skkn thiết kế, xây dựng và sử dựng phương pháp đóng vai trong nội dung bài50 doanh nghiệp và hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp . nhằm rèn luyện tính tích cực, chủ động, sáng tạo trong hoc tập và kỹ năng sống cho học sinh

Áp dụng phương pháp đóng vai vào dạy học bài 50 “Doanh nghiệp và hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp” – Công nghệ 10... Nên giáo viên cần thay đổi phương pháp dạy học phù hợp với nội d

GV: Võ Thị Ái Mỹ Trường THPT Thị Xã Quảng Trị

Phần I: MỤC LỤC Phần 1- Đặt vấn đề

Phần 2: Nội dung

1.2 Ưu điểm của phương pháp đóng vai Trang 3-4

1.4 Cách tổ chức phương pháp đóng vai Trang 4

1.5 Một số lưu ý khi sử dụng phương pháp đóng vai Trang 5

2.1 Thực trạng dạy học Công nghệ 10 ở trường THPT Trang 5

2.1.1 Thực trạng dạy học của giáo viên Trang 5

2.2 Nguyên nhân dẫn đến thực trạng hoc môn CN 10 hiên nay Trang 6

3 Áp dụng phương pháp đóng vai vào dạy học bài 50 “Doanh nghiệp và hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp” – Công nghệ 10 Trang 7-18

Năm học 2013-2014

Phần I ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Lý do chọn đề tài

Định hướng đổi mới phương pháp dạy và học đã được xác định trong Nghị quyết Trung ương 4 khóa VII (1 - 1993), Nghị quyết Trung ương 2 khóa VIII (12 - 1996), được thể chế hóa trong Luật Giáo dục (12 - 1998), được cụ thể hóa trong các chỉ thị của Bộ Giáo Dục và Đào tạo, đặc biệt là chỉ thị số 15( 4 – 1999)

Luật Giáo dục, điều 24.2, đã ghi: "Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh"

Có thể nói cốt lõi của đổi mới dạy và học là hướng tới hoạt động học tập chủ động, chống lại thói quen học tập thụ động

Với môn Công nghệ 10 ở trung học phổ thông (THPT) phần lớn học sinh đều xem nhẹ và

ít có hứng thú học tập vì là môn phụ Nên giáo viên cần thay đổi phương pháp dạy học phù hợp với nội dung từng bài nhằm tạo hứng thù và phát huy tính tích cực, tự giác, sáng tạo, chủ động của HS là cấp bách và cần thiết

Với phương pháp dạy học truyền thống , giáo viên chủ động truyền đạt kiến thức cho học sinh Học sinh tiếp thu kiến thức một cách thụ động Nhưng PPDH hiện nay là phải phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo của HS Giáo viên chính là những người hướng dẫn, tổ chức, điều khiển cho HS để các em tự lĩnh hội tri thức

Xác định được nhiệm vụ trên, trong những năm qua tôi đã áp dụng một số phương pháp dạy học tích cực như: Phương pháp vấn đáp, phương pháp đặt và giải quyết vấn đề, phương pháp hoạt động nhóm, phương pháp đóng vai, phương pháp động não… Nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của HS, Trong đó phương pháp đóng vai tôi mới

áp dụng nhưng nhận thấy giờ học của học sinh sôi nổi, hứng thú hơn hẳn

Xuất phát từ những lý do đó, tôi mạnh dạn chọn đề tài: “Thiết kế, xây dựng và sử dựng phương pháp đóng vai trong nội dung Bài50: Doanh nghiệp và hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp Nhằm rèn luyện tính tích cực, chủ động, sáng tạo trong hoc

tập và kỹ năng sống cho học sinh’’.

