CÁC PHƯƠNG THỨC THANH TOÁN có THỂ áp DỤNG đối với WEBSITE bán HÀNG TRỰC TUYẾN tại VIỆT NAM HIỆN NAY

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ --------BÀI TẬP CÁ NHÂN MÔN: THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ N03 CHỦ ĐỀ: HÃY TRÌNH BÀY CÁC PHƯƠNG THỨC THANH TOÁN CÓ THỂ ÁP DỤNG ĐỐI VỚI WEBSITE BÁN HÀNG TRỰC TUYẾN TẠI VIỆT NA

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

 BÀI TẬP CÁ NHÂN MÔN: THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ (N03)

CHỦ ĐỀ: HÃY TRÌNH BÀY CÁC PHƯƠNG THỨC THANH TOÁN CÓ THỂ ÁP DỤNG ĐỐI VỚI

WEBSITE BÁN HÀNG TRỰC TUYẾN TẠI VIỆT

NAM HIỆN NAY.

1.2.1.Các phương thức thanh toán truyền thống: 31.2.1.1. Trả tiền mặt khi giao hàng:3

1.2.1.2. Chuyển khoản ngân hàng:3

1.2.1.3. Gửi tiền qua bưu điện hoặc hệ thống chuyển tiền quốc tế:4

1.2.2.Các phương thức thanh toán trực tuyến: 41.2.2.1. Thẻ thanh toán:7

1.2.2.2. Thẻ thông minh – smart card:10

1.2.2.3. Ví điện tử - E-Wallet:10

1.2.2.4. Tiền điện tử - Digital cash:12

1.2.2.5. Séc điện tử:13

1.2.2.6. Qua Telco, SMS, thẻ cào, tài khoản:

1.2.2.7. Ngân hàng internet/mobile banking, ATM:14

1.2.2.8. Cổng thanh toán trực tuyến:15

2.Các website bán hàng trực tuyến lớn tại Việt Nam và phương thức thanh toán được

áp dụng: 18DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 27

DANH MỤC BẢNG, HÌNH, SƠ Đ

Hình 1: Thanh toán trực tiếp (Nguồn: Internet 07/03/2014) 3

Hình 2: chuyển khoản ngân hàng (Nguồn: Internet 07/03/2014) 4

Hình 3: thanh toán qua bưu điện (Nguồn: Internet 07/03/2014) 4

Hình 4: Thẻ tín dụng (Nguồn: Internet 07/03/2014) 7

Hình 5: Quy trình thanh toán điện tử bằng thẻ tín dụng qua mạng (Nguồn: Giáo trình TMĐT) 8

Hình 6: Quy trình thanh toán bằng thẻ ghi nợ (Nguồn: Ecommerce, Turban, 2006) 8

Hình 7: thẻ ghi nợ (Nguồn: Internet 07/03/2014) 9

Hình 8: Thẻ mua hàng (Nguồn Internet 07/03/2014) 9

Hình 9: ví điện tử (Nguồn: Internet 07/03/2014) 11

Hình 10: thanh toán qua ví điện tử (Nguồn: Giáo trình Thanh toán trực tuyến thực trạng và tiềm năng – Mr Trần Việt Vĩnh) 11

Hình 11: tiền điện tử Bitcoin (Nguồn: Intermet 07/03/2014) 12

Hình 12: Quy trình thanh toán bằng tiền điện tử (Nguồn: Giáo trình TMĐT) 13

Hình 13: Thanh toán qua điện thoại di động (Nguồn: Bài giảng thương mại điện tử) 14

Hình 14: Internet Banking (Nguồn: giáo trình thương mại điện tử) 14

Hình 15: cổng thanh toán trực tuyến (Nguồn: giáo trình thương mại điện tử) 15

Hình 16: NgânLượng.vn (Nguồn: Internet - 07/03/2014) 15

Hình 17: BaoKim.vn (Nguồn: internet - 07/03/2014) 16

Hình 18: Cổng thanh toán Payoo (Nguồn: Ineternet - 07/03/2014) 17

Hình 19: Cổng thanh toán Onepay (Nguồn: Internet - 07/03/2014) 17

Hình 20:Cỏng thanh toán SmartLink (Nguồn: Internet - 07/03/2014) 18

Y Biểu đồ 1: Tỷ lệ tiền mặt lưu thông trong tổng phương tiền thanh toán (Nguồn: tổng hợp báo cáo Ngân hàng Nhà nước) 5

Biểu đồ 2: Số lượng máy ATM và POS (Nguồn: tổng hợp báo cáo của Ngân hàng Nhà nước) 6

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT

MỞ ĐẦU

Cùng với sự phát triển của Internet và nhu cầu trao đổi hàng hóa ngày càng cao thìthương mại điện tử cũng dần xuất hiện và phát triển một cách mạnh mẽ trên thế giới Tuynhiên tại Việt Nam, thương mại điện tử chỉ thực sự phát triển trong vòng 3-4 năm trở lạiđây với sự xuất hiện ngày càng nhiều của các website bán hàng trực tuyến

Đến cuối năm 2005, Việt Nam đã có khoảng 20.000 website của các doanh nghiệp vàcác website sàn giao dịch B2B (marketplace), các website rao vặt, các siêu thị trực tuyếnB2C đua nhau ra đời Các website này bắt đầu sơ khai với các hình thức quảng bá sảnphẩm trên website, tạo giỏ hàng và hỗ trợ khách hàng trực tuyến Còn một khâu quantrọng trong thương mại điện tử là thanh toán vẫn chỉ là thanh toán truyền thống, giaohàng và nhận tiền tại nhà hoặc văn minh hơn là chuyển khoản qua ngân hàng, thanh toánqua bưu điện Ngày nay khi thương mại điện tử đang phát triển mạnh mẽ trên thế giới thìphương thức thanh toán trực tuyến đang được áp dụng khá phổ biến tại nhiều nước trên

thế giới; trong khi đó tại Việt Nam các ứng dụng này còn đang ở giai đoạn đầu Thanh

toán điện tử của Việt Nam chỉ mới thực sự bắt đầu những bước đi đầu tiên từ cuối năm

2006, đầu năm 2007 khi mà một loạt các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ cổng thanh toánđiện tử Payment Gateway ra đời như OnePay, SmartLink, Vietpay, Paynet, Mobivi,Fibo…

Các phương thức thanh toán mới ra đời đã đem lại sự thuận tiện, nhanh chóng và tiếtkiệm cho cả các doanh nghiệp và người tiêu dùng Bên cạnh các phương thức thanh toánđiện tử truyền thống như chuyển khoản, ATM, POS hay thư đảm bảo còn có các hìnhthức khác như thanh toán mobile internet đang ngày càng phát triển và phổ biến ở cácnước trên thế giới

Tại Việt Nam, việc mua sắm trực tuyến cũng trở nên thật dễ dàng với việc đẩy mạnh

áp dụng các hình thức thanh toán tiện lợi và linh hoạt hơn Các phương thức thanh toánđang được áp dụng tại các website bán hàng trực tuyến hiện nay bao gồm trả tiền mặt khi

1 Tình hình phát triển của thương mại điện tử và các phương thức thanh toán:

1.1 Tình hình phát triển thương mại điện tử cùng với thanh toán điện tử tại ViệtNam:

Thương mại điện tử tại Việt Nam mới bắt đầu manh nha từ những năm giữa thập kỷ

2000 với website của các doanh nghiệp bán lẻ và một số ít các sàn giao dịch TMĐT chủyếu để giới thiệu sản phẩm chứ không để giao dịch mua bán do chưa có công cụ TTTT antoàn và hiệu quả

Vào cuối năm 2006 – đầu năm 2007 khi hàng loạt các doanh nghiệp cung cấp dịch vụTTTT ra đời như OnePay và SmartLink thì TTĐT của VIệt Nam chỉ mới thực sự bắt đầunhững bước đi đầu tiên OnePay và SmartLink là hai cổng TTTT đầu tiên tại Việt Namchỉ phục vụ các doanh nghiệp ký hợp đồng có đóng phí cài đặt (khoảng 2 triệu VNĐ/lần),phí duy trì (khoảng 1 triệu VNĐ/tháng) và đặt cọc ký quỹ phòng chống rủi ro (đến vàichục triệu VNĐ hoặc 15% doanh số bán hàng trong 6 tháng) Các rào cản này làm choviệc chấp nhận thanh toán trực tuyến trong giai đoạn 2006-2008 trở nên xa xỉ chỉ phù hợpvới số ít các website vừa và lớn, chưa thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ của TMĐT Đếncuối năm 2008, đầu năm 2009 NgânLượng.vn ra đời dưới sự hỗ trợ của công ty mẹ là tậpđoàn PeaceSoft Group thực hiện chức năng TTTT vào Website bán hàng hoàn toàn miễnphí Kéo theo đó là sự xuất hiện ngày một nhiều các phương thức thanh toán điện tử mớiđược áp dụng tại các trang web bán hàng trực tuyến ở Việt Nam như: ví điện tử, SMSbanking, các loại thẻ thanh toán trực tuyến… đã góp phần thúc đẩy quá trình ứng dụngTMĐT vào việc thực hiện các giao dịch của doanh nghiệp

Giúp cho TMĐT ở Việt Nam có những bước phát triển mới trong những năm gầnđây

1.2 Các phương thức thanh toán trực tuyến:

Khi ghé thăm một số trang web mua bán, người tiêu dùng tại Việt Nam hiện có thểthực hiện thanh toán bằng nhiều hình thức Các phương thức thanh toán đang được ápdụng gồm trả tiền mặt khi giao hàng, chuyển khoản qua ngân hàng, gửi tiền qua bưu điệnhoặc chuyển qua hệ thống chuyển tiền quốc tế, thanh toán trực tuyến

1.2.1 Các phương thức thanh toán truyền thống:

Do sự phát triển của thương mại điện tử ở nước ta còn ở giai đoạn đầu và với một thịtrường mà 97% giao dịch thanh toán vẫn dùng tiền mặt thì hình thức thanh toán truyềnthống được áp dụng khá phổ biến tại các website bán hàng trực tuyến lớn ở Việt Nam Đó

là phương thức thanh toán được áp dụng bằng cách giao hàng và nhận tiền tại nhà, chuyểnkhoản qua ngân hàng hay gửi tiền qua bưu điện…

1.2.1.1 Trả tiền mặt khi giao hàng:

Đây vẫn là hình thức thanh toán chủ yếu khi mua hàng qua các trang web vì đảm bảo

độ an toàn, khách hàng nhận đúng hàng đã đặt mua thì mới trả tiền

Hình 1: Thanh toán trực tiếp (Nguồn: Internet 07/03/2014)

1.2.1.2 Chuyển khoản ngân hàng:

Thông qua ATM hoặc giao dịch trực tiếp tại ngân hàng, chủ tài khoản chuyển khoảnsang tài khoản của người bán một số tiền trước khi nhận hàng

Hình 2: chuyển khoản ngân hàng (Nguồn: Internet 07/03/2014)

1.2.1.3 Gửi tiền qua bưu điện hoặc hệ thống chuyển tiền quốc tế:

Trong trường hợp người mua hoặc người bán ở cách xa, lại không có tài khoản ngânhàng thì có thể dùng cách này Tuy nhiên sẽ tốn một khoản phí chuyển tiền; tùy dịch vụcủa từng ngân hàng, mức phí có thể là vài chục nghìn đồng

Hình 3: thanh toán qua bưu điện (Nguồn: Internet 07/03/2014)

1.2.2 Các phương thức thanh toán trực tuyến:

Nhu cầu thương mại, kinh doanh trong cuộc sống chưa bao giờ là đủ Từ khi Internet

ra đời, đã tạo thuận lợi cho rất nhiều người, doanh nghiệp nhỏ lẻ có thể vươn ra môitrường quốc tế để mua bán trao đổi hàng hóa qua mạng (thương mại điện tử) với mức chiphí vừa phải hoặc có thể nói là khá thấp Các loại tài khoản sử dụng để thanh toán trựctuyến bắt đầu ra đời

Cùng sự phát triển và hội nhập quốc tế thương mại điện tử ở Việt Nam trong nhữngnăm gần đây đã có những bước tiến đáng kể Các phương thức thanh toán mới ra đời ngàycàng nhiều nhằm đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng, đảm bảo sự tiện lợi, nhanh chóng

và hiệu quả trong quá trình giao dịch, tiết kiệm chi phí tối ưu cho doanh nghiệp lẫn ngườitiêu dùng Bên cạnh các phương thức thanh toán điện tử truyền thống như chuyển khoản,ATM, POS, trả tiền mặt khi giao hàng… thì các phương thức thanh toán trực tuyến đangđược các doanh nghiệp tại Việt Nam đưa vào áp dụng Tuy thanh toán điện tử ở nước tachỉ mới thực sự bắt đầu phát triển từ năm cuối 2006, đầu năm 2007

Tình hình phát triển của thanh toán điện tử tại Việt Nam trong những năm gần đây:

Biểu đồ 1: Tỷ lệ tiền mặt lưu thông trong tổng phương tiền thanh toán (Nguồn: tổnghợp báo cáo Ngân hàng Nhà nước)

Theo các số liệu nêu trên thì tỉ lệ tiền mặt lưu thông giảm dần nhờ việc ứng dụngngày càng phổ biến của các phương thức TTTT

Biểu đồ 2: Số lượng máy ATM và POS (Nguồn: tổng hợp báo cáo của Ngân hàngNhà nước)

Và số lượng máy ATM và POS dùng để phục vụ cho quá trình giao dịch ngày mộttăng cao

Đều đó chứng tỏ, Việt Nam đang có những bước phát triển đáng kể trong việc thựchiện giao dịch bằng thanh toán điện tử

Thanh toán điện tử là việc thanh toán tiền thông qua các thông điệp điện tử thay choviệc trao tay tiền mặt

Các phương thức thanh toán trực tuyến đang được áp dụng trên thế giới: Thẻ thanhtoán ( thẻ tín dụng, thẻ mua hàng, thẻ ghi nợ), thẻ thông minh, ví điện tử, tiền điện tử, sécđiện tử, SMS banking, thư tín dụng điện tử, cổng thanh toán trực tuyến…

Các hình thức thanh toán điện tử có thể áp dụng ở Việt Nam:

Để chấp nhận thanh toán bằng thẻ tín dụng, doanh nghiệp cần đảm bảo tính bảo mậtqua mạng đối với các thông tin thanh toán thông qua giao thức SSL và SET Tiếp theo,doanh nghiệp cần có Tài khoản chấp nhận thanh toán điện tự (Merchant Account) và cổngthanh toán điện tử (Payment Gateway).

Hình 4: Thẻ tín dụng (Nguồn: Internet 07/03/2014)

Hình 5: Quy trình thanh toán điện tử bằng thẻ tín dụng qua mạng (Nguồn: Giáo trìnhTMĐT)

 Thẻ ghi nợ - Debit card: thẻ chi tiêu dựa trên số dư tài khoản thẻ hay tàikhoản tiền gửi

Khi quá trình thanh toán được thực hiện bằng thẻ ghi nợ, tiền trong tài khoản củangười mua ngay lập tức sẽ được rút ra sau khi giao dịch được ấn định Thuận lợi đối vớingười bán, họ có thể biết người mua có tiền để mua hàng thực sự hay không Còn đối vớingười mua, việc thanh toán sẽ được thực hiện ngay lập tức cho từng giao dịch

Hình 6: Quy trình thanh toán bằng thẻ ghi nợ (Nguồn: Ecommerce, Turban, 2006)

Hình 7: thẻ ghi nợ (Nguồn: Internet 07/03/2014)

 Thẻ mua hàng – Charge card: chi tiêu và thanh toán các khoản chi tiêu đó định kỳthường vào cuối tháng Dùng cho nhân viên các công ty, chỉ được dùng để mua các mặthàng thông dụng như văn phòng phẩm, máy tính, bảo trì máy móc,…

Quy trình vận hành của thẻ mua hàng tương tự như các loại thẻ khác khi mua hàngtrực tuyến hoặc thông thường Lợi ích chính của thẻ mua hàng là tính hiệu quả do doanhnghiệp không phải thanh toán cho từng giao dịch nhỏ lẻ và dễ dàng tổng hợp các hóa đơnthanh toán để thanh toán gộp cho ngân hàng vào cuối kỳ thông qua phương thức chuyểntiền điện tử

Hình 8: Thẻ mua hàng (Nguồn Internet 07/03/2014)

1.2.2.2 Thẻ thông minh – smart card:

Là thẻ có gắn bộ vi xử lý (chip) Bộ vi xử lý này có thể kết hợp thêm một thẻ nhớ,cũng có trường hợp trên thẻ thanh toán chỉ gắn thêm thẻ nhớ mà không có phần lập trìnhnào kèm theo

Thẻ thông minh hiện đang được ứng dụng rộng rãi vì các ứng dụng phong phú của nó,trong đó có những ứng dụng điển hình liên qua đến thanh toán điện tử như:

+ Thẻ dịch vụ khách hàng: sử dụng thẻ thông minh để định ra những khách hàngtrung thành và cấp những quyền ưu tiên nhất định cho chủ thẻ

Ví dụ: Thẻ hội viên vàng của Vietnam Airlines…

+ Ứng dụng trong ngành tài chính: các tổ chức tài chính, hiệp hội thanh toán và cácnhà phát hành thẻ tín dụng, thẻ ghi nợ,… đều đang sử dụng thẻ thông minh để mở rộngcác dịch vụ thanh toán bằng thẻ thanh toán

+ Thẻ công nghệ thông tin: các nhà phát hành thẻ sẽ tận dụng chức năng an toàn củathẻ thông minh để mở rộng từ thế giới thẻ hiện vật sang thế giới ảo

+ Thẻ Y tế và phúc lợi xã hội: nhiều nước với hệ thống chăm sóc y tế quốc gia đangđánh giá và ứng dụng thẻ thông minh để giảm các chi phí liên quan tới việc thực hiện cácdịch vụ y tế và phúc lợi xã hội

Ví dụ: VietinBank đã phối hợp với ngành y tế xây dựng thành công giải pháp sử dụngthẻ thông minh để quản lý khám chữa bệnh và thanh toán viện phí

Tuy nhiên tại Việt Nam, việc ứng dụng thẻ thông minh trong thực hiện các giao dịchđiện tử của các website bán hàng trực tuyến vẫn còn hạn chế và chưa phát triển Hầu nhưchưa có doanh nghiệp nào bán hàng sử dụng hình thức thanh toán kiểu này

1.2.2.3 Ví điện tử - E-Wallet:

Là một phần mềm trong đó người sử dụng có thể lưu trữ số thẻ tín dụng và các thôngtin các nhân khác Khi mua hàng trên mạng, người mua hàng chỉ đơn giản kích vào ví

điện tử, phần mềm sẽ tự động điền các thông tin khách hàng cần thiết để thực hiện việcmua hàng

Hình 9: ví điện tử (Nguồn: Internet 07/03/2014)

Ví điện tử là một tài khoản điện tử tạo lập trên một vật mang tin (như chip điện tử,sim điện thoại di động, dữ liệu điện tử,…) nhằm lưu trữ một giá trị tiền tệ được đảm bảobằng giá trị tiền mặt tương đương với số tiền được chuyển từ tài khoản tiền gửi thanh toáncủa khách hàng hoặc bằng các hình thức khác vào tài khoản tiền gửi ký quỹ của tổ chứccung ứng dịch vụ ví điện tử tại các ngân hàng để thực hiện các giao dịch thanh toán

Hình 10: thanh toán qua ví điện tử (Nguồn: Giáo trình Thanh toán trực tuyến thực

trạng và tiềm năng – Mr Trần Việt Vĩnh)

vụ này đi vào hoạt hàng triệu ví điện tử đã được mở, trong đó Payoo (của VietUnion) vớihơn 32.000 ví, tiếp đó là VNPay với hơn 30.000 ví và MobiVi trên 7.000 ví và cao nhất làVTC Pay với gần 1 ví.

Tính đến năm 2013, VTC Pay vẫn dịch vụ Ví điện tử có giá trị giao dịch lớn nhất trênthị trường với tổng giá trị giao dịch 4 triệu đô la mỗi tháng Sở dĩ có được thành công này

là do chiến lược song hành phát triển thương mại điện tử và thanh toán điện tử của VTC,chính các website thương mại điện tử như Thanh toán cước 365, Gmua…do VTC pháttriển đã mang lại tập khách hàng đông đảo với giá trị giao dịch lớn cho VTC Pay Hiệnnay, sử dụng Ví điện tử VTC Pay, người dùng đã có thể mua hàng online nhanh chóng,giá rẻ tại nhiều website đồng thời có thể mua hàng tại các máy bán hàng tự động không sửdụng tiền mặt của VTC, thậm chí có thể làm từ thiện

1.2.2.4 Tiền điện tử - Digital cash:

Hình 11: tiền điện tử Bitcoin (Nguồn: Intermet 07/03/2014)

Là một hệ thống chip điện tử (IC chip) lưu trữ giá trị trả trước IC chip này có thểđược cài trên thẻ hoặc điện thoại di động Máy tính chủ của hệ thống lưu trữ thông tin về