một số kinh nghiệm giáo dục đạo đức học sinh ở trường thpt trần phú nga sơn

Các thế hệ học sinh ra trường đã phát huy được những phẩm chất đạo đức, nhân cách con người mới được học trong nhà trường đã và đang học tập rèn luyện và công tác trên mọi miền đất nước,

MỘT SỐ KINH NGHIỆM GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỌC SINH Ở

TRƯỜNG THPT TRẦN PHÚ NGA SƠN

A ĐẶT VẤN ĐỀ

Chủ tịch Hồ Chí Minh, vị lãnh tụ thiên tài của dân tộc ta từng dạy “ Người có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó, người có tài mà không có đức là người vô dụng” Trong di chúc trước lúc người đi xa sang thế giới người hiền của

Bác có viết “ Đoàn viên thanh niên ta nói chung là tốt, mọi việc đều hăng hái xung phong, không ngại khó khăn, có chí tiến thủ Đảng ta cần phải chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho họ, đào tạo họ thành những con người thừa kế xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa hồng vừa chuyên” hay nói cụ thể là con người có đức và có

tài

Nhiệm vụ của nhà trường đã được khẳng định “ Thông qua dạy chữ để dạy người” và “ Tiên học lễ, hậu học văn”

Công cuộc đổi mới đang diễn ra sâu sắc, sự nghiệp giáo dục đang dược coi là

“Quốc sách hàng đầu” Nền kinh tế thị trường đang diễn ra hết sức sôi dộng ở nước

ta một mặt nó thực sự đã làm cho kinh tế nước ta phát triển nhanh, thu nhập quốc dân trên đầu người ngày càng cao, đời sống nhân dân đang dược cải thiện ngày càng cao mặt khác sự phân chia giàu nghèo cũng ngày càng gay gắt Bên cạnh đó do nhu cầu của sự phát triển và xu thế thời đại, việc hội nhập quốc tế và khu vực trở thành một nhu cầu tất yếu trong điều kiện không phân biệt giàu nghèo, không phân biệt chế độ chính trị, những thành tựu tiến bộ của loài người có điều kiện du nhập vào trong nước đồng thời các hiện tượng tiêu cực, các lực lượng chống phá cách mạng, tư tưởng văn hoá đồi trụy không phù hợp với nền văn hoá của nước ta cũng có cơ hội xâm nhập vào nước ta trong điều kiện công nghệ thông tin phát triển mạnh mẽ

Giáo dục nhằm hình thành nhân cách phát triển toàn diện con người Việt nam Trong thời kỳ công nghiệp hoá hiện đại hoá đát nước, nhu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao đang đặt ra hết sức cần thiết, đòi hỏi nhà trường - đặc biệt là trường THPT cần phải chuyển biến mạnh mẽ đòi hỏi đội ngũ quản lý và nhà giáo không chỉ có năng lực sư phạm, chuyên môn giỏi mà còn có đạo đức cách mạng để dạy người

Trường THPT Trần Phú Nga Sơn buổi đầu thành lập là trường bán công học

sinh

tuyển vào đầu cấp chất lượng văn hóa thấp kéo theo ý thức đạo đức của các em học sinh cũng thấp Bên cạnh đó một bộ phận không nhỏ phụ huynh học sinh cũng chưa nhận thức được đúng đắn việc học tập của con em trong giai đoạn sự phát triển và xu thế thời đại, việc hội nhập quốc tế và khu vực của nước ta Hơn

12 năm xây dựng và phát triển, một trong những trường phổ thông đóng góp tích cực giáo dục bồi dưỡng nguồn nhân lực cho xã hội và cho quê hương Nga sơn Từ những yêu cầu trên, công tác chỉ đạo giáo dục chính trị tư tưởng trong nhà trường THPT Trần Phú Nga Sơn được quan tâm của lãnh đạo nhà trường cũng như mọi tổ chức chính trị,

xã hội trong và ngoài nhà trường do đó có thể nói nhiều năm qua việc giáo dục đạo

đức đã có những tiến bộ rõ nét góp phần quan trọng trong việc giáo dục nâng cao chất lượng toàn diện cho học sinh Các thế hệ học sinh ra trường đã phát huy được những phẩm chất đạo đức, nhân cách con người mới được học trong nhà trường đã và đang học tập rèn luyện và công tác trên mọi miền đất nước, làm giàu cho bản thân, làm giàu cho Tổ quốc

Tuy nhiên không phải là không có những hiện tượng các em học sinh làm mất đi

những phẩm chất cao đẹp đã được nhà trường rèn luyện

Vấn đề được đặt ra là : Muốn có chất lượng giáo dục tốt thì công tác giáo dục đạo đức tư tưởng cho học sinh trong nhà trường hiện nay là rất quan trọng là một trong những nhiệm vụ hàng đầu của nhà trường

Từ cách đặt vấn đề trên bản thân tôi cần rút ra những kinh nghiệm về chỉ đạo giáo dục đạo đức học sinh trong thời kỳ mới để ít nhiều làm bài học cho việc chỉ đạo công tác giáo dục chính trị tư tưởng đạo đức học sinh của nhà trường

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I CƠ SỞ LÍ LUẬN.

