Phân tích, ánh giá những vấn đề cơ bản liên quan đến nời cao tuổi Việt Nam hiện nay: cơ cấu dân số nguời cao tuổi; những khả năng và đóng góp của người cao tuổi về các mặt kinh tế, xã hội; đờ sống của người cao tổi hiện nay và hệ thống chăm sóc, hỗ trợ người cao tuổi... Từ đó đề xuất các giải pháp về chính sách xã hội, thực tiễn nhằm phát huy khả năng, vai trò của họ trong gia đình, cộng đồng và xã hội và nhằm chăm sóc người cao tuổi
Trang 1V rfN KHOA HQC XA HQI VIET NAM
VlfiN GIA BINH VA G I0 I
MOT SO VAN DE CO BAN
VE NGU0I CAO TUOI VIET NAM
GIAI DOAN 2011 - 2020
N h itn g ngirdi th u c hi$n:
LE NGQC LAN- Chu nhiem de tai Tran Th| Cam Nhung-7%ir*v
Tran Thf Hong Nguyen Ha Bong
hAnQi, 11-2010
■
Trang 2PHAN MOf DAU
Theo Luat nguai cao tuoi Viet Nam, nhung nguai tir 60 tuoi tra len dugc coi la nguai cao tu6i Ho la mot bo phan trong ca cau dan so va dang co xu huong tang ca ve so lugng lan
ty le tren t6ng s6 dan d Viet Nam Theo truyen thong, lop nguai cao tuoi thuang dugc kinh trong va tren thuc t£, da s6 ho van la nhung nguai co nhung hoat dong tich cuc, co uy tin trong gia dinh va cong dong
Ket qua phan tfch cac cuoc dieu tra dan so va nha a qua cac nam cho thay, chi so gia hoa1 co xu huong ngay cang gia tang Nam 1989, chi s6 nay la 18,2%, nam 1999 la 24,3% va nam 2009 la 35,7% (cao han muc trung binh cua khu vuc Dong Nam A- 30%) Dieu dang noi la, tinh trong ca nuac chi co gan 30% nguoi cao tuoi dang huong che do huu, mat sue va cac loai trg c4p hang thang, tren 70% nguai cao tuoi song dua vao lao dong cua ban than va sir trg giup cua con chau (Uy ban cac van de xa hoi cua Quoc hoi, 2006) Theo so lieu cua Bo Lao dong, thuang binh va xa hoi, van con 1/3 so nguai cao tuoi thuoc dien ngheo va can ngheo, dai song con gap nhieu kho khan, nhat la a cac vung nong thon, mien nui Van con
tren 100.000 nguai cao tuoi dang phai a nha tam va nhi6u nguai chua du am ve mua dong;
van con tinh trang nguai cao tuoi bi con chau ngugc dai, thieu trach nhiem trong viec cham soc nuoi duang; mot so xa phuang van thu cac khoan dong gop ma nguai cao tuoi dugc mien (Bo Lao dong - Thuang binh va Xa hoi, 2006) Theo bao cao cua Bo Y te, co khoang 95% nguai cao tuoi co benh, trung binh moi nguai cao tuoi mac 2,69 benh, chu yeu la benh man tinh, khong lay truyen Ty le nguai cao tuoi co sue khoe tot chi chiem khoang 5-7%; sue khoe kem la 23%, con lai la sue khoe trung binh (Uy ban cac van de xa hoi cua Quoc hoi, 2006) Thuc trang tren ggi ra rang, xa hoi noi chung va nguai cao tuoi noi rieng dang phai doi mat vai nhieu van de xa hoi nay sinh trong cuoc song Van de dat ra hien nay va trong thai gian tai la, nguai cao tuoi Viet Nam a cac vung mien, cac khu vuc hien nay song ra sao, ca ve vat chat va tinh than? Vai tro cua nguai cao tuoi trong gia dinh, cong dong va xa hoi? Nguai cao tuoi hien nay dang co nhu cau va nguyen vong gi? Ho dang dugc cham soc nhu the nao? Lam the nao de ho phat huy tot han nua vai tro cua ho trong gia dinh, cong dong va xa hoi? Van de
ca ban doi vai nguai cao tuoi Viet Nam hien nay va trong thap ky tai la gi?
De gop phan tra lai, ly giai cac van de dat ra tren day, viec xay dung mot de tai nghien
cuu nham xac dinh Mot so van de ca ban ve nguai cao tuoi Viet Nam giai doan 2011-2020
nham danh gia kha nang va nhung dong gop cua ho cung nhu lam the nao de phat huy han nua vai tro cua nguai cao tuoi trong qua trinh phat trien kinh te-xa hoi cua dat nuac trong giai doan tai la can thiet
1 Muc tieu nghien cieu
Ve ly luan: Xac dinh mot so van de ve ca sa ly thuyet, cach tiep can trong nghien cuu
nguai cao tuoi Viet Nam, cac khai niem lien quan den nguai cao tuoi va nhung van de ca ban
ve nguai cao tuoi
Ve thuc tien: Phan tich, danh gia nhung van de ca ban lien quan den nguai cao tu6i
Viet Nam hien nay: ca cau dan so nguai cao tuoi; nhung kha nang va dong gop cua nguoi cao tuoi ve cac mat kinh te, xa hoi; dai song cua nguai cao tuoi hien nay va he thong cham soc, h6 trg nguai cao tuoi Tir do de xuat cac giai phap ve chinh sach xa hoi, thuc tiln nhSm phat
1 Chi so gia hoa la ty le giua s6 nguoi gia (60 tu6i tra len) so vai s6 tre em (0-14 tu6i).
Trang 3huy kha nang, vai tro cua hg trong gia dinh, cong dong va xa hoi va nham cham soc nguai cao tuoi tot han.
2 Doi tuffng nghien cieu
1 Cac cach tilp can trong nghien cuu nguai cao tuoi, kinh nghiem nghien curu nguai cao tuoi
3 Phuang phdp nghien cieu
1 Phan tich tai lieu co san.
Tong quan, phan tich cac tai lieu co san lien quan den nguai cao tuoi nhu cac so lieu thong ke (so lieu cac cuoc tong dieu tra dan so), cac ket qua nghien cuu lien quan den nguai cao tuoi trong khoang 10 nam tra lai day
Ngoai viec su dung cac ket qua nghien cuu san co, nghien cuu nay con su dung va xu ly them so lieu cua 2 cuoc nghien cuu:
1 Dieu tra Gia dinh Viet Nam nam 2006 do Bo Van hoa, The thao va Du lich phoi hop vai Tong cuc thong ke, Vien Gia dinh va Giai thuc hien
2 Dieu tra nguai cao tuoi tai 3 tinh dong bang song Hong nam 2008 Day la so lieu dieu tra cua de tai cap Bo ”Mot so van de ca ban trong chinh sach xa hoi d6i vai nguai cao tuoi”
do Vien Gia dinh va Giai thuc hien tai 3 tinh: Ha Nam, Ha Tay (cu) va Hai Phong
2 Dieu tra xa hoi hoc (bo sung).
Dieu tra bo sung dugc tien hanh tai mot diem nghien cuu la TP Ho Chi Minh vai 2 phuang phap chu yeu la nghien cuu dinh tinh va nghien cuu dinh lugng Dia ban nghien cuu dugc chgn gom mot xa a ngoai thanh va mot phuang cua thanh pho Ho Chi Minh Xa Vinh Loc A, thuoc huyen Binh Chanh, va Phuang 15 Quan 10 - Thanh pho Ho Chi Minh
3 Hoi thao khoa hoc va la y y kien chuyen gia.
Phuang phap nay cho phep xac dinh ro han van de nghien cuu, danh gia ket qua nghien cuu theo timg giai doan va bo sung thong tin cho bao cao, nguon so lieu
4 Noi dung nghien cieu
De tai de cap den mot so noi dung chinh sau day:
4.1 Mot so khai niern va cach tiep can nghien cuu ve nguai cao tuoi, kinh nghiem nghien cuu nguai cao tuoi a cac nuac va quan diem cua Dang ve nguai cao tuoi.
4.2 Mot so van de ca ban ve dai song cua nguai cao tuoi hien nay.
4.3 Mot so van de ca ban trong cham soc nguai cao tuoi.
4.4 Vai trd va nhung dong gop cua NCT trong gia dinh, cong dong va xa hoi.
4.5 Ca sa thuc tien de dieu chinh chinh sach nham phat huy han nua vai trd NCT va cham soc nguai cao tuoi tot han trong giai doan 2011-2020.
Trang 45 M ot so thuan loi va hart che trong qua trinh thuc hien d i tai
La mot nghien cuu phan tich dua tren cac bo so lieu va k it qua cua nhieu nghien cuu, dilu tra khao sat trudc day ve nguai cao tuoi hoac lien quan den doi song cua nguai cao tuoi,
nen han che de nhan thay la nguon so lieu khong thong nhat, muc do dai dien ve mau a cac
nghien cuu la khac nhau Vai moi nghien cuu ve nguoi cao tuoi hoac lien quan den doi song cua nguai cao tu6i, do muc do va van de quan tam khac nhau nen cac ket qua thuang khong thuan nhat, muc do quan tam dan trai a nhieu khia canh, chua co mot nghien cuu chuyen sau,
du dai dien cho cac van de cua nguoi cao tuoi trong thoi ky doi moi Cung chinh vi ly do nay, nen cac s6 lieu, k it qua dugc phan tich, dan chung co nhung do tre ve thoi gian va vi the cung kho so sanh danh gia cac van de lien quan do khac thoi diem va dia ban nghien cuu
Hoan thanh nghien cuu va dat ket qua ban dau nay, nhom nghien cuu cung da nhan dugc su quan tam, ho trg ve nhieu mat cua Vien Khoa hgc xa hoi Viet Nam, Vien Gia dinh va Giai, cac d6ng nghiep, cac cong tac vien trong viec cap kinh phi, chia se tai lieu, so lieu va dong gop y kien vS noi dung nghien cuu Nhom nghien cuu cung xin dugc chan thanh cam an Lanh dao Dang, chinh quyen,cac doan the va nhung nguai cao tuoi cua xa VTnh Loc A, huyen Binh Chanh va phuang 15, Quan 10 Thanh pho Ho Chi Minh da tao dieu kien, to chuc de nghien cuu dugc tien hanh thuan lgi
PHAN THU HAI NHUNG KET QUA NGHIEN CU*U CHINH
CHU’O’NG I MOT S 6 KHAI NIEM, CACH Tl£P CAN NGHIEN CLPU, KINH NGHIEM NGHIEN Cl>U NGUO’I CAO TUOl NU’a C NGOAI VA QUAN B£M CUA BANG, CHINH SACH CUA NHA NU’O'C
V£ NGU’OI CAO TU6l
1.1 Mot so khai niem
1.1.1 Nguoi cao tuoi
Co kha nhidu dinh nghia khac nhau ve nguai cao tuoi Mot so nghien cuu ve nguai cao tuoi sir dung tuoi nghi huu nhu mot tieu chi xac dinh nguoi cao tuoi Cach nay co thuan lgi la tuoi nghi huu da dugc quy dinh bai cac van ban phap quy a moi nuac va la cai moc danh dau buac ket thuc cua giai doan lao dong tich cuc trong cuoc doi cua moi nguoi Ngoai ra, ngay doi vai nhung nguai lam cong an luang thi tuoi nghi huu cung khong phu hap vai nhieu truang hgp bai co nhung nguoi ve nghi truac do tuoi nay hoac co nhieu nguoi con lam viec sau do tuoi
nay 0 Viet Nam, theo Luat Lao dong, nam giai nghi hiru a tuoi 60 trong khi nit siai lai nshi truac do 5 nam a tuoi 55.
De dan gian va thong nhat trong nghien cuu va phan tich so lieu lien quan den nguoi cao tuoi, chung toi lay khai niem nguoi cao tuoi dugc dinh nghia chinh thuc trong Luat ve nguoi
cao tuoi Viet Nam dugc Quoc hoi thong qua nam 2009: “nhung nguai tic 60 tuoi tra len la nguai cao tuoi” Khai niem "nguoi cao tuoi" dugc sir dung thay cho khai niem "nguoi gia" bai
tren thuc te, nhieu nguai tren 60 tuoi van tham gia nhieu hoat dong va khai niem nay bao ham
su kinh trong, dong vien han cum tir "nguai gia"
1.1.2 Van de co” ban ve nguoi cao tuoi
Trong nghien cuu nay, “nhitng van de ca ban ve nguai cao tuoi” duac hieu la nhiing van de noi com, can quan tam cua da so nguai cao tuoi hien nay, dat ra yeu cau can thiet phai co su can thiep cua he thong chinh sach de nguai cao tuoi co duac su cham soc tot nhat dong thai cung de co the phat huy duac toi da vai trd cua nguai cao tudi trong boi canh xa hoi trong qua trinh cong nghiep hoa, hien dai hoa.
Trang 51.2 Cach tiep can nghien cuu nguoi cao tuoi
Cung gi6ng nhu nghien curu ve mot nhom xa hoi khac, nghien ciru ve nguai cao tuoi Viet Nam hien nay can tiep can tir mot so huong ly thuyet co ban sau:
1.2.1 Tiep can tfr goc do cor cau xa h£i
Xa hoi dugc coi nhu mot he thdng hoan chinh bao g6m cac bo phan co quan he qua lai
vai nhau Moi bo phan thuc hien mot s6 chuc nang nhat dinh trong he thong Ca cau xa hoi la ket cau va hinh thuc to chuc xa hoi ben trong cua mot he thong xa hoi nhat dinh-bieu hien nhu la mot su thong nhat tuang doi ben vitng cua cac nhan to, cac moi lien he, cac thanh phdn ca ban nhat cua he thong xa hoi do Nhung thanh to nay tao ra bo khung cho tat ca xa hoi loai nguai Nhung thanh to ca ban nhat cua ca cau xa hoi la nhom vai vai trd, vi the cua
no va cac thiet che.
Cach ti6p can nay cho phep xem xet nguai cao tuoi nhu mot nhom xa hoi vai cac moi lien he, vai vi the, vai tro dac thu Cung tu goc do nay, cho phep phan tich nhom nguai cao tu6i trong xa hoi tir cac khia canh co cau xa hoi-nhan khau vai ca cau giai tinh, lua tu6i, hoc vln, nghe nghiep hay tinh trang hon nhan dang bien doi va co vai tro, tac dong nhu the nao trong cac moi quan he giua nguai cao tuoi vai gia dinh, cong dong va xa hoi
Nguoi cao tu6i la mot bo phan hgp thanh cua co cau dan so, ngay cang gia tang ve so lugng Giai quylt nhQng van de nay sinh tu su gia tang ca cau dan so cua nhom nguoi nay la mot trong nhung noi dung co ban trong thuc hien chien luge on dinh va nang cao chat lugng dan s6 Nguoi cao tu6i Viet Nam hien nay van dong mot vai tro quan trong trong phat trien xa
hoi, vi the can coi day nhu la mot nguon luc hien co can phat huy, sir dung.
1.2.2 Tiep can nghien cuu tu goc do vai tro
Vai trd chinh la su mong dai cua xa hoi (gia dinh) ve nhung hanh vi dac thu, dien hinh cua nhung con nguai chiim vi the xa hoi nhat dinh hoac loai hanh vi chuan muc cua mot nguoi chiem g iu vi tri xa hoi cu the.
Vai tro xa hoi cua m6i ca nhan cung tuang tir nhu “vai tro cua mot dien vien” Vi tri xa hoi cua mot ca nhan va nhung hanh vi ma chung ta mong dgi a nguai co dia vi do ggi la vai tro cua hg Va d6 dap ung tot vai tro xa hoi cua minh, moi ca nhan, nhom xa hoi phai thuc hien mot s6 chuc nang nhat dinh (Tony Bilton va cong su, 1993) Tir cach hieu nhu vay, vai tro cua nguai cao tuoi dugc the hien qua su tham gia/dong gop cua ho vao cac cong viec san xuit, kinh doanh thu nhap cua gia dinh; thuc hien cac cong viec gia dinh cung nhu su tham gia vao cac hoat dong cong dong, xa hoi khac nhu dong hg, hoat dong chinh tri, quan ly cong dong a dia phuang
Trong khi phdn tich cac vai trd nguai cao tuoi, mot khia canh khac cua vai tro can dugc quan tam trong phan tich, danh gia la vai trd giai Vai tro giai chinh la hanh vi chuan muc
hay nhung cong viec cu the ma xa hoi trong cho d moi nguoi vai tu cach la dan ong hay dan
ba Tiep can vai tro giai giup xac dinh ro van de co ban cua nhom nguoi cao tuoi nam giai va nhom nguai cao tuoi nu gidi Tir do co nhung goi y chinh sach phu hgp dam bao doi song vat chat, tinh than cua moi nhom doi tugng, va phat huy vai tro cua cac nhom doi tugng nay
1.2.3 Tiep can nghien cuu chu trinh song
Chu trinh song cua moi con nguai trai qua nhung giai doan khac nhau: thai nien thieu (hoa nien), thanh nien, trung nien va cao nien O giai doan cuoi cua chu trinh, nguai cao tuoi Viet Nam chu yeu song cung gia dinh vi ho can su giup da va mong muon nhan duac su ho
Trang 6tra cua cac thanh vien khac trong gia dinh khi ho khong co/con va/chong hoac khi sue khoe yeu.
