Tài liệu tập huấn GDCD 2014 (theo định hướng phát triển năng lực học sinh)

Biên soạn câu hỏi/bài tập kiểm tra, đánh giá theo định hướng năng lực của các chủ đề trong môn GDCD chương trình GDPT cấp THCS hiện hành III.. Mục tiêu của dạy học định hướng năng lựcchấ

TẬP HUẤN

DẠY HỌC VÀ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC

HỌC SINH

PHẦN 1:

ĐỔI MỚI ĐỒNG BỘ PHƯƠNG PHÁP DẠY

HỌC, KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ TRONG GIÁO DỤC THCS THEO ĐỊNH HƯỚNG TIẾP CẬN

II.Các năng lực chuyên biệt được hình thành

thông qua môn Giáo dục công dân

III Một số phương pháp và kĩ thuật dạy học môn GDCD theo điịnh hướng phát triển năng lực

IV.Ví dụ về hoạt động dạy học hình thành nănglực cho học sinh

II Biên soạn câu hỏi/bài tập kiểm tra, đánh giá

theo định hướng năng lực của các chủ đề

trong môn GDCD chương trình GDPT cấp

THCS hiện hành

III Quy trình biên soạn câu hỏi/bài tập kiểm tra,

đánh giá theo định hướng năng lực của 1 chủ

đề trong môn GDCD chương trình GDPT cấp THCS hiện hành

II Đổi mới các yếu tố cơ bản của chương trình

giáo dục phổ thông

1.Một số quan điểm chỉ đạo đổi mới GDTrH

Được thể hiện trong các văn bản sau:

- Luật Giáo dục số 38/2005/QH11, Điều 28

- Báo cáo chình trị Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI; Nghị

quyết hội nghị trung ương 8 khóa XI

- Chiến lược phát triển giáo dục giai đoạn 2011-2020 ban hành kèm theo quyết định 711/QĐ-TTg ngày 13/6/2012 của thủ

Chương trình giáo dục định

hướng chuẩn năng lực

Chương trình định hướng nội dung Chương trình định hướngNL

Lựa chọn nội dung nhằm đạt được kết quả đầu ra đã quy định, gắn với các tình huống thực tiễn C.tr chỉ quy định những nội dung chính không quy định chi tiết

Kết quả học tập cần đạt được mô

tả chi tiết và có thể quan sát, đánh giá được; thể hiện mức độ tiến bộ của HS một cách liên tục

những tri thức được quy định sẵn

- Giáo viên chủ yếu là người tổ chức, hỗ trợ học sinh tự học Chú trọng phát triển khả năng giao tiếp, giải quyết vấn đề SD các PP dạy học tích cực…

Tiêu chí đánh giá dựa vào năng lực đầu ra, có tính đến sự tiến bộ trong quá trình học tập, chú trọng khả năng vận dụng trong các tình huống thực tiễn

• Năng lực là khả năng vận dụng các kiến thức,

kỹ năng, thái độ, niềm tin, giá trị… vào việc thực hiện các nhiệm vụ trong những hoàn cảnh cụ

thể của thực tiễn

THẾ NÀO LÀ NĂNG LỰC?

Mô hình tảng băng

về cấu trúc năng lực

Hành vi (quan sát được)

Kiến thức

Kỹ năng Thái độ Chuẩn, giá trị, niềm tin

Động cơ Nét nhân cách

4 trụ cột Giáo dục và các nhóm NL

Mối quan hệ giữa chuẩn năng lực và

các yếu tố của quá trình dạy học

Chuẩn đầu ra theo đề án đổi

mới GDPT sau 2015

1 Phẩm chất

– Yêu gia đình, quê hương, đất nước;

– Nhân ái, khoan dung;

– Trung thực, tự trọng, chí công vô tư;

– Tự lập, tự tin, tự chủ và có tinh thần vượt khó;– Có trách nhiệm với bản thân, cộng đồng, đất nước, nhân loại và môi trường tự nhiên;

– Tôn trọng, chấp hành kỷ luật, pháp luật và

thực hiện nghĩa vụ đạo đức

2 NĂNG LỰC

2.1 Năng lực chung

15

PHẦN II

DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG

PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC

THẢO LUẬN

17

1 Mục tiêu của dạy học theo định

hướng năng lực ?

2 Dấu hiệu và đặc điểm của dạy học

theo định hướng năng lực?

Mục tiêu của dạy học định hướng năng lực

chất lượng đầu ra của việc dạy học, thực hiện mục tiêu phát triển toàn diện

năng lực vận dụng tri thức trong những tình huống thực tiễn nhằm chuẩn bị cho con người NL giải quyết các tình huống của cuộc sống và nghề nghiệp.