1 Khái niệm đạo đức Có thể hiểu khái niệm này dưới các góc độ:

• Nghĩa hẹp: Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, là tổng hợp các qui tắc,

nguyên tắc, chuẩn mực xã hội nhờ nó con người tự giác điều chỉnh hành vi của mình sao cho phù hợp với lợi ích và hạnh phúc của con người, với tiến bộ xã hội trong quan hệ cá nhân - cá nhân và quan hệ cá nhân - xã hội

• Nghĩa rộng hơn: Đạo đức là toàn bộ những qui tắc, chuẩn mực nhằm điều

chỉnh và đánh giá cách ứng xử của con người với nhau trong quan hệ xã hội và quan hệ với tự nhiên

• Nghĩa rộng: Đạo đức là hệ thống các qui tắc, chuẩn mực biểu hiện sự tự giác

trong quan hệ con người với con người, con người với cộng đồng xã hội, với tự nhiên và với cả bản thân mình

2 Một số phạm trù cơ bản của đạo đức :

Nghĩa vụ: Nghĩa vụ của đạo đức thể hiện ở chỗ khi con người tham gia vào

hoạt động sản xuất và hoạt động sống, anh ta ý thức được trách nhiệm của bản thân đối với người khác và đối với cộng đồng.Nghĩa vụ đạo đức đã xuất hiện rất sớm và nó tồn tại với thời gian, tồn tại qua các giai đoạn phát triển của lịch sử loài người Điều đáng chú ý là việc thực hiện nghĩa vụ đạo đức bao giờ cũng mang tính tự giác và do chính bản thân đã nhận thức rõ vấn đề Do vậy, khi thực hiện nghĩa vụ đạo đức con người luôn có cảm giác hạnh phúc, hài lòng vì tình cảm cao thượng, vì lòng tự trọng

và phẩm giá của con người Nghĩa vụ đạo đức của con người có mối liên hệ chặt chẽ với nghĩa vụ pháp lý Nghĩa vụ đạo đức và nghĩa vụ pháp lý của con người đều có

chung mục đích là nhằm điều chỉnh hành vi của con người cho phù hợp với qui tắc, chuẩn mực chung của xã hội Nghĩa vụ không hình thành một cách tự nhiên, nhất thời

mà nó được hình thành và hoàn thiện trong cả quá trình giáo dục, tự giáo dục, rèn luyện trong hoạt động thực tiễn của mỗi cá nhân, thậm chí qua quá trình đấu tranh, thử thách của cuộc sống

Lương tâm : Lương tâm có thể được hiểu như tiếng nói bên trong đầy quyền

uy chỉ dẫn, thôi thúc con người ta làm những điều tốt, ngăn cản, chỉ trích làm những điều xấu Theo quan điểm biện chứng của đạo đức học thì lương tâm là

ý thức trách nhiệm và tình cảm đạo đức của cá nhân về sự tự đánh giá những hành vi, cách cư xử của mình trong đời sống xã hội Sự hình thành lương tâm

là quá trình phát triển lâu dài từ thấp đến cao trong quá trình lao động sản xuất

và giao tiếp xã hội Có thể nêu ra các mức độ phát triển của lương tâm như sau:

Ý thức về cái cần phải làm do sự sợ hãi bị trừng phạt bởi thiết chế xã hội hoặc ý niệm tâm linh Ý thức về cái cần phải làm, cần phải tránh vì xấu hổ trước người khác

và trước dư luận xã hội Ý thức về cái cần phải làm vì xấu hổ với bản thân Khi cá nhân xấu hổ với bản thân, với những hành vi của mình là bước đầu của cảm giác lương tâm Từ cảm giác đó đến sự phán xét các suy nghĩ, hành vi của mình thì đó chính là lương tâm Vì thế lương tâm có quan hệ chặt chẽ với ý thức nghĩa vụ của con người Khi con người làm những điều xấu, độc ác thì lương tâm cắn rứt Trái lại khi cá nhân làm những điều tốt, cao thượng thì lương tâm thanh thản Do vậy, trong cấu trúc của lương tâm tồn tại khái niệm xấu hổ, hối hận Giữ cho lương tâm trong sạch là một tiêu chí hạnh phục và tiêu chí sống của con người

