hoàn thiện pháp luật về giám sát của nhân dân đối với cơ quan hành chính nhà nước ở việt nam

HOÀNG MINH H Ihoàn thiện pháp luật về giám sát của nhân dân đối với cơ quan hành chính nhà nước ở Việt Nam... Các quy n này là thiêng liêng và cao quý... tr Nhân dân Trung Qu c.

HOÀNG MINH H I

hoàn thiện pháp luật về giám sát của nhân dân

đối với cơ quan hành chính nhà nước ở Việt Nam

LU N ÁN TI N S LU T H C

HÀ N I - 2014

HOÀNG MINH H I

hoàn thiện pháp luật về giám sát của nhân dân

đối với cơ quan hành chính nhà nước ở Việt Nam

Tôi xin cam oan ây là công trình nghiên c u c a riêng tôi Các s li u nêu trong lu n án là trung th c, có ngu n g c

rõ ràng Nh ng k t lu n khoa h c c a lu n án ch a c ai công b trong b t k công trình nào.

Tác gi

Hoàng Minh H i

M U 1

Ch ng 1: T NG QUAN V TÌNH HÌNH NGHIÊN C U 6 1.1 Tình hình nghiên c u trong n c liên quan n tài 6 1.2 Tình hình nghiên c u ngoài n c liên quan n tài 23 1.3 Khái quát k t qu nghiên c u liên quan n tài và nh ng v n t

ra c n c ti p t c nghiên c u 28

Ch ng 2: C S LÝ LU N HOÀN THI N PHÁP LU T V GIÁM SÁT

C A NHÂN DÂN I V I C QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ N C 31 2.1 Khái ni m, n i dung i u ch nh và vai trò c a pháp lu t v giám sát c a

nhân dân i v i c quan hành chính nhà n c 31 2.2 Tiêu chí ánh giá m c hoàn thi n và các y u t nh h ng n vi c

hoàn thi n pháp lu t v giám sát c a nhân dân i v i c quan hành

2.3 Pháp lu t v giám sát c a nhân dân i v i c quan hành chính nhà n c

m t s n c trên th gi i và nh ng giá tr tham kh o cho Vi t Nam 60

Ch ng 3: QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH, PHÁT TRI N VÀ TH C TR NG

PHÁP LU T V GIÁM SÁT C A NHÂN DÂN I V I C QUAN

3.1 Quá trình hình thành và phát tri n c a pháp lu t v giám sát c a nhân

dân i v i c quan hành chính nhà n c Vi t Nam 70 3.2 Th c tr ng pháp lu t v giám sát c a nhân dân i v i c quan hành

chính nhà n c Vi t Nam hi n hành 74

Ch ng 4: QUAN I M VÀ GI I PHÁP HOÀN THI N PHÁP LU T V

GIÁM SÁT C A NHÂN DÂN I V I C QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ

4.1 Quan i m hoàn thi n pháp lu t v giám sát c a nhân dân i v i c

quan hành chính nhà n c Vi t Nam hi n nay 113 4.2 Gi i pháp hoàn thi n pháp lu t v giám sát c a nhân dân i v i c

quan hành chính nhà n c Vi t Nam hi n nay 120

TTND : Thanh tra nhân dân

VBQPPL : V n b n quy ph m pháp lu t

XHCN : Xã h i ch ngh a

M U

1 Tính c p thi t c a tài

Trong b máy nhà n c, h th ng các CQHCNN có v trí và vai trò c

bi t quan tr ng Ho t ng c a h th ng c quan này di n ra trên t t c các l nh

v c c a i s ng, tác ng tr c ti p và th ng xuyên n quy n, l i ích c a t

ch c và cá nhân m i thành ph n xã h i Do v y, ho t ng ki m tra, giám sát

i v i c quan hành chính là yêu c u khách quan, c n thi t và không ch nthu n t phía các c quan nhà n c mà quan tr ng h n là c n ph i thi t l p c

ch giám sát bên ngoài, tr c h t là c ch giám sát th ng xuyên và có hi u

qu t phía nhân dân i v i cán b , công ch c, viên ch c, CQHCNN b o

m quy n l c nhà n c th c s thu c v nhân dân

T yêu c u trên, ng và Nhà n c ã có nhi u ch tr ng, chính sách và

v n b n pháp lu t nh m không ng ng t ng c ng ho t ng giám sát c a nhândân i v i CQHCNN Chính vì v y, ho t ng giám sát c a nhân dân i v iCQHCNN ngày càng c hoàn thi n h n, m ra nhi u ph ng th c, cách th c nhân dân th c hi n quy n giám sát, phát huy tính tích c c chính tr , quy nlàm ch c a nhân dân, h ng t i b o m pháp ch và k lu t trong qu n lýhành chính, b o v quy n, l i ích c a nhà n c, xã h i, cá nhân, t ch c Tuynhiên, nhìn m t cách t ng quát, ho t ng giám sát c a nhân dân i v iCQHCNN còn mang tính hình th c, ch a hi u qu Do ó, tình tr ng quan liêu,tham nh ng, lãng phí, vô trách nhi m, l m quy n xâm ph m n quy n, l i ích

c a nhân dân ang di n ra m t s c quan hành chính và ch a c kh c

ph c Có nhi u nguyên nhân c a tình tr ng này nh ng c b n là pháp lu t vgiám sát c a nhân dân i v i CQHCNN còn nhi u b p c p, t n m n trongnhi u v n b n pháp lu t, có nh ng quy nh pháp lu t d i d ng quy ch nên giá

tr pháp lý th p, có nh ng quy nh ch ng chéo, mâu thu n ho c ã l i th i vàthi u n nh; ng th i, t n t i m t s qui nh ch d ng nh ng nguyên t cchính tr - pháp lý chung, mang tính lu t khung, thi u các quy nh c th Trongkhi h u qu pháp lý c a ho t ng giám sát nhân dân i v i CQHCNN chmang tính ki n ngh , không có tính b t bu c c ng ch c a Nhà n c, pháp lu t

l i ch a có quy nh v các bi n pháp theo dõi, ki m tra vi c th c hi n ki n ngh , ngh i v i c quan hành chính C ng v y, c ch pháp lý v ho t ng giámsát quy n l c nhà n c ch a có s ph i h p hi u qu gi a giám sát nhà n c v igiám sát nhân dân Ho t ng giám sát tr c ti p c a công dân i v i CQHCNNang thi u nh ng v n b n pháp lý quy nh v th m quy n, th t c, trình t th c

hi n b o m hi u qu giám sát

Trên ph ng di n nghiên c u, ch giám sát c a nhân dân và pháp

lu t v giám sát c a nhân dân i CQHCNN không ph i hoàn toàn m i Tuynhiên, nh ng v n lý lu n c n b n c a pháp lu t trong l nh v c này u

ch a c nhìn nh n m t cách toàn di n và gi i quy t th u áo; do ó, m t

mô hình lý thuy t cho pháp lu t v giám sát c a nhân dân i v i CQHCNN

ch a c nh n di n th t rõ nét Trên th c ti n, l trình và các b c i c a

ho t ng l p pháp ch a th t s tích c c, ng b có th hi n th c hóa k p

th i ng l i, ch tr ng c a ng và Nhà n c ti n n hoàn thi n c chgiám sát c a nhân dân i v i c quan hành chính, góp ph n b o m quy n

l c nhà n c thu c v nhân dân

T nh ng l p lu n trên ây và tr c yêu c u xây d ng Nhà n c phápquy n XHCN c a dân, do dân, vì dân, vi c t ng c ng, nâng c p và hoàn thi npháp lu t v giám sát c a nhân dân i v i c quan nhà n c nói chung vàCQHCNN nói riêng Vi t Nam l i càng có ý ngh a h t s c c p thi t c v lý

lu n và th c ti n Góp ph n b o m, nâng cao ch t l ng ho t ng giám sát

c a nhân dân i v i CQHCNN tôi ch n tài Hoàn thi n pháp lu t v giám sát c a nhân dân i v i c quan hành chính nhà n c Vi t Nam làm lu n

2.2 Nhi m v

th c hi n c m c ích trên ây, lu n án th c hi n nhi m v sau ây:Phân tích và làm sáng t khái ni m, c i m, n i dung i u ch nh c apháp lu t và xác nh các tiêu chí ánh giá m c hoàn thi n c a pháp lu t vgiám sát c a nhân dân i v i CQHCNN c ng nh vai trò, các y u t nh

h ng; ng th i, nghiên c u pháp lu t v giám sát c a nhân dân i v i cquan hành pháp m t s n c và ch ra nh ng giá tr tham kh o cho Vi t Nam

Nghiên c u quá trình hình thành, phát tri n và phân tích, ánh giá

th c tr ng pháp lu t v giám sát c a nhân dân i v i CQHCNN Vi t Nam

th i gian qua

Phân tích và xu t nh ng quan i m và gi i pháp hoàn thi n pháp lu t

v giám sát c a nhân dân i v i CQHCNN Vi t Nam hi n nay

V không gian: Lu n án ch t p trung phân tích, ánh giá th c tr ng pháp

lu t v giám sát c a nhân dân i v i ho t ng c a CQHCNN Vi t Nam (thôngqua MTTQ Vi t Nam và các t ch c thành viên c a M t tr n là Công oàn, oànTNCS H Chí Minh, H i LHPN Vi t Nam, H i Nông dân Vi t Nam, H i CCB

Vi t Nam; Ban TTND, Ban GS TCC ; giám sát tr c ti p c a cá nhân)

V th i gian: Lu n án nghiên c u quá trình hình thành và phát tri n c a

pháp lu t v giám sát c a nhân dân i v i CQHCNN; c bi t nghiên c u, phântích, ánh giá th c tr ng pháp lu t v giám sát c a nhân dân i v i CQHCNN

t n m 1992 n nay

4 C s lý lu n và ph ng pháp nghiên c u

4.1 C s lý lu n

C s lý lu n c a vi c nghiên c u tài lu n án d a trên quan i m c a

ch ngh a Mác - Lênin, t t ng H Chí Minh v nhà n c và pháp lu t, quan

i m c a ng C ng s n Vi t Nam t ch c quy n l c nhà n c, v vai trò c anhân dân i v i nhà n c; v c ng c ki n toàn h th ng chính tr , xây d ng bmáy nhà n c, hoàn thi n h th ng pháp lu t; v giám sát c a nhân dân i v i

c quan c nhà n c nhà n c nói chung và CQHCNN nói riêng áp ng yêu

c u xây d ng và hoàn thi n nhà n c pháp quy n XHCN

4.2 Ph ng pháp nghiên c u

Trên c s lý lu n c a ch ngh a Mác - Lênin, lu n án s d ng ph ngpháp phân tích, t ng h p, h th ng, ph ng pháp quy n p, di n d ch, th ng kê,

i chi u, so sánh c th :