DẤU HIỆU CỦA DẠY HỌC THEO NĂNG LỰC

Tổ chức các hoạt động đa dạng và phong phú

Tổ chức các hoạt động phát triển khả năng tự học của học sinh

Linh hoạt trong PP và ứng xử sư phạm

Tổ chức các hoạt động khám phá bằng cách đưa ra hệ thống

câu hỏi kích thích học sinh tìm ra kết quả

Luôn kiểm tra đánh giá kiến thức và kỹ năng đạt được ở học sinh.

ĐẶC ĐIỂM CỦA DẠY HỌC THEO NĂNG LỰC

-Lấy người học làm trung tâm

-Mục tiêu dạy học tập trung vào vận dụng kiến thức, kĩ năng có thể quan sát và đánh giá được

-Nội dung dạy học thiết thực, bổ ích gắn với các tình huống trong thực tiễn

-PPDH định hướng hoạt động thực hành, hình thức học tập đa dạng Tăng cường dạy học vận dụng giải quyết các vấn đề thực tiễn -Đánh giá và tự ĐG được tiến hành ngay trong QTDH

PHẦN III

KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ THEO ĐỊNH

HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC

MÔN GDCD

NỘI DUNG

1 Thế nào là kiểm tra đánh giá theo định hướng năng lực.

2 Yêu cầu của kiểm tra, đánh giá theo định hướng năng lực môn GDCD?

3 Phương pháp và Hình thức KTĐG theo định hướng năng lực môn GDCD?

4 Có mấy loại câu hỏi/ BT kiểm tra, ĐG theo định hướng NL môn GDCD?

• Thế nào là kiểm tra đánh giá theo

định hướng phát triển năng lực?

23

THẢO LUẬN

KHÁI NIỆM

Đánh giá theo định hướng phát triển

NL là đánh giá theo chuẩn và sản phẩm đầu ra nhưng sản phẩm đó không chỉ là kiến thức, kĩ năng, mà chủ yếu là khả năng vận dụng kiến thức, kĩ năng và thái độ cần có để thực hiện nhiệm vụ học tập đạt tới một chuẩn nào đó.

Đánh giá năng lực Đánh giá kiến thức- K.năng

MỤC

ĐÍCH - ĐG khả năng HS vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học vào giải quyết

vấn đề thực tiễn của đời sống

- ĐG vì sự tiến bộ của người học đối với chính họ

- Xác định việc đạt kiến thức, kĩ năng theo mục tiêu của chương trình giáo dục

- ĐG, xếp hạng giữa những người học với nhau

- Quy chuẩn theo các cấp độ NL

- Những KT-KN-TĐ ở một môn

học

- Quy chuẩn người học có đạt

được hay không một nội dung

Câu hỏi, bài tập, nhiệm vụ trong tình huống hàn lâm hoặc tình huống thực

Thường diễn ra ở thời điểm nhất định, trước và sau khi dạy

NL người học phụ thuộc vào số lượng câu hỏi/BT hoàn thành

THẢO LUẬN

• Yêu cầu của kiểm tra, đánh giá theo

định hướng năng lực môn GDCD?

YÊU CẦU CỦA KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC MÔN GDCD

Thảo luận

• Phương pháp và Hình thức kiểm tra

đánh giá theo định hướng năng lực môn GDCD?

PHƯƠNG PHÁP KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ

THEO ĐỊNH HƯỚNG NĂNG LỰC MÔN GDCD

1- Nghiên cứu sản phẩm học tập của HS

2 Quan sát trên lớp

3 Hỏi vấn đáp

4 Tự đánh giá và đánh giá đồng đẳng

HÌNH THỨC KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ THEO ĐỊNH HƯỚNG NĂNG LỰC MÔN GDCD

TIÊU CHÍ ĐỊNH HƯỚNG NỘI DUNG CỦA CÂU HỎI/

BÀI TẬP THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC

Phải có nguồn gốc thực hướng

tới một năng lực nào đó

Phải có tính gợi mở nhiều hướng hơn là áp đặt.

Phù hợp với nhận thức của học sinh

Thảo luận

• Có mấy loại câu hỏi/ bài tập kiểm

tra, đánh giá theo định hướng năng lực môn GDCD?

33

MỘT SỐ LOẠI CÂU HỎI, BÀI TẬP

THEO ĐỊNH HƯỚNG NĂNG LỰC TRONG MÔN

GDCD

Câu hỏi/BT nhận biết gắn với thực

tiễn

- Mô tả : nhìn /nghe để nhận ra KT, KN đã học qua 1

bối cảnh, tình tiết, hoặc hoàn cảnh, điều

kiện, Thông qua đó, HS có thể nhận ra, mô tả,

trình bày lại, kiến thức, kĩ năng có liên quan các

đề, NL sử dụng công nghệ thông tin và truyền

thông

•VÍ DỤ : Hãy cho biết 4 biểu hiện về siêng năng, kiên trì trong học tập ở học sinh

•( Câu hỏi y/c HS nhớ lại các biểu hiện đã học về siêng

năng, kiên trì (ở lớp 6)

37

VÍ DỤ : Quan sát các bức hình sau đây và cho biết bức ảnh nào mô tả cuộc sống trong chiến tranh, bức ảnh nào mô tả cuộc sống trong hòa bình? Theo em, thế nào là hòa bình?

•Câu hỏi/ BT thông hiểu gắn

với thực tiễn có đặc điểm

gì ?

39

Câu hỏi/ BT thông hiểu gắn với thực

tiễn

• Mô tả: Những câu hỏi/bài tập này, có khả năng kiểm tra đánh giá được mức độ hiểu ý nghĩa và giải thích, chứng minh được ý nghĩa của các nội dung đã học

• Câu hỏi/ bài tập có thể diễn đạt bằng các

động từ: Chứng minh; giải thích; làm sáng tỏ; vì sao; tóm tắt lại

• - Hướng ĐG các NL: NL nhận thức các vấn đề đạo đức, pháp luật, chính trị - xã hội, NL đánh giá (tư duy phê phán), NL quản lí, NL trách nhiệm, NL sử dụng ngôn ngữ, NL sáng tạo,

• ( Câu hỏi y/c HS hiểu ý

nghĩa của Hòa bình đã học (ở lớp 9) mới có thể giải

thích và nêu được ví dụ. 41

VÍ DỤ : Đây là biểu tượng của tổ chức ASEAN Em hiểu gì về

tổ chức này? Vì sao tổ chức ASEAN cần phải ra đời? Việt Nam tham gia tổ chức này khi nào?

• Câu hỏi/BT vận dụng, thực hành

có đặc điểm gì?

43

Câu hỏi/BT vận dụng, thực hành

- Mô tả : Loại câu hỏi/bài tập này, kiểm tra đánh giá khả năng vận dụng những gì đã học vào thực tế ; hoặc định hướng HS vận dụng/thực hành kiến thức, kĩ năng, thái độ đã học để giải quyết một nhiệm vụ thực tiễn.

- Câu hỏi/bài tập có thể được diễn đạt bằng các từ như: thực hiện, làm gì, vận dụng, áp dụng, rèn luyện, lập kế hoạch, điều tra, đề xuất,có cách làm/phương

án nào khác, dự báo, điều gì sẽ xảy ra tiếp, có thể dẫn tới hậu quả gì, v.v

- Những câu hỏi/bài tập này hướng tới ĐG năng lực: NL giải quyết vấn đề, NL tư duy phê phán, NL

quản lí, NL trách nhiệm, NL sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông, năng lực sáng tạo, năng lực ngôn ngữ,

•VÍ DỤ : Em hãy liên hệ xem bản thân còn biểu hiện nào chưa tự tin? Hãy nêu biện pháp rèn luyện để khắc

y/c HS vận dụng và thực

hành KT đã học (ở lớp 7).

45

VÍ DỤ

Hiện nay chiến tranh còn xảy ra ở một số nơi trên thế giới Chiến tranh đã gây ra sự bất hạnh cho nhiều trẻ em, gia đình và quốc gia họ.

a/ Hãy nêu 3 việc học sinh có thể làm để thể hiện thái độ hòa bình, mong muốn đoàn kết giữa các dân tộc

b/ Nếu em được đại diện cho HS Việt Nam tham dự trại hè thiếu nhi Quốc tế, em sẽ làm gì để quảng bá hình ảnh đất

nước và con người Việt Nam?

THỰC HÀNH THEO

NHÓM

- Nhiệm vụ của mỗi nhóm, viết :

1 Câu hỏi/bài tập nhận biết gắn với thực tiễn

1 Câu hỏi/ bài tập thông hiểu gắn với thực tiễn

1 Câu hỏi/bài tập vận dụng, thực hành.

- Thời gian thực hiện : 30 phút

47

HƯỚNG DẪN BIÊN SOẠN CÂU HỎI/BÀI TẬP KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ THEO NĂNG LỰC CÁC CHỦ

ĐỀ TRONG MÔN GDCD.

Thảo luận

• 1 Mục đích biên soạn các câu

hỏi/bài tập theo định hướng phát triển năng lực theo từng chủ đề

• 2 Quy trình biên soạn câu

hỏi/bài tập theo định hướng phát triển năng lực 1 chủ đề

49

KHÁI NIỆM

Đánh giá theo định hướng phát triển

NL là đánh giá theo chuẩn và sản phẩm đầu ra nhưng sản phẩm đó không chỉ là kiến thức, kĩ năng, mà chủ yếu là khả năng vận dụng kiến thức, kĩ năng và thái độ cần có để thực hiện nhiệm vụ học tập đạt tới một chuẩn nào đó.

MỤC ĐÍCH CỦA BIÊN SOẠN CÂU HỎI/ BÀI TẬP KIỂM

TRA ĐÁNH GIÁ THEO ĐỊNH HƯỚNG NĂNG LỰC

- nhanh chóng lựa chọn các chuẩn cần kiểm tra,

những câu hỏi, bài tập đã có từ mỗi chủ đề để xây

dựng các đề kiểm tra kết quả học tập của HS theo

chuẩn và định hướng đầu ra.

- xây dựng ngân hàng câu hỏi bài tập, phục vụ biên

soạn nhiều đề kiểm tra đánh giá.

- sử dụng cho công việc tổ chức hoạt động dạy học

từng chủ đề.

- sử dụng cho việc HS thực hành kiến thức, kĩ năng đã học sau mỗi chủ đề học tập.

Quy trình biên soạn câu hỏi, bài tập kiểm tra, đánh

giá theo định hướng năng lực của một chủ đề

Bước 1 Xác định chuẩn kiến

thức, KN, thái độ

• Căn cứ vào chuẩn kiến thức, kĩ năng, thái độ

(KT, KN, TĐ) môn GDCD và đối chiếu với tài liệu Hướng dẫn điều chỉnh nội dung dạy học

môn GDCD, cấp THCS (TL Hướng dẫn giảm

tải) của Bộ để xác định KT, KN, TĐ của chủ đề

53

Bước 2 Xác định những NL có thể

ĐG

• Căn cứ vào hệ thống năng lực chung và các

năng lực chuyên biệt của bộ môn GDCD để xác định những năng lực có thể đánh giá.

• Ví dụ : Đọc các chuẩn của chủ đề Giữ chữ tín, có các NL cần hướng tới là NL giải quyết vấn đề, NL đánh giá và điều chỉnh hành vi phù hợp với chuẩn mực đạo đức,

LN ngôn ngữ, NL sáng tạo,

Bước 3 XD bảng mô tả các mức

yêu cầu cần đạt

* Cơ sở để xây dựng bảng mô tả các mức yêu cầu cần đạt cho mỗi chủ đề là dựa vào tiêu chí hóa chuẩn kiến thức, kỹ năng, thái độ

của môn GDCD.

* XD bảng mô tả các mức yêu cầu cần đạt

cho mỗi chủ đề

55

Thông hiểu (Mô tả yêu cầu cần

đạt)

V.D thấp (Mô tả yêu cầu cần

đạt)

V.dụng cao

(Mô tả yêu cầu cần

đạt)

phương, tình hình đất nước,

• + Xác định loại câu hỏi/bài tập

• + Viết câu hỏi/bài tập theo đúng mức độ yêu cầu của từng chuẩn gắn với thực tiễn

• * Lưu ý :Mỗi câu hỏi/bài tập có thể tương ứng với

1 hoặc 2 chuẩn, nhưng cũng có thể chỉ thực hiện

1 yêu cầu nào đó trong 1 chuẩn.

57

• Bước 5

Kiểm tra lại hệ thống câu hỏi, bài tập

đánh giá theo các mức đã mô tả

BƯỚC 6:

Chỉnh sửa lại hệ thống câu hỏi/

bài tập đánh giá theo các mức đã

mô tả.

• * Lưu ý : Bước 5, 6 thực hiện trong quá

trình biên soạn hệ thống câu hỏi/bài tập nhưng có thể không thể hiện ở văn bản sản phẩm cuối cùng

YÊU CẦU XÂY DỰNG ĐỀ KIỂM TRA THEO ĐỊNH HƯỚNG

PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC

Bước 8 Xem xét lại việc biên soạn đề kiểm tra

Bước 7 Xây dựng hướng dẫn chấm (đáp án), thang điểm

Bước 5. Thiết lập ma trận đề kiểm tra ( bảng mô tả tiêu chí

của đề kiểm tra )

Bước 3:.Xác định những năng lực có thể đánh giá và hướng tới:

Bước 1. Xác định mục đích của đề kiểm tra

Bước 2 Xác định chuẩn KT-KN-TĐ chương trình hiện

hành

Bước 4: Xác định hình thức đề kiểm tra

Bước 6. Biên soạn câu hỏi, bài tập định hướng phát triển năng lực theo ma trận

Vận dụng

Cộng

Cấp độ thấp Cấp độ cao

Chủ đề 1

Chuẩn

KT, KNcần kiểm tra

Mô tả năng lực

Mô tả năng lực Mô tả năng lực Mô tả năng lực

%

Chủ đề n

Chuẩn

KT, KNcần kiểm tra

Mô tả năng lực

Mô tả năng lực cần ĐG

Mô tả năng lực Mô tả năng lực