Thiện và Ác: Thiện và Ác là cặp phạm trù đối lập nhau trong mọi thời đại, là

thước đo đời sống đạo đức của mọi cá nhân Thiện và Ác cũng là phạm trù cơ bản làm thước đo đời sống đạo đức của con người

Cái Thiện là cái tốt đẹp biểu hiện lòng nhân ái của con người trong cuộc sống

hàng ngày Đó chính là hành vi thể hiện lợi ích của cá nhân phù hợp với yêu cầu và sự tiến bộ xã hội Cái thiện phải được thể hiện qua việc góp phần thúc đẩy sự tiến bộ xã hội, đem lại lợi ích cho mọi người trong xã hội Hồ Chí Minh đã nói: “Việc thiện thì

dù nhỏ đến mấy cũng làm, việc ác thì dù nhỏ đến mấy cũng tránh” (Hồ Chí Minh, Về vấn đề giáo dục, NXB Giáo dục, Hà Nội, 1990, tr 55) Là cái thiện là phấn đấu cho cuộc sống của con người ngày càng trở nên cao thượng hơn, tốt đẹp hơn và giàu tính nhân văn hơn

Cái Ác là cái đáng ghét, ghê tởm, cái cần phải gạt bỏ trong đời sống cá nhân và xã

hội Cái ác làm mất đi cái văn minh, cao thượng của cuộc sống con người Quan điểm

về thiện và ác mang tính lịch sử và có thể hoán đổi cho nhau Cái thiện và ác được

chúng ta đánh giá tuỳ vào nó có thúc đẩy hay cản trở sự phát triển của xã hội, hạnh phúc của con người

3 Quá trình hình thành và phát triển đạo đức, con người Là quá trình tác động

qua lại giữa xã hội và cá nhân để chuyển hoá những nguyên tắc, yêu cầu, chuẩn mực, giá trị đạo đức - xã hội thành những phẩm chất đạo đức cá nhân, làm cho cá nhân đó trưởng thành về mặt đạo đức công dân và đáp ứng yêu cầu của xã hội

4 Chức năng, nhiệm vụ của quá trình giáo dục đạo đức

a Chức năng của giáo dục đạo đức cho học sinh trường THPT:

Làm cho học sinh thấm nhuần sâu sắc thế giới quan Mác Lê Nin, tư tưởng đạo đức cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, tính chân lí của các giá trị đạo đức, nhân văn, nhân bản của các tư tưởng đó, coi đó là kim chỉ nam cho mọi hành động của mình Trên cơ sở đó thông qua việc tiếp cận với cuộc đấu tranh cách mạng của dân tộc

và hoạt động của cá nhân để củng cố niềm tin và lẽ sống, lối sống theo chủ nghĩa xã hội

Học tập và thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của nhà nước, biết sống và làm việc theo hiến pháp và pháp luật, sống có kỷ cương nền nếp, có văn hoá trong các mối quan hệ giữa con người với tự nhiên, với xã hội và giữa con người với con người Nhận thức ngày càng sâu sắc các nguyên tắc, yêu cầu, chuẩn mực và các giá trị đạo đức XHCN Biến các giá trị đó thành ý thức, tình cảm, hành vi, thói quen và cách ứng xử trong đời sống hàng ngày

Trong trường THPT những yêu cầu trên phải được cụ thể là vận dụng các bài giáo huấn của Bác về thanh niên, 5 điều Bác Hồ dạy thanh niên, di chúc của Bác làm nòng cốt trong quá trình giáo dục đạo đức học sinh

b Nhiệm vụ của quá trình giáo dục đạo đức:

Phát triển nhu cầu đạo đức cá nhân, hình thành và phát triển ý thức đạo đức, rèn luyện ý chí, hành vi, thói quen và cách ứng xử đạo đức Phát triển các giá trị đạo đức

cá nhân theo những định hướng giá trị mang tính đặc thù dân tộc và thời đại

Những chức năng và nhiệm vụ của quá trình giáo dục đạo đức này không chỉ định hướng cho các hoạt động giáo dục đạo đức mà còn định hướng cho hoạt động dạy học nói chung, dạy học môn đạo đức nói riêng

Trong trường THPT những yêu cầu đó cần phải được cụ thể hoá việc giáo dục đạo đức cho lứa tuổi thanh niên vì vậy cần phải có những chủ đề giáo dục đạo đức thiết thực như gắn với 5 điều Bác Hồ dạy thanh niên Trách nhiệm công dân, phát triển nhân cách của những người sắp thành người lớn Từ đó xây dựng chương trình, kế hoạch cụ thể cho từng khối lớp, từng tháng gắn với các chủ đề kế hoạch năm học đồng thời phải đề ra được những biện pháp tổ chức chỉ đạo thích hợp để nâng cao chất lượng và hiệu quả của quản lý quá trình giáo dục nói chung, quá trình giáo dục đạo đức nói riêng

II CƠ SỞ THỰC TIỄN.

