đánh giá hiệu quả sử dụng vốn vay ngân hàng chính sách xã hội của hộ nghèo tại thành phố điện biên phủ

Mục tiêu chung Trên cơ sở nghiên cứu ảnh hưởng của tín dụng ưu đãi thông qua NHCSXH đặc biệt là tín dụng người nghèo đến giảm tỷ lệ nghèo trên địa bàn Thành phố Điện Biên Phủ tỉnh Điện

-

NGUYỄN VIỆT HOÀNG

ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG VỐN VAY NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI CỦA HỘ NGHÈO TẠI THÀNH PHỐ ĐIỆN BIÊN PHỦ

Chuyên ngành : Kinh tế Nông nghiệp

Mã số : 60 - 31 - 10

Luận văn thạc sỹ kinh tế

Người hướng dẫn Khoa học: TS Phạm Thị Lý

Thái nguyên - 2010

-

NGUYỄN VIỆT HOÀNG

ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG VỐN VAY NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI CỦA HỘ NGHÈO TẠI THÀNH PHỐ ĐIỆN BIÊN PHỦ

Luận văn thạc sỹ kinh tế

Thái nguyên - 2010

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, kết quả nêu trong chuyên đề là trung thực có nguồn gốc rõ ràng và chưa được bảo vệ một học vị nào

TÁC GIẢ CHUYÊN ĐỀ

Nguyễn Việt Hoàng

LỜI CẢM ƠN

Quá trình học tập và thực hiện luận văn tốt nghiệp tôi đã được sự giúp

đỡ nhiệt tình của nhiều cá nhân, tập thể Tôi xin bày tỏ sự cảm ơn sâu sắc nhất tới tất cả cá nhân và tập thể đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình học tập

và nghiên cứu Trước hết, tôi xin chân thành cảm ơn sâu sắc TS Phạm Thị Lý người trực tiếp hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thiện luận văn này

Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu trường Đại học Kinh tế và Quản trị kinh doanh Đại học Thái Nguyên, các thầy giáo, cô giáo, các cán bộ khoa Sau đại học, đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận văn

Tôi xin chân thành lãnh đạo UBND Thành phố Điện Biên Phủ, Phòng Tài chính - Kế hoạch, phòng Kinh tế, Phòng Thống kê, phòng Lao động thương binh và Xã hội, UBND các phường Thanh Bình, Thanh trường, Him Lam và đặc biệt là Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Điện Biên đã tạo điều kiện cho tôi trong việc thu thập số liệu và thông tin cần thiết cho việc nghiên cứu luận văn này

Tôi xin chân thành cảm ơn gia đình và bạn bè và những cộng tác viên đã giúp đỡ chia sẻ tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu

Nguyễn Việt Hoàng

BẢNG KÝ HIỆU CHỮ VIẾT TẮT

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU .1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài 2

2.1 Mục tiêu chung 2

2.2 Mục tiêu cụ thể 2

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

3.1 Đối tượng nghiên cứu 3

3.2 Phạm vi nghiên cứu 3

4 Ý nghĩa khoa học 3

5 Bố cục luận văn 4

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 5

1.1 Nghèo đói và sự cần thiết phải giảm nghèo 5

1.1.1 Khái niệm về nghèo đói 5

1.1.2 Chuẩn mực xác định nghèo đói 5

1.1.3 Đặc trưng của nghèo đói 6

1.1.4 Nguyên nhân nghèo đói 8

1.1.5 Đặc tính của người nghèo ở Việt Nam 10

1.1.6 Sự cần thiết phải giảm nghèo và hỗ trợ người nghèo 10

1.1.7 Giảm nghèo là mục tiêu quốc gia 11

1.1.8 Cam kết giảm nghèo của Việt Nam với Liên hợp Quốc 11

1.1.9 Kế hoạch giảm nghèo của địa phương đưa ra 11

1.2 Tín dụng đối với hộ nghèo 13

1.2.1 Khái niệm tín dụng 13

1.2.2 Tín dụng đối với người nghèo 14

1.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả tín dụng đối với hộ nghèo 14

1.4 Kinh nghiệm ở một số nước trên thế giới về cho vay đối với người nghèo và bài học kinh nghiệm với Việt Nam 15

1.4.1 Bangladesh 15

1.4.2 Thái lan 16

1.4.3 Malaysia 17

1.4.4 Bài học kinh nghiệm có khả năng vận dụng vào Việt Nam 17

1.5 Các nguồn vốn tín dụng ưu đãi cho XĐGN trong thời gian qua 19

1.5.1 Tín dụng ưu đãi thông qua Ngân hàng Chính sách xã hội 19

1.5.2 Tín dụng ưu đãi thông qua Chương trình, dự án của Chính phủ 19

1.5.3 Nguồn tín dụng ưu đãi huy động tại địa phương vào công tác XĐGN 20

1.6 Một số kết luận rút ra từ nghiên cứu lý luận và thực tiễn 21

1.6.1 Tín dụng ưu đãi rất cần thiết với việc xóa đói giảm nghèo 21

1.6.2 Vai trò của tín dụng ngân hàng đối với hộ nghèo 21

1.7 Ảnh hưởng của tín dụng ưu đãi đối với hộ nghèo 24

1.8 Phương pháp nghiên cứu 25

1.8.1 Phương pháp luận 25

1.8.2 Phương pháp tiếp cận, điều tra, tổng hợp số liệu 26

1.8.3 Tổ chức thực hiện nghiên cứu 28

1.9 Các chỉ tiêu đánh giá ảnh hưởng tín dụng ưu đãi 29

Chương 2 THỰC TRẠNG TÍN DỤNG ƯU ĐÃI VÀ ẢNH HƯỞNG TÍN DỤNG ƯU ĐÃI CỦA NHCSXH ĐẾN GIẢM TỶ LỆ NGHÈO TẠI THÀNH PHỐ ĐIỆN BIÊN PHỦ 31

2.1 Đặc điểm địa bàn thành phố Điện Biên Phủ 31

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên 31

2.1.2 Đặc điểm xã hội Error! Bookmark not defined 2.1.3 Tình hình phát triển kinh tế Error! Bookmark not defined. 2.1.4 Tình hình an ninh quốc phòng 43

2.2 Thực trạng các nguồn tín dụng ưu đãi trên địa bàn 43

2.2.1 Thực trạng nguồn tín dụng ưu đãi thông qua các chương trình, dự án 43

2.2.2 Thực trạng hoạt động của NHCSXH thành phố Điện Biên Phủ 50

2.2.3 Những hạn chế của các nguồn vốn ưu đãi trong xóa đói giảm nghèo trên địa bàn 54

2.3 Kết quả điều tra các hộ vay tín dụng ưu đãi của NHCSXH và các hộ được hưởng tín dụng ưu đãi thông qua các chương trình, dự án trên địa bàn thành phố Điện Biên Phủ 54

2.3.1 Tình hình hộ điều tra 54

2.3.2 Thông tin của các hộ về các nguồn tín dụng ưu đãi 55

2.3.3 Nguồn tín dụng ưu đãi cung ứng cho địa bàn và các hộ tại xã điều tra 56

2.3.4 Mức vốn vay và được hỗ trợ của hộ tín dụng ưu đãi của hộ điều tra 58

2.3.5 Tình hình sử dụng tín dụng ưu đãi ở các hộ điều tra 59

2.3.6 Thu nhập của hộ trước và sau khi có tín dụng ưu đãi 61

2.3.7 Tình hình trả nợ quả các hộ vay vốn NHCSXH 61

2.3.8 Kết quả sau khi sử dụng tín dụng ưu đãi của các hộ điều tra 62

2.3.9 Nhận thức của các hộ về tín dụng ưu đãi 63

2.4 Ảnh hưởng tín dụng ưu đãi của NHCSXH đến giảm tỷ lệ nghèo tại thành phố Điện Biên Phủ 67

2.4.1 Ảnh hưởng về kinh tế 68

2.4.2 Ảnh hưởng về văn hóa - xã hội 68

2.4.3 Ảnh hưởng về an ninh quốc phòng 70

2.5 Một số kết luận từ phân tích thực trạng sử dụng vốn tín dụng ưu đãi của NHCSXH cho các hộ nông dân nghèo t.p Điện Biên Phủ 71

Chương 3 NHỮNG ĐỊNH HƯỚNG MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU

XOÁ ĐÓI GIẢM NGHÈO 73

3.1 Định hướng 73

3.1.1 Cơ sở đề xuất định hướng 73

3.1.2 Định hướng 74

3.2 Một số giải pháp nhằm nâng cao ảnh hưởng của nguồn vốn cho vay hộ nghèo tại NHCSXH Tỉnh Điện Biên 74

3.2.1 Đảm bảo đủ vốn cho các hộ nghèo cần vay vốn sản xuất 75

3.2.2 Phối hợp chặt chẽ giữa các ngành, đoàn thể, chính quyền cơ sở là giải pháp phát huy hiệu quả nguồn vốn 75

3.2.3 Cải tiến hồ sơ thủ tục cho vay vốn 76

3.2.4 Đổi mới và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của Ngân hàng CSXH Tỉnh Điện Biên 77

3.2.5 Giải pháp quản lý tốt nguồn vốn ưu đãi hỗ trợ thông qua các dự án 78

3.2.6 Giải pháp kết hợp nguồn vốn ưu đãi NHCSXH với các Chương trình dự án khác 79

3.2.7 Tập huấn kỹ thuật khuyến nông và hạch toán kinh tế cho các hộ nghèo 79

KẾT LUẬN 80 KIẾN NGHỊ 82

TÀI LIỆU THAM KHẢO 84

PHIẾU ĐIỀU TRA 88

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 1.1: Chuẩn nghèo giai đoạn 2006 -2010 15

Bảng 1.2: Nghị quyết BCH Đảng bộ TP khóa XXI (2006-2010) 21

Bảng: 2.1 Tình hình lao động thành phố Điện Biên Phủ34 43

Bảng: 2.2 Một số sản phẩm cây trồng chính 48

Bảng 2.3 Một số sản phẩm công nghiệp chính 50

Bảng 2.4: Tổng hợp nguồn vốn 135 đầu tư vào địa bàn 55

Bảng 2.5: Tổng hợp nguồn vốn 134 đầu tư vào địa bàn 56

Bảng 2.6: Tổng hợp hỗ trợ các mặt hàng thiết yếu 57

Bảng 2.7: Tổng hợp tín dụng giảm nghèo của địa phương 58

Bảng 2.8: Tổng hợp phát triển tín dụng của NHCSXH 61

Bảng 2.9: Tổng hợp kết quả giảm nghèo 62

Bảng 2.10: Tổng hợp tình hình các hộ điều tra 64

Bảng 2.11: Tổng hợp thông tin của các hộ nghèo về các nguồn tín dụng ưu đãi 64

Bảng 2.12: Tổng hợp các nguồn tín dụng ưu đãi được giải ngân trên địa bàn các xã điều tra 65

Bảng 2.13: Tổng hợp điều tra các hộ vay tín dụng NHCSXH và được hưởng tín dụng ưu đãi qua các chương trình 66

Bảng 2.14: Tổng hợp mức vốn vay bình quân của NHCSXH và mức được hưởng vốn ưu đãi của các chương trình, dự án 67

Bảng 2.15: Tổng hợp tình hình sử dụng vốn của các hộ điều tra 68

Bảng 2.16: Tổng hợp mức thu nhập các hộ trước và sau được hưởng tín dụng ưu đãi 70

Bảng 2.17: Tổng hợp tình hình trả nợ của hộ vay vốn NHCSXH 71

Bảng 2.18: Kết quả giảm nghèo của nguồn vốn NHCSXH so với các nguồn

vốn ưu đãi khác 71

Bảng 2.19: Nhận thức về lượng tín dụng 72

Bảng 2.20: Tổng hợp về thời gian sử dụng tín dụng 73

Bảng 2.21: Tổng hợp về lãi suất 73

Bảng 2.22: Nhận thức về thủ tục vay và được hưởng tín dụng ưu đãi 65

Bảng 2.23: Tổng hợp mức độ phục vụ của cán bộ làm công tác tín dụng 654 Bảng 2.24: Tổng hợp nguyện vọng của hộ nghèo về tín dụng ưu đãi 75

DANH MỤC CÁC ĐỒ THỊ Đồ thị 2.1: Mục đích sử dụng vốn NHCSXH 69

Đồ thị 2.2: Mục đích sử dụng vốn của các dự án 69

Đồ thị 2.3: Tỷ lệ nguồn vốn NHCSXH và nguồn vốn ưu đãi các dự án đã giải ngân 76

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ Sơ đồ 2.1: Quy trình bố trí tín dụng ưu đãi thông qua các dự án 54

Sơ đồ 2.2: Quy trình cho vay vốn của NHCSXH 59

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Sau hơn 20 năm đổi mới Việt Nam đã có bước phát triển đáng kể,song Việt Nam vẫn là một nước được xếp vào diện nghèo trên thế giới, thu nhập bình quân đầu người thấp, tỷ lệ nghèo theo chuẩn quốc tế còn cao, phát triển kinh tế xã hội giữa các vùng, các khu vực ngày càng có sự chênh lệnh Đảng và Nhà nước ta đã khẳng định qua các kỳ Đại hội Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa (VIII - IX) trong đó coi xoá đói giảm nghèo là vấn đề cấp bách cần thực hiện thường xuyên liên tục để rút ngắn khoảng cách giàu nghèo với các nước trên thế giới và giữa các vùng trong nước, giữa miền núi và đồng bằng, giữa dân tộc đa số và dân tộc thiểu số,

để thực hiện phương châm “tiến tới dân giàu nước mạnh xã hội công bằng dân chủ văn minh”

Để thực hiện thắng lợi phương châm đó, việc sử dụng tốt các nguồn vốn và đáp ứng đầy đủ, kịp thời yêu cầu đối với nhiệm vụ xoá đói giảm nghèo trên cả nước là vấn đề trọng tâm, có ý nghĩa quyết định Thực

tế những năm qua cho thấy Đảng, Nhà nước và địa phương đã cụ thể hoá các bước của Nghị quyết Đại hội về xoá đói giảm nghèo bằng nhiều hình thức và quan tâm đặc biệt hơn đến khu vực miền núi, nông thôn, hải đảo Bằng chứng là trong giai đoạn từ năm 2000 đến 2009 có rất nhiều Chương trình, dự án lớn được triển khai nhằm giảm nhanh tỷ lệ nghèo như: Chương trình 135 về đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, hỗ trợ sản xuất; Chương trình 134 hỗ trợ xoá nhà tạm, khai hoang ruộng; Chương trình trồng 5 triệu ha rừng; chương trình trợ giá giống, trợ cước vận chuyển phân bón, hỗ trợ tiêu thụ nông sản; chương trình 120 đầu tư xây dựng cơ

sở hạ tầng riêng cho các xã biên giới… Các chương trình trên bước đầu

đã mang lại hiệu qủa góp phần vào cải thiện cuộc sống giúp xoá đói giảm nghèo Xong các nguồn vốn trên đã bộc lộ nhiều hạn chế: là nguồn vốn

có hạn, thời gian đầu tư ngắn, nhiều chương trình dự án đầu tư còn chồng

chéo gây thất thoát, không hiệu quả, hỗ trợ 100% tạo ra tâm lý ỷ lại Theo báo cáo tổng kết Đại hội Ban chấp hành Đảng bộ Thành phố lần thứ XXI thì các nguồn tín dụng ưu đãi đã góp phần vào công cuộc giảm nghèo tại địa phương Nhưng chưa thực sự đáp ứng được mong mỏi của nhân dân địa phương trong công cuộc xoá đói giảm nghèo nhanh và một cách bền vững

Năm 2002 chính phủ đã thành lập Ngân hàng chính sách xã hội để nhằm tách tín dụng chính sách ra khỏi tín dụng thương mại, tập hợp các nguồn vốn hỗ trợ cho xoá đói giảm nghèo vào một kênh thống nhất Từ khi thành lập đến nay, NHCSXH đã khẳng định được sự đúng đắn và phù hợp của chính sách tín dụng ưu đãi thể hiện bằng sự tăng trưởng vốn nhanh và được chính phủ giao nhiều chương trình tín dụng khác không chỉ là tín dụng cho người nghèo Tuy nhiên người sử dụng vốn vay NHCSXH tỉnh Điện Biên đã mang lại hiệu quả về mặt kinh tế như thế nào cho người nghèo ở Điện biên thì chưa được nghiên cứu đánh giá cụ

thể, vì vậy tôi mạnh dạn chọn đề tài: “Đánh giá hiệu quả sử dụng vốn

vay Ngân hàng chính sách xã hội của hộ nghèo tại thành phố Điện Biên Phủ" làm luận văn tốt nghiệp của mình và cho rằng vấn đề có ý

nghĩa lý luận và thực tiễn cho mục tiêu xoá giảm nghèo nói riêng

2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài

2.1 Mục tiêu chung

Trên cơ sở nghiên cứu ảnh hưởng của tín dụng ưu đãi thông qua NHCSXH đặc biệt là tín dụng người nghèo đến giảm tỷ lệ nghèo trên địa bàn Thành phố Điện Biên Phủ tỉnh Điện Biên đề xuất những giải pháp nâng cao hiệu quả của nguồn vốn tín dụng ưu đãi góp phần giảm nhanh tỉ

lệ nghèo một cách bền vững

2.2 Mục tiêu cụ thể

- Hệ thống hoá các vấn đề lý luận chung về tín dụng ưu đãi đối với các hộ nghèo đồng thời tập hợp kinh nghiệm giảm nghèo thông qua vốn tín dụng ở một số nước trên thế giới về lĩnh vực này

- Xác định được ảnh hưởng tín dụng ưu đãi của Ngân hàng Chính sách xã hội đến giảm tỷ lệ nghèo tại Thành phố Điện Biên Phủ tỉnh Điện Biên

- Đề xuất những quan điểm có tính định hướng và kiến nghị những giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả của việc sử dụng nguồn tín dụng ưu đãi NHCSXH đối với công tác XĐGN trên địa bàn Thành phố Điện Biên Phủ

3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

+ Đề tài tập trung những vấn đề lý luận và thực tiễn về tín dụng ưu đãi đối với hộ nghèo mà chủ yếu là đánh giá mức độ ảnh hưởng của chính sách tín dụng ưu đãi của NHCSXH đến giảm tỷ lệ nghèo

+ Đối tượng khảo sát là các hộ vay vốn tín dụng ưu đãi của NHCSXH và các hộ được hưởng tín dụng ưu đãi thông qua các chương

trình, dự án

3.2 Phạm vi nghiên cứu

* Về nội dung: Do điều kiện nghiên cứu có hạn nên đề tài chỉ tập

trung nghiên cứu các hộ vay vốn tín dụng ưu đãi NHCSXH và các hộ được hưởng tín dụng ưu đãi thông qua các chương trình, dự án

* Về không gian đề tài: Đề tài được thực hiện tại 3 phường cụ thể

là: Him lam, Tân thanh và Thanh bình trên địa bàn Thành phố Điện Biên Phủ

* Về thời gian: Số liệu được thu thập phục vụ cho nghiên cứu từ năm 2006 đến 2009

4 Ý nghĩa khoa học

Đây là luận văn đầu tiên nghiên cứu đề tài về NHCSXH tại Thành phố Điện Biên Phủ, đề tài nghiên cứu ảnh hưởng của tín dụng ưu đãi của NHCSXH đến giảm tỷ lệ nghèo trong các năm từ 2006 đến 2009 và phân tích đánh giá hiệu quả, mức độ ảnh hưởng, những tồn tại để đưa ra một số

các giải pháp kiến nghị khắc phục Vì vậy, kết quả nghiên cứu là cơ sở đầu tiên để phản ánh hiệu quả về mặt kinh tế sử dụng vốn vay NHCSXH của địa phương

5 Bố cục luận văn

Ngoài phần mở đầu và kết luận bản chuyên đề được kết cấu thành 3 chương

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài

Chương 2: Thực trạng tín dụng ưu đãi và ảnh hưởng tín dụng

ưu đãi của Ngân hàng Chính sách xã hội đến giảm tỷ lệ nghèo tại Thành phố Điện Biên Phủ

Chương 3: Một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả tín dụng ưu đãi của Ngân hàng Chính sách Xã hội đến xoá đói giảm nghèo

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI

1.1 Nghèo đói và sự cần thiết phải giảm nghèo

1.1.1 Khái niệm về nghèo đói

Nghèo đói là tình trạng của bộ phận dân cư không được hưởng và thỏa mãn nhu cầu đã được xã hội thừa nhận tùy theo trình độ phát triển kinh tế xã hội và phong tục tập quán của các địa phương

Khái niện trên đây có thể xem là định nghĩa chung nhất của nghèo đói, một định nghĩa có tính chất hướng dẫn về phương pháp đánh giá, nhận diện chủ yếu, phổ biến về nghèo đói Từ đây cho thấy nghèo đói có thể hiểu theo hai cách: nghèo tương đối và nghèo tuyệt đối

* Nghèo tương đối: Là sự thỏa mãn chưa đầy đủ nhu cầu cuộc sống

của con người như cơm ăn chưa ngon, quần áo mặc chưa đẹp, nhà ở chưa khang trang hoặc có sự so sánh người này với người khác hay giữa vùng này với vùng khác

* Nghèo tuyệt đối: Là sự không thỏa mãn những nhu cầu tối thiểu

của con người để duy trì cuộc sống như cơm ăn chưa no, áo không đủ mặc, nhà cửa không che được mưa nắng

1.1.2 Chuẩn mực xác định nghèo đói

Ở Việt Nam đã đưa ra nhiều tiêu chuẩn để đánh giá giàu nghèo như mức thu nhập, nhà ở, tiện nghi sinh hoạt, chi tiêu gia đình, hưởng thụ, văn hoá, y tế Trong đó mức thu nhập là chỉ tiêu quan trọng nhất Bộ Lao động thương binh và Xã hội là cơ quan thuộc Chính phủ được Nhà nước giao trách nhiệm nghiên cứu và công bố chuẩn nghèo của cả nước từng

thời kỳ

Chuẩn nghèo giai đoạn 2006 - 2010 theo Quyết định số: TTg, ngày 08 tháng 7 năm 2005 của Thủ tướng Chính phủ về ban hành chuẩn nghèo áp dụng cho giai đoạn 2006 - 2010

170/2005/QĐ-Bảng 1.1: Chuẩn mực nghèo giai đoạn 2006 - 2010

Giai đoạn 2006 - 2010 Giá trị đồng/tháng

Nghèo

(Nguồn: Phòng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội)

Theo cách đánh giá này thì đến đầu năm 2006, tỷ lệ hộ nghèo ở

nước ta vào khoảng 15,5 %

Còn nếu theo tiêu chuẩn đánh giá của Ngân hàng Thế giới (WB), yêu cầu về Calo theo đầu người là 2.100 Calo mỗi ngày Trên cơ sở một gói lương thực có tính đại diện và có tính đến sự biến động về giá cả theo vùng đối với từng mặt hàng, WB tính ra mức nghèo bình quân có thu nhập 1,1 triệu VND/người/năm Dựa theo tiêu chí trên, WB đã khảo sát mức sống ở Việt Nam và kết luận tính đến đầu năm 2006 ở Việt Nam có 21% dân số được xếp vào loại nghèo, trong đó 90% tập trung ở vùng nông thôn

Dù theo cách đánh giá nào đi chăng nữa thì bộ phận dân chúng nghèo khổ hiện nay ở Việt Nam vẫn còn lớn Sự thật đó bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân khác nhau Khi xem xét nguyên nhân nghèo đói của các hộ gia đình thì mới có thể có biện pháp giúp đỡ hữu hiệu

1.1.3 Đặc trưng của nghèo đói

- Nghèo đói phổ biến trong những hộ có thu nhập bấp bênh

Mặc dù Việt Nam đã đạt được những thành công rất lớn trong việc giảm tỷ lệ hộ nghèo, tuy nhiên cũng cần thấy rằng, những thành tựu này vẫn còn rất mong manh

Thu nhập của một bộ phận lớn dân cư vẫn nằm giáp danh mức nghèo, do vậy chỉ cần những điều chỉnh nhỏ về chuẩn nghèo, cũng khiến

họ rơi xuống ngưỡng nghèo và làm tăng tỷ lệ hộ nghèo

Phần lớn thu nhập của người nghèo từ nông nghiệp Với điều kiện nguồn lực rất hạn chế (đất đai, lao động, vốn), thu nhập của những người nghèo rất bấp bênh và dễ bị tổn thương trước những đột biến của mỗi gia đình và cộng đồng Nhiều gia đình tuy mức thu nhập ở trên ngưỡng nghèo nhưng vẫn giáp ranh với ngưỡng nghèo đói vì vậy khi có dao động

về thu nhập cũng có thể khiến họ trượt xuống ngưỡng nghèo Tính mùa

vụ trong sản xuất nông nghiệp cũng tạo nên khó khăn cho người nghèo

- Nghèo đói tập trung ở các vùng có điều kiện sống khó khăn

Đa số người nghèo sống trong các vùng tài nguyên thiên nhiên rất nghèo nàn, điều kiện tự nhiên khắc nghiệt như vùng núi, vùng sâu, vùng

xa hoặc ở các vùng Đồng bằng sông Cửu Long, miền Trung, do sự biến động của thời tiết (bão, lụt, hạn hán) khiến cho các điều kiện sinh sống Đặc biệt, sự kém phát triển về cơ sở hạ tầng của các vùng nghèo đã làm cho các vùng này càng bị tách biệt với các vùng khác

Bên cạnh đó, do điều kiện thiên nhiên không thuận lợi, số người cứu trợ đột xuất hàng năm khá cao khoảng 1- 1,5 triệu người Hàng năm

số hộ tái nghèo trong tổng số hộ vừa thoát khỏi nghèo vẫn còn rất lớn

- Đói nghèo tập trung trong khu vực nông thôn

Đói nghèo là một hiện tượng phổ biến ở nông thôn, trình độ tay nghề thấp, ít khả năng tiếp cận với nguồn lực trong sản xuất

- Nghèo đói trong khu vực thành thị

Trong khu vực thành thị, tuy tỷ lệ nghèo đói thấp hơn và mức sống trung bình cao hơn mức chung cả nước, nhưng mức độ cải thiện đời sống không đều Đa số người nghèo thành thị đều làm việc trong khu vực kinh

tế phi chính thức, công việc không ổn định, thu nhập bấp bênh

- Tỷ lệ hộ nghèo còn khá cao trong các vùng sâu, vùng xa, vùng núi

cao

Các vùng núi cao, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc ít người sinh sống, có tỷ lệ nghèo đói khá cao Số người nghèo tập trung tại các vùng núi phía Bắc, Bắc Trung bộ, Tây Nguyên và Duyên hải miền Trung Đây là những vùng có điều kiện sống khó khăn, địa lý cách biệt, khả năng tiếp cận với với các điều kiện sản xuất và dịch vụ còn nhiều hạn chế, hạ tầng cơ sở kém phát triển, điều kiện thiên nhiên khắc nghiệt và thiên tai xảy ra thường xuyên

- Tỷ lệ hộ nghèo đặc biệt cao ở nhóm dân tộc ít người

Trong thời gian vừa qua, Chính phủ đã đầu tư và hỗ trợ tích cực, nhưng đời sống của cộng đồng dân tộc ít người vẫn gặp nhiều khó khăn

và bất cập Mặc dù dân tộc thiểu số chỉ chiếm tỷ lệ ít trong tổng số dân cư xong lại chiếm tỷ lệ nghèo cao

1.1.4 Nguyên nhân nghèo đói

Nghèo đói là hậu quả đan xen của nhiều nhóm các yếu tố, nhưng chung quy lại thì có thể chia nguyên nhân đói nghèo của nước ta theo các nhóm sau:

1.1.4.1 Nhóm nguyên nhân do bản thân người nghèo

- Thiếu vốn sản xuất: Các tài liệu điều tra cho thấy đây là nguyên nhân chủ yếu nhất Nông dân thiếu vốn thường rơi vào vòng luẩn quẩn, sản xuất kém, làm không đủ ăn, phải đi thuê, phải đi vay để đảm bảo cuộc sống tối thiểu hàng ngày Có thể nói: Thiếu vốn sản xuất là một lực cản lớn nhất hạn chế sự phát triển của sản xuất và nâng cao đời sống của các

hộ gia đình nghèo Kết quả điều tra kinh tế hộ do phòng Thống kê Thành phố Điện Biên Phủ năm 2009 cho thấy: Thiếu vốn chiếm khoảng 70% -

90%

- Thiếu kinh nghiệm và kiến thức làm ăn: Phương pháp canh tác cổ truyền đã ăn sâu vào tiềm thức, sản xuất tự cung tự cấp là chính, thường

sống ở những nơi hẻo lánh, giao thông đi lại khó khăn, thiếu phương tiện, con cái thất học… Những khó khăn đó làm cho hộ nghèo không thể nâng cao trình độ dân trí, không có điều kiện áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào canh tác, thiếu kinh nghiệm và trình độ sản xuất kinh doanh đẫn đến năng xuất thấp, không hiệu quả

- Bệnh tật và sức khoẻ yếu kém cũng là yếu tố đẩy con người vào tình trạng nghèo đói trầm trọng

- Đất đai canh tác ít, tình trạng không có đất canh tác đang có xu hướng tăng lên

- Thiếu việc làm, không năng động tìm việc làm, lười biếng; Mặt khác do hậu quả của chiến tranh dẫn đến nhiều người dân bị mất sức lao động, nhiều phụ nữ bị góa phụ dẫn tới thiếu lao động hoặc thiếu lao động trẻ, khỏe có khả năng đảm nhiệm những công việc nặng nhọc

- Do phong tục tập quán của một bộ phận dân tộc: Du canh du cư dẫn đến nguyên nhân nghèo đói

- Gặp những rủi ro trong cuộc sống, người nghèo thường sống ở những nơi hẻo lánh, xa trung tâm, thời tiết khắc nghiệt, nơi mà thường xuyên xảy ra hạn hán, lũ lụt, lở đất, dịch bệnh… Cũng chính do thường sống ở những nơi hẻo lánh, giao thông đi lại khó khăn mà hàng hóa của

họ sản xuất thường bị bán rẻ (do chi phí giao thông) hoặc không bán được, chất lượng hàng hóa giảm sút do lưu thông không kịp thời

1.1.4.2 Nhóm nguyên nhân do môi trường tự nhiên xã hội

Điều kiện tự nhiên khắc nghiệt đã tác động sâu sắc đến sản xuất nông nghiệp của các hộ gia đình nghèo Ở những vùng khí hậu khắc nghiệt: thiên tai, lũ lụt, hạn hán, dịch bệnh, đất đai cằn cỗi, diện tích canh tác ít, địa hình phức tạp, giao thông đi lại khó khăn, cơ sở hạ tầng là những vùng có nhiều hộ nghèo đói nhất

Nhận thức xã hội yếu kém, cổ hủ, không chịu đổi mới trong cách nghĩ, sống và làm việc, lười biếng cùng với các tệ nạn xã hội cũng là những nguyên nhân gây nghèo đói

1.1.5 Đặc tính của người nghèo ở Việt Nam

Người nghèo thường có những đặc điểm tâm lý và nếp sống khác hẳn với những người khác thể hiện:

- Người nghèo thường rụt rè, tự ti, ít tiếp xúc, phạm vi giao tiếp hẹp

- Bị hạn chế về khả năng nhận thức và kỹ năng sản xuất kinh doanh Chính vì vậy, người nghèo thường tổ chức sản xuất theo thói quen, chưa biết mở mang ngành nghề và chưa có điều kiện tiếp xúc với thị trường Do đó, sản xuất mang nặng tính tự cung tự cấp, chưa tạo được sản phẩm hàng hóa và đối tượng sản xuất kinh doanh thường thay đổi

- Phong tục, tập quán sinh hoạt và những truyền thống văn hóa của người nghèo cũng tác động tới nhu cầu tín dụng

- Khoảng cách giữa ngân hàng và nơi người nghèo sinh sống đang là trở ngại, người nghèo thường sinh sống ở những nơi mà cơ sở hạ tầng còn yếu kém

- Người nghèo thường sử dụng vốn vào sản xuất nông nghiệp là chủ yếu hoặc những ngành nghề thủ công buôn bán nhỏ Do vậy, mà nhu cầu vốn thường mang tính thời vụ và rủi ro cao

1.1.6 Sự cần thiết phải giảm nghèo và hỗ trợ người nghèo

Đói nghèo là hiện tượng phổ biến của nền kinh tế thị trường và tồn tại khách quan đối với mỗi quốc gia trong quá trình phát triển; đặc biệt đối với nước ta quá trình chuyển sang nền kinh tế thị trường xuất phát điểm là nước nghèo nàn lạc hậu tình trạng đói nghèo còn phổ biến Như vậy, hỗ trợ người nghèo để đạt được mục tiêu của xã hội Xóa đói giảm nghèo sẽ hạn chế được các tệ nạn xã hội, tạo sự ổn định công bằng xã hội,

góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế Người nghèo được hỗ trợ để tự vươn lên, tạo thu nhập, từ đó làm tăng sức mua, khuyến khích sản xuất phát triển Chính vì vậy, quan điểm cơ bản của chiến lược phát triển xã hội mà Đảng ta đã đề ra là phát triển kinh tế, ổn định và công bằng xã hội nhằm thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng văn minh

1.1.7 Giảm nghèo là mục tiêu quốc gia

- Tại kỳ họp 10 Quốc hội khoá X đã đưa ra mục tiêu kế hoạch 5 năm 2001-2005 trong đó tỷ lệ nghèo đến năm 2005 phấn đấu giảm còn 10% Và kết quả đến hết năm 2005 tỷ lệ hộ nghèo trên cả nước giảm còn 5% (tiêu chí cũ)

- Mục tiêu giảm nghèo của Việt Nam đến năm 2010 xuống còn 15%

(tiêu chí mới) và coi giảm đói nghèo là ưu tiên mang lại công bằng xã hội

1.1.8 Cam kết giảm nghèo của Việt Nam với Liên hợp Quốc

Tại Hội nghị Thượng đỉnh Thiên niên kỷ của Liên Hợp Quốc năm

2000, 189 quốc gia thành viên nhất trí thông qua Tuyên bố mục tiêu Thiên niên kỷ và cam kết đạt được tám Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ vào năm 2015 Đây là sự đồng thuận chưa từng có của các nhà lãnh đạo trên thế giới về những thách thức quan trọng toàn cầu trong thế kỷ 21 cũng như cam kết chung về việc giải quyết những thách thức này

Trong 8 mục tiêu phát triển thiên nhiên kỷ của liên Hợp quốc mà Việt Nam cam kết thực hiện trong đó có mục tiêu về nghèo đói Hiện đang được Đảng và Nhà nước ta thực hiện rất tích cực và Việt Nam cam kết phấn đấu đến năm 2015 hoàn thành các mục tiêu của Liên Hợp Quốc trong đó có chỉ tiêu giảm nghèo

1.1.9 Kế hoạch giảm nghèo của địa phương đưa ra

Tại địa phương bằng việc cụ thể hoá các chỉ tiêu qua Nghị quyết BCH Đảng bộ thành phố lần thứ XX và XXI Trong đó nêu rõ xoá đói

giảm nghèo là chỉ tiêu rất quan trọng trong cả giai đoạn phải tập trung nỗ lực để giảm nghèo giúp nhân dân vươn lên làm giàu cụ thể là chương trình 5 cây 4 con thế mạnh của thành phố (5 cây: Cây lúa, ngô, mía, cây

ăn quả và cây cà phê; 4 con: con trâu, bò, lợn và con cá), thành phố Điện Biên Phủ tập trung mọi nguồn lực, tranh thủ nguồn vốn TW, tỉnh, pháp huy tối đa nội lực, lợi thế của từng vùng và pháp huy truyền thống lao động trong các dân tộc trên địa bàn phấn đấu mục tiêu đến năm 2010 tỷ lệ nghèo còn dưới 15%

Bảng 1.2: Nghị quyết BCH Đảng bộ TP khóa XXI (2006-2010)

(%)

Kết quả đạt đƣợc

(%)

Chỉ tiêu

(%)

Kết quả đạt đƣợc

(%)

Chỉ tiêu

(%)

Kết quả đạt đƣợc

(%)

Chỉ tiêu

(%)

Kết quả đạt đƣợc

(%)

Tóm lại, hỗ trợ người nghèo là một tất yếu khách quan Xuất phát

từ lý do của sự đói nghèo có thể khẳng định một điều: mặc dù kinh tế đất nước có thể tăng trưởng nhưng nếu không có chính sách và chương trình riêng về XĐGN thì các hộ gia đình nghèo không thể thoát ra khỏi đói nghèo được Chính vì vậy, Chính phủ đã đề ra những chính sách đặc biệt trợ giúp người nghèo, nhằm thu hẹp dần khoảng cách giữa giàu và nghèo Tất nhiên Chính phủ không phải tạo ra cơ chế bao cấp mà tạo ra cơ hội cho hộ nghèo vươn lên bằng những chính sách và giải pháp Cụ thể là:

- Điều tra, nắm bắt được tình trạng hộ nghèo và thực hiện nhiều chính sách đồng bộ: tạo việc làm, chuyển giao kỹ thuật, xây dựng cơ sở

hạ tầng với quy mô nhỏ ở những vùng nghèo, cho hộ nghèo vay vốn với lãi suất ưu đãi, đồng thời cung cấp thông tin cần thiết để họ có thể tiếp cận với thị trường và hòa nhập với cộng đồng

- Tiếp tục triển khai mở rộng Chương trình mục tiêu Quốc gia

XĐGN của Thủ tướng Chính phủ Hàng năm, Chính phủ dành ra một tỉ lệ trong tổng chi ngân sách để bổ sung quỹ cho vay XĐGN

- Kết hợp chương trình mục tiêu Quốc gia XĐGN với các chương trình kinh tế xã hội khác như: Chương trình khuyến nông, khuyến lâm; chương trình phát triển các ngành công nghiệp và dịch vụ; chương trình 134; chương trình 135; chương trình 5 triệu ha rừng trồng; chương trình trợ giá, trợ cước vận chuyển; chương trình nước sạch vệ sinh môi trường nông thôn; dân số kế hoạch hóa gia đình; xóa mù chữ…

- Thực hiện một số chính sách khuyến khích và giúp đỡ hộ nghèo như: miễn giảm thuế, viện phí, học phí… đối với hộ nghèo không còn khả năng lao động tạo ra nguồn thu nhập, Nhà nước trợ cấp hàng tháng và vận động các tổ chức đoàn thể, quần chúng, các nhà hảo tâm giúp đỡ dưới nhiều hình thức khác nhau

- Mở rộng sự hợp tác quốc tế với các tổ chức Chính phủ, tổ chức phi Chính phủ để giúp đỡ lẫn nhau về nguồn lực và trao đổi kinh nghiệm

Thực tế cho thấy có rất nhiều hình thức hỗ trợ để thực hiện chương trình XĐGN nhưng hình thức tín dụng có hoàn trả là có hiệu quả hơn cả

Để thấy được tính ưu việt của nó chúng ta hãy đi tìm hiểu vai trò của

kênh tín dụng ưu đãi của NHCSXH đối với hộ nông dân nghèo

1.2 Tín dụng đối với hộ nghèo

1.2.1 Khái niệm tín dụng

Về bản chất, tín dụng là quan hệ vay mượn lẫn nhau và hoàn trả cả gốc và lãi trong một khoảng thời gian nhất định đã được thỏa thuận giữa người đi vay và người cho vay Hay nói một cách khác, tín dụng là một phạm trù kinh tế, trong đó mỗi cá nhân hay tổ chức nhường quyền sử dụng một khối lượng giá trị hay hiện vật cho một cá nhân hay tổ chức khác với thời hạn hoàn trả cùng với lãi suất, cách thức vay mượn và thu hồi món vay… Tín dụng ra đời, tồn tại và phát triển cùng với nền sản xuất hàng hóa Trong điều kiện nền kinh tế còn tồn tại song song hàng

hóa và quan hệ hàng hóa tiền tệ thì sự tồn tại của tín dụng là một tất yếu khách quan

1.2.2 Tín dụng đối với người nghèo và các đối tượng chính sách khác

* Khái niệm tín dụng đối với người nghèo:

Tín dụng đối với người nghèo là những khoản tín dụng chỉ dành riêng cho những người nghèo, có sức lao động, nhưng thiếu vốn để phát triển sản xuất trong một thời gian nhất định phải hoàn trả số tiền gốc và lãi; tuỳ theo từng chương trình khác nhau mà có mức lãi suất ưu đãi khác nhau nhằm giúp người nghèo mau chóng vượt qua nghèo đói vươn lên hoà nhập cùng cộng đồng Tín dụng đối với người nghèo hoạt động theo những mục tiêu, nguyên tắc, điều kiện riêng, khác với các loại hình tín dụng của các Ngân hàng Thương mại mà nó chứa đựng những yếu tố cơ bản sau

* Mục tiêu: Tín dụng đối với người nghèo nhằm vào việc giúp

những người nghèo đói có vốn phát triển sản xuất kinh doanh nâng cao đời sống, hoạt động vì mục tiêu XĐGN, không vì mục đích lợi nhuận

* Nguyên tắc cho vay: Cho vay hộ nghèo có sức lao động nhưng thiếu

vốn sản xuất kinh doanh Hộ nghèo vay vốn phải là những hộ được xác định theo chuẩn mực nghèo đói do Bộ LĐ-TBXH hoặc do địa phương công bố trong từng thời kỳ Thực hiện cho vay có hoàn trả (gốc và lãi) theo kỳ hạn đã thoả thuận

* Điều kiện: Có một số điều kiện, tuỳ theo từng nguồn vốn, thời kỳ

khác nhau, từng địa phương khác nhau có thể quy định các điều kiện cho phù hợp với thực tế Nhưng một trong những điều kiện cơ bản nhất của tín dụng đối với người nghèo đó là: Khi được vay vốn không phải thế chấp tài sản

1.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả tín dụng chính sách

- Hoạt động tín dụng đối với hộ nghèo và các đối tượng chính sách

là hoạt động có tính rủi ro cao Ngoài những nguyên nhân khách quan như thiên tai, bão lụt, dịch bệnh đối với cây trồng vật nuôi thường xẩy

ra trên diện rộng, thiệt hại lớn còn là những nguyên nhân khác từ bản thân

hộ nghèo như: Thiếu kiến thức làm ăn, sản phẩm làm ra không tiêu thụ được, sức cạnh tranh kém, ảnh hưởng đến chất lượng và hiệu quả đầu tư

- Do cơ sở hạ tầng kém phát triển ở vùng sâu, vùng xa, có những

xã chưa có đường giao thông đến xã nên nhiều hộ nghèo chưa có điều kiện biết và tiếp xúc để được sử dụng vốn Ngân hàng, hơn nữa trình độ dân trí chưa cao là những cản trở cho việc thực hiện các chính sách tín dụng đối với hộ nghèo

- Vốn tín dụng Ngân hàng chưa đồng bộ với các giải pháp khuyến nông, khuyến lâm, khuyến ngư, cung cấp vật tư kỹ thuật cho sản xuất và

tổ chức thị trường, lồng ghép các chương trình kinh tế xã hội đối với nông nghiệp nông thôn nông dân còn nhiều vấn đề khó khăn nên điều kiện nâng cao hiệu quả còn nhiều tồn tại, vốn và hiệu quả đầu tư thấp

- Việc xác định đối tượng hộ nghèo vay vốn còn nhiều bất cập Theo cơ chế phải là hộ nghèo thiếu vốn sản xuất kinh doanh và phải được bình xét tại các tổ dân cư và Uỷ ban Nhân dân xã xác nhận nhưng danh sách đơn thuần chỉ là danh sách hộ nghèo, trong đó nhiều hộ không có điều kiện và năng lực tổ chức sản xuất, hộ nghèo thuộc diện cứu trợ xã hội hoặc có những hộ không thuộc hộ nghèo cũng có trong danh sách được vay vốn, điều này ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả tín dụng đối với

hộ nghèo

- Phương thức đầu tư chưa phong phú dẫn đến một số hộ sử dụng vốn vay sai mục đích, vốn vay không phát huy hiệu quả, ảnh hưởng tới hiệu quả đầu tư vốn

1.4 Kinh nghiệm ở một số nước trên thế giới về cho vay đối với người nghèo và bài học kinh nghiệm với Việt Nam

1.4.1 Bangladesh

Ở đây có ngân hàng Grameen (GB) là ngân hàng chuyên phục vụ người nghèo, chủ yếu là phụ nữ nghèo Để phát triển, GB phải tự bù đắp các chi phí hoạt động Như vậy, GB hoạt động như các ngân hàng thương

mại khác không được bao cấp từ phía Chính phủ GB thực hiện cơ chế lãi suất thực dương, do vậy lãi suất cho vay tới các thành viên luôn cao hơn lãi suất trên thị trường GB cho vay tới các thành viên thông qua nhóm tiết kiệm và vay vốn GB cho vay không áp dụng biện pháp thế chấp tài sản mà chỉ cần tín chấp qua các nhóm tiết kiệm và vay vốn Thủ tục vay vốn của GB rất đơn giản và thuận tiện, người vay vốn chỉ cần làm đơn và nhóm bảo lãnh là đủ Nhưng ngân hàng có cơ chế kiểm tra rất chặt chẽ, tạo cho người nghèo sử dụng vốn đúng mục đích và có hiệu quả Để phục

vụ đúng đối tượng người vay phải đủ chuẩn mực đói nghèo, nghĩa là hộ gia đình phải có dưới 400m2

đất canh tác và mức thu nhập bình quân đầu người dưới 100 USD/ năm GB được quyền đi vay để cho vay và được ủy thác nhận tài trợ từ các tổ chức trong và ngoài nước, huy động tiền gửi, tiết kiệm của các thành viên, quản lý các quỹ của nhóm và được phát hành trái phiếu vay nợ GB hoạt động theo cơ chế lãi suất thực dương, được Chính phủ cho phép hoạt động theo luật riêng, không bị chi phối bởi luật tài chính và luật ngân hàng hiện hành của Bangladesh

1.4.2 Thái lan

Ngân hàng nông nghiệp và hợp tác xã tín dụng (BAAC) là ngân hàng thương mại quốc doanh do Chính phủ thành lập Hàng năm được Chính phủ tài trợ vốn để hỗ trợ vốn để thực hiện chương trình hỗ trợ vốn cho nông dân nghèo Những người có mức thu nhập dưới 1.000 Bath/ năm và những người nông dân có diện tích đất ruộng thấp hơn mức trung bình trong khu vực thì được ngân hàng cho vay mà không cần phải thế chấp tài sản, chỉ cần thế chấp bằng sự cam kết bảo đảm của nhóm, tổ hợp tác sản xuất Lãi suất cho vay đối với hộ nông dân nghèo thường được giảm từ 1-3%/ năm so với lãi suất cho vay các đối tượng khác Kết quả là năm 2006 BAAC tiếp cận được 95% khách hàng là nông dân Sở dĩ có được điều này là một phần do Chính phủ đã quy định các ngân hàng thương mại khác phải dành 20% số vốn huy động được để cho vay lĩnh

vực nông thôn Số vốn này có thể cho vay trực tiếp hoặc gửi vào BAAC nhưng thông thường các ngân hàng thường gửi BAAC

1.4.3 Malaysia

Trên thị trường chính thức hiện nay của Malaysia, việc cung cấp tín dụng cho lĩnh vực nông thôn chủ yếu do ngân hàng nông nghiệp Malaysia (BPM) đảm nhận Đây là ngân hàng thương mại quốc doanh, được Chính phủ thành lập và cấp 100% vốn tự có ban đầu BPM chú trọng cho vay trung và dài hạn theo các dự án và các chương trình đặc biệt Ngoài ra BPM còn cho vay hộ nông dân nghèo thông qua các tổ chức tín dụng trung và dài hạn theo các dự án và các chương trình đặc biệt Ngoài ra, ngân hàng còn có cho vay hộ nông dân nghèo thông qua các tố chức tín dụng trung gian khác như: Ngân hàng nông thôn và hợp tác xã tín dụng Ngoài ra, Chính phủ còn buộc các ngân hàng thương mại khác phải gửi 20,5% số tiền huy động được vào ngân hàng trung ương (trong đó có 3% dự trữ bắt buộc) để làm vốn cho vay đối với nông nghiệp

- nông thôn BPM không phải gửi tiền dự trữ bắt buộc ở ngân hàng trưng

ương và không phải nộp thuế cho Nhà nước

1.4.4 Bài học kinh nghiệm có khả năng vận dụng vào Việt Nam

Từ thực tế ở một số nước trên thế giới, với lợi thế của người đi sau, Việt Nam chắc chắn sẽ học hỏi và rút ra được nhiều bài học bổ ích cho mình làm tăng hiệu quả hoạt động tín dụng của Ngân hàng đặc biệt là tín dụng ưu đãi Tuy vậy, vấn đề là áp dụng như thế nào cho phù hợp với tình hình Việt Nam lại là vấn đề đáng quan tâm; bởi lẽ mỗi mô hình phù hợp với hoàn cảnh cũng như là điều kiện kinh tế của chính nước đó Vì vậy, khi áp dụng cần vận dụng một cách có sáng tạo vào các mô hình cụ thể của Việt Nam Sự sáng tạo như thế nào thể hiện ở trình độ của những nhà hoạch định chính sách Qua việc nghiên cứu hoạt động ngân hàng một số nước rút ra một số bài học có thể vận dụng vào Việt Nam

Tín dụng ngân hàng cho hộ nghèo cần được trợ giúp từ phía Nhà

nước Vì cho vay hộ nghèo gặp rất nhiều rủi ro Trước hết là rủi ro về nguồn vốn Khó khăn này cần có sự giúp đỡ từ phía Nhà nước Điều này các nước Thái lan và Malaysia đã làm Sau đến là rủi ro về cho vay, có nghĩa là rủi ro mất vốn Nhà nước phải có chính sách cấp bù cho những khoản tín dụng bị rủi ro bất khả kháng mà không thu hồi được

Phát triển thị trường tài chính nông thôn và quản lý khách hàng cho những món vay nhỏ Ngân hàng thương mại kinh doanh tín dụng đối với những ngành có tỷ suất lợi nhuận cao, tạo thuận lợi để hỗ trợ các hợp tác

xã, ngân hàng làng, ngân hàng cổ phần… để tạo kênh dẫn vốn tới hộ nông dân, đặc biệt là nông dân nghèo Các ngân hàng thương mại cung cấp các dịch vụ giám sát và điều hòa vốn tới các kênh dẫn vốn nêu trên, tạo ra định chế tài chính trung gian có thể đảm nhận dịch vụ bán lẻ tới hộ gia đình

Tiết giảm đầu mối quản lý: Các ngân hàng thúc đẩy để tạo nên các nhóm Liên đới trách nhiệm, cung cấp cho ban quản lý kiến thức khả năng quản lý sổ sách, giám sát món vay tới từng thành viên của nhóm… từ đó ngân hàng hạch toán cho vay theo từng nhóm chứ không tới từng thành viên

Từng bước tiến tới hoạt động theo cơ chế lãi suất thực dương Lãi suất cho vay đối với người nghèo không nên quá thấp bởi vì lãi suất quá thấp sẽ không huy động được tiềm năng về vốn ở nông thôn, người vay vốn không chịu tiết kiệm và vốn được sử dụng không đúng mục đích, kém hiệu quả kinh tế

Tóm lại: Thực hiện công cuộc xoá đói giảm nghèo ở mỗi nước đều

có cách làm khác nhau, thành công ở một số nước đều bắt nguồn từ thực tiễn của chính nước đó Ở Việt Nam, trong thời gian qua đã bước đầu rút

ra được bài học kinh nghiệm của các nước trên thế giới về việc giải quyết nghèo đói

Tin tưởng rằng trong thời gian tới, bằng việc giải quyết những vấn

đề còn tồn tại và tạo những hướng đi đúng đắn giữa các định chế tài chính phục vụ vốn cho người nghèo ở nước ta với những giải pháp hợp lý giúp cho hộ nghèo có thêm vốn để đầu tư và mở rộng sản xuất vượt ra biên giới đói nghèo

1.5 Các nguồn vốn tín dụng ƣu đãi cho XĐGN trong thời gian qua

1.5.1 Tín dụng ưu đãi thông qua Ngân hàng Chính sách xã hội

Tiền thân là Ngân hàng phục vụ người nghèo Đây là ngân hàng Nhà nước, là một bộ phận làm dịch vụ cho hộ nghèo vay của Ngân hàng nông nghiệp được tổ chức thành bộ máy quản lý chuyên trách riêng, có con dấu riêng và bảng cân đối riêng Nguồn vốn chủ yếu từ Chính phủ và NHNN NHCSXH cho hộ nghèo vay lãi suất thấp để phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập, góp phần thực hiện mục tiêu XĐGN của Chính phủ Việc xét duyệt cho vay vốn và thu hồi vốn được thực hiện thông qua Ban XĐGN ở địa phương, Hội phụ nữ, Đoàn thanh niên, Hội nông dân

Hiện nay Chi nhánh Ngân hàng chính sách xã hội tỉnh Điện Biên đã thực hiện 11/18 chương trình, dự án cho vay của NHCSXH gồm:

1 Chương trình cho vay hộ nghèo theo quyết định 78/QĐ

2 Chương trình cho vay giải quyết việc làm

3 Chương trình cho vay các đối tượng chính sách đi lao động có thời hạn ở nước ngoài

4 Chương trình cho vay nước sạch và VSMT nông thôn

5 Chương trình cho vay HSSV có hoàn cảnh khó khăn

6 Chương trình cho vay hộ SXKD thuộc vùng khó khăn

7 Chương trình cho vay hộ đồng bào dân tộc TSĐBKK

8 Chương trình cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ

9 Chương trình cho vay làm nhà hộ nghèo theo quyết định 167 10.Chương trình cho vay thương nhân HĐTM vùng khó khăn 11.Chương trình cho vay hộ nghèo 30A

1.5.2 Tín dụng ưu đãi thông qua Chương trình, dự án của Chính phủ

Trong giai đoạn 2001 - 2005 và 2006 - 2010 Đảng và Nhà nước ta

đã cụ thể hoá Nghị quyết về công tác xoá đói, giảm nghèo bằng việc cho triển khai rất nhiều các Chương trình phát triển kinh tế nhằm xoá đói giảm nghèo và cam kết của Việt Nam với Liên Hợp Quốc về thực hiện mục tiêu thiên nhiên kỷ Tại khu vực nông thôn, miền núi với nhiều hình thức, từ đầu tư trực tiếp đến gián tiếp, hỗ trợ… như: Chương trình 135 giai đoạn I được ban hành tại Quyết định số: 135/1998/QĐ-TTg ngày 31/7/1998 của Thủ tướng Chính phủ, phê duyệt Chương trình phát triển kinh tế - xã hội các xã đặc biệt khó khăn miền núi và vùng sâu, vùng xa; Chương trình 135 giai đoạn II tại QĐ số: 07/QĐ-TTg ngày 10/01/2006 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt chương trình phát triển kinh tế xã hội các xã đặc khó khăn vùng đồng bào dân tộc và miền núi giai đoạn đoạn 2006-2010; Quyết định số: 134/QĐ-TTg ngày 20/7/2004 của Thủ tướng Chính phủ về chính sách hỗ trợ đất sản xuất, đất ở, nhà ở và nước sinh hoạt cho đồng bào dân tộc thiểu số nghèo đời sống khó khăn; Nghị quyết số: 08/1997/QH10 của Quốc hội về việc triển khai Dự án trồng mới

5 triệu ha rừng giai đoạn 1998 - 2010; trợ cước, trợ giá giống theo Nghị định số: 02/2002/NĐ-CP ngày 03/1/2002 của Thủ tướng Chính phủ sửa đổi bổ sung một số điều của Nghị định số: 20/1998/NĐ-CP ngày 31/3/1998 của Chính phủ về phát triển thương mại miền núi, hải đảo và vùng đồng bào dân tộc;… để đến năm 2010 tỷ lệ nghèo của nước ta còn 10%, thoát khỏi nước nghèo trở thành một nước có thu nhập trung bình

1.5.3 Nguồn tín dụng ưu đãi huy động tại địa phương vào công tác XĐGN

Tại địa phương bằng việc cụ thể hoá các chỉ tiêu qua Nghị quyết BCH Đảng bộ thành phố lần thứ XX và XXI Trong đó nêu rõ xoá đói giảm nghèo là chỉ tiêu rất quan trọng trong cả giai đoạn phải tập trung nỗ lực để giảm nghèo giúp nhân dân vươn lên làm giàu tập cụ thể là chương

trình 5 cây 4 con thế mạnh của thành phố Thành phố đã tập trung mọi

nguồn lực tranh thủ nguồn vốn TW, tỉnh, pháp huy tối đa nguồn nội lực,

lợi thế của từng vùng và pháp huy truyền thống lao động trong các dân tộc trên địa bàn phấn đấu mục tiêu đến năm 2010 tỷ lệ nghèo còn dưới 15% Hàng năm thành phố trích từ nguồn vượt thu ngân sách trên địa bàn để bổ sung vào quỹ XĐGN của địa phương, đồng thời huy động các tổ chức, cá nhân trên địa bàn giúp đỡ các hộ nghèo

1.6 Một số kết luận rút ra từ nghiên cứu lý luận và thực tiễn

Từ phân tích cơ sở lý luận và thực tiễn về tín dụng ưu đãi cho xóa đói giảm nghèo ở nhiều nước trên thế giới cũng như ở Việt Nam cho phép chúng ta rút ra một số kết luận sau đây:

1.6.1 Tín dụng ưu đãi rất cần thiết với việc xóa đói giảm nghèo

Tín dụng ưu đãi là một trong những yếu tố để phát triển nông nghiệp, nhất là giúp các hộ nghèo Tín dụng ưu đãi là cần thiết cho các vùng mà nông dân đang gặp nhiều khó khăn về đời sống và kinh tế, cho các thời điểm mà nông dân thực sự đáp ứng nhu cầu bức thiết của nông dân và nông thôn Vì thế tùy theo điều kiện của từng quốc gia, Chính phủ vẫn nên có những chương trình tín dụng ưu đãi cho phát triển nông nghiệp và kinh tế nông thôn, cho hộ nông thôn nghèo thiếu vốn sản xuất,

để thực hiện các mục tiêu XĐGN, công bằng xã hội và CNH, HĐH nông nghiệp nông thôn

1.6.2 Vai trò của tín dụng ngân hàng đối với hộ nghèo

Trong nhiều nguyên nhân dẫn đến nghèo đói, có nguyên nhân chủ yếu

và cơ bản là do thiếu vốn, thiếu kiến thức làm ăn Vốn, kỹ thuật, kiến thức làm ăn là “chìa khoá” để người nghèo vượt khỏi ngưỡng nghèo đói Do không đáp ứng đủ vốn nhiều người rơi vào tình thế luẩn quẩn làm không đủ

ăn, phải đi làm thuê, vay nặng lãi, bán lúa non, cầm cố ruộng đất, chặt phá rừng… mong đảm bảo được cuộc sống tối thiểu hàng ngày, nhưng nguy cơ nghèo đói vẫn thường xuyên đe doạ họ Mặt khác do thiếu kiến thức làm ăn nên họ chậm đổi mới tư duy làm ăn, bảo thủ với phương thức làm ăn cũ cổ

truyền, không áp dụng kỹ thuật mới để tăng năng suất lao động làm cho sản phẩm sản xuất ra kém hiệu quả Thiếu kiến thức và kỹ thuật làm ăn là một cản lực lớn nhất hạn chế tăng thu nhập và cải thiện đời sống hộ gia đình nghèo Khi giải quyết được vốn cho người nghèo có tác động hiệu quả thiết thực

+ Là động lực giúp người nghèo vượt qua nghèo đói

Người nghèo đói do nhiều nguyên nhân, như: Già, yếu, ốm đau, không có sức lao động, do đông con dẫn đến thiếu lao động, do mắc tệ nạn xã hội, do lười lao động, do thiếu kiến thức trong sản xuất kinh doanh, do điều kiện tự nhiên bất thuận lợi, do không được đầu tư, do thiếu vốn trong thực tế ở nông thôn Việt Nam bản chất của những người nông dân là tiết kiệm cần cù, nhưng nghèo đói là do không có vốn

để tổ chức sản xuất, thâm canh, tổ chức kinh doanh Vì vậy, vốn đối với

họ là điều kiện tiên quyết, là động lực đầu tiên giúp họ vượt qua khó khăn

để thoát khỏi đói nghèo Khi có vốn trong tay, với bản chất cần cù của người nông dân, bằng chính sức lao động của bản thân và gia đình họ có điều kiện mua sắm vật tư, phân bón, cây con giống để tổ chức sản xuất thực hiện thâm canh tạo ra năng xuất và sản phẩm hàng hoá cao hơn, tăng thu nhập, cải thiện đời sống

+ Tạo điều kiện cho người nghèo không phải vay nặng lãi, nên hiệu quả hoạt động kinh tế được nâng cao hơn

Những người nghèo đói do hoàn cảnh bắt buộc hoặc để chi dùng cho sản xuất hoặc để duy trì cho cuộc sống họ là những người chịu sự bóc lột bằng thóc hoặc bằng tiền nhiều nhất của nạn cho vay nặng lãi hiện nay Chính vì thế khi nguồn vốn tín dụng đến tận tay người nghèo với số lượng khách hàng lớn thì các chủ cho vay nặng lãi sẽ không có thị trường hoạt động

+ Giúp người nghèo nâng cao kiến thức tiếp cận với thị trường, có điều kiện hoạt động sản xuất kinh doanh trong nền kinh tế thị trường

Cung ứng vốn cho người nghèo theo chương trình, với mục tiêu đầu tư cho sản xuất kinh doanh để XĐGN, thông qua kênh tín dụng thu hồi vốn và lãi đã buộc những người vay phải tính toán trồng cây gì, nuôi con gì, làm nghề gì và làm như thế nào để có hiệu quả kinh tế cao Để làm được điều đó họ phải tìm hiểu học hỏi kỹ thuật sản xuất, suy nghĩ biện pháp quản lý từ đó tạo cho họ tính năng động sáng tạo trong lao động sản xuất, tích luỹ được kinh nghiệm trong công tác quản lý kinh tế Mặt khác, khi số đông người nghèo đói tạo ra được nhiều sản phẩm hàng hoá thông qua việc trao đổi trên thị trường làm cho họ tiếp cận được với kinh tế thị trường một cách trực tiếp

+ Góp phần trực tiếp vào việc chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp nông thôn, thực hiện việc phân công lại lao động xã hội

Trong nông nghiệp vấn đề quan trọng hiện nay để đi lên một nền sản xuất hàng hoá lớn đòi hỏi phải áp dụng các biện pháp khoa học kỹ thuật mới vào sản xuất Đó là việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi và đưa các loại giống mới có năng suất cao vào áp dụng trong thực tiễn sản xuất

và phải được thực hiện trên diện rộng Để làm được điều này đòi hỏi phải đầu tư một lượng vốn lớn, thực hiện được khuyến nông, khuyến lâm, khuyến ngư những người nghèo phải được đầu tư vốn họ mới có khả năng thực hiện Như vậy, thông qua công tác tín dụng đầu tư cho người nghèo đã trực tiếp góp phần vào việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn thông qua áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất, tạo ra các ngành nghề dịch vụ mới trong nông nghiệp đã trực tiếp góp phần vào việc phân công lại lao động trong nông nghiệp và lao động xã hội

+ Cung ứng vốn tín dụng ưu đãi cho người nghèo góp phần xây dựng nông thôn mới

Xoá đói giảm nghèo là nhiệm vụ của toàn Đảng, toàn dân, của các cấp, các ngành Tín dụng cho người nghèo thông qua các quy định về mặt

nghiệp vụ cụ thể của nó như việc bình xét công khai những người được vay vốn, việc thực hiện các tổ tương trợ vay vốn, tạo ra sự tham gia phối hợp chặt chẽ giữa các đoàn thể chính trị xã hội, của cấp uỷ, chính quyền

-> Thông qua các tổ tương trợ tạo điều kiện để những người vay vốn

có cùng hoàn cảnh gần gũi, nêu cao tính tương thân, tương ái giúp đỡ lẫn nhau tăng cường tình làng, nghĩa xóm, tạo niềm tin ở dân đồi với Đảng, Nhà nước

Kết quả phát triển kinh tế đã làm thay đổi đời sống kinh tế ở nông thôn, an ninh, trật tự an toàn xã hội phát triển tốt, hạn chế được những mặt tiêu cực, tạo ra được bộ mặt mới trong đời sống kinh tế xã hội và nông thôn

1.7 Ảnh hưởng của tín dụng ưu đãi đối với hộ nghèo

Ảnh hưởng tín dụng là một khái niệm tổng hợp bao hàm ý nghĩa toàn diện về kinh tế, chính trị xã hội, an ninh quốc phòng Có thể hiểu hiệu quả tín dụng đối với hộ nghèo là sự thoả mãn nhu cầu về sử dụng vốn giữa chủ thể Ngân hàng và người vay vốn, những lợi ích kinh tế mà

xã hội thu được và đảm bảo sự tồn tại và phát triển của Ngân hàng

* Xét về mặt kinh tế:

- Tín dụng hộ nghèo giúp người nghèo thoát khỏi đói nghèo sau một quá trình X ĐGN cuộc sống đã khá lên và mức thu nhập đã ở trên chuẩn nghèo, có khả năng vươn lên hoà nhập với cộng đồng Góp phần

giảm tỷ lệ đói nghèo, phục vụ cho sự phát triển và lưu thông hàng hoá, góp phần giải quyết công ăn việc làm, khai thác khả năng tiềm tàng trong nền kinh tế, thúc đẩy quá trính tích tụ và tập trung sản xuất, giải quyết tốt mối quan hệ tăng trưởng tín dụng và tăng trưởng kinh tế

- Giúp cho người nghèo xác định rõ trách nhiệm của mình trong quan hệ vay mượn, khuyến khích người nghèo sử dụng vốn vào mục đích kinh doanh tạo thu nhập để trả nợ Ngân hàng, tránh sự hiểu nhầm tín dụng là cấp phát

* Xét về mặt xã hội:

- Tín dụng cho hộ nghèo góp phần xây dựng nông thôn mới, làm thay đổi cuộc sống ở nông thôn, an ninh, trật tự an toàn xã hội phát triển tốt, hạn chế được những mặt tiêu cực Tạo ra bộ mặt mới trong đời sống kinh tế xã hội ở nông thôn

- Tăng cường sự gắn bó giữa các hội viên với các tổ chức hội, đoàn thể của mình thông qua việc hướng dẫn giúp đỡ kỹ thuật sản xuất, kinh nghiệm quản lý kinh tế gia đình Nêu cao tinh thần tương thân tương ái giúp đỡ lẫn nhau, tăng cường tình làng nghĩa xóm, tạo niềm tin của người dân đối với Đảng và Nhà nước

- Góp phần trực tiếp vào chuyển đổi cơ cấu kinh tế ở nông thôn thông qua áp dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất, tạo ra các ngành nghề, dịch vụ mới trong nông nghiệp đã góp phần thực hiện phân công lại lao động trong nông nghiệp và lao động xã hội

Phương pháp luận của phép biện chứng duy vật và lịch sử được sử dụng xuyên suốt trong cả quá trình nguyên cứu, điều tra, xem xét các vấn

đề đặt ra, đảm bảo tính khách quan và khoa học của vấn đề nghiên cứu trong những điều kiện cụ thể

1.8.2 Phương pháp tiếp cận, điều tra, tổng hợp số liệu

Có sự tham gia của người dân và các đối tác có liên quan trong quá

trình thu thập thông tin, phân tích đánh giá hiện trạng, phát hiện các tiềm năng, cơ hội cũng như khó khăn, thách thức và đề xuất giải pháp xoá đói giảm nghèo

Sử dụng hệ thống các phương pháp thống kê kinh tế để tiến hành các hoạt động điều tra thu thập số liệu, tổng hợp và phân tích số liệu có trình tự đảm bảo tính khoa học để nhận biết, nắm bắt tình hình, đánh giá phân tích các mỗi quan hệ tương quan, rút ra các kết luận ban đầu giúp cho việc nghiên cứu vấn đề được sâu sắc hơn

- Phương pháp thu thập thông tin, số liệu

Thu thập các thông tin về địa bàn: Các thông tin được thu thập từ các nguồn tài liệu khác nhau: Văn phòng Thành ủy, văn phòng HĐND-UBND, Phòng Thống kê, phòng Lao động thương binh và xã hội, phòng Tài chính - Kế hoạch, Phòng kinh tế, NHCSXH, các hội đoàn thể, Website NHCSXH, Website Chính phủ …

Số liệu sơ cấp: Thu thập thông tin sơ cấp theo các phương pháp:

Phỏng vấn người dân theo bộ câu hỏi điều tra; quan sát thực tế; đánh giá nông thôn có sự tham gia của người dân

Để có được số liệu sơ cấp, chúng tôi tiến hành phỏng vấn trực tiếp các hộ được hưởng lợi tham gia vay tín dụng ưu đãi của NHCSXH và hộ được hưởng lợi tín dụng ưu đãi từ các chương trình, dự án mang tính chất giảm nghèo trên địa bàn thành phố Điện Biên( cụ thể là trên địa bàn 3 phường lớn của thành phố) Các hộ được chọn điều tra là hộ thuộc diện được vay tín dụng ưu đãi của NHCSXH và hộ diện được hưởng nguồn tín

dụng ưu đãi thông qua các dự án, để tìm hiểu về tình hình vay và sử dụng tín dụng theo các nội dung tại các phiếu điều tra đã được chuẩn bị sẵn Có

tổ chức hội thảo, trao đổi giữa các hộ vay tín dụng, giữa các tổ chức, các chương trình tín dụng về những vấn đề liên quan đến nội dung và mục đích nghiên cứu, đi khảo sát thực tế và nắm bắt tình hình và kết quả sử dụng nguồn tín dụng của các hộ vay vốn và hộ được hưởng tín dụng ưu đãi tại địa bàn thành phố chúng tôi dự kiến điều tra phỏng vấn 240 hộ được hưởng lợi tín dụng ưu đãi và thu thập đầy đủ các thông tin liên quan phục vụ quá trình nghiên cứu

Số liệu thứ cấp: khi nghiên cứu các chỉ tiêu về điều kiện tự nhiên,

kinh tế - xã hội, tình hình cho vay nói chung, chúng tôi dựa vào các số liệu đã được công bố như: các tài liệu, báo cáo phát triển kinh tế - xã hội, báo cáo xóa đói giảm nghèo và việc làm của thành phố, báo cáo kết quả hoạt động của NHCSXH 4 năm từ 2006-2009 và số liệu 3 phường điều tra từ năm 2006 - 2009, Ngoài ra các báo cáo khoa học và kết quả nghiên cứu của nhiều tác giả công bố trên các sách báo, iternet, tạp chí chuyên ngành NHCSXH được sử dụng làm tài liệu tham khảo

Tổng hợp tài liệu: Tổng hợp tài liệu được tiến hành dựa trên phương pháp thống kê các tiêu thức khác nhau như: phân loại hộ, vùng, dân tộc, trình độ học văn hoá, trình độ học vấn… Số liệu được sử lý trên máy tính nhờ các chương trình phần mềm thích hợp Trong đó, việc xem xét đánh giá cho được hoạt động của NHCSXH và ảnh hưởng của nguồn vốn tín dụng ưu đãi đến giảm tỷ lệ nghèo của các hộ được ưu tiên tổng hợp

- Phương pháp phân tích số liệu

+ Phương pháp thống kê mô tả

Dựa trên các số liệu thống kê để mô tả sự biến động cũng như xu hướng phát triển của một hiện tượng kinh tế - xã hội Mô tả quá trình cho vay của hệ thống NHCSXH và quá trình giải ngân vốn ưu đãi thông qua các dự án Mô tả quá trình sử dụng vốn ưu đãi của các hộ nông dân

+ Phương pháp so sánh

Là phương pháp được sử dụng rộng rãi trong công tác nghiên cứu Thông qua phương pháp này mà rút ra được các kết luận về ảnh hưởng của tín dụng đối với giảm tỷ lệ nghèo trong từng giai đoạn; trước khi vay vốn và sau khi sử dụng nguồn vốn cho vay, của các hộ vay vốn tín dụng

ưu đãi NHCSX và hộ được hưởng vốn ưu đãi thông qua các dự án

+ Phương pháp chuyên gia chuyên khảo

Được sử dụng nhằm thu thập số có chọn lọc ý kiến của các chuyên gia kinh tế của những cán bộ nghiên cứu hoặc công tác trong lĩnh vực tài chính, tín dụng nông thôn, XĐGN Tham khảo ý kiến của các chuyên gia

về lĩnh vực nghiên cứu

1.8.3 Tổ chức thực hiện nghiên cứu

* Thu thập số liệu đã công bố

Bao gồm các thông tin về tình hình phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo, các chính sách về vốn vay ưu đái đối với xóa đói giảm nghèo của

TW, của tỉnh, kết quả cho vay vốn đối với các hộ nghèo trên địa bàn thành phố của NHCSXH , kết quả giải ngân vốn ưu đãi các dự án

Những số liệu này chủ yếu được thu thập ở phòng Thống kê, Phòng Tài chính - Kế hoạch, phòng Lao động TB&XH, NHCSXH, UBND thành phố, Website NHCSXH, Website Chính phủ…

* Thu thập số liệu mới

a Chọn mẫu điều tra

Thành phố Điện Biên là một thành phố mới được thành lập từ sau khi tách tỉnh Lai Châu cũ thành 2 tỉnh Lai Châu và Điện Biên Có thể nói thành phố Điện Biên mang đầy đủ những nét đặc trưng nhất của đặc điểm địa lý, dân tộc, cuộc sống… của vùng Tây bắc

Điều tra tại 3 phường có điều kiện địa lý và kinh tế đặc trưng cho thành phố đó là phường Thanh Bình, Him Lam và Tân Thanh

b Phiếu điều tra

Phiếu được xây dựng cho các hộ điều tra, nội dung chủ yếu của phiếu bao gồm các thông tin như: Thông tin về chủ hộ điều tra, trình độ, lao động, tài sản, tình hình vay vốn và sử dụng dụng vốn của các hộ, kết quả sử dụng vốn, những thông tin và nhận thức của hộ đối với nhu cầu về vốn ưu đãi…

c Phương pháp điều tra

Điều tra bằng phương pháp trực tiếp phỏng vấn hộ dân bằng phiếu

điều tra đã chuẩn bị sẵn

1.9 Các chỉ tiêu đánh giá ảnh hưởng tín dụng ưu đãi

Chất lượng tín dụng và hiệu qủa tín dụng là hai chỉ tiêu quan trọng trong hoạt động cho vay của Ngân hàng Hai chỉ tiêu này có điểm giống nhau đều là chỉ tiêu phản ánh lợi ích do vốn tín dụng mang lại cho khách hàng và Ngân hàng về mặt kinh tế Nhưng hiệu quả tín dụng mang tính cụ thể và tính toán được giữa lợi ích thu được với chi phí bỏ ra trong quá trình đầu tư tín dụng thông qua các chỉ tiêu:

1 Luỹ kế số lượt hộ nghèo được vay vốn tín dụng NHCSXH và lượt hộ được hưởng vốn ưu đãi các dự án: Chỉ tiêu này cho biết số hộ nghèo đã được sử dụng vốn tín dụng ưu đãi trên tổng số hộ hộ nghèo của toàn thành phố, đây là chỉ tiêu đánh giá vế số lượng Chỉ tiêu này được tính luỹ kế từ hộ vay đầu tiên đến hết kỳ cần báo cáo kết quả

+

Lũy kế số lượt hộ vay,

hộ được hưởng ưu đãi trong kỳ báo cáo

2 Tỷ lệ hộ nghèo được vay, được hưởng tín dụng ưu đãi: Đây là chỉ tiêu đánh giá về mặt lượng đối với công tác tín dụng; bằng tổng số hộ nghèo được vay, được hưởng tín dụng ưu đãi trên tổng số hộ nghèo đói theo chuẩn mực được công bố