Cac nghien cuu deu chi ra rkng phu nir song lau hern nam giai nhung nhung nam cuoi
dai, cuoc s6ng cua ho chu y6u phu thuoc vao nguai khac Nhung khac biet giai trong sue khoe mot phdn la do nhung yeu to sinh hoc va cau true gien khac nhau giua nam va nu, mot phan do cac yeu to xa hoi va mot phan la do su tac dong qua lai giua nhung yeu to nay (Toshiko Kaneda 2006; Zachary Zimmer 2005; Zeng Yi, Liu Yuzhi and Linda K George, 2003) TiSp can chu trinh song giup danh gia dugc kha nang, nang lire cua nguai cao tuoi tren
ca sd tinh den su lao hoa, su thay the va chuyen giao cac vai tro xa hoi tu nguai cao tuoi sang nhung nguai tre tuoi han nham dam bao su on dinh va phat trien lien tuc cua xa hoi
1.2.4 Tiep can nghien cihi phuc loi xa hoi
Phuc lai xa hoi la mot thiet che quan trong cua nha nuac hien dai co chuc nang bao dam cac nhu cdu xa hoi thiet yeu cua cac tang lap dan cu theo nhung dieu kien cua xa hoi nham gidm bat nhung khac biet, tang cuang lien ket xa hoi va bao dam on dinh chinh tri-xa hoi Nguai cao tu6i la mot trong nhung doi tugng hucmg thu phuc lgi xa hoi Phuc lgi xa hoi
dugc thuc hien nham bao dam cho ngudi cao tuoi nhung dieu kien song toi thieu ve luong thuc, thuc pham, thu nhap, nha d, cham soc sue khoe ma con nham cai thien va nang cao ddi sdng vat chat, tinh than, cong viec, hoc tap va cai thien cac moi quan he xa hoi cho ngudi cao tu6i Nha nude, cac to chuc xa hoi, gia dinh, cong dong cung co trach nhiem bao dam ddi song, cham soc sue khoe va phat huy vai trd cua ngudi cao tuoi trong phat trien dat nude Tu
do hinh thanh quan diem ca ban ve phuc lgi xa hoi trong chinh sach xa hoi doi vdi ngudi cao tuoi trong dieu kien chinh tri, kinh te xa hoi d nude ta hien tai va trong tuang lai
1.3 Mot so van de co' ban ve ngudi cao tuoi qua cac nghien cuu ve ngudi cao tuoi o’ nude ngoai
Moi xa hoi, quoc gia deu co mot ty le ngudi cao tuoi nhat dinh Tity theo muc do quan tam va dieu kien kinh te- xa hoi cua moi nude ma nhung van de lien quan den ngudi cao tuoi, nhung chinh sach xa hoi doi vdi ngudi cao tuoi dugc quan tam d muc do khac nhau O day de tai khong nham tong ket toan bo kinh nghiem nghien cuu cac van de ve ngudi cao tuoi, chi xin luge qua mot so van de ca ban ve ngudi cao tuoi trong nghien cuu cua mot so quoc gia
1.3.1 Gia hod dan so
Theo C a quan Thong ke Eurostat thuoc Lien minh chau Au (EU), khoang 1/3 dan so EU
se d do tuoi ngoai 65 vao nam 2050 Cach day 3 nam, ty le nay chi la 16,5% Theo du bao cua Eurostat, den nam 2010, ty le dan EU tren 65 tuoi se la 18% va dat muc 25% vao nam 2030 Hien tai, Due va Italia la nhung quoc gia “gia” nhat chau Au, vdi ty le ngudi dan tren 65 tuoi
la 20% So vdi the gidi, d chau A co le chi Nhat Ban mdi phai doi mat vdi tinh canh tuang tu (khoang 1/4 trong tong so 128 trieu dan Nhat da qua tuoi 65 va ty le nay tiep tuc co xu hudng gia tang)
Tham gia vao cac hoat dong giai tri lanh manh la mot giai phap quan trgng de co tuoi gia khoe manh va co y nghia
1.3.2 Su suv siam auven luc cua lap nguai cao tuoi
Trong xa hoi tien cong nghiep, ngudi cao tuoi la lap ngudi tich luy dugc nhieu kinh nghiem song, phong tuc tap quan, tai san va co vai trd quan trgng trong viec chuyen giao, luu giu van hoa tir the he nay sang the he khac, do do hg co nhieu dac quyen cung nhu quyen lire Trong xa hoi cong nghiep hoa, uy tin va quyen luc cua ngudi cao tuoi bi suy giam do cong nghe
Trang 7san xudt va cac mau van hoa thay doi nhanh, tao nen nhung khac biet va khoang cach trong cuoc s6ng giua nhung th8 he khac nhau Kien thuc cua nguoi cao tu6i tro nen lac hau Hieu biet, kinh nghiem cua nguoi cao tuoi khong con la hinh mau cua lop tre Vi the, ngudi cao tuoi khong con dugc kinh trgng nhieu nhu trong xa hoi truyen thong (Robert C Atchley, 1987) Xa hoi cong nghiep coi nguoi gia la nhom dan so phu thuoc cung giong nhu tre em, hg dugc doi
xu nhu nhom d6i tugng huong trg cap xa hoi (Brian Gratton and Carole Harber, 1986)
CJ cac quoc gia dang phat trien, tuoi tac tang len cung chinh la mot nguon luc song trong nhilu nghien cun van cho thay su tham gia vao viec ra quyet dinh trong gia dinh cua nguoi cao tuoi dat den diem cao nhat vao giai doan dau cua tuoi gia nhung lai giam dang ke sau do d nhieu nude nhu Singapore, Han Quoc, Philippines, Dai Loan, va Hy Lap (Kathryn M Yount and Emily M Agree, 2004) Co su khac biet trong su suy giam quyen luc cua nu gidi va nam gidi cao tuoi
1.3.3 Su phu thuoc cua nguai cao tuoi va viec tra giup cua gia dinh
Nhin chung, cac nghien cuu da co deu co chung nhan dinh: ngudi cao tuoi thudng can
co su ho trg tir nhung ngudi khac (co the la gia dinh hoac cac to chuc xa hoi), dac biet la su
ho trg tir gia dinh Cac nghien cuu ve ngudi cao tuoi d Trung Quoc da ung ho nhan dinh nay khi dua ra nhieu dan chung rang nhung ngudi cao tuoi trong gia dinh la ngudi can ho trg nhieu nhdt va thuc te da nhan dugc nhieu ho trg tir gia dinh Vi vay hg muon song cung con cai hoac chau da trudng thanh cho du da co nhieu thay doi ve co cau kinh te, xa hoi trong thoi gian gan day CJ nhieu quoc gia, dac biet la cac quoc gia d Chau A, ket qua nghien cuu da cho thay moi
lien he chat che giua gia dinh va viec trg giup ngudi cao tuoi Trong cac moi quan he gia dinh, quan he lien quan den ngudi cao tuoi de dugc nhin nhan nhat la quan he cham soc cua
con cai vdi cha me cao tuoi
CJ Nhat Ban, sau khi The chien thu 2 ket thuc, thiet che gia dinh co nhieu bien doi Ty le ngudi cao tuoi song cung con chau giam dang ke Cac thanh vien cua gia dinh gid day tham gia vao thi trudng lao dong nhieu hon Ngay cang co nhieu ngudi quan niem rang su phu thuoc vao con cai cua ngudi cao tuoi ve kinh te va cham soc khong con la mot mong muon cua nhieu bac cha me nhu quan diem truyen thong Mot trong nhung yeu to quan trong thuc day su bien doi quan diem nay chinh la su phat trien cac chuong trinh phuc lgi huu tri va cham soc sue khoe cua chinh phu (Reiko Yamato, 2006)
CJ Singapore, chinh phu dac biet danh gia cao vai trd cua gia dinh trong viec cham soc ngudi cao tuoi va cho rang gia dinh la noi cham soc ngudi cao tuoi ly tudng nhat
1.3.4 Chinh sach cham soc nguai cao tuoi a mot so quoc gia
Vdi nhung nude phat trien, dap ung nhu cau cham soc sue khoe va cac dich vu xa hoi cho ngudi cao tuoi la mot trong nhung phuc lgi nha nude co ban Nha nude co trach nhiem cham soc ngudi cao tuoi ve cac mat tai chinh, dich vu nha d, cham soc y te Cac nude dang phat trien cung chu trong den nhung van de nay, nhung con gap nhieu kho khan Tai chau A,
chi mot so nude nhu Malaixia, Singapo va Nhat Ban co che do tra luong cho hau het nhung ngudi cao tuoi, nhieu nude khac chi gidi han viec tra luong cho nhung nhom ngudi cao tuoi nghi huu sau khi da cong hien cho xa hoi theo nhung tieu chuan nhat dinh (dan theo Dan so
va Phat trien, 11 /2003, tr 16)
Nham khuyen khich cac gia dinh co tir 3 the he cimg chung song, tir nam 1982 chinh phu Singapore dieu chinh chinh sach nha d danh nhieu uu dai doi vdi nhung gia dinh nhieu the he chung song nop don xin mua nha, nhu cac chuong trinh Che do tuyen chgn (Joint
Trang 8Selection Scheme), Chuong trinh cu tru gan cha me (Reside Near Parents/Married Children Scheme), Chuong trinh tai trg chi phi ve nha d (CPF Housing Grant Scheme), va chuong trinh Nha d cho cac gia dinh da the he (Multi-Tier Family Housing Scheme).
Tai Hart QuSc, vdn de ngudi cao tuoi dugc xem nhu mot van de xa hoi nghiem trong
Nam 1981, luat Phuc lgi cho ngudi cao tuoi ra ddi Mot trong cac quy dinh cua luat nay la thanh lap nha dudng lao va nha d cho ngudi cao tuoi Nam 1993 nha nude Han Quoc ban hanh Luat cham soc ngudi cao tuoi Theo do, cac dich vu nhu dich vu cham soc ngudi cao tuoi tai nha va tai cong dong bat dau thu hut dugc sir quan tam cua xa hoi Dang luu y, Han Qu6c con co chinh sach chuan bi cho tuoi gia: Tat ca nhung ngudi tu 30 tuoi trd len nop thue thu nhap de huong chinh sach khi tuoi gia Nguon do co quan va/hoac ca nhan dong gop d muc moi nam la mot thang luong co ban (Nguyen Quoc Anh, 2009)
Tai Dan Mach, k€ tir nam 1987 da cham dirt viec xay moi nha dudng lao Kha nang tiep don cua cac nha duong lao tham chi con co xu huong giam di Nam 1982, 16% ngudi tren 75 tudi sdng d cac co so cham soc, so vdi muc dudi 6% hien nay Cung vdi do, chinh phu cho xay dung nhung ngoi nha moi danh rieng cho ngudi cao tuoi co nhu cau ve nha d dac biet - tao dieu kien hg de dang tiep can cac dich vu dac biet Luat phap cua Dan Mach quy dinh cac thanh pho phai cung cap dich vu cham soc va ho trg viec nha cho nhung ngudi cao tuoi co nhu cau, cung nhu ho trg ngudi cao tuoi trong viec giu gin sue khoe than the va tinh than The thuc ho trg nhu the nao lai do timg thanh pho tu xac dinh (theo Ha Vy, 2008)
Ngoai nhung chinh sach cu the chu trgng den cham soc, ho trg ngudi cao tuoi, khia canh
phat huy vai trd cua ngudi cao tuoi cung dugc nhieu quoc gia quan tam Luat Bao ve quyen
va led ich cho ngw&i cao tuoi cua Nude C6ng hoa nhan dan Trung Hoa danh han mot phan quy dinh ve Tham gia vao cons cuoc phat trien xa hoi Tai Quoc hoi khoa 12, ky hop thu 3
cua Philippin ngay 28-7-2003 da ban hanh Dao luat so 9257 Dao luat cap quySn lgi va dac
quyln cho ngudi cao tuoi bo sung cho dao luat so 7432, co the hieu la “’mot dao luat de toi da hoa su dong gop cua nguai cao tuoi tai viec xay dung dat nuac; cap quyen lai, nhung dac quyen va cac muc dich khac,, \a nhung net moi the hien su quan tam toan dien hon ca ve
mat cham soc va phat huy vai trd cau ngudi cao tuoi
Nhung thong tin ve chinh sach cham soc va phat huy vai trd, dong gop cua ngudi cao tuoi d mot so quoc gia cho thay, viec dam bao cho ngudi cao tuoi co dugc su nuoi duong, cham soc tot nhat la moi quan tam khong chi cua Viet Nam Nhieu quoc gia dang no luc trong viec xay dung va trien khai cac chinh sach cham soc va phat huy vai trd ngudi cao tuoi Vdi nhung diem tuang dong ve cac van de cua ngudi cao tuoi trong cung khu vuc, viec nghien cuu va hgc hoi kinh nghiem, nhung thuan lgi va kho khan cua cac quoc gia khac la rat can thiet trong viec xay dung va dieu chinh chinh sach cham soc va phat huy vai trd ngudi cao tuoi
1.4 Mot so quan diem cua Dang va chinh sach cua Nha nuo’c ve nguoi cao tuoi
1.4.1 Quan diem cua B a n s va Nha nuac
Quan diem cua Dang va nha nude ve ngudi cao tuoi dugc the hien trudc het trong dao luat co ban cua dat nude Ngay tir Hien phap nam 1946, dieu 14 ; Dieu 32 cua Hien phap
1959; Dieu 64 cua Hien phap 1992 deu quy dinh: vdi tinh than “ cha me co trach nhiem nuoi day con cai Con cai co trach nhiem kinh trong va cham soc ong ba, cha me ” va dieu 87 ghi ro: “nguai gia, nguai tan tat, tre mo coi khong nai nuang tua duac nha nuac va xa hoi giup da".
Trang 9Truac khi Hoi ngudi cao tudi dugc thanh lap, quan diem cua Dang ve ngudi cao tuoi dugc th i hien thong qua cac chu truang, cac chi thi, nghi quyet cua Bg chinh tri, Ban bi thu hoac cac nghi quylt cua Trung uong Sau khi Hoi ngudi cao tuoi Viet nam dugc thanh lap (10/5/1995), quan dilm cua Dang v l ngudi cao tuoi dugc th i hien tap trung va co he thing.Dang ta kh&ng dinh ngudi cao tudi la mot luc lugng xa hoi dong dao, quy gia trong khoi dai doan k it toan dan toe Dieu nay the hien ro va xuyen suot qua van kien cac ky Dai hoi
Dang Bao cao chinh tri Dai hoi toan qudc lan thu X (2006) cua Dang neu ro: " Cham soc sue khoe, tao diiu kien de huong thu van hoa, duac thong tin, song vui, song khoe, song hanh phuc Phat huy tri tue, kinh nghiem song, lao dong, chien dau cua nguai cao tuoi trong xa hoi
va gia dinh Xay dung gia dinh "Ong ba, cha me mau muc, con chau hieu thao".
Tir chi thi 59, cac van kien dai hoi dang va Thong bao so 12-TB/TU* ngay 13 thang 6 nam 2001 d in Thong bao 305- TB/TLT ngay 3-2-2010 cua Ban bi thu TW Dang deu kh&ng dinh: ngudi cao tuoi la nen tang cua gia dinh, la tai san vo gia, nguon luc quan trong cho su phat triln xa hoi Vi the, cham soc va phat huy tot vai trd ngudi cao tuoi la the hien ban chat t6t dep cua chi do ta va dao due ngudi Viet Nam, gop phan tang cudng khdi dai doan ket toan dan vi su nghiep dan giau, nude manh, xa hoi cong bang, dan chu, van minh
1.4.2 Chinh sach cua nha nuac ve nsuai cao tuoi
Tir khi thuc hien cong cuoc Doi mdi den nay, Dang va Nha nude ta da co nhieu van ban chinh sach ve ngudi cao tuoi
1.4.2.1 Chinh sach cham soc nsuai cao tudi
Nam 1996, Thu tudng Chinh phu ban hanh Chi thi 117/CP “Ve cham soc nguai cao tuoi
va ho tra hoat dong cho Hoi nguai cao tuoi Viet Nam” Chi thi khang dinh: “Kinh lao dac
thg” la truyen thong tot dep cua nhan dan ta, Dang va nha nude ta coi viec quan tam, cham soc ddi song vat chat va tinh than cua ngudi cao tuoi la dao ly cua dan toe, la tinh cam va trach nhiem cua toan dang, toan dan va cac cap chinh quyen Vdi tinh than do, Phap lenh ngudi cao tuoi 2000 qui dinh, ngudi cao tuoi dugc gia dinh, nha nude va xa hgi phung duong, cham soc (Dieu 2) Cac chinh sach cham soc ngudi cao tudi the hien d cong tac cham soc sue khoe, bao trg xa hoi va cac loai chinh sach dac thu khac
* Chinh sach cham soc sue khoe nguai cao tuoi Nhin chung, cac chinh sach cham soc sue khoe ngudi cao tuoi hien co tap trung vao mot so diem sau: Nguai cao tuoi duac cham soc sue khoe ban dau tai noi cu tru; Ve chi phi kham chua benh cho ngudi cao tuoi, nguai co nghia vu phung duong phai chu cap chi p hi dieu tri khi nguoi cao tuoi dm dau; Viec truyen thong ve cac noi dung cham soc sue khoe cho ngudi cao tudi cung nhu to chuc cac cau lac bo sinh hoat cho ngudi cao tudi dugc Nha nude chu trgng; Nha nude cung co chinh sach hinh thanh va phat trien mang luoi y te chuyen sau cham soc sue khoe cho nguai cao tudi.
* Chinh sach cham soc ngudi cao tudi trong hoat dong van hoa, giao due, the due the thao va tham gia giao thong cong cong Cac chinh sach hien co da chu y den viec cham soc
ngudi cao tuoi trong timg linh vuc cu the Trong hoat dong the due the thao, Nha nude da quan tam den viec cung cap ca sd vat chat dap ung nhu cau luyen tap the due, the thao cua ngudi cao tuoi; Trong hoat dong van hoa, Nha nude co cac chinh sach tao dieu kien de ngudi cao tudi dugc tham gia cac hoat dong van hoa, hoat dong tham quan du lich Trong linh vuc tham gia giao thong cong cong, ngudi cao tuoi khi di xe o to buyt cong cong, tau hoa dugc uu tien cho ngoi thuan tien Luat ngudi cao tudi bo sung them ve chinh sach nay
Trang 10* Chinh sach bao tro thu nhap: Chinh sach bao trg huu tri danh cho mot bo phan
nguoi cao tudi trong xa hoi, nhung nguoi da tham gia cong tac trong khu vuc cong, nay nghie huu hoac m it sue; chinh sach bao trg sinh hoat, nhung nguoi cao tuoi dugc huong che do trg c&p xa hoi hang thang tai cong ddng, hoac dugc nuoi duong tai co so bao trg xa hoi thuoc nha nude quan ly Ngoai ra, con co nguoi cao tuoi thuoc mot so nhom dac biet nhu: ngudi co cong vdi cach mang, cuu chien binh
* Ngoai ra, mot sd chinh sach khac cung the hien su cham lo, quan tam den dai song cua nguai cao tuoi nhu Chinh sach chuc tho, mimg tho, to chuc tang le
1.4.2.2 Cac chinh sach xa hoi ho tra nham phat huy vai trd cua nsuai cao tuoi trons sia dinh cons dons va xa hoi
* Chinh sach phat huy vai trd nguai cao tudi trong lam kinh te
* Chinh sach phat huy vai trd nguon cao tudi trong gia dinh, cong dong va xa hoi
CHUONG 2 MQT S d VAN £>£ C O BAN V£ DCN S6N G
CCJA NGUOI CAO TU6l VI$T NAM HIEN NAY
2.1 M§t so dSc di€m nhan khiiu- x8 hgi cua ngiroi cao tudi Viet Nam hiSn nay
Qua cac sd lieu va ket qua nhung nghien cuu lien quan den ngudi cao tuoi Viet Nam
nhung nam gdn day, chung ta co the phac hoa mot sd net dac trung co ban vb ngudi cao tuoi
Viet Nam hien nay
2.1.1 Sd luong nguai cao tudi tang kem gia tang ty le mat can bang giai tinh Ty le
ngudi cao tuoi Viet Nam khong ngung gia tang Ty le ngudi cao tuoi (60+) trong tong dan so
da tang tu 6,9% nam 1979 len 9,45% nam 2007 Theo ket qua cuoc Tong dieu tra Dan sd-nha
d 2009, nhom dan so tu 60 tuoi trd len tang tir 8% nam 1999 len 9% Do ty le ngudi gia tang len trong khi ty le tre em dudi 15 tuoi giam manh trong 10 nam qua, nen “chi so gia hoa” cua dan so Viet Nam da tang 11 diem phan tram sau 10 nam (tir 24,5% nam 1999 len 35,9%) Chi
sd gia hoa cua nude ta hien nay cao han muc trung binh cua khu vuc Dong Nam A (30%), tuang duang vdi muc gia hoa cua In-do-ne-xia va Phi-lip-pin, nhung thap han muc cua Xinh- ga-po (85%) va Thai Lan (52%)
Nam 1999, so lugng ngudi tir 60 tuoi trd len tren toan quoc la 6.136.399 ngudi, den nam
2009, s6 lugng nay tang len la 7.664.300 ngudi Nhu vay, trong vong 10 nam so lugng ngudi cao tuoi tang them 1,527,901 ngudi Su gia tang sd lugng ngudi cao tuoi dien ra d hau het cac nhom tudi, ngoai trir nhom tuoi 65-69 tuoi So lugng ngudi cao tuoi nit gidi luon cao han so vdi nam gidi
Sir mat can bang ve gidi tinh khien cho mot so lugng ldn nu gidi cao tuoi song trong canh don than Ty le nu: gidi cao tuoi goa cao han nhieu so vdi nam gidi cao tuoi
2.1.2 Ty le nguai cao tudi co trinh do hoc van cao khong nhieu, chenh lech Ion giua nam va nit So ngudi cao tuoi (60 tudi trd len) khong biet chu chiem ty le kha cao Theo sd lieu
dieu tra muc song ho gia dinh 2008, ty le ngudi cao tudi biet chu la 76,6% (cao han 1,7% so vdi nam 2006) Dieu do co nghia la con khoang 23,4% ngudi cao tuoi khong bi§t chu Ty le nam gidi biet chu la 91,3%, nu gioi biet chu la 66,3% Phu nu cao tuoi co trinh do hgc van thap han so vdi nam gidi va ngudi cao tudi song d do thi hoac ngudi cao tuoi trong nhom tudi thap han co trinh do hoc van cao han so vdi nhung ngudi song d vung nong thon
Trang 11Co su khac biet v i trinh do hoc van giua nhom nam cao tudi va nhom nit Ket qua Dieu
tra Gia dinh Viet Nam 2006 cho bilt, phu nu cao tudi mu chu chiem den 31% tdng so trong khi ty le nay d nam giai chi co 7,6% K it qua Tdng D ilu tra dan so-nha a 2009 cung phan anh tinh hinh tuang tu khi phan td ty le biet chu theo nhom tuoi cho thdy: ty le biet chu cua nhom
50 tudi tra len la 87,2%, ty le bilt chu cua nhom tuoi tre han duac tang dan cho den mure cao nhSt la 98% d nhom tudi 15-17 tudi ddi vai ca nam va nu Ve ca ciu giai tinh va do tuoi, doi vai nhung ngudi tir 65 tudi trd len, ty le da dugc dao tao chuyen mon ky thuat cua nam cao gap 2,4 lan so vdi nu, ty le nay giam xuong con 1,6 lan d nhom tuoi 55-59, tiep tuc giam dan
d cac nhom tudi thip han cho den khi can bang giua nam va nu: d nhom tuoi thanh nien 15-24 tudi (Ban chi dao Tong dieu tra dan sd va nha d trung uang, 2009)
2.1.3 Mot ty le lan nguai cao tudi van dang lam viec de dam bao cuoc song cho ban than, dac biet la nguai cao tudi a khu vuc nong thon Con mot ty le kha cao ngudi cao tuoi
vln con lam viec dudi nhieu hinh thuc khac nhau Ngudi cao tudi trong cac ho gia dinh ma hg lam chu ho hoac ho gia dinh chi co ngudi cao tudi co ty le lam viec cao han ngudi cao tudi trong cac nhom ho gia dinh khac Trong ho gia dinh ma ngudi cao tudi sdng phu thuoc, khoang 20% ngudi cao tudi dang lam viec Theo sd lieu tong dieu tra dan sd va nha d nam
2009, ty le ngudi tir 60 tuoi trd len tham gia lire lugng lao dong chilm khoang tir 30%-40%, trong do nam gidi cao tudi tham gia vao thi trudng lao dong nhieu han nu gidi Ngudi 60 tudi trd len d nong thon chiem ty trgng trong luc lugng lao dong cao han ngudi d khu vuc thanh thj
2.1.4 Ngudi cao tudi sdng tap trung a khu vuc nong thon va tinh trang sue khoe kem Sd
ngudi cao tudi sdng d khu vuc nong thon chiem 77,81% tong sd ngudi cao tudi trong ca nude
va phan ldn la nong dan, lam nong nghiep Trong sd ngudi cao tudi d nong thon, chi co khoang tir 16% din 17% sd ngudi dugc hudng luong huu hoac hudng chi do mat sue; han 10% sd ngudi dugc hudng tra cap ngudi co cong vdi nude Nhu vay con tren 70% ngudi cao tuoi hien s6ng bang lao dong cua minh, sir ho trg cua con chau va gia dinh (Nguyen The Hue, 2008) Theo sd lieu Tong dieu tra dan sd va nha d 2009, sd lugng ngudi cao tudi tir 60 trd len d thanh thi la 2.137.267 ngudi (27,53%), d nong thon la 5.527.033 ngudi (chiem 72,47%) Nhu vay, ngudi cao tudi d nong cao han 2 lan sd lugng ngudi cao tudi d thanh thi Dieu dang noi la ngudi cao tudi thanh thi co nguon sdng bang luong hiru/ trg cap xa hoi nhieu han ngudi cao tudi nong thon (35,6% so vdi 21,9%)
Ve tinh trang sue khoe, theo bao cao cua Bo Y te, co khoang 95% ngudi cao tudi co
benh, trung binh moi ngudi cao tudi mac 2,69 benh (theo Bo Lao dong - Thuang binh va Xa hoi, 2006) Nhung benh thudng gap nhat d ngudi cao tudi la benh ve thi luc, thinh giac, xuong khdp, ho hap, tim mach va tieu hoa Benh xuong khdp la loai benh co ty le ngudi cao tudi mac cao nhat 32% Tuy nhien, ty le mac benh xuong khdp d ngudi cao tudi dang giam dan khi dieu kien kinh te phat trien Cac loai benh ho hap, tim mach va tieu hoa dang co xu hudng tang nhanh Day la nhung can benh nguy hiem de gay tir vong cho ngudi cao tudi va thudng gap d nhom ngudi cao tudi co dieu kien sdng kha (Nguyen Quoc Anh, 2005)
2.1.5 Hau het ngudi cao tudi dang sdng cung con chau Trong sd 9.300 ho dugc Dieu
tra gia dinh Viet Nam nam 2006, co 32,6% sd ho co ngudi cao tudi Trong so ho co ngudi cao tudi, phan ldn la mot ngudi sdng cung con chau, chiem 20,8%; ty le ho co 2 ngudi cao tudi sdng chung la 11,4% va 4 ngudi la 0,4% Vdi ty le cao ngudi cao tudi dang sdng chung vdi con chau, mot mat la dieu kien thuan lgi trong viec cham soc, ho trg lan nhau giua cac the he chung sdng Tuy nhien, vi con mot ty le ldn ho co ngudi cao tudi la ho ngheo (35,4% - (Bo Van hoa -
Trang 12thi thao va Du lich 2008) nen cung dat ra “ganh nang” doi vai nhom hg nay trong viec cham soc, phung duong nguai cao tuoi trong khi cac chinh sach ho trg cua nha nude thuc te con
it va thudng chi tap trung vao nhom dac thu, dugc hudng chinh sach
2.2 Mpt v in d§ c a ban v i dai sdng vat ch it cua ngu’ai cao tuoi
2.2.1 Nguon song cua ngircfi cao tudi hien nay va mite do dam bao ve kinh te cho cuoc song ngie&i cao tuoi Theo udc tinh cua Vu Bao trg xa hoi, Bo Lao dong Thuang binh -
Xa hoi, tinh d in nam 2007 d nude ta co khoang 2 trieu ngudi cao tudi co thu nhap on dinh Ben canh do, con co mot sd lugng khong nho ngudi cao tudi khong co thu nhap va phai sdng dua vao con chau va su trg giup cua tinh lang gieng (Nguyen Van Tuan, 2008) Dieu tra gia
dinh Viet Nam 2006 da tim hieu nguon song chinh cua ngudi cao tudi hien nay cho thay
khoang 40% ngudi cao tudi sdng dua vao su chu dip cua con chau, ty le nay chiem cao nhat trong sd cac nguon sdng chinh cua ngudi cao tudi Ty le cao thu hai la tir nguon lao dong cua ban than ngudi cao tudi (30%); tilp theo la tir nguon luong huu hoac trg cip, 25,9%; tir ngudn dugc tich luy tir trudc la 1,6% va 3,2% tir cac nguon khac (Bo Van hoa - the thao va Du lich ,2008)
Trong sd 300 ngudi cao tudi d TP Ho Chi Minh, co 73,3% ngudi co ngudn thu nhap
Ty le nay d khu vuc Bac Bo cao han vdi 84,7% trong tdng mau 399 ngudi cao tudi Dieu do
co nghia la co khoang 27% ngudi cao tudi d TP Ho Chi Minh va 16% ngudi cao tudi d Bac
bo khong co ngudn thu nhap, sdng phu thuoc hoan toan vao gia dinh, ngudi than hoac cong dong
Nguoi cao tuoi van la nhom co thu nhap thap nhat trong xa hoi Trong mau khao sat
cua UBQG ngudi cao tuoi (2007) cho thay con mot sd ngudi cao tudi co thu nhap 40.000 ddng/ ngudi/ thang d khu vuc nong thon va 50.000 dong/ ngudi/ thang d khu vuc thanh thi, so vdi chuan ngheo con thap han nhieu Trong cac nhom ngudi cao tudi, nhom co thu nhap on dinh d muc cao nhat la nhom ngudi cao tudi co che do luong huu, trg cap thuang tat, uu dai
co muc thu nhap binh quan ngudi/ thang cao nhat (1.517.178 ddng va 1.234.688 ddng)
Co su khac biet gidi ve ngudn thu nhap Phan tich sd lieu d ca 3 cuoc dieu tra nay deu thay,
ty le nam gidi co ngudn sdng bang luong huu cao han nhieu so vdi nu gidi Ve ngudn sdng bang tiln giri tilt kiem, ty le nam giod va nu gidi cao tudi co ngudn thu nhap tir tiet kiem d khu vuc Bac
Bo cung nhu tren toan quoc tuang duang nhau C) khu vuc TP Ho Chi Minh ty le nam gidi co thu nhap tir ngudn tiet kiem cao han nhieu so vdi nu gidi (ty le chenh lech la 12,5%) Phan tich ngudn thu nhap cua ngudi cao tudi chia theo do tudi, sd lieu cua 2 cuoc dieu tra d ddng bang Bac Bo
va Tp Ho Chi Minh cho thay xu hudng sau: a do tudi cang cao, nguai cao tudi co xu huong sdng nho vao ngudn: tien tiet kiem, tro cap xa hoi, su ho tro cua con cai Su gia tang ve do tudi
se ty le thuan vdi su suy giam ve sue khoe the chat cua ngudi cao tudi
Nhu vay, ket qua nhung nghien cuu, khao sat lien quan den ddi sdng vat chat cua ngudi cao tudi cung nhu sd lieu thu dugc tir ba cuoc dieu tra tren ve nguon sdng cua ngudi cao tudi cho thay, ngudi cao tudi hien dang sdng dua vao nhieu ngudn khac nhau Dang luu y, hien con mot bo phan dang ke ngudi cao tudi khong co ngudn thu nhap de dam bao cuoc sdng ban than ma phai sdng dua vao con cai Con mot bo phan ngudi cao tudi khac van dang phai tiep tuc lao dong kiem sdng bang viec san xuat kinh doanh dich vu hay lam thue
Ngoai su chu cap true tiep bang tien hoac hien vat, con cai con trg giup cha me gia trong san xuat kinh doanh pho bien nhat d ngudi cao tudi nong thon, phan anh thuc te con chau lam
Trang 13giup tren manh ruong khoan Ty le nguoi gia dugc con cai giup do vat chat cung tang len theo tudi tac Ty le ngudi cao tudi dugc con cai giup do bang tien, vat chat d thanh thi cao han d nong thon (Bui The Cudng, 2005).
Theo k it qua Dilu tra Gia dinh Viet Nam 2006 , co 32,1% sd ngudi dugc hoi co hd trg tien cho bo me de dam bao cuoc song (Bo Van hoa - the thao va Du lich , 2008) Cac nghien cuu cua Truong Si Anh va cong su; Bui Thi Cudng (1999) cung cho thay su ho trg lan nhau giua cac thanh vien trong gia dinh quan trong han la su hd trg tir ben ngoai va viec cung cap thuc pham va cac mat hang tieu dung khac la kha thudng xuyen giua ngudi cao tudi va con cai ho (Bui The Cudng , 1999; K nodel.J , 2000)
Tro cap huu tri la mot nguon thu nhap quan trong cua nguoi cao tuoi va cac ho gia dinh co nguoi cao tuoi nghi huu Tuy nhien, trong tong so nguon tai chinh tro cap cho nguoi
ve huu thi g in mot nua duoc cap cho hai nhom giau nhat va chi co 2% duoc cap cho nhom ngheo nhdt Dieu nay cho thay dai bo phan ngudi cao tudi ngheo khong thuoc ddi tugng dugc
hudng trg cap huu tri (ADB et al 2007)
2.2.3 Dieu kien song cua ngudi cao tudi
D ilu kien song cua ngudi cao tudi dugc danh gia dua tren cac tieu chi: Nha d, ngudn
nude sinh hoat, ngudn dien thap sang, nha ve sinh Ve loai hinh nha d cua nguoi cao tudi, ket
qua dieu tra gia dinh Viet Nam cho thay, da sd ngudi cao tudi sdng trong nha d ban kien co ( 59,2%) Ty le sdng trong nha d kien co (khep kin va khong khep kin) la 23,6% Dang luu y co
16,1% ngudi cao tudi dang sdng trong loai hinh nha d don so Ve nguon thap sdng, theo ket
qua Dieu tra Gia dinh Viet Nam 2006, dai da sd ngudi cao tudi sinh sdng trong ho gia dinh
dung ngudn thap sang chinh la dien ludi (97,2%) Ve ngudn nude chinh dung cho an uong,
chi co g tn 1/3 ngudi cao tudi dugc sir dung nude may rieng tai nha Ngudi cao tudi d thanh thi co ty le sir dung nude may cao han gap han 8 lan so vdi ty le nay d ngudi cao tudi nong
thon (60,3% so vdi 7,6%) Ve nha ve sinh (hd xi), tinh chung tren toan quoc, co 32,5% gia
dinh ngudi cao tudi co hd xi tu hoai, ban tu hoai So sanh giua thanh thi va nong thon, ty le gia dinh ngudi cao tudi thanh thi co loai hd xi nay cao gap 4 lan ty le nay d nong thon Dieu dang luu y la, van con mot ty le cac ho gia dinh, gia dinh co ngudi cao tudi khong co nha ve sinh -khao sat cua Uy ban quoc gia ngudi cao tudi 2007 cho thay cung co tdi 15,6% sd ho khong co nha ve sinh- la mot kho khan trong sinh hoat cua hg, khi ma tudi tac cang cao, viec van dong thuc hien cac hanh vi ve sinh cang yeu va kem han- viec di ve sinh ngoai nha, noi khac la mot trong nhung nguyen nhan gay dot quy d ngudi cao tudi
2.3 M§t sd v in d i c a ban v i dai sdng tinh thin cua ngu>ai cao tu6i hien nay
ngudi cao tudi Sd lieu thu dugc cho thay, hoat dong van hoa, giai tri chu yeu hang ngay cua
da sd ngudi cao tudi la xem tivi Co 72,5% ngudi cao tudi xem tivi/ nghe dai hang ngay (Bo Van hoa - the thao va Du lich , 2008) Ty le nay qua ket qua khao sat d TP Hd Chi Minh la 86,6% Ty le ngudi cao tudi tham gia cac hoat dong van hoa, giai tri xem phim/ ca nhac/ du lich rat it (chi khoang 10%- 20%) Muc do tham gia cac hoat dong tin ngudng nhu cac le hoi/ dinh/ chua/ nha thd cua ngudi cao tudi cung khong nhieu Toan quoc, co 55,3% ngudi cao tudi khong tham gia hoat dong nao lien quan den chu de nay Co 29,3% ngudi cao tudi tham gia cac hoat dong tin ngudng d mure vai thang/ lan va 15,3% tham gia d muc vai lan/ thang
Ve muc do luyen tap the due, the thao, co tren V 2 ngudi cao tudi khong tham gia hoat dong nay va khoang 1/3 ngudi cao tudi luyen tap hang ngay
Trang 14Khi tim hiiu v£ nhung sd thich van hoa, giai tri cua nguai cao tu6i va kha nang dugc dap ung nhimg sa thich do, ket qua tu cuoc dieu tra tai cac tinh dong bang Bac bo (2008) cung cho tMy, dai da s6 nguai cao tuoi co so thich dugc giao luu, tro chuyen (gap go ban be
va sang chai nha hang xom)-tren 90% Tiep den co 86% nguai cao tuoi co sa thich xem tivi
Ty le nguai cao tuoi thich noi chuyen tam tinh, di dao chiem gan 70%, doc sach bao 59,1%, tap thd due duong sinh (44,6%), lam vudn, cham soc cay canh (36,3%) Ty le nguoi cao tuoi
co cac so thich hoi hga, ngam tho, chai ca canh khong cao (khoang 20%) Nhin chung, nam giai cao tudi co ty le cho biet cac so thich cua minh dugc dap ung nhieu han so vai nu giai cao tudi Trong so 13 so thich ma cuoc dieu tra de cap, co 07 so thich nu giai va nam giai cao tudi co ty le cho rang dugc dap ung hoan toan tuang duang nhau hoac chenh lech khong dang ke
Tim hieu cac y lu to anh huong den nhom khong tham sia mot sd hoat dons van hoa, siai tri, k6t qua dieu tra gia dinh Viet Nam 2006 va dieu tra nguai cao tuoi tai Tp Ho Chi Minh cho thdy: Vai hoat dong uDi tham ho hang, ban be”, nhom ngudi cao tuoi d do tuoi cao (khoang
70 tudi tro len) co ty le khong co hoat dong nay trong 1 nam qua cao han so vai cac nhom
tudi thiip han Ve hoat dong “di xem phim / ca nhac”, giai tinh, do tuoi hau nhu khong co anh
huong dang ke Tuy nhien, trinh do hoc van, muc song va tinh trang sue khoe lai co anh
huong nhat dinh Hoat dong “tham gia le hoi/ di chua/ nha tho” cua ngudi cao tuoi khong
chiu anh huong cua yeu to do tuoi, trinh do hgc van Ty le nam giai khong co hoat dong nay cao han nu giai (64,8% so vai 45,9%) Mire song cao va sue khoe tot cung khien ngudi cao tuoi co hoat dong nay nhieu hon
Viec danh thoi gian cho lao dong gop phdn tao thu nhap hoac cham soc chau nho, cham soc gia dinh phdn nao khien thoi gian cho cac hoat dong gidi tri, tham gia sinh hoat van hoa tinh than cua nguoi cao tudi bi han che Nhung kho khan ve kinh te gia dinh la mot trong nhung nhan to khien nguoi cao tudi, dac biet la phu nu cao tudi it danh thoi gian cho cac hoat dong gidi tri, doan the, hoat dong xa hoi cua ban than.
Nhung phan tich ban dau ve moi lien he giua cd sd vat chat danh cho ngudi cao tuoi d dia phuang cung nhu viec to chuc cac hoat dong cho ngudi cao tuoi vdi ty le ngudi cao tuoi tham gia cac hoat dong the thao, sinh hoat cau lac bo cho thay viec co mot moi trudng thuan lgi cho viec trien khai cac hoat dong the due the thao d dia phuang se gop phan vao viec khuyen khich hoat dong nay d ngudi cao tuoi Phan tich cac hoat dong van hoa, the thao, giai tri cua ngudi cao tuoi thay rang, da so ngudi cao tuoi co cac hoat dong van hoa tinh than con
“ngheo nan” Nhin chung, dieu kien sue khoe va dieu kinh te cua nguoi cao tuoi co tac dong manh den hanh vi hudng thu ddi song van hoa tinh than cua nguoi cao tuoi Ben canh do, cac co
sd danh cho ngudi cao tuoi cung nhu nhung hoat dong van hoa, the thao to chuc cho ngudi cao tuoi d dia phuang cung co anh hudng dang ke den sir tham gia cua ngudi cao tuoi vao cac hoat dong nay
2.3.2 Moi quan he tinh cam giua nguoi cao tudi va con chau
Moi quan he giua nguoi cao tudi va con chau duoc danh gia tren hai khia canh: viec tam su /tro chuyen cua nguoi cao tudi vdi con chau va viec tham hoi dong vien cua con cai doi vdi ngudi cao tudi Nhu cau dugc trd chuyen, tam su cua ngudi cao tuoi la rat ldn Viec
trd chuyen, chia se vui, buon trong cuoc song doi vdi ngudi cao tuoi co y nghia dac biet quan trong Hg mong muon con chau hieu thuan, con viec giup do vat chat dugc cho la khong quan trgng bang
Trang 15Theo so lieu Dieu tra gia dinh Viet Nam 2006, nhung khi vui, budn, 30,4% ngudi cao tudi cho biet ho thudng trd chuyen, tam su vdi vg hoac chong cua minh; 28,3% tam su, trd chuyen vdi con (con trai, gai, con dau) Hau nhu khong co ai tam su vdi con re nhung chuyen vui budn va co 13,2% ngudi cao tudi tam sir vdi ban be, hang xom; 6,9% tam su vdi cac chau Tuy nhien, co su khac biet giua ngudi cao tuoi la nam hoac nil trong lua chon ddi tugng trd chuyen khac nhau Phu nu thudng noi chuyen vdi con, trong khi nam gidi chu yeu tam su vdi
vg cua minh Co the do y lu td thdi gian va su gan gui, nen nhung ngudi cao tudi lam nong nghiep hoac huu tri co ty le chon vg/chong de tam sir budn vui nhieu han cac nhom nghe nghiep khac (47,5 va 48,2%); nhung ngudi cao tudi d nhom tudi tre nhit trd chuyen vdi vg/chong nhieu han nhom a khoang tuoi cao han (45,6% d nhom 61-65 va giam dan xuong 16,2% d nhom tren 76 tudi)
Trong han 5.000 gia dinh khong co ngudi cao tudi chung sdng, co 65,3% con cai thudng xuyen tham hoi/cham soc cha me de va 61,0% cha me vg/chong Ket qua nghien cuu nay cho thSy, su lien he tham hoi cua con cai khong sdng cung vdi ngudi cao tudi diin ra kha pho bien d da sd gia dinh (Bo Van hoa - the thao va Du lich , 2008)
Ban ve mdi quan he tinh cam giua cha me va con chau, trong nhung nam gan day tinh
trang nguai cao tuoi bi con chau nguac dai dang dugc xa hoi quan tam den Co the co ly do
su tac dong cua kinh te thi trudng, nhung tranh chap ve vat chat/dat dai lam nay sinh mau thuln, dan den sir bo rai, bao luc vdi ngudi cao tuoi Tren cac phuang tien thong tin dai chung, nhung hinh anh ngudi cao tudi bi con chau danh dap dugc de cap ggi ra rang cuoc sdng cua ngudi cao tudi, trong do co ddi sdng tinh than dang co nhung van de nhat dinh
Phdn tich dai sdng tinh than cua nguai cao tuoi cho thay, a cap do ca nhan va gia dinh, mire song, trinh do hoc van, tinh trang site khoe la nhung yeu to co anh huong dang ke den ddi sdng tinh than cua ngudi cao tuoi Ben canh do, bau khong khi gia dinh (su hda thuan giua cac the he) co nhung tac dong nhat dinh O cap do xa hoi, viec chua di vao thuc te nhung chinh sach cham soc ddi song tinh than cua ngudi cao tuoi (cu the la thieu san choi cho ngudi cao tuoi, ca ve co sd vat chat lan hoat dong, chuong trinh) la nhan to anh hudng den ca hoi duac tiep can vdi hoat dong van hod tinh than cua ngudi cao tuoi.
CHU’O’NG 3 MQT S 6 VAN OE CO BAN V£ SIPC KH 6E VA CHAM SO C SLFC KH 6E
NGl/ai CAO TU6l
3.1 Tinh hinh sire khoe ngirfri cao tudi hien nay
3.1.1 Tinh trang site khoe
Ve tinh hinh sue khoe noi chung, ket qua Tdng dieu tra dan sd, nha d 2009 (mau) cho
thay, neu nghien cuu nhung ngudi co it nhat mot trong bon loai khuyet tat nghe, hoac nhin,
hoac van dong, hoac ghi nhd thi ca nude co 6,1 trieu ngudi tir 5 tudi trd len mac phai (chiem 7,8% dan sd tir 5 tudi trd len) Ty le khuyet tat cua nam la 7,1%, nu la 8,5%; thanh thi la 6,5%
va nong thon la 8,4% Ty le cua loai khuyet tat nay tang dan theo dp tudi, tir 1,1% cua nhom 5-9 tudi d in 72,3% cua nhom 80 tudi trd len (Ban chi dao tong dieu tra dan sd va nha d trung uang, 2009)
Sue khoe bao gid cung la mot trong nhung mdi quan tam hang dau cua ngudi cao tudi Mong muon dugc khoe manh va khi co benh dugc chua khoi benh la nhu cau ca ban va thudng xuyen cua mdi ngudi cao tudi Theo ket qua dieu tra gia dinh Viet Nam nam 2006, khi dugc yeu cau tu danh gia sue khoe cua minh, co 41,4% ngudi cao tudi cho rang sue khoe cua
Trang 16ho binh thuang, 7,2% cho rang tdt, va 51,3% la ylu Sue khoe cua nguai cao tuoi co su suy giam theo do tudi Nguai cao tuoi thuoc nhom ho co muc song kha giau co sue khoe tot han
so vai cac nhom trung binh va ngheo (Bo Van hoa - the thao va Du lich ., 2008) Dieu tra cua Uy ban quoc gia ve ngudi cao tudi Viet Nam tai 7 tinh tren ca nude nam 2007 cho thay ty
le ngudi co tinh trang sue khoe tot chiem khoang 5,3% Trong khi do, ty le ngudi co sue khoe ylu len tdi 42% va 52,7% ngudi co sue khoe trung binh Tinh trang sue khoe cua ngudi cao tudi co mdi quan he mat thiet vdi cac nhom tudi
Nhu vay, nhin chung trong khoang 10 nam qua, cac nghien cuu deu cho thay rang khi budc sang do tudi ngoai 60, tinh trang sue khoe cua con ngudi co su suy giam ro ret Ty le
ngudi co sue khoe yeu chiem khoang V 2 sd ngudi dugc khao sat Dieu nay cho thay viec cham soc sue khoe cho ngudi cao tudi can phai dugc quan tam, chu y nhieu hon Tinh trang sue khoe cua ngudi cao tudi co su chenh lech ro ret theo do tudi, gidi tinh, muc sdng va noi cu tra
3.1.2 Tinh trang benh tat
Cung vdi su suy giam ve sue khoe, ty le ngudi cao tudi mac benh kha cao Theo ket qua dieu tra cua Le Van Nhan va cong su, co 39,4% nguoi dugc hoi mac 2 loai benh trd len, trong do
co 13,3% ngudi mac tir 3 benh trd len (Le Van Nhan va Nguyen The Hue, 2004) Nhu vay, ty le ngudi cao tudi mac ddng thdi nhieu benh chiem ty le khong nho Theo nghien cuu cua Uy ban quoc gia ve ngudi cao tudi Viet Nam, trong tdng sd 2.878 ngudi cao tudi dugc khao sat tai 7
tinh tren ca nude, co den 3A sd cu mac it nhat mot benh, trong do co 14,1% ngudi mac tir hai
benh trd len Cac cu ba co xu hudng mac nhieu benh hon cac cu ong nhung sd benh tat mac phai d mdi ngudi dudng nhu khong phu thuoc vao do tudi (Uy ban quoc gia ve ngudi cao tudi Viet Nam, 2007)
Phan tich sau vd tinh trang benh tat d ngudi cao tudi trong ket qua dieu tra tai thanh pho
Hd Chi Minh cung cho thay ty le ngudi cao tudi mac it nhat mot benh chiem ty le kha cao Co 65% ngudi cao tudi dugc khao sat mac it nhat mot benh va co 16,7% ngudi mac tren 2 benh
3.1.3 Cac loai benh thir&ng mac
Do quy luat sinh hgc, ngudi cao tudi yeu dan nhat la ve the chat Ngudi cao tudi thudng mac cac benh lao khoa, nhu cac benh lien quan den tim mach (xa vua dong mach, thieu nang dong mach vanh ), hohap (viem phe quan, hen .), tieu hoa, tiet nieu (u x atien liet tuyen, ), xuang khdp (vdi hoa, loang xuong ), roi loan chuyen hoa mau (tang gluco, Cholesterol ), than kinh (Parkinson, Alzheimer, tram cam )(Cao Due Thai, 2009) Hieu ro loai benh pho biln d ngudi cao tudi giup de xuat cac bien phap huu hieu hon trong viec ngan ngira benh tat va dua ra nhung mo hinh cham soc sue khoe phu hgp hon vdi ngudi cao tudi.Theo Pham Thang va Do Thi Khanh Hy, d cac quoc gia dang phat trien (trong do co Viet Nam), ngoai viec phai tiep tuc giai quyet cac benh lay nhiem, cac nude nay con phai duong dau vdi su gia tang nhanh chong cua cac benh khong lay truyen trong dieu kien he thong cham soc sue khoe con thieu thon ve mgi mat Ganh nang benh tat kep nay se de dga nguon ngan sach von eo hep cua cac quoc gia dang trong qua trinh chuyen ddi nen kinh te Tai Viet Nam trong nhung nam qua, ty le mac cac benh khong lay nhiem nhu benh tim mach, benh huyet ap, benh dai thao dudng, benh ve than kinh co xu hudng gia tang, dac biet la d nhom nguoi cao tudi Nhung benh khong lay nhiem nay khong chi co ty le tir vong cao ma ty le tan tat cung rat ldn neu khong dugc dieu tri dung cach va kip thdi (Pham Thang - Do Thi Khanh Hy, 2009) Vi vay,
Trang 17viec kham benh dinh ky va chua benh kip thoi cho nguoi cao tuoi la mot vdn de dang dat ra doi vdi he thong cham soc sue khoe cua nude ta hien nay.
3.2 Vai tro cua gia dinh trong ch5m soc sire khoe ngirtri cao tu6i
3.2.1 Ngu&i cao tuoi tu cham soc sue khoe Tap the due tai nha la mot trong nhung
bien phap ren luyen sue khoe duoc ngudi cao tudi su dung kha thudng xuyen Cac cau lac bo dudng sinh la mot trong 5 loai hinh co sd the due the thao theo quy dinh cua phap luat
Viec di kham sue khoe dinh ky la bien phap phu hop va can thiet de nang cao sue khoe cho ngudi cao tudi, nhung theo dieu tra cua Uy ban quoc gia ve ngudi cao tudi Viet Nam (2007) thi cong tac nay chua duoc quan tam dung muc: chi co 20,7% ngudi cao tudi duoc hoi
co hoat dong nay, thip hon nhieu lan so vdi ty le ngudi kham chua benh khi dau dm (88,7%)
va khong co su chenh lech dang ke giua cac cu sdng d thanh thi va nong thon trong hoat dong nay (Uy ban quoc gia ve ngudi cao tudi Viet Nam, 2007) Ket qua nghien cuu tai thanh pho
Hd Chi Minh nam 2010 cung cho thay ty le ngudi cao tudi tham gia hoat dong nay cung chua cao
Noi cu tru cung co quan he chat che vdi viec lua chon cac bien phap cham soc sue khoe
3.2.2 Cham soc sue khoe khi dau dm.
Su cham soc cua sia dinh: Nhu cau cham soc khi dm dau bat ky ai cung co nhung ddi
vdi ngudi cao tudi, nhu cau nay co y nghia quan trong hon Trong dieu kien dich vu xa hoi va kha nang ho tro cua Nha nude va cong ddng con han che thi vai trd hd tro cua gia dinh la rat
to ldn ddi vdi ngudi cao tudi
Tudi cang cao, ngudi cao tudi cang can den su cham soc cua con cai luc dm dau nhieu hon Sir gia tang muc do phu thuoc vao su cham soc cua con cai khong co su khac biet giua hai mien nam bac Nhung ngudi d do tudi 60-65 it phai dua vao su cham soc cua con cai luc
dm hon nhung ngudi d do tudi cao hon Thay vao do, ty le ngudi d nhom tudi nay co kha nang tu cham soc cao hon hoac duoc chong/vo cham soc nhieu hon Co su khac biet trong cac ddi tuang cham soc cac cu ong va cac cu ba Ket qua khao sat mot sd van de co ban ve chinh sach ddi vdi ngudi cao tudi tai ddng bang Bac Bo cho thay co 58,6% cu ba duoc con cai cham soc so vdi 26,5% cu ong duoc con cai cham soc (Sd lieu dieu tra ngudi cao tudi tai Bac Bo) Mdi quan he giua chat che giua gidi tinh va doi tugng cham soc tiep tuc dugc khang dinh trong nghien cuu tai thanh pho Hd Chi Minh Cac cu ba dugc con chau cham soc luc dm dau nhieu hon cac cu ong (ty le tuang ung la 78,8% va 45,1%) Ty le cac cu ong dugc ngudi ban ddi cham soc la 47,8%, cao hon 5 lan so vdi ty le nay d cac cu ba
Trong viec chi tra tien thuoc men cho ngudi cao tudi, trong cac gia dinh, con cai van la doi tuang chu yeu trd tien khi cac cu phai dieu tri Gidi tinh cung la yeu to co quan he chat che vdi ngudi chu yeu chi tra tien thuoc men So vai nam, phu nit phai dua vao su giup da cua con chau nhieu han Nhin chung, su cham soc cua con cai phan nao da dap ung duac long mong mdi cua ngudi cao tudi Co Vi sd ngudi cao tudi dugc hoi hai long vdi su cham soc
cua con cai va chi co 3,7% cam thay that vgng
Ben canh do, tai cac dia ban nghien cuu cung xuat hien hien tugng con cai bo be, khong cham soc, tham chi hanh ha cac cu Dieu tra cua Hoi ngudi cao tudi Viet Nam nam 2006 tai cac tinh Phu Yen, Quang Tri va Dac Lac cung cho thay 15% ngudi cao tudi trong cac gia dinh bi con cai bo roi, khong cham soc; 8% ngudi cao tuoi bi con cai de doa, nhot trong nha; 3% ngudi cao tudi bi con cai danh dap (Hoi ngudi cao tudi Viet Nam 2007) Ket luan cua Dang Vu Canh Linh (2009) khi danh gia ve viec cham soc ngudi cao tudi khi dm dau cho rang, khi ngudi cao
Trang 18tuoi co van de ve sue khoe, con 26,6% nguai cao tudi dau dm phai tu lo khong phai do con cai ban ron muu sinh ma ho tu nhan rang "bi bo mac, phai tu lo khi dau dm dii phdn dong van song cung con chau trong gia dinh" (Dang Vu Canh Linh, 2009).
Kho khan cua gia dinh trong cham soc sue khoe nsuai cao tuoi
Gia dinh, dac biet la con cai van la doi tuang chu yeu cham soc khi nguai cao tuoi dm dau nhung nhieu gia dinh cung gap khong it kho khan trong viec cham soc nguai cao tuoi, dac biet la khi dau om Theo ngudi cao tudi tu danh gia, kho khan ldn nhat cua con cai khi cham soc ngudi cao tudi la kho khan ve kinh te Ket qua nghien cuu cua Bui The Cudng chi ra rang, tien a dau de cham soc sue khoe, dac biet la dieu tri benh la mot trong nhung noi lo lan cua nguai cao tuoi, vi vay nguai cao tuoi rat sa bi om (Bui The Cudng va cong su, 2003)
Tham chi con co tinh trang ngudi cao tudi khong den dugc benh vien vi khong co tien chi cho viec di lai va khong muon lam phien con cai (Bo Y te, 2008)
Thu xep thai gian de cham soc cha me cung la yeu to gay nhieu kho khan cho con cai
Tai mien bac, co 46,5% ngudi cao tudi cho rang con cai hg gap kho khan trong viec thu xep thdi gian cham soc hg (Sd lieu Dieu tra ngudi cao tudi tai Bac bo, 2008) Ty le nay cao gan gap 2 lan ty le khao sat thanh pho Hd Chi Minh vdi 19,7% sd ngudi cao tudi dugc hoi Ket qua phan tich dinh tinh cung cho thay viec phan cong cham soc cha me gap kha nhieu kho khan do con cai deu ban ron di lam, nhat la khi cha me dm dau dai ngay hoac phai di vien Viec xin nghi phep dai ngay de cham soc cha me rat kho khan hoac se anh hudng true tiep den kinh te cua cac gia dinh
3.3 Vai trd cua cpng ddng, nha nird’c trong chSm soc sire khoe ngirfri cao tuoi
3.3.1 Mot so hinh thuc cham soc sue khoe nguai cao tuoi a cong dong
Ket qua nghien cuu cua Le Van Nhan- Nguyen The Hue cho thay trong cac hinh thuc cham soc ngudi cao tudi luc dm dau, su quan tam cham soc cua chinh quyen cac cap chiem ty
le nho, chi chiem 10,7% Ty le ngudi cao tudi dugc kham sue khoe dinh ky con thap hon, vdi khoang 2,8% (Le Van Nhan - Nguyen The Hue, 2004) Ket qua khao sat cua UBQG ngudi cao tudi cung tuong tu, chi co 20,7% cho rang ho dugc kham sue khoe dinh ky (Uy ban qudc gia ve ngudi cao tudi Viet Nam, 2007)
Cac hinh thuc cham soc cua chinh quyen, doan the ddi vdi ngudi cao tudi the hien su quan tam cua xa hoi ddi vdi ngudi cao tudi va the hien truyen thong “uong nude nhd ngudn” cua dan toe Nhin chung, cac cap chinh quyen co lien quan da no luc de cham soc sue khoe cho ngudi cao tudi Tuy nhien, cac hoat dong nay chua trien khai tdi dugc dong dao ngudi cao tudi, thudng ket hop vao su van dong su giup dd cua cong ddng dan cu, trg cap dot xuat hoac long ghep vao cac chuong trinh xoa doi giam ngheo tai cac dia phuong
3.3.2 Bao hiem y te
Bao hiem y te co vai trd rat quan trong nham giam ganh nang chi phi tien bac cho ngudi benh Va vi the, viec nha nude cap va cac to chuc xa hoi mua tang da giup giam ganh nang kinh te rat ldn cho gia dinh trong viec cham soc ngudi cao tudi khi dm dau, nhdt la vdi nhung gia dinh kho khan Mot ty le nhd ngudi cao tudi da dugc nhan bao hiem y te do cac td chuc xa hoi mua tang (mien bac: 7,1%; mien nam: 4,0%) Su tham gia cua cac td chuc xa hoi trong viec mua bao hiem y te tang cho ngudi cao tudi the hien chu truong xa hoi hoa cong tac cham soc sue khoe cho ngudi cao tudi