1.Thực trạng của xã hội hiện nay.

Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, đòi hỏi con người cần phải

năng động hơn, biết phát huy các giá trị đạo đức dân tộc Chân, Thiện, Mỹ nhưng

đồng thời phải biết tiếp nhận những tinh hoa tiên tiến của thời đại, biết học tập tiếp thu kiến thức, tri thức, khoa học kỹ thuật, đồng thời phải được giáo dục, rèn luyện kỹ năng sống vì mọi người và vì mình

Nhu cầu nguồn nhân lực đáp ứng sự nghiệp phát triển kinh tế xã hội trong thời kì công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước và hội nhập quốc tế hiện nay rất lớn Mặt khác nguồn nhân lực trong thời kỳ công nghiệp hoá hiện đại hoá và hội nhập quốc tế có vai trò quyết định đưa đất nước phát triẻn nhanh chóng tiến kịp với thế giới, đòi hỏi sự nghiệp giáo dục phải chuyển biến mạnh mẽ cả số lượng lẫn chất lượng Luật giáo dục

đã xác định rõ mục tiêu giáo dục là “ Đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, có tri thức, có sức khoẻ, có thẩm mỹ và có nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất, năng lực của công dân, đáp ứng của yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”.

Hội nhập quốc tế là cơ hội cho nước ta tiếp nhận sự chuyển giao khoa học kỹ thuật, công nghệ mới hiện đại, đồng thời tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại Song bên cạnh những “ Luồng gió mát ” còn có những thứ văn hoá không phù hợp với thuần phong mỹ tục của dân tộc ta cũng có dịp tràn vào nước ta Chính vì thế ngay trên ghế nhà trường học sinh phải được giáo dục thật tốt để sau khi ra trường một bộ phận được học tiếp trên các trường đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp vv và không ít học sinh sẽ ra trường và trực tiếp lao động sản xuất vì vậytất cả cần được quan tâm

Do đó việc giáo dục chính trị tư tưởng đạo đức cho học sinh THPT là một nhiệm vụ hết sức quan trọng Các nhà trường trong hệ thống giáo dục nói chung, giáo dục THPT nói riêng đều có chương trình giáo dục chính trị tư tưởng, song Trường THPT không còn bộ môn giáo dục đạo đức như ở cấp học dưới mà chỉ được lồng ghép qua các môn học và các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, các hoạt động của tổ chức đoàn và các quy định của nhà trường ( Nội quy học sinh)

2 Thực trạng học sinh của trường THPT Trần Phú Nga Sơn

*Quá trình phát triển giáo dục của nhà trường trong hơn 12 năm qua Trường THPT Trần Phú Nga Sơn từ những năm đầu xây dựng đến nay

Ngày 28 tháng 8 năm 2000 Chủ tịch UBND Tỉnh ra quyết định thành lập thêm

một trường THPT Trần Phú tại huyện Nga Sơn đến tháng 5 năm 2010 trường chuyển

sang hệ công lập

Trong những năm cả nước thực hiện 2 nhiệm vụ chiến lược: Xây dựng và bảo vệ miềm Bắc XHCN Giải phóng miềm nam thống nhất đất nước Con em Nga Sơn được học trên mái trường cấp ba của Huỵện nhà đặt tại trung tâm đã góp phần tích cực cho công cuộc xây dựng bảo vệ quê hương đất nước và không ít những học sinh của nhà trường đã lên đường đi chiến đấu và anh dũng hy sinh, nhân cách con người học sinh thời kỳ này được rèn luyện trong nhà trường với đạo đức cách mạng sẳn sàng cống

hiến và hy sinh cho tổ quốc, sẳn sàng nhận bất cứ nhiệm vụ nào khi tổ chức phân công, được giáo dục vì cái chung lên trên tất cả, sự phục tùng giường như tuyệt đối Học theo thầy, thầy nói cái gì cũng cho là đúng như là định mệnh có sẳn, mà đến nay người ta xếp cho thế hệ đó là “ Thế hệ vàng” Thật vậy lớp học sinh thời chiến tranh học dưới bom đạn của giặc Mỹ chính vì thế đã được tôi luyện trong gian khổ trong máu lửa, những tấm gương hy sinh anh dũng của nhiều học sinh ở nhiều lứa tuổi đã là niềm tự hào của lớp thanh niên, họ viết đơn bằng máu sẳn sàng cầm súng đi bảo vệ Tổ quốc và góp phần giải phóng đất nước, họ ước mơ có hoà bình để học tập lên cao, nhưng họ không vì thế mà quên đi tinh thần chiến đấu hy sinh, vì vậy khi có lệnh nhập ngũ họ sẳn sàng gác sách, vỡ, bút nghiên lên đường đi chiến đấu coi đó là một nhiệm

vụ như đi công tác mà thôi

Trường THPT Trần Phú Nga Sơn ra đời thể hiện sự lãnh đạo, sự quan tâm đúng

đắn của Đảng và nhà nước ta đối với sự nghiệp giáo dục đang được coi là “ Quốc sách hàng đầu” Tạo điều kiện để con em Nga Sơn được học tập đáp ứng yêu cầu “

Đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, có tri thức, có sức khoẻ,

có thẩm mỹ và có nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa

xã hội, hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất, năng lực của công dân, đáp ứng của yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”

Trường THPT Trần Phú Nga Sơn buổi đầu thành lập là trường bán công học sinh tuyển vào đầu cấp chất lượng văn hóa thấp kéo theo ý thức đạo đức của các em học sinh cũng thấp Bên cạnh đó một bộ phận không nhỏ phụ huynh học sinh cũng chưa nhận thức được đúng đắn việc học tập của con em trong giai đoạn sự phát triển và xu thế thời đại, việc hội nhập quốc tế và khu vực của nước ta Là một trường theo mô hình mới cho nên để làm chuyển biến nhận thức trong học sinh và nhân dân là một việc làm hết sức gian nan và vất vả, đòi hỏi cấp ủy lãnh đạo, Ban giám hiệu các thầy

cô giáo cán bộ công nhân viên, các tổ chức quần chúng trong trường phải vào cuộc với tinh thần đoàn kết cao với trách nhiệm cao trước Đảng và nhân dân

Trường xác định rõ : Tạo dựng môi trường thân thiện, lành mạnh, giúp học sinh tích cực học tập để phát triển toàn diện, biết định hướng tương lai và làm chủ trong mọi tình huống Xây dựng nhà trường có uy tín về chất lượng giáo dục, là mô hình giáo dục hiện đại, tiên tiến phù hợp với xu thế phát triển của đất nước và thời đại.

Chính vì vậy : Trong các năm học cấp ủy lãnh đạo xác định muốn hoàn thành nhiệm

vụ giáo dục đã đặt ra trước hết cần coi trọng công tác giáo dục đạo đức tư tưởng coi đây là nhiệm vụ hàng đầu

Trong những năm qua học sinh tốt nghiệp với tỷ lệ cao hàng nghìn học sinh ra trường đã đóng góp phần không nhỏ nguồn nhân lực có kiến thức cho xã hội và quê hương Nga Sơn Trong số những học sinh tốt nghiệp ra trường không ít học sinh đã trưởng thành trở thành những cán bộ công chức , viên chức cán bộ chủ chốt các cấp và

người công dân tốt, trường luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ các năm học là trường tiên tiến cấp tỉnh Bên cạnh đó còn có những cá thể học sinh không theo kịp thời đại ngại khó khăn gian khổ sợ hy sinh, hoặc không chịu rèn luyện phấn đấu vươn lên đó chính là những tồn tại trong giáo dục nói chung và giáo dục đạo đức nói riêng của nhà trường những năm gần đây

3 Vấn đề giáo dục đạo đức trong thời kỳ hiện đại Mục tiêu của giáo dục không phải là dạy cách kiếm sống hay cung cấp công cụ để đạt được sự giàu

có, mà đó phải là con đường dẫn lối tâm hồn con người vươn đến cái Chân và thực hành cái Thiện

Thời kỳ đất nước đổi mới vấn đề giáo dục đạo đức học sinh càng đặt ra quan trọng hơn lúc nào hết, giáo dục kế thừa phát huy những giá trị văn hoá, nhân cách con người Việt nam, yêu tổ quốc XHCN, yêu chế độ ta song trong điều kiện kinh tế thị trường, hội nhập quốc tế Độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội là mục tiêu mà chúng ta phải đi tới, nhưng thời kỳ qúa độ còn dài, cái trước mắt nhiều người nhìn thấy, cái tương lai sáng lạng đang còn khá xa vì vậy giáo dục chính trị, đạo đức , tư tưởng trong thời kỳ hiện nay càng phải được quan tâm sâu sắc hơn, cần phải được cải tiến và đẩy mạnh theo phương pháp tích cực nhằm góp phần quan trọng vào sự nghiệp giáo dục nhân cách phát triển toàn diện, hài hoà đáp ứng với yêu cầu mới của xã hội

Những vấn đề đặt ra trong công tác giáo dục đạo đức học sinh hiện nay đó là việc giáo dục thực hiện các cuộc vận động “ Hai không” Phong trào “Xây dựng trường học thân thiện học sinh tích cực” với khẩu hiệu “ Học tập vì ngày mai lập nghiệp”, “ Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” Học sinh trong nhà trường hiện nay được xác định vừa là khách thể vừa là chủ thể của quá trình giáo dục Cái tôi hơn lúc nào hết được xã hội thừa nhận Giáo dục biết tác động để mỗi cá nhân thể hiện cá tính, năng lực của bản thân, đồng thời biết kết hợp hài hoà giữa cái tôi với cái chung của xã hội hiện đại vừa phát huy được tính cá thể chủ động tích cực tạo ra năng lực lôi cuốn, tập hợp cộng đồng để tạo nên sức mạnh tổng hợp cho cộng đồng hay cho một tổ chức nào đó trong xã hội hiện đại

Từ phân tích khoa học nêu trên bản thân tôi cần đúc rút những bài học kinh nghiệm

và đề xuất một số giải pháp để tổ chức giáo dục đạo đức cho học sinh trường THPT trong thời kỳ mới

III, NHỮNG BÀI HỌC KINH NGHIỆM VÀ CÁC GIẢI PHÁP THỰC HIỆN

1 Bài học kinh nghiệm

- Vai trò của ban chỉ đạo: Lập kế hoạch- tổ chức học tập các chuyên đề

- Vai trò của các nhà giáo : Giáo viên chủ nhiệm lớp, giáo viên Bộ môn, giáo viên môn giáo dục công dân

- Sự kết hợp hài hoà các tổ chức trong nhà trường: Đoàn thanh niên cộng sản Hồ chí Minh - Công đoàn - hội khuyến học – Hội chữ thập đỏ – Hội phụ huynh

- Xã hội hoá giáo dục: Tuyên truyền gương người tốt việc tốt

2 Các giải pháp: Muốn làm tốt công tác giáo dục đạo đức trước hết phải tuân thủ

các nguyên tắc đạo đức:

Nguyên tắc thứ nhất : Muốn có đạo đức trước hết nói phải đi đôi với làm và luôn nêu gương về đạo đức.

Đối với mỗi người đều nói nhiều mà làm ít, nói mà không làm, hơn nữa nói một đằng, làm một nẻo thì chỉ đem lại hậu quả phản tác dụng Việc nêu gương thì không ở lĩnh vực nào mà vấn đề nêu gương lại được đặt ra như trong lĩnh vực đạo đức Trong gia đình: Đó là tấm gương của bố mẹ đối với con cái, của anh chị đối với các em; trong nhà trường thì đó là tấm gương của thầy, cô giáo đối với học sinh; trong tổ chức, tập thể, Đảng, Nhà nước là tấm gương của những người đứng đầu, phụ trách, lãnh đạo, của cấp trên đối với cấp dưới; trong xã hội thì đó là tấm gương của người này đối với người khác Một bài diễn văn hay không bằng một tấm gương sống

Nguyên tắc thứ hai: Để rèn luyện đạo đức là xây đi đôi với chống.

Trong cuộc sống hàng ngày, những hiện tượng tốt - xấu, đúng - sai, cái đạo đức

và cái vô đạo đức vẫn còn đan xen nhau, đối chọi nhau, thông qua hành vi của mỗi một con người khác nhau Thậm chí, những đan xen và đối chọi ấy còn diễn ra ngay trong bản thân mỗi một con người Do đó việc xây và chống trong lĩnh vực đạo đức hoàn toàn là điều không đơn giản Để xây và chống có hiệu quả phải tạo thành phong trào quần chúng rộng rãi

Nguyên tắc thứ ba là: Phải tu dưỡng đạo đức suốt đời.

Bởi mỗi người phải thường xuyên chăm lo tu dưỡng đạo đức hàng ngày, đó là công việc kiên trì, bền bỉ suốt đời Trong thực tiễn, có người trong lúc đấu tranh thì hăng hái, trung thành, không sợ nguy hiểm, không sợ gian khổ, hy sinh, nhưng đến khi

có ít quyền hạn thì đâm ra kiêu ngạo, xa xỉ, phạm vào tham ô, lãng phí, quan liêu, biến thành người có tội Đối với mỗi con người việc rèn luyện đạo đức cách mạng phải được thực hiện trong hoạt động thực tiễn, trong đời tư cũng như trong đời công, sinh hoạt, học tập, lao động, chiến đấu; trong mọi mối quan hệ xã hội từ hẹp đến rộng, từ nhỏ đến lớn, từ gia đình đến nhà trường, đoàn thể, xã hội; từ quan hệ bạn bè đến anh