Ch ng 1: tác gi dùng ph ng pháp h th ng, ph ng pháp phân tích,

t ng h p các tài li u, công trình nghiên c u khoa h c ã c công b kh o

c u các k t qu liên quan n tài; t ó ch ra nh ng v n ti p t c nghiên

c u c a lu n án

Ch ng 2: S d ng ph ng pháp pháp phân tích, t ng h p, ph ng pháp

quy n p, di n d ch nghiên c u, phân tích, lu n gi i các khái ni m, ph m trù có tính

lý lu n c a hoàn thi n pháp lu t v giám sát c a nhân dân i v i CQHCNN

Ch ng 3: S d ng ph ng pháp kh o sát v n b n, th ng kê, i chi u,

so sánh, lu n án phân tích quá trình hình thành, phát tri n và ánh giá th c tr ng

v i nh ng k t qu , h n ch và nguyên nhân c a pháp lu t v giám sát c a nhândân i v i CQHCNN

Ch ng 4: S d ng ph ng pháp phân tích, t ng h p, quy n p - di n

d ch lu n gi i và xu t các quan i m, gi i pháp hoàn thi n pháp lu t vgiám sát c a nhân dân i v i CQHCNN Vi t Nam hi n nay

5 Nh ng i m m i c a lu n án

Lu n án là công trình khoa h c u tiên nghiên c u toàn di n và h

th ng c s lý lu n và th c ti n c a hoàn thi n pháp lu t v giám sát c a nhân

dân i v i CQHCNN Vi t Nam; vì v y, lu n án có m t s i m m i v

m t khoa h c nh sau:

Lu n án ã xây d ng khái ni m, phân tích c i m và n i dung i u

ch nh c a pháp lu t v giám sát c a nhân dân i v i CQHCNN

Lu n án xây d ng c các tiêu chí ánh giá m c hoàn thi n c a pháp

lu t v giám sát c a nhân dân i v i CQHCNN, bao g m các tiêu chí v n i dung

i u ch nh pháp lu t, hình th c pháp lu t và tiêu chí v t ch c th c hi n pháp lu t

Lu n án rút ra c nh ng giá tr có th tham kh o cho Vi t Nam trongquá trình hoàn thi n c a pháp lu t v giám sát c a nhân dân i v i CQHCNNqua vi c nghiên c u pháp lu t v giám sát c a nhân dân i v i CQHCNN

m t s n c trên th gi i

Lu n án phân tích, ch ra c nh ng k t qu , h n ch và nguyên nhân

c a th c tr ng pháp lu t v giám sát c a nhân dân i v i CQHCNN

Lu n án xu t các quan i m và gi i pháp hoàn thi n pháp lu t v giámsát c a nhân dân i v i CQHCNN Vi t Nam hi n nay

6 Ý ngh a lý lu n và th c ti n c a lu n án

V lý lu n: k t qu nghiên c u c a lu n án góp ph n làm phong phú thêm

lý lu n v hoàn thi n pháp lu t v giám sát c a nhân dân i v i CQHCNN

V th c ti n: Lu n án là công trình u tiên nghiên c u m t cách có h

th ng và toàn di n pháp lu t v giám sát c a nhân dân i v i CQHCNN K t

qu lu n án là tài li u tham kh o có giá tr i v i các nhà ho ch ch chính sách,

c quan nhà n c có th m quy n trong vi c xây d ng và th c hi n pháp lu t vgiám sát c a nhân dân i v i CQHCNN; có th dùng làm tài li u tham kh ocho các c quan nghiên c u, sinh viên, h c viên sau i h c chuyên ngành lý

lu n và l ch s nhà n c và pháp lu t

7 K t c u c a lu n án

Ngoài ph n m u, k t lu n, danh m c tài li u th m kh o, lu n án bao

g m 4 ch ng, 10 ti t

Ch ng 1

T NG QUAN V TÌNH HÌNH NGHIÊN C U

1.1 TÌNH HÌNH NGHIÊN C U TRONG N C LIÊN QUAN N TÀI 1.1.1 Các công trình nghiên c u liên quan n pháp lu t và hoàn thi n pháp lu t v giám sát c a nhân dân i v i c quan nhà n c

* Sách:

Giám sát và c ch giám sát vi c th c hi n quy n l c nhà n c n c ta

hi n nay do GS,TS ào Trí Úc, Võ Khánh Vinh (ch biên) [86] ã phân tích

nh ng v n lý lu n v giám sát và c ch giám sát quy n l c nhà n c nhkhái ni m, các lo i, các l nh v c, n i dung và h th ng các c quan giám sát i

v i t ch c và ho t ng th c hi n quy n l c nhà n c và phân bi t giám sátnhà n c và giám sát xã h i (giám sát c a nhân dân) Bên c nh ó, các tác giphân tích c s lý lu n và th c, ti n phân tích vai trò giám sát c a MTTQ Vi tNam, các oàn th nhân dân trong vi c phát huy dân ch , góp ph n xây d ngnhà n c trong s ch, v ng m nh qua ó b o m cho các c quan nhà n c ho t

ng có hi u qu ây là công trình có giá tr tham kh o b ích cho nghiên c usinh khi th c hi n tài lu n án

M i quan h pháp lý gi a cá nhân công dân v i Nhà n c c a tác gi

Tr n Ng c ng và Chu V n Thành [30] phân tích nh ng v n lý lu n v

m i quan h gi a Nhà n c và công dân Các tác gi nh n nh trong Nhà n cpháp quy n XHCN, các quy n và ngh a v ó c a Nhà n c và công dân

c b o m th c hi n trên th c t thì ph i có c ch b o m vi c th c hi ncác quy n ó Trong c ch ó vai trò c a MTTQ Vi t Nam và t ch c thànhviên, cá nhân công dân r t quan tr ng, b o m cho m i quan h pháp lý gi aNhà n c và công dân không b xâm ph m Công trình nghiên c u không i sâu

v ho t ng giám sát c a nhân dân i v i CQHCNN, tuy nhiên ã chú tr ng

n các hình th c giám sát c a nhân dân (các t ch c xã h i và cá nhân côngdân) i v i Nhà n c Công trình g i m cho nghiên c u sinh ti p t c nghiên

c u sâu h n v các hình th c giám sát c a nhân dân i v i CQHCNN

Ki m soát quy n l c nhà n c: M t s v n lý lu n và th c ti n Vi t Nam hi n nay c a tác gi Tr nh Th Xuy n [93] t p trung nghiên c u, phân tích

c s lý lu n và th c ti n v n ki m soát quy n l c nhà n c Vi t Namtrong th i gian qua c bi t, công trình c p n các hình th c ki m soátquy n l c c a công dân i v i nhà n c qua báo chí, d lu n xã h i, quy n

tr ng c u ý dân Ti p c n t nh ng v n chung v ki m soát, công trình cógiá tr tham kh o t t v h ng ti p c n và g i m h ng nghiên c u v giámsát c a nhân dân nh giám sát c a các t ch c chính tr - xã h i, t ch c xã h i,

c a cá nhân công dân i v i CQHCNN nh là m t kênh ki m soát quy n l cnhà n c pháp hi u qu

Trong sách Nhà n c và trách nhi m c a Nhà n c [17] tác gi Nguy n

ng Dung phân tích và nh n nh r ng nhà n c luôn có xu h ng l m quy n tránh c s tha hóa quy n l c ó c n ph i th c hi n c ch phân công và

ki m soát quy n l c nhà n c i v i các quy n l p pháp, hành pháp và t pháp

Vì v y, th c hi n vi c ki m soát quy n l c có hi u qu c n ph i hoàn thi n h

th ng pháp lu t v giám sát, xây d ng và ph i h p nhi u c ch trong ó có cgiám sát xã h i i v i quy n l c nhà n c Công trình ch a i sâu phân tích vgiám sát c a nhân dân v i CQHCNN nh ng ã g i m cho nghiên c u sinh

h ng nghiên c u v vai trò c a giám sát nhân dân i v i Nhà n c

Nghiên c u v yêu c u khách quan hoàn thi n các thi t ch v giám sát

c a nhân dân i v i ho t ng c a b máy nhà n c và thi t l p m i quan h

gi a giám sát c a nhà n c, giám sát c a ng và giám sát c a nhân dân ph i

k n sách Quan i m và nguyên t c i m i h th ng chính tr Vi t Nam giai o n 2005 2010 c a PGS,TS Tr n ình Hoan (ch biên) [40] Các tác

gi phân tích m i quan h gi a các thi t ch giám sát quy n l c nhà n c thôngqua quy ch ph i h p ho t ng, b o m tính c l p t ng i c a giám sátnhân dân i v i c quan nhà n c là giám sát c a MTTQ Vi t Nam, giám sát

c a các t ch c chính tr - xã h i Công trình g i m cho nghiên c u sinhnghiên c u xu t hoàn thi n pháp lu t b o m s k t h p gi a các hình th c

giám sát c a nhà n c (giám sát Qu c h i, H ND) v i các hình th c giám sát

c a nhân dân (nh giám sát thông qua MTTQ, các t ch c chính tr - xã h i,Ban TTND, Ban GT TCC , cá nhân)

Các tác gi Thang V n Phúc và Nguy n Minh Ph ng trong sách i

m i t ch c và ho t ng c a M t tr n T qu c và t ch c chính tr xã h i

n c ta hi n nay [67] ã lu n gi i v vai trò c a các t ch c chính tr - xã h i

trong h th ng chính tr n c ta trong vi c b o m nên dân ch XHCN.Công trình kh ng nh th c hi n c vai trò to l n ó MTTQ Vi t Nam vàcác t ch c thành viên ph i t p h p v n ng nhân dân th c hi n nhi m vgiám sát và ph n bi n xã h i b t u t khi xu t, xây d ng các ch tr ngchính sách, pháp lu t n vi c th c hi n chính sách, pháp lu t ó trong cu c

s ng Công trình có giá tr tham kh o cho nghiên c u sinh khi nghiên c u khi

xu t các quan i m b o m giám sát nhân dân i v i CQHCNN

T góc chính tr h c tác gi Nguy n Th Hi n Oanh trong sách Vai trò c a M t tr n T qu c Vi t Nam i v i vi c th c hi n quy n làm ch c a nhân dân n c ta hi n nay [64] ã phân tích, ánh giá th c tr ng c a

MTTQ Vi t Nam v i vi c th c hi n quy n làm ch c a nhân dân Qua kh osát th c tr ng cho th y h th ng pháp lu t còn thi u, c ch b o m MTTQ

Vi t Nam giám sát các c quan nhà n c còn thi u tính ng b , ch t l ng,

hi u qu giám sát c a MTTQ Vi t Nam ch a áp ng òi h i c a ng i dân

Vì v y, ti p t c c i cách h th ng chính tr , áp ng hi u qu ho t nggiám sát trong ó có hi u qu giám sát c a MTTQ Vi t Nam là yêu c u ang

t ra Công trình ã g i m cho nghiên c u sinh nghiên c u hoàn thi nhình th c giám sát c a nhân dân thông qua MTTQ Vi t Nam