2 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

Thiết kế, xây dựng và sử dựng phương pháp đóng vai trong nội dung Bài50: Doanh nghiệp

và hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp (Chương 5;Tổ chức và quản lí doanh nghiệp) Nhằm rèn luyện tính tích cực, chủ động, sáng tạo trong hoc tập và kỹ năng sống cho học sinh

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu nghiên cứu

a Đối tượng: Học sinh lớp 10A4, 10A8

b Phạm vi nghiên cứu:

Vì thời gian có hạn đề tài mới chỉ tập trung thiết kế, xây dựng và sử dụng phương pháp đóng vai trong một bài Bài 50- Doanh nghiệp và hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp - Công nghệ 10”

4 Phương pháp nghiên cứu

4.1 Phương pháp nghiên cứu lý thuyết

- Nghiên cứu một số tài liệu và các công trình nghiên cứu về đổi mới PPDH theo hướng tích cực, chủ động , sáng tạo cho việc học của học sinh

- Nghiên cứu về cấu trúc và nội dung chương trình Công nghệ 10 (phần2: Tạo lập doanh nghiệp )

4.2 Phương pháp chuyên gia

Trao đổi và tham khảo thêm ý kiến của đồng nghiệp trước khi tiến hành nghiên cứu 4.3 Phương pháp thực tập sư phạm

Tiến hành thực nghiệm ở lớp 10, theo quy trình của đề tài nhằm đánh giá hiệu quả nghiên cứu của đề tài

4.4 Phương pháp thống kê toán học

Sử dụng toán thống kê để thống kê, xử lý, đánh giá kết quả thu được

Phần II NỘI DUNG

1 Cơ sở lý luận

1.1 Một số khái niệm cơ bản

1.1.1 Phương pháp dạy học tích cực

Phương pháp dạy học tích cực (PPDH tích cực) là một thuật ngữ rút gọn, được dùng

ở nhiều nước để chỉ những phương pháp giáo dục, dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học

"Tích cực" trong PPDH - tích cực được dùng với nghĩa là hoạt động, chủ động, trái nghĩa với không hoạt động, thụ động chứ không dùng theo nghĩa trái với tiêu cực PPDH tích cực hướng tới việc hoạt động hóa, tích cực hóa hoạt động nhận thức của người học, nghĩa là tập trung vào phát huy tính tích cực của người học chứ không phải là tập trung vào phát huy tính tích cực của người dạy, tuy nhiên để dạy học theo phương pháp tích cực thì giáo viên phải nỗ lực nhiều so với dạy theo phương pháp thụ động Muốn đổi mới cách học phải đổi mới cách dạy Cách dạy chỉ đạo cách học, nhưng ngược lại thói quen học tập của trò cũng ảnh hưởng tới cách dạy của thầy Chẳng hạn, có

trường hợp học sinh đòi hỏi cách dạy tích cực hoạt động nhưng giáo viên chưa đáp ứng được, hoặc có trường hợp giáo viên hăng hái áp dụng PPDH tích cực nhưng không thành công vì học sinh chưa thích ứng, vẫn quen với lối học tập thụ động Vì vậy, giáo viên phải kiên trì dùng cách dạy hoạt động để dần dần xây dựng cho học sinh phương pháp học tập chủ động một cách vừa sức, từ thấp lên cao Trong đổi mới phương pháp dạy học phải có

sự hợp tác cả của thầy và trò, sự phối hợp nhịp nhàng hoạt động dạy với hoạt động học thì mới thành công Như vậy, việc dùng thuật ngữ "Dạy và học tích cực" để phân biệt với

"Dạy và học thụ động"

1.1.2 Phương pháp đóng vai

Đóng vai là phương pháp tổ chức cho học sinh thực hành “ Làm thử” một số cách ứng xử nào đó trong một tình huống giả định Đây là phương pháp giảng dạy nhằm giúp học sinh suy nghĩ sâu sắc về một vấn đề bằng cách tập trung vào một sự kiện cụ thể mà các

em quan sát được Việc “diễn” không phải là phần chính của phương pháp này mà điều quan trọng nhất là sự thảo luận sau phần diễn ấy

Việc đổi mới PPDH theo hướng tích cực, chủ động, sáng tạo làm tăng hứng thú học tập cho học sinh Tránh được hiện tượng nhàm chán khi học môn Công Nghệ, nên việc mạnh dạn sử dụng phương pháp đóng vai trong quá trình dạy là rất cần thiết