em, cấp trên, cấp dưới, với Đảng, với nước, với dân và cả trong quan hệ quốc tế

a Vấn đề giáo dục đạo đức trong thời kỳ hiện đại

Thời kỳ đất nước đổi mới vấn đề giáo dục đạo đức học sinh càng đặt ra quan trọng hơn lúc nào hết , giáo dục kế thừa phát huy những giá trị văn hoá, nhân cách con người Việt nam, yêu tổ quốc XHCN, yêu chế độ ta xong trong điều kiện kinh tế thị trường, hội nhập quốc tế Độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội là mục tiêu mà chúng ta phải đi tới, nhưng thời kỳ qúa độ còn dài, cái trước mắt nhiều người nhìn thấy, cái tương lai sáng lạng đang còn khá xa vì vậy giáo dục chính trị tư tưởng trong thời kỳ này càng phải được quan tâm sâu sắc hơn, cần phải được cải tiến và đẩy mạnh theo

phương pháp tích cực nhàm góp phần quan trọng vào sự nghiệp giáo dục nhân cách phát triển toàn diện, hài hoà đáp ứng với yêu cầu mới của xã hội

Nội dung của công tác giáo dục chính trị tư tưởng cần tập trung vào các vấn đề chính sau đây:

Tăng cường giáo dục thế giới quan khoa học Thế giới quan khoa học có một vị

trí đặc biệt quan trọng là nó quyết định xu hướng lý tưởng, đạo dức và các phẩm chất

tư tưởng của con người Việc tăng cường giáo dục thế giới quan khoa học cho học sinh sẽ giúp cho các em có những hiểu biết đúng đắn về thế giới hiện thực, có những suy nghĩ đúng đắn với niềm tin khoa học Phải giúp các em biết phân tích, đánh giá các hiện tượng xã hội, các thang giá trị đang có những diễn biến không đơn giản, biết ủng hộ, bảo vệ và làm theo cái đúng, biết phản đối và ngăn chặn cái sai, biết chống lại

sự xâm nhập của thế giới quan của giai cấp bóc lột, biết chống mê tín dị đoan và các tư tưởng duy tâm khác Đồng thời kết hợp với giáo dục tư tưởng cách mạng XHCN Lý tưởng cách mạng mà chúng ta bồi dưỡng giáo dục nhằm giúp cho học sinh có ước mơ, hoài bão cao đẹp, có phương hướng sống đúng đắn và phấn đấu thành những con người lao động mới chân chính Trong điều kiện hiện nay cần quan tâm giáo dục ý thức chống lại lối sống thực dụng, sống ngày hôm nay không biết tới ngày mai, chạy theo đời sống vật chất, hưởng thụ , ngăn ngừa tình trạng sống không phương hướng, ước mơ hão huyền đến một “ Thế giới xa lạ” bên ngoài Tổ quốc

Nâng cao lòng yêu nước XHCN :

Lòng yêu nước XHCN là một trong những phẩm chất cơ bản được giáo dục cho

học sinh Trong điều kiện hiện nay khi mà đất nước phải vượt qua muôn vàn khó khăn trong sự nghiệp xây dựng XHCN và bảo vệ tổ quốc Trong công cuộc đổi mới toàn diện nền kinh tế xã hội hội nhập quốc tế, nền kinh tế thị trường định hướng xã nội chủ nghĩa Chúng ta cần đặc biệt quan tâm giúp học sinh ý thức sâu sắc hơn giữa lòng yêu nước XHCN với tinh thần quốc tế vô sản, tự hào và tin tưởng vào tiền đồ tươi sáng của dân tộc ngăn ngừa và chống lại các biểu hiện tâm lý tự ti dân tộc, ỷ lại vào sự viện trợ, các biểu hiện của chủ nghĩa dân tộc hẹp hòi, cũng như các biểu hiện của ý chí yếu

ớt, buông trôi cuộc sống thờ ơ với đất nước

Tăng cường giáo dục ý thức lao động và tự lao động Trong qua trình giáo dục

rèn luyện học sinh việc tổ chức lao động cho học sinh nhằm giúp các em có ý thức tôn trọng mọi giá trị của lao động và đồng thời làm cho học sinh tự giác tham gia lao động, có ý thức tiết kiệm và bảo vệ của công, sẵn sàng tham gia xây dựng trường, địa phương, đất nước với năng suất và hiệu qủa cao, có ý thức chọn ngành nghề theo yêu cầu của xã hội, phù hợp với nguyện vọng và khả năng của cá nhân Bên cạnh đó, ý thức là công dân trong học tập với động cơ, thái độ đúng đắn, chăm chỉ nỗ lực vươn lên làm chủ được khoa học, tiết kiệm thời gian, công sức, đồ dùng học tập Cần đặc biệt quan tâm giúp cho các em ngăn ngừa và khắc phục biểu hiện sai trái như: Chây lười lao động, học tập, ỷ lại vào người khác; muốn xoay sở làm ăn bất chính, chạy theo các nghề để kiếm chác

Tăng cường giáo dục pháp luật, kỷ luật cho học sinh có ý nghĩa vô cùng quan

trọng Nó góp phần tích cực vào bồi dưỡng các em hiểu biết về nghĩa vụ quyền lợi

người công dân cũng như nghĩa vụ quyền lợi của người học sinh đã được pháp chế hoá Từ đó giáo dục các em ý thức và thói quen sống, làm việc và học tập theo pháp luật, có kỷ luật ở mọi nơi mọi lúc Trong hoàn cảnh xã hội hiện nay cần quan tâm giáo dục các em có ý thức ngăn ngừa và khắc phục tình trạng tự do vô kỷ luật, không chấp hành nghiêm chỉnh các điều đã được nhà nước, nhà trường, tập thể quy địnhcó thể phạm pháp dưới nhiều hình thức khác nhau ( Cướp giật, ăn cắp, đánh người, không chấp hành luât lệ giao thông vv ) thờ ơ hoặc không giám đấu tranh với các hành vi vi phạm pháp luật hoặc a dua làm theo kẻ xấu

Tăng cường giáo dục lòng yêu thương con người và hành vi ứng xử có văn hoá Việc giáo dục học sinh biết yêu quý và kính trọng ông bà, cha mẹ, anh chị em,

những người thân thích trong gia đình, họ hàng, quý trọng và biết ơn sự dạy bảo của các thầygiáo, cô giáo, lòng thương yêu và giúp đỡ bạn bè, những người xung quanh, trong quan hệ cá nhân với cá nhân; biết thông cảm và quan tâm giúp đỡ người khác, nhất là những người già cả, những người bệnh tật, những người gặp tai nạn rủi ro, phụ

nữ có thai, trẻ em, biết đem lại niềm vui cho người khác; biết hy sinh quyền lợi của bản thân, biết ứng xử lễ phép, tế nhị, lịch sự, biết và giám đấu tranh với những biểu hiện coi thường và chà đạp lên nhân phẩm Trong điều kiện hiện nay nền kinh tế – xã hội có nhiều diễn biến phức tạp thì việc giáo dục cho học sinh ý thức và khả năng ngăn ngừa, khắc phục nhiều biểu hiện sai trái như: Ích kỷ, chỉ quan tâm đến lợi ích của bản thân, nặng về đòi hỏi người khác quan tâm đến mình, thờ ơ, lạnh lùng với người khác, bắt nạt bạn bè, em nhỏ, ăn nói cục cằn, thô lỗ, thiếu lễ độ và thiếu tôn trọng người khác đặc biệt là đối với thầy, cô giáo và mọi người trong không gian sống

Giáo dục đạo đức trong các mối quan hệ xã hội:

Quan hệ cá nhân với xã hội cộng đồng Trong nhà trường hiện nay, các phẩm chất đạo đức cần chău dồi cho học sinh: Trung thành với lý tưởng CNXH và CNCS CNXH và CNCS hiện nay là vấn đề cần phải được quan tâm bởi nhẽ nền kinh tế thị trường, lối sống thực dụng, chạy theo mốt đang có xu hướng lấn át, lý tưởng XHCN

và CSCN còn đang trìu tượng trong thế hệ trẻ, nếu không được quan tam giáo dục đúng hướng và hấp dẫn lý tưởng trên sẽ bị mai một Yêu nước theo tinh thần quốc tế

vô sản- điều này càng như xa lạ hiện nay trong thế hệ trẻ nếu không được đặt vấn đề giáo dục theo các giải pháp tích cực Giáo dục yêu hoà bình, lòng tự hào dân tộc, sẳn sàng bảo vệ tổ quốc, biết tôn trọng và ơn sâu những bậc tiên liệt có công dựng nước và giữ nước Tin yêu đảng cộng sản, kính yêu Bác Hồ, tuyên truyền và giáo dục học tập

và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh Giáo dục lòng yêu thương con người lao động, biết quý trọng các giá trị lao động, yêu lao động, chăm chỉ học tập rèn luyện, say mê khoa học, thật thà trong cuộc sống nhưng năng động trong học tập, chủ động trong tiếp nhận kiến thức khoa học đồng thời với rèn luỵen các phẩm chất lòng tự trọng, khiêm tốn, lối sống giản dị không chạy theo mốt

Giáo dục phẩm chất đạo đức của cá nhân trong mối quan hệ với người khác đó

là các phẩm chất: Thương yêu, quý trọng, thông cảm, đoàn kết, tương trợ, tôn trọng lợi ích và ý chí tập thể