Quy n l c Nhà n c và quy n công dân c a tác gi inh V n M u [54]

l p lu n r ng: khi nhân dân y quy n cho Nhà n c thì Nhà n c ph i b o vcác quy n c a công dân b ng vi c th c hi n quy n l p pháp, quy n hành pháp

và quy n t pháp Tuy nhiên, tránh xu h ng l m quy n thì quy n l c nhà

n c c n c giám sát Công trình nghiên c u c p n các hình th c giámsát c a bên trong và bên ngoài nhà n c Ho t ng giám sát c a nhân dân i

v i CQHCNN c c p gián ti p thông qua hình th c giám sát bên ngoài nhà

n c, giám sát c a nhân dân Công trình giá tr tham kh o t t cho nghiên c usinh khi xu t nh ng quan i m và gi i pháp hoàn hi n pháp lu t v giám sát

c a nhân dân i v i CQHCNN Vi t Nam hi n nay

Sách C s lý lu n v t ch c và ho t ng c a h th ng chính tr trong quá trình xây d ng ch ngh a xã h i Vi t Nam c a PGS,TS Lê Minh Thông

(ch biên) [79] kh ng nh nhân dân là ch th duy nh t t i cao c a h th ngchính tr Do v y, các t ch c ng, Nhà n c và MTTQ và các t ch c thànhviên u ph c tùng ý chí c a nhân dân, ch u s ki m tra, giám sát c a nhân dân

ng th i, i m i, nâng cao ch t l ng ho t ng c a các t ch c chính tr - xã

h i cùng v i vi c hoàn thi n h th ng pháp lu t nói chung và pháp lu t giám sát

c a nhân dân thông qua các t ch c chính tr - xã h i, t ch c xã h i là nhi m v

có tính c p thi t trong giai o n hi n nay

Sách i m i quan h ng, Nhà n c và các t ch c chính tr - xã h i trong h th ng chính tr Vi t Nam do GS,TS Lê H u Ngh a, GS,TS Hoàng Chí

B o, PGS,TS Bùi ình Bôn ( ng ch biên) [58] kh ng nh r ng i m i h

th ng chính tr th c ch t là i m i m i quan h gi a ng, Nhà n c, các t

ch c chính tr - xã h i v i nhân dân và v i xã h i Trong i u ki n Vi t Nam,MTTQ và các oàn th ph i t d i s lãnh o c a ng nh ng ph i b o mtính c l p, ch ng, sáng t o trong ph m vi ch c n ng ho t ng c a mình

Th c hi n giám sát và ph n bi n xã h i i v i ng và Nhà n c nh m kh c

ph c sai l m do ch quan, duy ý chí, nh m nâng cao hi u l c, hi u qu trong

ho t ng qu n lý nhà n c Công trình có giá tr tham kh o cho nghiên c usinh khi lu n gi i các quan i m v ho t ng pháp lu t v giám sát c a nhândân i v i CQHCNN Vi t Nam hi n nay

Nhân dân giám sát các c quan dân c Vi t Nam trong th i k i

m i c a tác gi ng ình Tân (ch biên) [73] ã phân tích, làm rõ các quan

i m, t t ng v nhân dân giám sát các c quan dân c là t t y u; ng th i

ch rõ vi c giám sát c a nhân dân i v i các c quan dân c ch tr thành

hi n th c khi pháp lu t là c s pháp lý th c hi n quy n giám sát Công

trình c ng ã ch ra ch th , n i dung, ph ng th c giám sát c a nhân dân

i v i các c quan dân c có giá tr tham kh o t t cho nghiên c u sinh

Tác gi Nguy n Th Ánh trong sách Th c hi n ch c n ng giám sát và

ph n bi n xã h i c a M t tr n T qu c Vi t Nam hi n nay [1] ã phân tích, ánh

giá các hình th c giám sát c a MTTQ v i ho t ng c a b máy nhà n c thôngqua hình th c d h p, tham gia oàn giám sát c a c quan nhà n c, thông quagiám sát gi i quy t khi u n i t cáo, thông qua vi c t ch c th c hi n quy chdân ch c s ây là công trình nghiên c u ánh giá ho t ng giám sát c anhân dân i v i c quan nhà n c thông qua thi t ch MTTQ Tuy là công trình

do ngôn lu n, t do báo chí và ti p c n thông tin là n n t ng m b o cho ho t

ng giám sát và ph n bi n xã h i, cho phép kh n ng lên ti ng c a ng i dân

và nhân dân tham gia vào các ho t ng c a Nhà n c T ó công trình ã kháiquát các v n b n pháp lu t qu c t v quy n ti p c n thông tin và kh o sát, ánhgiá pháp lu t v quy n ti p c n thông tin c a m t s n c trên th gi i nhCana a Pháp, an m ch, Hàn Qu c, Na-uy, Nam Phi, Nh t B n, Liên bangNga, Trung Qu c, Anh Các tác gi th ng nh t r ng vi c lu t hóa quy n ti p c nthông tin và b o m th c hi n trên th c t v i vi c xác nh trách nhi m rõ ràng

c a nhà n c là bi n pháp hi u qu cho ho t ng giám sát c a nhân dân i v icác c quan nhà n c b máy nhà n c trong ó có CQHCNN

* Bài báo khoa h c, t p chí

Bài vi t Giám sát xã h i trong Nhà n c pháp quy n c a TS V Anh

h i bao gi c ng t o ra i tr ng và gây s c ép i v i nhà n c, bu c các cquan nhà n c ph i hành ng theo ý chí và m c tiêu c a toàn xã h i Tác gi

xu t c n ph i hoàn thi n c ch thu n l i công dân có nhi u c h i và i u

ki n tham gia vào ho t ng giám sát xã h i T nh ng v n lý lu n trên ây,công trình có giá tr tham kh o cho nghiên c u sinh khi xu t các gi i pháphoàn thi n pháp lu t v ho t ng giám sát c a nhân dân i v i CQHCNN

Vi t Nam

Tác gi Tr nh Xuân Th ng trong bài vi t C ch ki m soát quy n l c nhà

n c thông qua vi c công khai, minh b ch ho t ng c a b máy nhà n c [78]

(công b trên t p chí M t tr n, s 107, tháng 9 n m 2012) cho r ng vi c th c

hi n công khai, minh b ch trong ho t ng c a b máy nhà n c nh m b o m

s ki m soát xã h i i v i ho t ng c a bô máy nhà n c Công khai, minh

b ch là i u ki n, ti n ng i dân th c hi n quy n làm ch c a mình Th c

t , vi c ki m soát quy n l c qua vi c công khai, minh b ch hóa ho t ng c a cquan nhà n c còn nh ng b t c p, vi c công khai ho t ng ti p nh n ý ki nnhân dân còn h n ch , không rõ ràng v c ch ti p nh n, trách nhi m gi i trình,

ph n h i c a c quan ch trì xây d ng chính sách Tác gi ki n ngh hoàn thi npháp lu t liên quan n công khai, minh b ch hóa ho t ng c a c quan nhà

n c, rà soát các danh m c tài li u m t và công khai nh ng tài li u không phai

m t, ph i có hình th c nhân dân giám sát vi c th c hi n công khai, minh b chtrong c quan nhà n c Công trình có giá tr tham kh o cho nghiên c u sinh khi

xu t các gi i pháp hoàn thi n các quy nh pháp lu t v giám sát tr c ti p c a

tr ng c u ý dân, ban hành lu t giám sát c a nhân dân trên c s s a i Lu tThanh tra, tách lu t Thanh tra thành Lu t Thanh tra Chính ph và Lu t Giámsát c a nhân dân, không ng ng nâng cao nh n th c v quy n giám sát c a nhândân và thi t l p m i quan h ch t ch gi a ng, chính quy n, M t tr n T

qu c, các t ch c chính tr và nhân dân Nh ng gi i pháp này có giá tr tham

kh o cho nghiên c u sinh khi th c hi n tài lu n án

M t tr n giám sát ho t ng c a chính quy n, c bi t là chính quy n c

s có v trí c bi t quan tr ng Trong quá trình th c hi n nhi m v giám sát,

M t tr n ph i h p v i các t ch c thành viên và phát ng toàn dân tham giagiám sát d i nhi u hình th c nh Ban TTND, Ban GS TCC , giám sát vi c

gi i quy t khi u n i t cáo c a chính quy n Ngoài ra MTTQ còn có vai tròtrong vi c h ng d n nhân dân th c hi n quy ch dân ch c s , tham gia vàocông cu c u tranh phòng, ch ng tham nh ng nh ng n i dung này c th

hi n trong bài vi t M t tr n ph i h p th c hi n quy n làm ch c a nhân dân c a

tác gi Nguy n Th Lan [51] ( ng trên t p chí M t tr n, s 100, tháng 2 n m2012) có giá tr tham kh o cho nghiên c u sinh khi th c hi n tài

Tác gi Hu nh m trong bài Nâng cao vai trò giám sát c a M t tr n T

qu c Vi t Nam [19] ( ng trên t p chí C ng s n, s 792, tháng 8 n m 2008)

kh ng nh MTTQ Vi t Nam là t ch c t p h p, h ng d n nhân dân th c hi nquy n làm ch c a mình Bên c nh ó, ho t ng giám sát c a MTTQ Vi tNam có hi u qu c n có c ch ph i h p gi a các ho t ng giám sát c a ng,giám sát c a Nhà n c và giám sát c a MTTQ Vi t Nam c bi t, nâng caovai trò ho t ng giám sát xã h i tác gi ki n ngh Qu c h i c n ban hành Lu t

v ho t ng giám sát c a nhân dân i v i c quan nhà n c, t o hành langpháp lý nhân dân th c hi n quy n giám sát ho t ng Nhà n c, xây d ng c

th c ch t là s ki m tra, ánh giá, i u ch nh ho t ng c a các c quan, t

ch c, cá nhân n m gi quy n l c nhà n c Trong i u ki n xây d ng Nhà

n c pháp quy n XHCN, ho t ng giám sát xã h i c n ph i c coi tr ng nhân dân th c hi n quy n làm ch Trên c s ánh giá th c tr ng v ho t

ng c a b máy nhà n c, tác gi xu t gi i pháp nâng cao hi u qu ho t

ng giám sát xã h i, góp ph n u tranh, phòng, ch ng tham nh ng, nâng cao

hi u qu , hi u l c c a qu n lý nhà n c

Quan ni m v giám sát th c hi n quy n l c nhà n c và các c ch th c

hi n giám sát c a tác gi ào Trí Úc [85] ( ng trên t p chí Nhà n c và pháp

lu t s 6 n m 2003) ã lu n gi i nh ng v n lý lu n v giám sát quy n l c vàyêu c u ph i th c hi n giám sát quy n l c nhà n c Giám sát quy n l c nhà

n c c th c hi n thông qua thi t ch bên trong nhà n c do các c quan nhà

n c ti n hành nh Qu c h i, Thanh tra nhà n c, Vi n Ki m sát giám sátngoài nhà n c do các t ch c chính tr , t ch c chính tr - xã h i, t ch c xã h i

và cá nhân công dân th c hi n Vi t Nam c n ti p t c xây d ng và hoàn thi n

c hai c ch giám sát sát trên b o m quy n l c nhà n c thu c v nhândân, nâng cao hi u l c, hi u qu trong qu n lý nhà n c

Tác gi inh V n M u trong bài Ki m soát quy n l c nhà n c trong nhà n c pháp quy n Vi t Nam hi n nay ( ng trên t p chí Qu n lý nhà n c,

s 165 tháng 10 n m 2009) [55] ã nh n nh r ng nhà n c pháp quy n ho t

ng trên c s pháp lu t, các t ch c cá nhân, c quan nhà n c u ph i tuân

th pháp lu t Ho t ng giám sát c a nhân dân i v i nhà n c xu t phát t

b n ch t c a nhà n c ta là nhà n c pháp quy n XHCN, c a dân, do dân, vìdân Giám sát nh m b o m quy n làm ch c a nhân dân i v i nhà n c vànâng cao hi u qu , hi u l c trong qu n lý nhà n c Công trình g i m chonghiên c u sinh khi lu n gi i quan i m hoàn thi n pháp lu t v giám sát c anhân dân i v i CQHCNN

Bài vi t B sung quy n giám sát c a nhân dân c a tác gi Nguy n V n

H i [35] ( ng trên www.chinhphu.vn, truy c p ngày 05/11/2010) cho r ngtrong giai o n m i ng viên, khuy n khích và t o i u ki n thu n l i

ng i dân c tham gia giám sát ho t ng c a b máy ng, chính quy n

và giám sát cán b , công ch c là m t trong nh ng bi n pháp ng n ng a,phòng ch ng tham nh ng, lãng phí, tiêu c c có hi u qu Vì kinh nghi m ã

ch ra r ng, ng i dân càng giám sát ch t ch bao nhiêu, nguy c sai ph m

c a b máy công quy n và i ng cán b , công ch c càng b h n ch , y lùi

b y nhiêu Coi tr ng và phát huy vai trò giám sát c a nhân dân càng tr nên

c p thi t vì trong xã h i hi n i và ti n trình h i nh p qu c t ngày càng sâu

r ng, tinh th n dân ch c coi tr ng, cao nên ng i dân càng ph i c

t o i u ki n tham gia qu n lý xã h i, giám sát m i m t ho t ng c a b máycông quy n ó là òi h i t t y u xây d ng Nhà n c ta th c s là Nhà

n c c a dân, do dân và vì dân và i ng cán b , ng viên th c s là công

b c, y t trung thành, t n t y c a nhân dân

Tác gi Lê c Ti t trong bài Hoàn thi n ch nh giám sát c a nhân dân - M t v n c n quan tâm c bi t khi s a i Hi n Pháp [75] (công b

trên t p chí M t tr n, s 98 n m 2011) ã phân tích và so sánh các khái ni mgiám sát, ki m tra, thanh tra Tác gi kh ng nh các Hi n pháp Vi t Nam luôn

kh ng nh ng i dân là ch c a t n c và có nh ng i u quy nh nhân dân

có quy n giám sát ho t ng c a nhà n c Công trình có giá tr tham kh o chonghiên c u sinh khi xu t các gi i pháp hoàn thi n quy nh pháp lu t vquy n giám sát c a cá nhân công dân c ghi nh n trong Hi n pháp

Bài vi t y m nh ho t ng giám sát, ph n bi n xã h i c a M t tr n

T qu c c a tác gi Nguy n Th Lan, Nguy n c Thành ( ng t i trên t p chí

M t tr n, s 106, tháng 8 n m 2012) [52] ch rõ nh ng b t c p c a pháp lu t

hi n hành liên quan n ch c n ng giám sát và ph n bi n c a MTTQ, t ó d n

n ho t ng giám sát và ph n bi n chung chung, ch a t hi u qu cao Cáctác gi xu t ban hành các lu t quan tr ng b o m quy n giám sát c aMTTQ nh s a i Lu t MTTQ Vi t Nam hi n hành, nghiên c u xây d ng vàban hành Lu t v giám sát c a nhân dân Nh ng gi i pháp này có giá tr tham

kh o cho nghiên c u sinh khi lu n gi i nh ng quan i m và gi i pháp v hoànthi n pháp lu t v giám sát c a nhân dân i v i CQHCNN ch ng 4

s gi i pháp b o m giám sát xã h i i v i vi c th c hi n quy n l c nhà n c

Vi t Nam Công trình ã g i m cho nghiên c u sinh cách ti p c n v n vgiám sát c a nhân dân i v i CQHCNN Vi t Nam

Tác gi Nguy n Chí D ng trong Lu n án ti n s lu t h c V c ch pháp lý giám sát ho t ng t pháp Vi t Nam [18] ã phân tích nh ng v n lý lu n

v giám sát và c ch giám sát quy n l c nhà n c Công trình i sâu phân tích

v ho t ng t pháp và c quan t pháp, a ra các khái ni m giám sát ho t

ng t pháp, nghiên c u kinh nghi m m t s n c v giám sát ho t ng tpháp và kinh nghi m v n d ng cho Vi t Nam Công trình có giá tr tham kh ocho nghiên c u sinh h ng nghiên c u và xây d ng các khái ni m v giám sát,giám sát c a nhân dân, pháp lu t v giám sát c a nhân dân i v i CQHCNN

Nghiên c u sinh Nguy n Huy Ph ng trong tài lu n án ti n s lu t h c

Giám sát xã h i i v i ho t ng c a các c quan t pháp theo yêu c u xây

d ng nhà n c pháp quy n xã h i ch ngh a Vi t Nam [68] ã làm sáng t m t

s v n lý lu n v giám sát c a nhà n c giám sát xã h i (giám sát c a nhândân) i v i quy n l c t pháp và ho t ng t pháp; ng th i, tác gi c ng ch

rõ th c tr ng, nh ng ki n ngh xu t nh ng gi i pháp nh m b o m giám sát

xã h i i v i ho t ng c a các c quan t pháp theo yêu c u xây d ng nhà

n c pháp quy n Công trình ã phân tích, lu n gi i khái ni m, c i m, vai trò

và yêu c u c a giám sát xã h i (giám sát nhân dân) i v i ho t ng c a các cquan nhà n c, nh ng n i dung ki n th c này có giá tr tham kh o l n chonghiên c u sinh khi th c hi n lu n án

tr c di n, chuyên sâu v các ho t ng c a c quan t pháp; lu n gi i nh ng v n

lý lu n và th c ti n hoàn thi n c ch pháp lý b o m s giám sát c a nhândân i v i ho t ng c a các c quan t pháp c bi t công trình ã phân tích

và lu n gi i khái ni m, c i m các hình th c giám sát c a nhân dân và c chgiám sát c a nhân dân i v i c quan t pháp Ti p c n t góc này, côngtrình có giá tr tham kh o l n cho nghiên c u sinh khi th c hi n tài hoàn thi npháp lu t v giám sát c a nhân dân i v i CQHCNN Vi t Nam hi n nay

lý lu n công trình có giá tr tham kh o t cho nghiên c u sinh khi lu n gi i cáchình th c (ch th ) giám sát i v i vi c th c hi n quy n l c nhà n c

T i H i th o khoa h c S tham gia c a M t tr n T qu c Vi t Nam, các

t ch c chính tr xã h i, t ch c xã h i trong công tác theo dõi tình hình thi hành pháp lu t do B T pháp t ch c v i s h tr c a Vi n Konrad Adenauer

Stiftung, C ng hòa Liên bang c [11], các nhà khoa h c ã th o lu n nh ng

v n lý lu n và th c ti n liên quan n vai trò, s tham gia c a MTTQ Vi t

Nam, các t ch c chính tr - xã h i, t ch c xã h i trong vi c giám sát thi hànhpháp lu t c bi t trong b i c nh B Chính tr v a ban hành Quy t nh s217-Q /TW v Ban hành quy ch Giám sát và ph n bi n xã h i c a M t tr n

T qu c Vi t Nam và các oàn th chính tr -xã h i và Quy t nh s

218-Q /TW quy nh M t tr n T qu c Vi t Nam, các oàn th chính tr - xã h i

và nhân dân tham gia góp ý xây d ng ng, xây d ng chính quy n Hi npháp 2013 ã b sung ch c n ng cho MTTQ Vi t Nam th c hi n giám sát và

ph n bi n xã h i Nh ng k t nghiên c u c a các nhà khoa h c t i H i th o cógiá tr tham kh o cho nghiên c u sinh a ra các gi i pháp hoàn thi n pháp lu t

v giám sát c a nhân dân i v i CQHCNN c n i dung và hình th c

1.1.2 Các công trình nghiên c u khoa h c liên quan n hoàn thi n pháp lu t v giám sát c a nhân dân i v i c quan hành chính nhà n c

* Sách

Quy n giám sát c a nhân dân và các t ch c chính tr - xã h i i v i cán

b , công ch c, ng viên và b máy nhà n c [69] do Nxb V n hóa - Thông tin

n hành, Hà N i, g m có ba ph n: ph n th nh t t p h p m t s bài vi t, bài nói

v quy n ki m tra, giám sát c a nhân dân và các t ch c chính tr - xã h i i

v i cán b , công ch c, ng viên và b máy nhà n c; ph n th hai t p h p và

phân tích ng l i, ch tr ng c a ng v th c hi n quy n ki m tra, giám sát

c a nhân dân và các t ch c chính tr - xã h i i v i cán b , công ch c, ng

viên; ph n th ba t p h p m t s v n b n pháp lu t hi n hành v th c hi n

quy n ki m tra, giám sát c a nhân dân và các t ch c chính tr - xã h i i v icán b , công ch c, ng viên và b máy nhà n c Công trình là tài li u tham

kh o b ích cho nghiên c u sinh khi th c hi n tài lu n án

Trong sách Mô hình t ch c và ho t ng c a nhà n c pháp quy n xã

h i ch ngh a Vi t Nam c a ào Trí Úc (ch biên) [89] ã phân tích và làm sáng

t nh ng v n lý lu n v nhà n c pháp quy n XHCN trong ó t ra yêu c u

c n ph i giám sát nhà n c t phía nhân dân Nhóm tác gi ã xu t mô hình

ki m tra, giám sát xã h i i v i vi c th c hi n quy n l c nhà n c, các thi t ch

th c hi n quy n i v i ho t ng c a b máy nhà n c là ki m tra c a ng,

giám sát c a MTTQ và các t ch c thành viên, TTND, và công dân i v i bmáy nhà n c nhà n c nói chung và CQHCNN nói riêng Công trình g i mcho nghiên c u sinh trong vi c xu t các gi i pháp hoàn thi n pháp lu t vgiám sát c a nhân dân i v i CQHCNN Vi t Nam hi n trong i u ki n xây

d ng Nhà n c pháp quy n XHCN

C ch giám sát c a nhân dân i v i b máy ng và Nhà n c - M t

s v n lý lu n và th c ti n c a tác gi ào Trí Úc (ch biên) [90], xu t phát

t yêu c u i m i, ti p t c hoàn thi n h th ng chính tr Vi t Nam trong th i

k công nghi p hóa, hi n i hóa t n c, tr c yêu c u h i nh p qu c tcông trình i sâu phân tích th c tr ng ho t ng giám sát c a nhân dân (giámsát c a MTTQ Vi t Nam, c a các t ch c thành viên c a M t tr n, giám sát c a

c quan báo chí, giám sát tr c ti p c a cá nhân công dân qua vi c th c hi nquy ch dân ch c s ) Công trình lu n gi i các yêu c u, m c tiêu b o m

s giám sát c a nhân dân i v i b máy ng và Nhà n c trong i u ki nxây d ng nhà n c pháp quy n XHCN ng th i, các tác gi xu t nh ngquan i m và gi i pháp hoàn thi n c ch giám sát c a nhân dân i v i bmáy ng và Nhà n c trong ó có nh ng gi i pháp hoàn thi n pháp lu t vgiám sát c a nhân dân i v i CQHCNN Nh ng k t lu n khoa h c trong côngtrình có giá tr tham kh o cho nghiên c u sinh khi th c hi n tài lu n án

GS,TS Tr n Ng c ng trong sách Phân công, ph i h p và ki m soát quy n l c v i vi c s a i Hi n pháp n m 1992 [31] ã phân tích th c tr ng

th c hi n s phân công, ph i h p và ki m soát quy n l c nhà n c theo Hi npháp n m 1992 Trên c s ó tác gi ra ph ng h ng và gi i pháp ti p t choàn thi n vi c phân công, ph i h p và ki m soát vi c th c hi n quy n l c

gi a nhà n c và công dân Tác gi kh ng nh nhân dân v i t cách là ch th

t i cao c a quy n l c nhà n c nên nhân dân có quy n quy t nh vi c phâncông, ph i h p và ki m soát vi c th c hi n quy n l c nhà n c c bi t, côngtrình kh ng nh ho t ng giám sát c a nhân dân i v i c quan nhà n ctrong ó có c quan hành pháp thông qua ba thi t ch : Cá nhân công dân,MTTQ và các t ch c thành viên, Ban TTND

* Bài báo, t p chí khoa h c

T ng c ng ho t ng giám sát c a M t tr n T qu c Vi t Nam, các t

ch c chính tr xã h i, oàn th nhân dân và giám sát tr c ti p c a nhân dân

i v i b máy nhà n c c a tác gi Bùi Xuân c ( ng trên t p chí Nghiên

c u l p pháp, s 3 n m 2004) [27] phân tích nh ng b t c p trong các quy nh

c a pháp lu t v ch c n ng giám sát c a MTTQ và các t ch c thành viên, t

ó ki n ngh các gi i pháp nh m t ng c ng ch c n ng giám sát c a nhân dân

i v i c quan nhà n c Nh ng k t lu n khoa h c c nêu ra trong bài vi t

co giá tr thao kh o cho nghiên c u sinh khi ánh giá, kh o sát th c tr ng cácquy nh c a pháp lu t v giám sát c a nhân dân i v i CQHCNN

Tác gi Lê Qu c Hùng trong bài V n hoàn thi n hành lang pháp lý

t ng c ng s tham gia c a nhân dân trong qu n lý nhà n c và xã h i [44]

( ng trên t p chí C ng s n, s 778, tháng 8 n m 2007) xu t hoàn thi npháp lu t v xã h i hóa m t s l nh v c qu n lý nhà n c, t o i u ki n chonhân dân tham gia vào vi c gi i quy t các công vi c c a nhà n c và xã h i.Công trình có giá tr tham kh o cho nghiên c u sinh xu t các quan i m và

gi i pháp c a tài lu n án

Bài báo Quy nh pháp lu t v giám sát c a nhân dân c a tác gi Tr n

Ng c Nh n [61] ( c công b trên http://www.baomoi.com (truy c p ngày27/06/2012) ã li t kê và phân tích quy n giám sát c a nhân dân i v i cquan nhà n c thông qua các Hi n pháp, nh t là Hi n pháp n m 1992 (s a i,

b sung n m 2001), Lu t Báo chí n m 1989 (s a i, b sung n m 1999), Lu tMTTQ Vi t Nam n m 1999, Lu t T ch c Chính ph n m 2001, Lu t T ch c

H ND và UBND các c p n m 2003; Lu t Khi u n i n m 2011, Lu t T cáo

n m 2011, Lu t Phòng, ch ng tham nh ng n m 1998 (s a i, b sung n m2007); pháp l nh Th c hi n dân ch xã, ph ng, th tr n n m 2007 Nh ng

k t lu n trong bài báo có giá tr tham kh o cho nghiên c u sinh khi ánh giá

th c tr ng quy nh c a pháp lu t v giám sát c a nhân dân

Tác gi Bách Sen trong bài Thi u ch tài giám sát ho t ng chính quy n

xã, ph ng, th tr n [71] ng trên http://hanoimoi.com.vn, (truy c p ngày03/10/2013) nh n nh pháp l nh th c hi n dân ch xã, ph ng, th tr n chquy nh v n i dung, hình th c công khai mà thi u v ng quy nh b o m tínhminh b ch trong ho t ng c a chính quy n c p xã Chính i u này ã d n ntình tr ng nhi u a ph ng th c hi n m t cách "chi u l " Trong khi ó, c chgiám sát c a nhân dân i v i ho t ng c a chính quy n c s thông qua thi t

ch Ban TTND còn nhi u b t c p, mang tính hình th c Có n 44,4% các i

t ng c h i cho r ng hi u qu ho t ng giám sát c a Ban TTND ch t

m c trung bình, th m chí 12,5% cho r ng hi u qu ho t ng còn ch a t t

Tác gi Nguy n Ng c Lâm trong bài Ho t ng c a các t ch c nhân dân

Vi t Nam ( ng trên t p chí T ch c nhà n c s 6 n m 2008) [50] nh n nh

các t ch c nhân dân Vi t Nam có nh ng c i m gi ng v i xã h i dân s các

n c, song có i m khác quan tr ng, ó là: các t ch c nhân dân c a Vi t Nam

u t d i s lãnh o c a ng C ng s n Vi t Nam, trung thành v i ng,Nhà n c Ho t ng c a các t ch c mang m tính xã h i - chính tr , các t

ch c ngày càng ch ng tham gia tích c c trong s nghi p phát tri n kinh t - xã

h i, th c hi n công tác v n ng qu n chúng c a ng và ã ph n ánh c v i

ng, Nhà n c tâm t , nguy n v ng c a qu n chúng lao ng, tham gia vàocông tác xây d ng ch tr ng, chính sách, c a ng, Nhà n c, song vi c th c

hi n ch c n ng giám sát, ph n bi n xã h i còn h n ch nh t nh Do v y, côngtrình xu t gi i pháp hoàn thi n c ch chính sách, pháp lu t các t ch cnhân dân phát huy vai trò giám sát c a mình i v i ng và Nhà n c

Bài vi t Vai trò giám sát c a M t tr n i v i y ban nhân dân huy n, qu n, ph ng s ra sao khi không còn H i ng nhân dân c a tác

gi Bùi Xuân c ( ng trên t p chí M t tr n, s 63, tháng 1 n m 2009) [28] ngh trong vi c thành l p UBND c n th hi n rõ vai trò c a MTTQ cùng

c p v hi p th ng, gi i thi u nhân s b nhi m UBND; ghi rõ vi c ph i l y

ý ki n b ng v n b n c a y ban MTTQ cùng c p tr c khi b nhi m Trongquá trình ho t ng thì quy nh rõ s tham gia c a MTTQ và trách nhi mcác c quan ó t o i u ki n MTTQ cùng ph i h p trong vi c gi i quy tcác v n a ph ng y ban MTTQ Vi t Nam có quy n ngh vi c

mi n nhi m, cách ch c i v i các ch c danh c a UBND Ch có nh v y

m i ph n nào l p b t nh ng kho ng tr ng trong vi c giám sát các CQHCNN

do vi c không t ch c H ND ó l i

Tác gi Nguy n Ánh H ng trong bài vi t Công tác giám sát c a M t tr n khi thí i m không t ch c H i ng nhân dân huy n, ph ng [43] (công b trên

t o chí M t tr n, s 79, tháng 5 n m 2010) nh n nh ho t ng giám sát c aMTTQ nh ng a ph ng th c hi n thí i m còn lúng túng do ch a có v n

b n h ng d n c th , ch a có ch tài phù h p b o m cho MTTQ th c hi n t tquy n giám sát Tác gi ki n ngh xây d ng quy ch ph i h p gi a ng, chínhquy n, MTTQ, các oàn th nhân dân và nhân dân n i th c hi n thí i m Nh ng

xu t này có giá tr tham kh o cho nghiên c u sinh khi xu t các quan i m vàgiám sát hoàn thi n pháp lu t v giám sát c a nhân dân i v i CQHCNN

Bài vi t Nhân dân giám sát các c quan nhà n c pháp quy n xã h i ch ngh a n c ta hi n nay c a tác gi H ng S H nh ( ng trên t p chí Lý lu n

chính tr s 2, n m 2006) [36] c p n vi c nhân dân tr c ti p th c hi nquy n giám sát c a mình thông qua t ch c TTND ây là t p th do ng i lao

ng b u ra c s ; ng th i, nhân dân th c hi n quy n giám sát c a mìnhthông qua các t ch c nh MTTQ, các oàn th chính tr Công trình có giá trtham kh o cho nghiên c u sinh khi ki n ngh hoàn thi n giám sát nhân dân

Tác gi inh H i Âu trong bài M t tr n T qu c Vi t Nam trong th c

hi n giám sát u t c ng ng ( ng trên t p chí M t tr n, s 87, tháng 1

n m 2011) [2] ã phân tích v trí, vai trò c a MTTQ c p c s trong vi c

h ng d n nhân dân th c hi n quy n giám sát qua hình th c GS TCC ,phân tích th c tr ng v n này và ki n ngh xây d ng Lu t GS TCC

Nguy n V n Pha trong bài: Phát huy vai trò c a M t tr n T qu c

Vi t Nam tham gia giám sát và ph n bi n xã h i ( ng trên t p chí Tuyên

giáo, s 4 n m 2014) [65] nh n nh: n u ánh giá m t cách khách quan

nh ng quy nh v giám sát c a MTTQ trong Hi n pháp và các VBQPPLkhác m i ch y u là nh ng quy nh chung, ch a có nh ng quy nh c th

và y v trách nhi m, c ch , c ng nh nh ng i u ki n m b o cho

ho t ng giám sát c a MTTQ Công trình g i m cho nghiên c u sinh

xu t nh ng gi i pháp trong tài lu n án

* tài khoa h c

Tác gi ào Trí Úc trong tài KX 04 -02: Mô hình t ch c và ho t

ng c a Nhà n c pháp quy n xã h i ch ngh a c a nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân n c ta trong th i k công nghi p hoá, hi n i hoá t n c [87]

thu c Ch ng trình khoa h c xã h i c p Nhà n c KX04 (2001-2005) Xây

d ng Nhà n c pháp quy n XHCN c a nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân ãphân tích lu n gi i a ra mô hình giám sát quy n l c nhà n c Vi t Nam g mgiám sát bên trong và giám sát bên ngoài (giám sát c a MTTQ Vi t Nam và các

t ch c thành viên, Ban TTND, cá nhân công dân) ng th i, công trình ãphân tích và lu n gi i yêu c u v s k t h p hai c ch giám sát i v i quy n

l c nhà n c nh ã phân tích trên ây trong i u ki n Vi t Nam Công trình

có giá tr tham kh o cho nghiên c u sinh c v lý lu n và th c ti n

* Lu n án, lu n v n

Lu n án ti n s Lu t Hoàn thi n c ch pháp lý giám sát xã h i i v i

th c hi n quy n l c nhà n c Vi t Nam hi n nay c a tác gi Nguy n M nh

Bình [9] phân tích nh ng v n lý lu n v c ch giám sát xã h i i v i vi c

th c hi n quy n l c nhà n c: Khái ni m, c i m, các b ph n c a c ch , vaitrò c ch giám sát xã h i i v i th c hi n quy n l c nhà n c Trên c s ó,tác gi ánh giá th c tr ng c ch giám sát xã h i i v i vi c th c hi n quy n

l p pháp, quy n hành pháp và t pháp n c ta, qua ó ki n ngh gi i pháphoàn thi n c ch giám sát xã h i i v i vi c th c hi n quy n l c nhà n c.

Lu n v n th c s lu t Vai trò giám sát c a M t tr n T qu c Vi t Nam

i v i b máy nhà n c c a ng Th Kim Ngân (Khoa Lu t i h c qu c gia

Hà N i ) [57] ã lu n gi i lý lu n v giám sát c a MTTQ i v i b máy nhà

n c trong ó có c p n th c tr ng th c hi n pháp lu t v giám sát c a nhândân i v i CQHCNN Phân tích th c tr ng vai trò giám sát c a MTTQ, ánhgiá nh ng m t c, ch a c c a ho t ng giám sát trên th c t T ó rút ranguyên nhân, kinh nghi m và nh ng v n c n a ra gi i pháp hoàn thi n,

nh m t ng c ng vai trò giám sát c a MTTQ i v i b máy nhà n c nóichung, CQHCNN nói riêng trong th i gian t i

Trên ây là các công trình nghiên c u tiêu bi u trong n c có liên quan

n tài lu n án Qua nghiên c u cho th y, nhìn chung các công trình ã công

b trên có nh ng óng góp quan tr ng trên nh ng khía c nh nh t nh trong

vi c gi i quy t nh ng v n lý lu n và th c ti n v hoàn thi n pháp lu t giámsát c a nhân dân i v i CQHCNN, có th tham kh o, k th a có ch n l c trongquá trình nghiên c u lu n án Tình hình nghiên c u trên ây có th kh ng nh

r ng cho n nay ch a có công trình khoa h c nào ã công b trong n cnghiên c u m t cách hoàn ch nh và có h th ng v hoàn thi n pháp lu t v giámsát c a nhân dân i v i CQHCNN tr c yêu c u xây d ng Nhà n c phápquy n XHCN Vi t Nam

1.2 TÌNH HÌNH NGHIÊN C U NGOÀI N C LIÊN QUAN N TÀI

Ho t ng c a b máy nhà n c t s n có xu h ng quan liêu và vi ph m

n các quy n c a công dân nên yêu c u ki m soát quy n l c nhà n c s m

c t ra J.L cc (1632-1704), nhà tri t h c duy v t ng i Anh, là ng i có

nh h ng r t l n i v i các cu c cách m ng th k XVII, XVIII Ti p t c

nh ng t t ng v ch quy n c a nhân dân tr c ó, ông cho r ng quy n l cnhà n c th c ch t là nh n c s y quy n t nhân dân Do v y, Nhà n cdùng quy n l c chung ó nh m b o v cho các công dân Khi Nhà n c l mquy n, xa r i l i ích c a dân chúng thì nhân dân có quy n h y b quy c ó và

l t nhà n c J.L cc ã t n n móng u tiên cho vi c phân chia và ki msoát quy n l c nhà n c trong ó pháp lu t c coi là ph ng ti n nhân dân

th c hi n quy n ki m soát c a mình i v i quy n l c nhà n c [46]

Montesquieu (1689-1775), nhà t t ng chính tr xu t s c c a n c

Pháp phát tri n trong tác ph m Bàn v tinh th n pháp lu t [56] ã b sung, phát

tri n t t ng v ki m soát quy n l c trên c a J.L cc Ông cho r ng con

ng i sinh ra là có các quy n c b n nh quy n t do, quy n bình ng, quy n

c s ng con ng i sinh ra ã có ch không ai ban phát c ng không ph i

do Chúa tr i ban t ng cho con ng i Các quy n này là thiêng liêng và cao quý

M c ích c a ông là mu n thi t k mô hình t ch c quy n l c h p lý b o

m các quy n này c a con ng i Trong công trình này, Montesquieu mu nxây d ng nhà n c v i ba b ph n quy n l c l p pháp, hành pháp, và t pháp

c l p nhau, khi i vào ho t ng các b ph n quy n l c nhà n c t s n sinh

ra các l c c n ki m ch , i tr ng nhau, b o m cho nhà n c trong vòng tr t

t B ph n quy n l c này ch c l i b ph n quy n l c kia và do v y h n ch

c s l m d ng quy n l c t phía nhà n c i v i các quy n t do c a côngdân Chính vì v y, v n giám sát i v i ho t ng c a nhà n c, trong ó có

ho t ng giám sát c a c tri, c a công dân là yêu c u c n thi t cho các ho t

ng quy n l c nhà n c di n ra theo tr t t

Quy n giám sát c a nhân dân i v i nhà n c c phát tri n, b sung và

tr thành ch thuy t chi ph i n t ch c và thi t k t ch c quy n l c ph i k n

lý thuy t ch quy n t i cao thu c v nhân dân c a Rousseau, nhà t t ng ng ipháp th k th XVIII (1712-1778) Quy n giám sát c a nhân dân i v i nhà

n c c th hi n rõ nh t trong tác ph m Bàn v kh c xã h i Trong công

trình này tác gi cho r ng ngu n g c c a quy n l c nhà n c là c a nhân dân Do

v y, nhân dân có quy n giám sát các c quan nhà n c Ông cho r ng nh ng

ng i c y thác n m quy n hành pháp không ph i là ông ch c a nhân dân

mà ch là nh ng công ch c Dân chúng có th c t nh c hay bãi mi n h , h không

c ph n kháng mà ph i ph c tùng Khi th c hi n ch c n ng c qu c gia giaophó chính là h làm ngh a v công dân mà không có quy n t i u ki n v i công

dân [45, tr.187] Nhân dân có th th c hi n quy n giám sát c a mình thông qua

c ch i di n, t c thông qua Ngh vi n, và nhân dân tr c ti p giám sát các công

ch c nhà n c Nh ng t t ng c a Rousseu ã t n n móng quan tr ng xây

d ng mô hình b o m quy n giám sát c a nhân dân i v i nhà n c

Nghiên c u các hình th c nhà n c XHCN, c bi t là t nh ng kinhnghi m c a C.Mác v Công xã Pari, khi nhân dân lao ng dành c chínhquy n v tay mình, trong nh ng ngày u c a chính quy n Xô - Vi t, Lênin ãchú tr ng n vi c t ng c ng ho t ng ki m soát, ki m kê i v i các ph n t

ch ng i và ki m soát i v i ho t ng kinh t c bi t, vai trò c a nhân dânlao ng trong vi c tham gia qu n lý nhà n c và xã h i c Lênin coi tr ng và

là m c ích c a chính quy n Xô - Vi t Lênin cho r ng i m ti n b c a nhà

n c XHCN so v i nhà n c t s n là thu hút ông o s tham gia c a nhândân vào trong t ch c, qu n lý nhà n c Nhân dân tham gia qu n lý nhà n c

và t ó nhân dân giám sát ho t ng c a b máy nhà n c Nhà n c c a giai

c p công nhân và nhân dân lao ng nên yêu c u t ra v i nhà n c là ph icông khai ho t ng, công khai trong qu n lý Ho t ng c a Chính quy n Xô -

Vi t ph i công khai, minh b ch tr c nhân dân, xu t phát t qu n chúng và g n

g i v i qu n chúng Công khai ho t ng nhân dân th y và giám sát ho t

ng c a nhà n c và do v y nhà n c c ng kh c ph c c nh ng thi u sót,

y u kém c a mình trong qu n lý

John Dewey (1859-1952), nhà t t ng ng i M , ã kh ng nh s c nthi t ph i giám sát quy n l c nhà n c t phía nhân dân Th t v y, trong hai công

trình khoa h c c a mình là N n c ng hòa và nh ng v n xu t b n n m 1929

và Lý thuy t giá tr xu t b n n m 1939 [d n theo: 9], ông cho r ng nhà n c là

c quan ph c v công chúng, nh ng trong xã h i, quy n l c nhà n c th ng b

l m d ng th c hi n cho l i ích c a m t s ít cá nhân, và m t nhóm ng i Cótình tr ng ó là do thi u s giám sát c a c tri i v i nhà n c Do v y, ch

tr ng c a John Dewey là nhi m k c a quan l i ph i rút ng n l i và th ngxuyên ph i có s giám sát c a c tri Nghiên c u c a ông cho th y, trong b t k

xã h i nào, ho t ng giám sát c a nhân dân, c tri i v i ho t ng c a nhà

n c, nh t là ho t ng c a b máy hành pháp là r t quan tr ng

Mann M trong cu n sách nhan Ngu n g c quy n l c xã h i (1986); Dahl Rober A trong tác ph m Dân ch và nh ng h n ch c a nó (1997); Sargent M trong cu n Quy n l c và duy trì c a b t bình ng xã h i

(1997) [d n theo: 9] u có i m chung là k th a nguyên lý quy n l c thu c

v nhân dân c a các nhà t t ng tr c ây Tuy nhiên, các ông cho r ngquy n l c nhà n c không ch ph c v cho l i ích c a giai c p th ng tr mà b o

v l i ích c a công c ng, c a dân chúng Do v y, c n ph i thi t ch mô hìnhnhân dân giám sát nhà quy n l c nhà n c, ph i c ghi nh n c th trongpháp lu t qua vi c th a nh n vai trò c a các ng phái chính tr trong vi c th c

hi n quy n l c nhà n c Bên c nh ó, quy n giám sát c a nhân dân còn c

th c hi n thông qua vi c b o m th c hi n các quy n v tr ng c u dân ý,quy n t do ngôn lu n, t do báo chí và quy n thông tin c a công dân

Trong cu n sách Nghiên c u quá trình ra quy t nh trong t ch c hành chính (1945) tác gi H.A Simon [d n theo: 68] v i vi c xây d ng lý thuy t Hành chính và quá trình ra quy t nh ã nh n nh các chính sách hành chính

c n có s phân quy n và phân chia, b o m quy n giám sát (trong ó có giámsát c a nhân dân) i v i cá quy t nh chính sách nh m ng n ng a vi c l m

d ng quy n l c t các nhân viên nhà n c

John A Fraser, h c gi ng i Cana a trong tác ph m How commens at work xu t b n n m 1993 [d n theo: 68] ã coi trong vai trò c a pháp lu t trong

vi c b o m quy n giám sát c a nhân dân i v i nhà n c Ông cho r ng m t

o lu t ph i c b t ngu n t phía công chúng thông qua các hình th c các

ki n ngh , th o lu n, qua các kênh thông tin, các ng phái chính tr ây là hình

th c giám sát c a nhân dân, c tri, xã h i i v i nhà n c ngay trong ho t ngxây d ng pháp lu t c a các c quan nhà n c

Bài vi t v H i ngh Hi p th ng Chính tr Nhân dân Trung Qu c [72],

c a S Ngo i v thành ph H Chí Minh, gi i thi u c ch giám sát c a nhândân i v i ho t ng c a b máy nhà n c là H i ngh Hi p th ng Chính

tr Nhân dân Trung Qu c Chính hi p Nhân dân Trung Qu c có ba ch c n ng

ch y u là hi p th ng chính tr , giám sát dân ch và tham chính (t c thôngqua nghiên c u th o lu n, xu t các ý ki n, ki n ngh v i ng và c quannhà n c xem xét) Chính hi p Nhân dân Trung Qu c tri n khai công tácthông qua nh ng ph ng th c ch y u là các h i ngh (H i ngh toàn th , H ingh Th ng v , H i ngh Ch t ch ), xu t án, giám sát th c hi n,nghiên c u chuyên , l ng nghe và thu th p ý ki n ph n ánh c a nhân dân.Công trình có giá tr tham kh o cho nghiên c u sinh khi nghiên c u, xu thoàn thi n các hình th c giám sát c a nhân dân

ng C ng s n Trung Qu c, nhân dân làm ch

Trong công trình N m v n ng i [63], tác gi V ng Tùng Niên

ã phân tích và làm sáng t m t s v n v quy n hành chính Theo ó, tác gicho r ng quy n hành chính ph i d a vào pháp lu t và trên c s chu n m c c apháp lu t Khi c p n nguyên t c c a t ch c quy n hành chính, m t yêu c ukhách quan t ra là ph i không ng ng ki n toàn h th ng có ch ki m soátquy n hành chính Ki m soát quy n hành chính thông qua hai c ch ó là ki msoát bên trong và ki m soát bên ngoài ây là nh ng giá tr tham kh o chonghiên c u sinh khi lu n ch ng, phân tích c i m c a ho t ng hành chính vàyêu c u ph i có s giám sát c a nhân dân i v i các CQHCNN

Cu n sách Hành chính công và hi u qu qu n lý c a Chính ph [12], tài

li u nghiên c u v n n hành chính Trung Qu c, (do Nguy n C nh Ch t biên

d ch) t v n ho t ng hành chính c n ph i c quan sát theo nguyên t cpháp tr và nguyên t c giám sát n n hành chính Theo ó ch th th c hi n ch c

n ng giám sát n n hành chính r t r ng l n g m giám sát c a ng, giám sát c a

c quan nhà n c và m t ch th không th thi u c trong giám sát n n hànhchính là nhân dân Hình th c mà nhân dân th c hi n quy n giám sát ây là

tr c ti p ho c thông qua các t ch c oàn th qu n chúng Công trình có giá trtham kh o cho nghiên c u sinh khi xu t quan i m và gi i pháp hoàn thi npháp lu t v giám sát c a nhân dân i v i CQHCNN Vi t Nam hi n nay

Các công trình nghiên c u ngoài n c liên quan n tài lu n án m t

s n c trên ây ã cung c p thêm c s th c ti n hoàn thi n các quy ph mpháp lu t v ch th , i t ng, ph m vi, hình th c và trình t , th t c c a giámsát nhân dân i v i CQHCNN; kinh nghi m các n c trong vi c a d ng hóa các

ch th giám sát c a nhân dân i v i CQHCNN là các t ch c xã h i dân s , s

k t h p gi a giám sát c a nhà n c và giám sát c a nhân dân; kinh nghi m hoànthi n pháp lu t v giám sát c a nhân dân i v i c quan hành pháp thông qua cácquy nh pháp lu t v quy n t do báo chí, quy n ti p c n thông tin c a ng idân Tuy nhiên, các tác gi ch m i ph n ánh nh ng v n m c khái quát,

ch a nghiên c u sâu c u trúc c a h th ng pháp lu t bao g m n i dung i u ch nh

l n hình th c c a pháp lu t v giám sát c a nhân dân i v i CQHCNN

1.3 KHÁI QUÁT K T QU NGHIÊN C U LIÊN QUAN N TÀI VÀ

NH NG V N T RA C N C TI P T C NGHIÊN C U

1.3.1 Khái quát k t qu nghiên c u liên quan n tài

Trên c s nghiên c u nh ng công trình khoa h c ã c công b trong và ngoài n c liên quan n tài nêu trên, có th rút ra nh n xét v k t

qu nghiên c u nh sau: các m c khác nhau, các công trình khoa h c ã

c p n khái ni m giám sát nhân dân, vai trò c a giám sát nhân dân i v i bmáy nhà n c M t s các công trình lu n gi i ho t ng giám sát c a nhân dân

xu t phát t yêu c u khách quan là c n thi t ph i có giám sát quy n l c nhà n c

g m c hai thi t ch là giám sát bên trong và giám sát bên ngoài Trong ó giámsát bên ngoài bao g m giám sát c a các ch th không mang tính c ng ch c aquy n l c nhà n c ó là giám sát c a các t ch c chính tr - xã h i, t ch c xã

h i và cá nhân công dân M t s công trình phân tích, ánh giá th c tr ng ho t

ng giám sát qua các ch th c a giám sát nhân dân bao g m MTTQ Vi t Nam

và các t ch c thành viên, Ban TTND; Ban GS TCC , ho t ng giám sát c a

cá nhân công dân thông qua vi c th c hi n quy n khi u n i, t cáo, quy n góp ý,

ph n bi n, tham gia qu n lý nhà n c và xã h i, thông qua th c hi n Quy chdân ch c s xã, ph ng, th tr n, qua báo chí ánh giá th c tr ng c chpháp lý giám sát c a nhân dân i v i vi c th c hi n các quy n l p pháp, hànhpháp, t pháp; xu t gi i pháp hoàn thi n c ch v giám sát c a nhân dân i

v i ho t ng c a c quan nhà n c Tuy nhiên, n nay ch a có nhi u côngtrình nghiên c u y , toàn di n và có h th ng v hoàn thi n pháp lu t vgiám sát c a nhân dân i v i CQHCNN C th , nh ng v n lý lu n c a hoànthi n pháp lu t v giám sát c a nhân dân i CQHCNN ch a c làm sáng t ;

th c tr ng pháp lu t và t ch c th c hi n pháp lu t v giám sát c a nhân dân i

v i CQHCNN ch a c ánh giá y ch ra nh ng u i m, h n ch vànguyên nhân c a nh ng h n ch , b t c p ó; ch a có m t t ng th các gi i pháphoàn thi n pháp lu t v giám sát c a nhân dân i v i CQHCNN tr c yêu c u

c a ho t ng ki m soát quy n hành pháp trong Nhà n c pháp quy n XHCN

1.3.2 Nh ng v n t ra ti p t c nghiên c u trong tài lu n án

K t qu nghiên c u c a các công trình trên ây ã g i m , cung c p thôngtin, ph ng pháp nghiên c u, cách ti p c n v n trong nhi u n i dung c a lu n

án Tuy nhiên, nhi u v n liên quan n pháp lu t v giám sát c a nhân dân

i v i CQHCNN ch a c nghiên c u y và toàn di n, có tính h th ng

H n n a, nh ng n m tr l i ây nhi u v n b n pháp lu t liên quan n ho t nggiám sát c a nhân dân i v i CQHCNN c ban hành m i, ã c th c hi ntrong th c ti n, c n có nghiên c u, ánh giá, t ng k t không ng ng b sunghoàn thi n Thêm vào ó, g n ây, nhi u v n ki n ng c ng c p n tính

c p thi t c a vi c hoàn thi n pháp lu t trong l nh v c này Do v y, lu n án ti p

t c nghiên c u nh ng n i dung sau:

V m t lý lu n: các v n ti p t c nghiên c u, gi i quy t g m: xây d ng

khái ni m, c i m, n i dung i u ch nh, vai trò, phân tích các tiêu chí ánh giá

m c hoàn thi n và các y u t nh h ng n vi c hoàn thi n pháp lu t v

giám sát c a nhân dân i v i CQHCNN; nghiên c u có ch n l c pháp lu t vgiám sát c a nhân dân i v i c quan hành pháp m t s n c và ch ra nh nggiá tr tham kh o cho Vi t Nam.

V m t th c ti n, các v n ti p t c nghiên c u, gi i quy t g m: phân

tích, ánh giá toàn di n, có h th ng quá trình hình thành, phát tri n c a pháp

lu t v giám sát c a nhân dân i v i CQHCNN; phân tích, ánh giá nh ng u

i m, h n ch và ch ra nh ng nguyên nhân h n ch c a pháp lu t v giám sát

c a nhân dân i v i CQHCNN Vi t Nam hi n nay

Trên c s nghiên c u, phân tích toàn di n nh ng v n lý lu n, th c

tr ng pháp lu t và th c ti n t ch c th c hi n pháp lu t v giám sát c a nhân dân

i v i CQHCNN th i gian qua, tham kh o có ch n l c kinh nghi m pháp lu t

v giám sát c a nhân dân i v i CQHCNN m t s n c, lu n án xu t cácquan i m và các nhóm gi i pháp ng b nh m hoàn thi n pháp lu t v giámsát c a nhân dân i v i CQHCNN, áp ng yêu c u xây d ng và hoàn thi nNhà n c pháp quy n XHCN c a dân, do dân, vì dân n c ta hi n nay

Ch ng 2

C S LÝ LU N HOÀN THI N PHÁP LU T V GIÁM SÁT

C A NHÂN DÂN I V I C QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ N C 2.1 KHÁI NI M, N I DUNG I U CH NH VÀ VAI TRÒ C A PHÁP LU T

V GIÁM SÁT C A NHÂN DÂN I V I C QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ N C

2.1.1 Khái ni m, c i m và n i dung c a giám sát c a nhân dân i

hi n úng nh ng i u quy nh hay không [83, tr.374], hay giám sát là theodõi, ki m tra vi c th c hi n nhi m v [94, tr.728] Ý ki n khác cho r ng giámsát là vi c quan sát theo dõi, ánh giá ho t ng c a c quan, t ch c, cá nhântrong vi c th c hi n ch tr ng, chính sách ã c c quan, t ch c có th mquy n ban hành, nh m h ng các ho t ng ó t m c tiêu, hi u qu ã cxác nh [68, tr.61] Quan ni m r ng h n cho r ng giám sát dùng ch ho t

ng c a các c quan quy n l c nhà n c, tòa án, các t ch c xã h i và côngnhân nh m b o m s tuân th nghiêm ch nh pháp lu t trong qu n lý xã h i[41, tr.150] Theo T i n Lu t h c, giám sát là s theo dõi, quan sát ho t

ng mang tính ch ng th ng xuyên, liên t c và s n sàng tác ng b ng các

bi n pháp tính c c bu c và h ng các ho t ng c a i t ng ch u s giámsát i úng qu o, quy ch nh m t c m c ích, hi u qu ã c xác

nh t tr c, b o m cho pháp lu t c tuân th nghiêm ch nh [84, tr.174]

M c dù có nh ng ý ki n khác nhau, nh ng khái ni m giám sát c trình bàytrên ây có n i hàm là ho t ng theo dõi, quan sát, xem xét c a ch th có

th m quy n c th c hi n th ng xuyên thông qua các bi n pháp nh m tác

ng, nh h ng các i t ng b giám sát th c hi n úng ch c n ng, nhi m

v theo quy nh c a pháp lu t

Ho t ng giám sát i v i quy n l c nhà n c là yêu c u khách quan c a

xã h i nh m b o m k lu t, k c ng, tr t t xã h i và b o m nguyên t cpháp ch , b o m các quy n c a công dân trong quá trình ho t ng c a Nhà

n c C n c vào b n ch t, vai trò và v trí c a ch th giám sát trong h th ngchính tr xã h i có th chia ra giám sát c a nhà n c, giám sát c a ng, giámsát c a các t ch c chính tr - xã h i, c a các t ch c xã h i, c a t p th lao ng

và c a cá nhân công dân Trong ó, giám sát do các c quan nhà n c th c hi n

i v i t ch c và ho t ng quy n l c nhà n c g i là giám sát nhà n c, còn

l i giám sát do các t ch c ngoài nhà n c k trên th c hi n g i là giám sát xã

h i hay giám sát c a nhân dân [86, tr.21] n c ta, ng c m quy n, lãnh oNhà n c và xã h i, có ch c n ng ki m tra, giám sát i v i toàn b ho t ng

c a Nhà n c; tuy nhiên lu n án không nghiên c u v ho t ng giám sát c a

v xã h i, mang tính xã h i th c hi n ho t ng giám sát i v i quy n l c nhà

n c [68, tr.60] Tuy nhiên, khái ni m giám sát nhân dân không hoàn toàn ng

nh t v i giám sát xã h i Nh trên ã phân tích, khi nói giám sát xã h i là giám sát

do các thi t ch ngoài nhà n c th c hi n trong khi ó giám sát c a nhân dânchính là do Nhân dân th c hi n v i t cách là cá nhân hay c ng ng thôngqua các hình th c phù h p (tr c ti p ho c thông qua các t ch c c a nhândân) Theo ó, Nhân dân tr c ti p giám sát c quan nhà n c thông qua tr ng

c u ý ki n c a c ng ng, thông qua th c hi n quy ch dân ch c s , thôngqua ban TTND, ban GS TCC , qua ph n ánh c a các cá nhân tiêu bi u, qua

d lu n, báo chí, ho t ng l y ý ki n và ti p thu ph n h i Nhân dân th c

hi n quy n giám sát c a mình i v i c quan nhà n c thông qua MTTQ

Vi t Nam các c p, các t ch c chính tr - xã h i, các t ch c xã h i, các t

ch c phi chính ph , giám sát c a các t ch c ngh nghi p, các hi p h i, các

h i i v i vi c th c hi n quy n l c nhà n c

T cách ti p c n trên ây, có th hi u khái ni m giám sát c a nhân dân

i v i c quan nhà n c là vi c các cá nhân hay c ng ng tr c ti p ho c thông qua MTTQ Vi t Nam các c p và các t ch c chính tr - xã h i, các t ch c xã

h i, các t p th lao ng theo dõi, quan sát, xem xét ho t ng c a cán b , công

ch c, c quan nhà n c nh m b o m th c hi n úng ch c n ng và nhi m v

c giao, không ng ng phát huy quy n làm ch c a nhân dân, gi v ng b n

ch t Nhà n c pháp quy n XHCN c a dân, do dân, vì dân.

Hi n pháp Vi t Nam n m 2013 quy nh Qu c h i th c hi n quy n l p

hi n, quy n l p pháp Chính ph th c hi n quy n hành pháp; Tòa án nhân dân là

c quan th c hi n quy n t pháp S phân công rõ ràng v tính ch t và ph m viquy n l c c a m i lo i c quan công quy n c ng là òi h i vi c th c hi n quy n

l c nhà n c ph i c giám sát t o nên hi u qu c a ho t ng quy n l cnhà n c, b o m cho các c quan nhà n c th c hi n theo úng ch c n ng,nhi m v H th ng c quan hành chính, ng u là Chính ph , các B , cquan ngang b , UBND các c p, các s , phòng, ban th c hi n ho t ng ch phành và i u hành, th c hi n ch c n ng qu n lý hành chính nhà n c trên t t ccác l nh v c c a i s ng xã h i nh kinh t , chính tr , v n hoá, xã h i nh m b o

m tr t t pháp lu t XHCN M c ích c a vi c t ng c ng ho t ng giám sát

c a nhân dân i v i CQHCNN góp ph n t ng tính dân ch và pháp quy n trong

ho t ng i u hành c a Chính ph và c a các CQHCNN; phát huy quy n làm

ch c a nhân dân i v i ho t ng c a CQHCNN [16]

T nh ng phân tích trên, có th hi u khái ni m giám sát c a nhân dân

i v i CQHCNN là ho t ng theo dõi, quan sát, xem xét c a các cá nhân hay

c ng ng tr c ti p ho c thông qua MTTQ Vi t Nam các c p và các t ch c chính tr - xã h i, các t ch c xã h i, các t p th lao ng i v i ho t ng c a Chính ph , các B , c quan ngang b , UBND các c p, các s , phòng, ban

nh m th c hi n úng ch c n ng, nhi m v và quy n h n c giao, b o m

s thông su t, trong s ch, v ng m nh, hi n i, hi u l c, hi u qu c a ho t

ng hành chính.

Giám sát c a nhân dân i v i các CQHCNN là i u ki n, ti n kháchquan cho vi c c ng c k lu t, k c ng, phát huy dân ch trong t ch c và v nhành c a m i t ch c h p thành b máy quy n l c hành pháp, nh m áp ng

nh ng òi h i khách quan trong s phát tri n c a n n kinh t th tr ng, th c thidân ch trong xã h i, có tính c p thi t trong quá trình xây d ng nhà n c phápquy n XHCN c a dân, do dân và vì dân n c ta hi n nay

2.1.1.2 c i m giám sát c a nhân dân i v i c quan hành chính nhà n c

Ngoài nh ng c i m chung c a giám sát nhân dân i v i c quannhà n c nh huy ng c ông o các t ng l p nhân dân, các nhà khoa

h c tham gia giám sát, v i nh ng hình th c, ph ng pháp giám sát linh ho t,

nh ng k t lu n giám sát không mang tính c ng ch nhà n c nh ng thôngqua các ch th khác nhau có th g i các ki n ngh giám sát n c quan nhà

n c, ng i có th m quy n ph i ph i quy t theo trình t lu t nh, giám sát

c a nhân dân i v i CQHCNN còn có nh ng c i m riêng sau ây:

Th nh t: v ch th giám sát, giám sát c a nhân dân c th c hi nthông qua các ch th là các t ch c chính tr - xã h i, t ch c xã h i, t p thlao ng, cá nhân công dân Có th th y, ch th giám sát nhân dân r t a d ng,phong phú; tuy nhiên, trong ph m vi lu n án, tài nghiên c u pháp lu t vgiám sát c a MTTQ Vi t Nam các t ch c thành viên c a M t tr n các c p,bao g m Công oàn, oàn TNCS H Chí Minh, H i LHPN Vi t Nam, H iNông dân Vi t Nam, H i CCB Vi t Nam; Ban TTND, Ban GS TCC và cánhân i v i CQHCNN

Th hai, v i t ng giám sát, ó là quá trình theo dõi, ki m tra vi c th c

hi n nhi m v c a Chính ph , các B , c quan ngang b , UBND các c p, các s ,phòng, ban h ng gi th c hi n ho t ng qu n lý hành chính trên t t c các l nh

v c c a i s ng xã h i, liên quan tr c ti p n cá nhân, t ch c; ho t ng c a

cán b , công ch c, viên ch c hành chính nhà n c th c hi n các nhi m v cgiao theo quy nh c a pháp lu t Ho t ng giám sát c a nhân dân i v iCQHCNN nh m b o m c quan hành chính s d ng úng n và có hi u qucác ngu n l c, t ch c th c hi n Hi n pháp và pháp lu t hi u qu , b o v quy n,

l i ích h p pháp c a cá nhân

Th ba, v ph m vi giám sát, so v i ho t ng giám sát c quan dân c và

c quan t pháp, ho t ng giám sát c a nhân dân i CQHCNN c th c hi ntrên ph m vi r ng l n ó là ho t ng ch p hành và i u hành, ho t ng hànhchính c a CQHCNN trên các l nh v c c a i s ng xã h i nh kinh t , chính tr ,

v n hoá, xã h i, an ninh, qu c phòng

Th t , ho t ng giám sát c a nhân dân i v i CQHCNN c th

hi n d i nhi u hình th c a d ng và phong phú ph thu c vào các nhóm ch

th giám sát c a nhân dân do pháp lu t quy nh ó là giám sát c a các t

ch c chính tr - xã h i, t ch c xã h i ngoài nhà n c nh MTTQ Vi t Nam vàcác t ch c thành viên c a M t tr n, Ban TTND, Ban GS TCC ; cá nhânthông qua vi c th c hành Quy ch dân ch c s , th c hi n quy n khi u n i,

t cáo; qua báo chí và các ph ng ti n truy n thông, ti p xúc v i CQHCNN,

g i yêu c u ki n ngh , tr ng c u ý ki n c ng ng Các hình th c và ph ngpháp giám sát c th c hi n m t cách th ng xuyên, liên t c, linh ho t, c

ti n hành v i quy trình và th t c riêng, không l thu c vào các c quan nhà

n c nên k t qu giám sát c a nhân dân b o m tính công khai, khánh quan

i v i v n c ki m tra và i t ng b giám sát

Th n m, ho t ng giám sát c a nhân dân i v i CQHCNN có tính

c l p, phá c th khép kín c a ho t ng giám sát nhà n c nh giámsát Qu c h i, giám sát c a H ND, ho t ng ki m tra, thanh tra c a Thanhtra nhà n c ng th i, ho t ng giám sát c a nhân dân i v i CQHCNN

có s ph i, k t h p v i ho t ng thanh tra, ki m tra c a nhà n c, g n v icác hình th c th c hi n dân ch c s xã, ph ng, th tr n, CQHCNN