1.2 Ưu điểm của phương pháp đóng vai

Học sinh được rèn luyện thực hành những kỹ năng ứng xử và bày tỏ thái độ trong môi trường an toàn trước khi thực hành trong thực tiễn

- Gây hứng thú và chú ý cho học sinh; HS hình thành kĩ năng giao tiếp, có cơ hội bộc lộ cảm xúc

- Tạo điều kiện làm phát triển óc sáng tạo của học sinh

- Khích lệ sự thay đổi thái độ, hành vi của học sinh theo hướng tích cực

- Có thể thấy ngay tác động và hiệu quả của lời nói hoặc việc làm của các vai diễn

- Lớp học sinh động, người học tiếp thu kiến thức thông qua những hoạt động tích cực trong "vai diễn" của họ

1.3 Hạn chế của phương pháp đóng vai

- Mất nhiều thời gian

- Phải suy nghĩ "kịch bản", "diễn viên"

- Đối tượng học sinh có tỷ lệ khá giỏi phải nhiều

- Nếu số lượng học sinh nhiều hiệu quả không cao

1.4 Cách tổ chức phương pháp đóng vai

- Giáo viên chia nhóm, giao tình huống đóng vai cho từng nhóm một cách tương đối đơn giản, không quá phức tạp và quy định rõ thời gian chuẩn mực, thời gian đóng vai

- Các nhóm thảo luận, xây dựng “kịch bản” và phân công sắm vai

- Thứ tự các nhóm đóng vai

- Các HS khác theo dõi phóng vấn, nhận xét, đánh giá, bổ sung (nếu cần) Cách ứng

xử của các vai diễn phù hợp hay chưa phù hợp? Chưa phù hợp ở điểm nào?

- Cuối cùng GV kết luận chốt lại về cách ứng xử cần thiết trong tình huống nên sự cố gắng của HS và rút kinh nghiệm

Cách thức tiến hành có thể tóm tắt bằng sơ đồ sau:

Sơ đồ 1 Các bước tiến hành phương pháp đóng vai

1.5 Một số lưu ý khi thực hiện phương pháp đóng vai

- Chọn vấn đề đóng vai có mục tiêu dạy học rõ ràng

- Chọn người đóng vai có kiến thức đáp ứng mục tiêu bài học

- Giáo viên giới thiệu vai diễn rõ mục đích, thống nhất tình huống

- Tình huống nên để mở, giáo viên không cho trước “kịch bản”, lời thoại

- Phải dành thời gian phù hợp cho các nhóm chuẩn bị đóng vai

- Người đóng vai phải hiểu rõ nhiệm vụ của mình trong bài tập đóng vai để không lạc đề

- Nên có các biện pháp khích lệ những học sinh nhút nhát tham gia

- Có thể hóa trang và đạo cụ đơn giản để tăng tính hấp dẫn của trò chơi đóng vai

- Rút ra được kết luận sư phạm: ý đồ đưa ra tình huống để đóng vai, mục đích của kịch bản, kết quả sư phạm thu được v.v

2 Cơ sở thực tiễn của đề tài

2.1 Thực trạng dạy học Công nghệ 10 ở trường THPT

2.1.1 Thực trạng dạy học của giáo viên

Trong quá trình dạy học, giáo viên cải tiến đổi mới phương pháp như sử dụng: phương pháp vấn đáp tìm tòi, trực quan tìm tòi, thảo luận nhóm… Tuy nhiên, việc

sử dụng các phương pháp trên không thường xuyên, chủ yếu chú trọng đến nội dung bài học chứ chưa chú trọng đến phương pháp, t ít sử dụng câu hỏi tư duy Chỉ

sử dụng hệ thống sơ đồ trong SGK để minh học cho bài học, ít sử dụng các sơ đồ

tự thiết kế từ nội dung SGK Chú ý sử dụng các phương pháp phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh không nhiều

Các nhóm đóng vai Các nhóm thảo luận, xây dựng kịch bản

GV chia nhóm, giao nhiệm vụ

Các nhóm khác theo dõi, nhận xét…

Giáo viên kết luận, nhận xét

2.1.2 Việc học của học sinh

Qua thực tế giảng dạy nếu sử dụng các PPDH phát huy tính tích cực như: thảo luận nhóm, phiếu học tập, sử dụng băng hình… cùng với những câu hỏi tìm tòi, kích thích tư duy, gây tranh luận thì không khí học tập sôi nổi hẳn, các em tích cực phát biểu xây dựng bài Ngược lại, ở một số lớp giáo viên sử dụng phương pháp thuyết trình, đàm thoại tái hiện, thông báo… lớp học trở nên trầm, ít học sinh phát biểu xây dựng bài

2.2 Nguyên nhân dẫn đến thực trạng hoc môn công nghê 10 hiên nay.

Nguyên nhân quan trọng dẫn đến tình trạng dạy và học Công nghệ 10 chưa phát huy hết tính tích cực của học sinh là do môn này không được học sinh coi là môn học chính, vì không thi tốt nghiệp, không thi đại học Từ đó đã hình thành nên suy nghĩ buông lõng, thả trôi trong ý thức học tập của học sinh

3 Áp dụng phương pháp đóng vai vào dạy học bài 50 “Doanh nghiệp và hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp” – Công nghệ 10.

Đối với bài này tôi sử dụng đóng vai theo cách 1 sau đây:

Cách 1: Học sinh đóng vai mình chính nhà kinhd oanh

Cách này được tổ chức theo trình tự như sau:

Bước 1: Giáo viên chia lớp thành 4 nhóm (11-12 người), tương ứng với mô hình kinh doanh hộ gia đình và doanh nghiệp nhỏ

+ Nhóm 1,3: Kinh doanh hộ gia đình

+ Nhóm 2,4: Doanh nghiệp nhỏ

Mỗi nhóm cử nhóm trưởng, thư ký Giáo viên phát đồ dùng gồm 1 giấy A0, 1 bút xạ

và yêu cầu trong thời gian 10 phút cả nhóm cùng nghiên cứu, xây dựng “kịch bản”, sau đó

cử đại diện lên bảng “đóng vai” chính là loại nhà kinh doanh Giới thiệu “về mình” cho cả lớp (xem như là nhà kinh doanh) trong thời gian 5 phút

Bước 2: Các nhóm thảo luận, xây dựng “kịch bản” và phân công đóng vai

Bước 3: Thứ tự các nhóm lên đóng vai

Bước 4: Các học sinh khác theo dõi, phỏng vấn, nhận xét, bổ sung (nếu cần)

Bước 5: Giáo viên kết luận, nhận xét, đánh giá

Sau đây tôi xin giới thiệu “kịch bản” của học sinh Chí Quang 10A4lên đóng vai:

“…Xin chào tất cả bà con, tôi xin tự giới thiệu tôi là nhà doanh nghiệp trẻ: Mô hình

kinh doanh của tôi là mô kinh trang trại VAC Cách đây 3 năm, trong một lần tình cờ bác tôi về quê chơi, Bác đã hướng dẫn cho tôi kỹ thuật nuôi lơn rừng( Do gia đình bác có một trang trại nuôi lợn ở phía Tây Triệu Phong), nhận thấy hình thức nuôi đơn giản, với lại nhà tôi có vườn rộng nên tôi quyết định mượn tiền Bố, Mẹ để đầu tư Sau thời gian một năm 6 tháng từ 5 con giống Bác vừa hổ trợ vừa bán tôi nhanh lên được 15 con và bắt đầu

bán lợn thịt.Sau đó tôi đầu tư thêm việc đào ao, thả cá Trồng thêm các loại rau và cỏ trong vườn cho cá và lợn Sau 3 năm đầu tư, tôi đã thu lợi được 50 triệu đồng sau khi trừ chi phí Mô hình kinh doanh của tôi rất nhỏ , vốn tự gia đình bỏ ra,ban đầu khoảng 70 triệu, lao động chủ yếu sử dụng người nhà Công nghệ kinh doanh đơn giản Hình thức kinh doanh của tôi gọi là kinh doanh hộ gia đình.Từ mô hình này sau nhiều năm khi đã có đầy đủ kinh nghiệm và số vốn đủ lớn, tôi sẽ mở rộng kinh doanh hơn nữa.

GIÁO ÁN

Tiết 34, 35: KINH DOANH VÀ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH

CỦA DOANH NGHIỆP ( 2tiết)

I Mục tiêu:

1 Kiến thức:

- Biết được thế nào là tổ chức kinh doanh hộ gia đình

- Biết được thế nào là doanh nghiệp nhỏ

2 Kỹ năng:

- Tìm được những thuận lợi, khó khăn đối với doanh nghiệp nhỏ

- Nắm những thuận lợi, khó khăn đối với doanh nghiệp nhỏ

3.Thái độ:

- Biết được các lĩnh vực kinh doanh phù hợp với doanh nghiệp vừa và nhỏ

II Phương pháp và kĩ thuật dạy học:

1 Phương pháp: Vấn đáp tìm tòi, hoạt động nhóm

2 Kĩ thuật dạy học: Kĩ thuật dạy học đóng vai

III Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:

1 Giáo viên:

- Giáo án, phiếu học tập, máy chiếu

- Các tài liệu về doanh nghiệp

2.Học sinh: Các tài liệu, các doanh nghiệp trên địa bàn

IV Tiến trình dạy học:

1 Kiểm tra bài cũ(5’):

- Thế nào là kinh doanh, doanh nghiệp, công ty?Cho một vài ví dụ về công ty mà em biết?

2. Bài mới:

Tiết 1:Hoạt động1: (13’)Giáo viên phân

công nhiệm vụ

GV chia lớp làm 4 nhóm, cử nhóm trưởng,

thư ký và phát mỗi nhóm 1 bút xạ + 1 tờ giấy

A0

+ Nhóm 1,3: Tìm hiểu về kinh doanh hộ gia

đình

+ Nhóm 2,4: Tìm hiểu về doanh nghiệp nhỏ

HS: làm việc theo nhóm, viết vào giấy A0, cử

người đóng vai

Nhiệm vụ của mỗi nhóm: - Đóng vai mình là

một nhà kinh doanh thành đạt, kinh doanh về

trang trại hoăc loại hình khác nhưng phải phù hợp

với điều kiện kinh tế trên địa bàn

- Trong kịch bản của mình các em phải nêu ra

được những ý để phân biệt được kinh doanh hộ

gia đình và doanh nghiệp nhỏ :

a Tên doanh nghiệp ( đối với doanh nghiệp

nhỏ)

b.Doanh thu

c.Số lượng lao động

d.Vốn kinh doanh

Sau thời gian hội ý:

Hoạt động 2(20’) : Học sinh tiến hành đóng

vai, Đại diện nhóm 1 lên bảng “đóng vai”

Các nhóm khác đặt câu hỏi, bổ sung, góp ý kiến

→ GV tổng kết

Câu hỏi gợi ý:

? Hãy kể tên một số mô hình kinh doanh ở địa

phương mà em biết

-Kinh doanh hộ gia đình bao gồm những loại

hình kinh doanh nào?

Lĩnh vực kinh doanh này có đđ gì?

Quy mô kinh doanh ntn?

Nguồn lđ của kinh doanh hộ gia đình?

Cách tổ chức kinh doanh hộ gđ?

Vốn kinh doanh có mấy loại?

Cho biết cách tổ chức nguồn lao động?

Lấy vd về cách sd nguồn lđ?

(?)Từ đặc điểm và cách tổ chức, em hãy nêu ưu

và nhược điểm của kinh doanh hộ gia đình?

- Đại diện nhóm 3 lên bảng “đóng vai”

HS khác bổ sung → GV tổng kết

I.Kinh doanh hộ gia đình:

1/ Đặc điểm kinh doanh hộ gia

đình:

- Gồm: Sản xuất, thương mại và tổ chức các hoạt động dịch vụ

- Đặc điểm:

+ Là loại hình kinh doanh nhỏ, thuộc

sở hữu tư nhân + Quy mô kinh doanh nhỏ

+ Công nghệ kinh doanh đơn giản

+ Lao động thường là những người thân trong gia đình

2/ Tổ chức hoạt động kinh doanh gia đình:

a) Tổ chức vốn kinh doanh:

- Nguồn vốn cố định:

- Nguồn vốn lưu động:

b) Tổ chức sử dụng lao động:

- Sử dụng lao động của gia đình ( người nhà)

- Tổ chức việc sử dụng lao động linh hoạt:

Một người có thể làm được nhiều việc khác nhau

3/ Xây dựng kế hoạch kinh doanh

hộ gia đình:

a) Kế hoạch bán sản phẩm do gia đình sản xuất:

- Công thức tính:

Mức bán sp

ra thị trường =

Tổng số lg

sp sx ra -

Số sp gia đình tự tiêu thụ

b) Kế hoạch mua gom sản phẩm để bán:

- Mua gom sp để bán là một hình thức hoạt động thương mại ( mua – bán)

- Lượng sp mua vào sẽ phụ thuộc vào khả năng và nhu cầu bán ra

- Ví dụ: Mỗi ngày bán được 1 chiếc xe

Mở rộng:

Câu1: Theo em, người kinh doanh phải căn cứ

vào điều gì để xác định số lượng sản phẩm sản

xuất ra?

Câu2: Cho ví dụ về kế hoạch bán sản phẩm ra

thị trường do gia đình sản xuất ra)

Bài tập 2:

Ví dụ: Cửa hàng của chị T, mỗi ngày bán được

5 sản phẩm A Bình quân 1 tháng cửa hàng chị

bán được 150 sản phẩm, trong đó có 50 sản

phẩm dự trữ từ tháng trước

Câu 1: Hãy lập kế hoạch mua gom sản phẩm A

cho cửa hàng của chị T Từ ví dụ này, kết hợp

với nội dung sgk hãy đưa ra công thức xây dựng

kế hoạch mua gom sản phẩm bán ra?

Câu 2:Kế hoạch bán sp ra thị trường do gđ sx ra

được tính ntn?

GV chốt kiến thức (5’)

Tiết 2:

Hoạt đông1:

Đại diện nhóm 2, 4 lên bảng “đóng vai” Mỗi

nhóm trình bày 16’

Các nhóm khác nhận xét, đặt câu hỏi, góp ý kiến

bổ sung → GV tổng kết

Mở rộng:

 So sánh đặc điểm của kinh doanh hộ gia

đình và doanh nghiệp nhỏ

Gợi ý:

DNN: vốn đăng kí KD < 10 tỉ đồng,lao động

trung bình hàng năm không quá 300 người, có

2 địa điểm kinh doanh

GV kết luận

Câu hỏi gợi ý:

 Doanh nghiệp nhỏ trong hoạt động kinh

doanh có những thuận lợi và khó khăn gì?

 Phân tích những thuận lợi và khó khăn

máy, một tháng bán ra TB: 30 chiếc xe

=> Có kế hoạch gom xe đủ để mỗi tháng có 600 cái để bán

I

I Doanh nghiệp nhỏ ( DNN):

1/ Đặc điểm của doanh nghiệp

nhỏ:

- Doanh thu không lớn

- Số lượng lao động không nhiều ( <

300 người)

- Vốn kinh doanh ít ( < 10 tỷ đồng)

2/ Những thuận lợi và khó khăn của DNN:

a) Thuận lợi:

- Tổ chức hoạt động kinh doanh linh hoạt, dễ thay đổi phù hợp với nhu cầu thị trường

- Dễ quản lý chặt chẽ và có hiệu quả

b) Khó khăn:

- Vốn ít nên khó đầu tư đồng bộ

- Thiếu thông tin về thị trường

- Trình độ lao động thấp

- Trình độ quản lý thiếu chuyên nghiệp

3/ Các lĩnh vực kinh doanh thích

hợp với DNN:

a) Hoạt động sản xuất bán hàng: