vì một hoạt động hoàn toàn có tính cách

cá nhân, và như thế mỗi người sẽ nhận một phần, để đóng góp tích cực vào cuộc thảo luận trong khuôn khổ hạn hẹp của nhóm đó

Khi quan niệm về nhóm như vậy, trong nhà trường vấn đề sẽ phải đặt ra để xét về sự thành lập nhóm là: Nhóm được thành lập nhất thời, bất ngờ, hay có hướng dẫn? Nhóm lớn hay nhỏ? Và hệ thống sắp xếp để phân chia công việc trong nhóm

ra sao? Đó chính là cơ sở về mặt giáo dục của nhóm học tập

4 Cách chia nhóm:

Tuỳ thuộc vào nội dung học tập, tính chất của nội dung học tập, mức độ khó, dễ của các nhiệm vụ học tập và trình độ của đối tượng học sinh mà có các cách chia nhóm nhỏ khác nhau Thông thường có một số cách chia nhóm, đó là:

Chia ngẫu nhiên:

Chia thành nhóm cùng trình độ:

Chia thành nhóm gồm đủ trình độ:

Chia nhóm theo sở trường:

Chia nhóm nhỏ trong các buổi Xêmina

II Cơ sở thực tiễn của việc sử dụng phương pháp dạy học hợp tác theo nhóm nhỏ.

1 Đặc điểm tâm lí và nhận thức của học sinh trung học phổ thông.

Đề tài nghiên cứu việc sử dụng phương pháp dạy học hợp tác theo nhóm nhỏ, thông qua chương trình môn tiếng Anh trường trung học phổ thông Vì vậy đối tượng thực nghiệm là học sinh ở độ tuổi 15-18

1.1 Về đặc điểm tâm lí:

Theo một số nhà nghiên cứu, tâm sinh lí và trình độ nhận thức học sinh THPT đang đạt tới sự hoàn thiện về mặt thể chất Do được tiếp cận với các phương tiện thông tin hiện đại và thu nhận một khối lượng thông tin lớn về cuộc sống xã hội, nên sự phát triển về tâm lí và nhận thức bộc lộ rõ nét Các em có những dấu hiệu của sự trưởng thành: Thường tỏ ra quan tâm đến nhau hơn, tự tin hơn, quan tâm nhiều hơn đến các vấn đề cấp bách của cuộc sống hàng ngày Chính vì thế nhu cầu được giao tiếp, được tranh luận về những vấn đề lí thuyết và thực tiễn cũng tăng lên Các em luôn muốn giáo viên đánh giá đúng khả năng của mình trong học tập và lao động

Hầu hết các em có tính tự trọng cao trong học tập, luôn có xu hướng bảo vệ những

ý kiến, những suy nghĩ độc lập của mình Các em luôn có tính tích cực cao, thích hoạt động tập thể, sẵn sàng tham gia công việc chung ở lứa tuổi này hoạt động cảm giác, tri giác đã đạt được mức độ phát triển cao hơn lứa tuổi THCS Tính chủ định được phát triển mạnh ở tất cả quá trình nhận thức Tri giác có mục đích đã đạt được tới mức khá cao Quá trình quan sát trở nên có mục đích, có hệ thống và toàn diện hơn

1.2 Về đặc điểm trí tuệ:

Năng lực quan sát trở nên sâu sắc và nhạy bén, các em không chỉ ghi nhớ các sự vật, hiện tượng một cách máy móc mà còn biết tổng hợp, so sánh, phân tích tư duy

Ở độ tuổi này, ghi nhớ có chủ định trong hoạt động trí tuệ đồng thời vai trò ghi nhớ logic trừu tượng và ghi nhớ ý nghĩa ngày càng tăng lên rõ rệt

1.3 Về đặc điểm nhân cách:

Các em đã dần biết ý thức những đặc điểm nhân cách của mình Các em không chỉ nhận thức cái tôi của mình trong hiện tại mà còn nhận thức về vị trí tương lai của mình trong xã hội và dần hình thành nhu cầu đánh giá về các phẩm chất năng lực của nhân cách Song các em có xu hướng tự đánh giá cao nhân cách của bản thân nên cần hướng dẫn giúp đỡ các em tự đánh giá một cách khách quan

Trong các mối quan hệ giao tiếp thì mối quan hệ giao tiếp bạn bè luôn chiếm vị trí quan trọng Trong quá trình học tập không phải mọi tri thức, kỹ năng thái độ, hành

vi hình thành bằng những hoạt động độc lập cá nhân Lớp học là môi trường giao tiếp thầy – trò, trò- trò, tạo nên mối quan hệ hợp tác giữa cá nhân trên con đường chiếm lĩnh nội dung học tập Chính vì vậy, thông qua việc học trong nhóm, trong tập thể, các em được bộc lộ mình, được nâng mình lên một trình độ mới Học tập hợp tác làm tăng hiệu quả học tập, nhất là lúc phải giải quyết những vấn đề gay cấn, lúc xuất hiện thực sự nhu cầu phối hợp giữa cá nhân để hoàn thành nhiệm vụ chung Trong hoạt động học tập theo nhóm nhỏ sẽ không có hiện tượng ỷ lại, tính cách năng lực của mỗi cá thành viên được bộc lộ, uốn nắn, phát triển tình bạn, ý thức tổ chức, tinh thần tương trợ Mô hình hợp tác trong xã hội đưa vào nhà trường

sẽ làm cho học sinh quen dần với sự phân công hợp tác trong lao động xã hội

Với những đặc điểm về tâm sinh lí và trình độ nhận thức của học sinh nêu trên thì việc tổ chức hoạt động học tập hợp tác nhóm là rất thuận lợi Điều này có thể thực hiện được dễ dàng và mang lại hiệu quả cao trong quá trình dạy học ở trường phổ thông cho dù ở mọi hoàn cảnh điều kiện khác nhau (thành thị hay nông thôn, vùng sâu, vùng xa )

Chương II : Biện pháp tiến hành phương pháp dạy học hợp tác theo nhóm nhỏ vào dạy học MÔN TIẾNG ANH ở THPT

Khả năng vận dụng phương pháp tổ chức hoạt động theo nhóm nhỏ ở MÔN TIẾNG ANH ở THPT

Hiện nay, quan niệm hiện đại về dạy học coi dạy học là quá trình phát triển của bản thân học sinh Quá trình học tập không chỉ là quá trình lĩnh hội các kiến thức có sẵn mà còn là quá trình học sinh tự khám phá, tự phát hiện tự tìm đến đến với kiến thức mới nhờ sự hướng dẫn, giúp đỡ, tổ chức của giáo viên Nếu như trước đây SGK chỉ là tài liệu trình bày các kiến thức có sẵn để học sinh dựa vào đó mà trả lời các câu hỏi giáo viên nêu ra trước lớp, để ghi nhớ kiến thức và kiểm tra, thi cử thì hiện nay SGK được biên soạn theo hướng đổi mới nhằm tạo điều kiện cho giáo viên tổ chức cho học sinh học tập một cách tự giác, tích cực, độc lập Bên cạnh việc cung cấp kiến thức, SGK mới còn chú trọng quá trình dẫn đến kiến thức, cách thức làm việc, các hình thức hoạt động để tự khám phá, lĩnh hội các kiến thức đó

1 Qui trình các bước trong dạy học hợp tác nhóm:

Bước 1: Chia nhóm

Có thể chia nhóm ngẫu nhiên hay chia nhóm chủ định, phụ thuộc vào mục đích của việc hoạt động nhóm

Khi chia nhóm cần lưu ý:

Số lượng thành viên trong mỗi nhóm phụ thuộc vào:

+ Nhiệm vụ bài học cũng như các thiết bị phục vụ cho hoạt động nhóm

+ Thời gian hoạt động nhóm nhỏ: Thời gian ít nhóm nhỏ sẽ có hiệu quả hơn nhóm lớn vì trong nhóm nhỏ trách nhiệm cá nhân cao hơn, mất ít thời gian khi di chuyển (Theo kinh nghiệm của các chuyên gia phương pháp dạy học thì nhóm nhỏ có từ 2 đến 6 học sinh là hiệu quả nhất)

Học sinh phải chủ động hình thành nhóm học tập khẩn trương theo sự phân chia của giáo viên

Bước 2: Giao nhiệm vụ

Nhiệm vụ của từng nhóm cần được giao cụ thể Xác định rõ mục tiêu về kiến thức

và kỹ năng mà các nhóm cần đạt được Tốt nhất giáo viên nên giao việc bằng phiếu học tập Phiếu giao việc phải rõ ràng, có thể sử dụng cả 2 dạng câu hỏi: Câu hỏi đóng và câu hỏi mở Nếu không có phiếu sẵn giáo viên cần viết rõ ràng yêu cầu làm việc trên bảng

Qui định thời gian làm việc nhóm

Giáo viên dự tính thời gian hoạt động nhóm cho thích hợp, đủ để học sinh di chuyển và thảo luận

Yêu cầu về cách thức làm việc theo nhóm

Yêu cầu về cách thể hiện kết quả: Viết, vẽ, sắm vai

Giáo viên có thể hỏi xem học sinh đã hiểu rõ nhiệm vụ của nhóm mình chưa

Về phía học sinh:

+ Sau khi nhận nhiệm vụ, các nhóm học sinh cần tích cực chủ động nghiên cứu, tìm tòi để lập dàn ý trả lời

+ Phải xác định nội dung trả lời, dựa vào thông tin nào trong SGK hay các phương tiện khác: tranh ảnh, tài liệu bổ sung

Bước 3: Làm việc trong nhóm

Giáo viên phân công công việc cho từng thành viên, nhóm đầy đủ thường có các vai:

Người giữ thời gian có nhiệm vụ báo cáo cho cả nhóm biết bao nhiêu thời gian đã trôi qua, để điều chỉnh thời gian cho hợp lý với nhiệm vụ được giao

Thư kí có nhiệm vụ ghi chép lại những câu trả lời hoặc ghi vắn tắt ý chính của cuộc thảo luận Trước khi ghi thư kí phải đảm bảo rằng tất cả các thành viên trong nhóm đều đã đồng ý

Người động viên có nhiệm vụ khuyến khích và nhắc nhở tất cả các thành viên trong nhóm tham gia đóng góp ý kiến cho buổi thảo luận, có thể hỏi họ đang nghĩ

gì, thậm chí nhắc nhở một cách khéo léo “Chúng tôi chưa được nghe ý kiến của bạn”

Người kiểm tra

Phải đảm bảo rằng tất cả các thành viên đã hiểu và đồng ý với những vấn đề mà

cả nhóm đang bàn bạc Phải lưu ý là không được phép bỏ qua những dấu hiệu, ngôn ngữ mà mọi người dễ bị nhầm lẫn hoặc có thắc mắc, có thể yêu cầu ai đó giải thích rõ ý kiến của họ

Người tóm tắt có nhiệm vụ tóm lược những gì đang được thảo luận, phải đảm bảo rằng các thành viên đều đồng ý với các ý kiến đã nhất trí

Người báo cáo có nhiệm vụ thông báo hay truyền đạt lại cho toàn lớp kết quả làm việc của nhóm Họ có thể thay mặt nhóm giải thích, làm rõ những câu hỏi của mọi người về công việc mà nhóm đã làm

Người đảm bảo những công việc về động não

Họ có nhiệm vụ nhắc nhở các thành viên không được thảo luận trong khi động não

Người quan sát nhận xét hoạt động nhóm có trách nhiệm quan sát mọi hành vi của các thành viên trong nhóm

Đối với thực tế Việt Nam, trong điều kiện cơ sở vật chất(bàn ghế cố định, lớp học đông ) thường chia nhóm 4-6 người, trong đó có nhóm trưởng điều khiển cuộc thảo luận Thư kí ghi chép ý kiến các thành viên trong nhóm Có thể một thành viên kiêm nhiệm từ 1-3 nhiệm vụ

Các nhóm triển khai công việc

Mục tiêu thứ 1: Động não

Tiền hành làm việc chung cả lớp: Trong bước này giáo viên cần:

- Nêu vấn đề, xác định nhiệm vụ nhận thức cho học sinh

- Tổ chức các nhóm, giao nhiệm vụ và định lượng thời gian cho mỗi công việc

- Hướng dẫn cách làm việc cho mỗi nhóm

Mục tiêu thứ 2: Làm việc theo nhóm

- Trao đổi thảo luận trong nhóm hoặc phân công từng cá nhân trong nhóm làm việc độc lập rồi trao đổi

- Trình bày kết quả làm việc của nhóm: Có thể cử đại diện hoặc luân phiên nhau để phát huy hiệu quả đối với mỗi thành viên của nhóm Trong khi các nhóm làm việc, giáo viên theo dõi điều chỉnh, đi lại giữa các nhóm để nắm bắt tình hình, động viên khuyến khích Giáo viên cũng đóng vai trò hướng dẫn cách khai thác, xử lý thông tin

Mục tiêu 3: Tiến hành thảo luận và đi đến thống nhất, tổng kết trước lớp

- Các nhóm lần lượt báo cáo kết quả

- Thảo luận chung: giáo viên hướng dẫn học sinh phát hiện, nhận xét, bổ sung đánh giá hoặc sửa chữa những thiếu sót của nhóm bạn để rút kinh nghiệm và hoàn thiện kiến thức

- Giáo viên tổng kết và nêu vấn đề mới

Tổ chức nhóm và đặc điểm mỗi nhóm:

- Làm việc theo cặp 2 học sinh: Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh Hai học sinh ngồi cạnh nhau cùng thảo luận, trao đổi thông tin để giải quyết tình huống giáo viên đưa ra Trong quá trình đó , học sinh sẽ thu nhận kiến thức một cách tích cực

- Làm việc theo nhóm 4-6 học sinh:

+ Chia lớp thành nhiều nhóm nhỏ (Từ 4-6 học sinh song nên tổ chức nhóm 4 sẽ thuận lợi hơn về khoảng cách không gian, tiện trao đổi, thảo luận, tăng cường độ làm việc của học sinh)

+ Để các nhóm trao đổi, thảo luận các bài tập mà giáo viên giao

- Ghép nhóm: Tổ chức các nhóm có tính luân chuyển:

Thứ nhất:

+ Chia lớp thành các nhóm nhỏ 4-6 học sinh (Đặt tên cho mỗi nhóm)

+ Mỗi nhóm thảo luận và giải quyết vấn đề của bài học

Thứ hai:

+ Tổ chức các nhóm mới Mỗi nhóm mới chỉ chứa một thành viên của mỗi nhóm ban đầu (các thành viên nhóm mới mang một tên mới)

+ Mỗi cá nhân trong nhóm mới sẽ đem kiến thức của mình vừa khám phá lắp ghép với nhau để thành thông tin hoàn chỉnh

Bước 4: Báo cáo kết quả

Đại diện các nhóm trình bày kết quả Cách trình bày phổ biến nhất là các nhóm viết hoặc minh hoạ bằng hình vẽ kết quả của nhóm trên giấy khổ rộng hoặc trên giấy trong và dùng máy chiếu hắt (Over head)

Các nhóm có thể lựa chọn các cách trình bày sau đây thay cho thuyết trình:

+ Phương pháp thị trường

Các nhóm trình bày trên giấy khổ rộng, bảng ghim và trưng bày trong phòng học Lớp học giống như một thị trường thông tin, các học viên sẽ đi xem xét kết quả của từng nhóm, nghe họ giải thích và có thể đặt câu hỏi để họ trả lời, làm rõ Giáo viên

có thể đóng góp ý kiến của mình vào kết quả làm việc của từng nhóm

+ Phương pháp hội chợ

Các nhóm không lần lượt trình bày mà chỉ trưng bày kết quả của mình tại một ví trí

đã lựa chọn trong phòng Một đến hai người ở lại nơi trưng bày kết quả của nhóm, còn những người khác đi lại giới thiệu về nhóm mình hoặc có thể trao đổi với bất

cứ ai, bất cứ nhóm nào giống như một hội chợ

+ Phương pháp triển lãm

Các nhóm vẫn lần lượt trình bày kết quả nhưng tiếp sau đó các học sinh tự do đi lại, quan sát kết quả của nhóm khác và có thể thảo luận với các thành viên của nhóm giống như cac nghệ sĩ trong buổi triển lãm

Học sinh có thể minh hoạ kết quả thảo luận bằng hình vẽ hoặc đóng vai

Bước 5: Tổng kết

Học sinh có thể tự tổng kết hoặc giáo viên tổng kết và đưa ra thông tin phản hồi để rút ra kiến thức

2 Vai trò của giáo viên khi tổ chức hoạt động nhóm :

a) Thu thập thông tin về người học

Tìm hiểu khả năng và nhu cầu của người học: Dự đoán xem người học đã có những kiến thức và kỹ năng gì liên quan đến bài học Họ có mong muốn gì khi học nội dung này?

b) Lựa chọn mục tiêu kiến thức, kỹ năng cần đạt được khi hoạt động nhóm c) Quyết định

- Số lượng học sinh mỗi nhóm, thành lập nhóm ngẫu nhiên hay chủ định

- Chuẩn bị tài liệu, đồ dùng

- Sắp xếp phòng học, bố trí chỗ học cho từng nhóm

- Chí định vai trò từng nhóm, từng thành viên trong nhóm

d) Giám sát can thiệp

Hỗ trợ để hoàn thành công việc

Giám sát hành vi của học sinh

Can thiệp: Đôi khi phải tạm dừng hoạt động của nhóm để hướng dẫn lại hoặc hỏi học sinh nên làm thế nào?

e) Đánh giá hoạt động nhóm

Đánh giá ý thức làm việc của các nhóm

Đánh giá kết quả làm việc

3 Một số lưu ý khi tổ chức hoạt động nhóm.

Không phải cứ chia lớp thành các nhóm nhỏ là dạy học theo phương pháp hợp tác nhóm.Dạy học bằng phương pháp hợp tác nhóm không phải giáo viên yêu cầu học sinh làm việc còn họ được rảnh rang Hiệu quả của hoạt động nhóm phụ thuộc rất nhiều vào khâu chuẩn bị của giáo viên Giáo viên không chỉ phải chuẩn bị về cơ

sở vật chất mà cần phải có một kiến thức rộng và liên quan đến vấn đề tổ chức thảo luận, có vậy mới hướng dẫn học sinh hoạt động tốt

Cần tạo cho người học có tâm thế khi thảo luận nhóm Để làm tốt điều này giáo viên cần phải cân nhắc kĩ lưỡng trước khi chọn chủ đề, luôn tự đặt câu hỏi: