skkn chỉ đạo việc đổi mới nâng cao chất lượng dạy học môn luyện từ và câu cho học sinh khối lớp 2

Chúng ta thấy ở bậc tiểu học, luyện từ và câu là môn học quan trọng để dạy tiếng việt, học sinh cần phải đợc rèn luyện kỹ năng dùng từ , sử dụng câu và các loại dấu câu một cách thành th

PHÒNG GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO HUYỆN MỸ ĐỨC

TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐỐC TÍN

-SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

TÊN ĐỀ TÀI

DẠY HỌC MÔN LUYỆN TỪ VÀ CÂU CHO HỌC SINH

KHỐI LỚP 2”

ĐỀ TÀI THUỘC LĨNH VỰC: TIẾNG VIỆT

TÁC GIẢ: VŨ THỊ CHÂM

CHỨC VỤ: Tổ trưởng Tổ 2 + 3

Năm học : 2010 – 2011

a PhÇn më ®Çu

1.1 Cở sở lý luận.

Dạy học luôn là một trong các hoạt động trung tâm của các trờng học

Đây là hoạt động đặc trng của nhà trờng nhất là các trờng Tiểu Học và trung học cơ sở Bởi vì thông qua quá trình này, nhằm hình thành nhân cách cho học sinh Nghị quyết hội nghị ban chấp hành trung ơng Đảng lần thứ II khoá VII đã khẳng định “ Giáo dục đào tạo là quốc sách hàng

đầu ” trong đó nêu rõ mục tiêu của giáo dục là đào tạo con ngời Việt Nam phát triển toàn diện có đáo đức, có tri thức, có sức khoẻ và thẩm mỹ nghề, nghiệp, trung thành với lý tởng độc lập dân tộc và CNXH, hình thành và bồi dỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng tốt các yêu cầu xây dựng và bảo vệ tổ quốc

Thực hiện chủ trơng có tính chiến lợc này, đối chiếu với các đặc thù riêng của giáo dục tiểu học nhất là trong giáo dục ngôn ngữ cho trẻ Chúng ta thấy ở bậc tiểu học, luyện từ và câu là môn học quan trọng để dạy tiếng việt, học sinh cần phải đợc rèn luyện kỹ năng dùng từ , sử dụng câu và các loại dấu câu một cách thành thạo trong học tập và các hoạt động giao tiếp

Ngay từ những năm đầu của cấp tiểu học, học sinh phải đợc dạy và học luỵên từ , câu tốt để có thể nói đúng, viết đúng, sử dụng câu một cách chính xác Học sinh có nắm vững vấn từ ngữ mới tạo ra đợc kỹ năng sử dụng ngôn ngữ nh nghe, nói, đọc, viết thành thạo, từ đó tiếp thu đựơc các môn học khác, cảm thụ cái hay, cái đẹp của câu, từ và diễn tả lời nói, cảm xúc của mình trong các tình huống giao tiếp Trong những bài văn, trong các câu nói của học sinh khi học tập và giao tiếp thể hiện sự phát triển năng lực, trí tuệ, ngôn ngữ cũng nh những phẩm chất đạo đức ở học sinh tiểu học

Tất cả những yêu cầu trên, xuất phát từ mục đích cuối cùng của việc dạy luyện từ và câu là: học sinh hiểu ý nghĩa của từ, sử dụng chúng thành thạo, mềm dẻo, linh động, sáng tạo trong học tập và cuộc sống giao tiếp Luyện từ và câu là môn học chủ yếu thực hành, cho nên đối với học sinh tiểu học có thể xem việc giải bài tập là phơng tiện rất có hiệu quả không thể thay thế đợc trong việc giúp học sinh mở rộng vốn từ, phát triển t duy Hoạt động của việc giải bài tập là điều kiện thực hiện tốt các mục đích dạy học Thông qua bài tập, giáo viên có cơ sở kiểm tra, đánh giá kết quả

học tập của học sinh Đánh giá mức độ tiếp thu bài của học sinh Để đạt

đợc mục đích yêu cầu của môm luyện từ và câu, nhất định phải có định hớng rõ ràng, một phơng pháp dạy học có hiệu quả Hay nói cách khác phải có biện pháp để tăng cờng khả năng sử dụng và mở rộng vốn từ cho học sinh, giúp cho học sinh viết và giao tiếp thành thạo có văn hoá trên con đờng phát triển của mình Vởy từ lý do trên nên tôi mạnh dạn chọn đề

tài để nghiên cứu “ Chỉ đạo việc đổi mới nâng cao chất lợng dạy học môn

luyện từ và câu cho học sinh lớp 2”

1.2 Cơ sở thực tiễn.

Dạy học luôn là một trong các hoạt động trung tâm Luyện từ và câu rèn luyện kỹ năng dùng từ và đặt câu cho học sinh nó thể hiện tính tích hợp và tính thực hành cao hơn, rõ hơn Qua việc dạy và học môn luyện từ

và câu ở lớp 2 thuộc trờng tiểu học Đốc Tín với mục đích nhằm nâng cao

kỹ năng trong học tập và giao tiếp cho học sinh, giáo viên đã thực hiện

đúng chơng trình và phơng pháp dạy môn luyện từ và câu để giúp học sinh hình thành kỹ năng sử dụng tiếng việt nh: nghe, nói, đọc, viết, nhằm

đáp ứng yêu cầu của cuộc sống và giao tiếp hàng ngày bằng ngôn ngữ

Từ đó tiếp thu đợc các môn học khác, cảm thụ cái hay, cái đẹp cuar câu,

từ và diễn cảm lời nói giúp cho học sinh mở rộng vốn từ và cung cấp cho học sinh một số hiểu biết sơ giản về từ loại( Từ chỉ ngời, con vật, từ chỉ

đặc điểm, tính chất)

Rèn luyện cho học sinh các kỹ năng dùng từ đặt câu và sử dụng các dấu câu Qua việc dạy và học ở nhà trờng môn luyện từ và câu ở lớp 2, tôi thấy các đồng chí giáo viên đã áp dụng các phơng pháp và hình thức dạy học mới song kết qủa cha cao Qua dự giờ thăm lớp tôi thấy giáo viên khai thác và vận dụng hết các nội dung Chính từ đặc điểm và thực trạng về phơng pháp hình thức dạy học môn luyện từ và câu ở lớp 2 trờng tiểu học Đốc Tín Đòi hỏi ngời quản lý phải giúp giáo viên có năng lực về chuyên môn, đổi mới về phơng pháp và hình thức dạy học môn luyện từ

và câu ở lớp 2 để khơi dậy sự hứng thú và yêu thích học tập của học sinh, giúp các em tích cực, tự giác, hứng thú trong học tập

1.3 Khách quan lý luận.

Muốn nâng cao chất lợng dạy học môn tiếng việt ở tiểu học nói

hết ngời giáo viên phải cung cấp cho học sinh những kiến thức sơ giản về xã hội , tự nhiên và con ngời hình thành nhân cách con ngời Việt Nam xã hội chủ nghĩa Bồi dỡng tình yêu tiếng việt và hình thành thói quen giữ gìn sự trong sáng, giàu đẹp của tiếng việt Bồi dỡng cho học sinh thói quen dùng từ đúng, nói và viết thành câu, thích học tiếng việt Để làm tốt

đợc điều này thì ngời quản lý phụ trách chuyên môn phải có trình độ, năng lực và luôn sáng tạo thực hiện phơng pháp mới và hình thức tổ chức các tiết dạy chuyên đề để giáo viê dự giờ thăm lớp lẫn nhau, rút ra những kinh nghiệm và sáng tạo, vận dụng vào các tiết dạy thành công hơn và gây đợc hứng thú trong giờ học

1.4 Về mặt chủ quan.

Môn tiếng việt là môn rất quan trọng nói chung và môn luyện từ và câu nói riêng Học sinh đợc làm quen với các kiểu câu Ai làm gì? Ai là gì? Ai thế nào? Từ ngữ về các mùa, về loài thú, về biển, cây cối, về Bác Hồ, dấu chấm, dấu phẩy, từ trái nghĩa vv

Vì vậy qua nhiều năm dạy học tôi rất thích phân môn này Để đạt

đ-ợc mục đích yêu cầu của môn luyện từ và câu, nhất định phải có định h-ớng rõ ràng, một phơng pháp dạy học có hiệu quả, mở rộng vốn từ cho học sinh, giúp các em có kỹ năng và thành thạo có văn hoá trên con đờng phát triển của mình Vì những lý do đã nêu trên nên tôi chọn đề tài để nghiên cứu môn luyện từ và câu khối lớp 2

“ Chỉ đạo việc đổi mới nâng cao chất lợng dạy học môn luyện từ và câu cho học sinh khối lớp 2” trờng tiểu học Đốc Tín – Mĩ Đức – Hà Nội

2 Mục đích nghiên cứu:

Trên cơ sở những hiểu biết về khai thác vốn từ, câu và cách sử dụng từ, câu trong các tình huống giao tiếp cụ thể Đề tài đề xuất những cơ sở lý luận nhằm trang bị nội dung cần thiết cho việc thực hành sử dụng từ, câu trong từng trờng hợp cụ thể

Đề tài đa ra và kiểm nghiệm một số phơng pháp việc dạy học sinh thực hành luyện từ và câu, trên cơ sở học sinh làm bài tập nhằm nâng cao hiệu quả giờ dạy luyện từ và câu cho học sinh lớp 2 nói riêng và các lớp ở tiểu học nói chung

Nghiên cứu và tìm hiểu các tiết dạy để chỉ đạo, giúp giáo viên xây dựng giáo án thực nghiệm và thực hiện đổi mới phơng pháp và hình thức dạy học môn luyện từ và câu ở lớp 2 , để kích thích học sinh hứng thú trong học tập, tích cực, tự giác tham gia vào hoạt động học tập và bồi dỡng cho học sinh thói quen dùng từ đúng, nói và viết thành câu, có ý thức sử dụng tiếng việt văn hoá trong giao tiếp và có lòng yêu thích học môn tiếng việt

3 Khách thể và đối tợng nghiên cứu:

3.1 Khách thể nghiên cứu:

3 giáo viên và 160 học sinh khối lớp 2 trờng tiểu học Đốc Tín – Mĩ Đức – Hà Nội

3.2 Đối tợng nghiên cứu;

Chỉ đạo 3 giáo viên thực hiện tốt các biện pháp nhằm nâng cao chất lợng học môn luyện từ và câu cho học sinh lớp 2 ở trờng tiểu học Đốc Tín

4 Nhiệm vụ nghiên cứu:

Nghiên cứu phân môn luyện từ và câu ở khối lớp 2

 Tìm hiểu việc dạy học môn luyện từ và câu giáo viên tại trờng tiểu học

Đốc Tín

 Tìm hiểu việc học môn luyện từ và câu của học sinh lớp 2 và kết quả học tập môn đó

 Tìm ra các giải pháp , mô hình chỉ đạo việc dạy và học môn luyện từ và câu của học sinh nhằm nâng cao chất lợng giao tiếp cho học sinh

 Tạo cơ sở ban đầu về phát triển nhân cách cho học sinh một cách toàn diện và có t thế vững vàng

 Tổ chức cho giáo viên dạy thực nghiệm môn luyện từ và câu lớp 2 theo mô hình giải pháp đã xác định Chỉ đạo bồi dỡng giáo viên và học sinh nâng cao chất lợng dựa vào kết quả đã đạt đợc và còn khắc phục những hạn chế

 Trên cơ sở kết quả thu đợc, tổ chức hội thảo để đánh giá và rút ra bài học kinh nghiệm và kiến nghị đề xuất

5 Giả thuyết khoa học:

 Để nâng cao chất lợng dạy và học môn luyện từ và câu của học sinh lớp 2 trong nhà trờng bồi dỡng nâng cao trình độ chuyên môn cho giáo viên

 Tăng cờng các hình thức tổ chức hoạt động sinh hoạt tổ chuyên môn đạt hiệu quả

 Thờng xuyên dự giờ thăm lớp để kịp thời, uốn nắn những nhợc điểm cho giáo viên và học sinh

 Làm cho học sinh tích cực, tự giác trong học tập

 Giúp học sinh hiểu rõ vai trò của môn luyện từ và câu

 Nhà trờng có chế độ khen thởng động viên kịp thời cá nhân và tập thể trong giảng dạy và học tập

 Tổ chức cho học sinh tham quan di tích lịch sử văn hóa của địa phơng

 Thông qua các trò chơi vận động giúp học sinh rút ra nội dung bài

6 Giới hạn đề tài:

* Số lợng nghiên cứu:

- Khối lớp 2 trờng tiểu học Đốc Tín

Số lớp: 03 lớp

Số học sinh: 160

Giáo viên: 03 đồng chí

* Thời gian nghiên cứu:

Từ tháng 9 năm 2010 đến tháng 5 năm 2011

* Địa bàn nghiên cứu:

Trờng tiểu học Đốc Tín – Mĩ Đức – Hà Nội

* Nội dung nghiên cứu:

Chỉ đạo việc đổi mới phơng pháp và hình thức dạy học môn luyện từ và câu khối lớp 2

7 Các biện pháp nghiên cứu:

* Các phơng pháp chủ yếu:

7.1 Phơng pháp quan sát s phạm:

 Tìm hiểu việc dạy câu và luyện từ: kiến thức và phơng pháp truyền đạt và hớng dẫn thực hành của giáo viên

 Tìm hiểu việc học tập, tiếp thu và kỹ năng thực hành của học sinh

 Tìm hiểu các phong tục tập quán về văn hoá tại địa phơng và tập quán trong giao tiếp của học sinh nhất là học sinh tiểu học

7.2 Phơng pháp tài liệu:

 Đọc các tài liệu về dạy luyện từ và câu theo chơng trình sách giáo khoa mới và bài tập tiếng việt trong đó nghiên cứu kỹ các dạng bài tập về chủ đề “ Chủ ngữ trong câu kể Ai làm gì?”

 Các tài liệu văn hoá ứng xử

 Các tài liệu về ngữ pháp tiếng việt và cách sử dụng

7.3 Phơng pháp điều tra giáo dục

Nhằm khảo sát học sinh khối lớp 2 để từ đó phát hiện ra những em học tốt

và những em học yếu và giáo viên cần phải theo dõi, giúp đỡ bồi dỡng học sinh 7.4 Phơng pháp thực nghiệm, thực hành

Tổ chức dạy thực nghiệm mô hình hay giải pháp cần nghiên cứu

Xác định các kết quả đạt đợc theo từng chỉ tiêu đề ra

7.5 Phơng pháp phân tích tổng hợp lý thuyết

 Đánh giá mô hình dạy câu và luyện từ thông qua cách dạy của giáo viên

 Đánh giá mô hình dạy câu và luyện từ thông qua kết quả tiếp thu và kỹ năng thực hành của học sinh

 Đánh giá những kết quả đạt đợc và những việc cha làm đợc từ đó có các

đề xuất nghiên cứu bổ xung hoặc nghiên cứu tiếp theo

B nội dung nghiên cứu

Chơng I. Cơ sở lí lụân:

1.1 Lịch sử của vấn đề nghiên cứu:

Với mục đích nâng cao kỹ năng sử dụng từ, câu trong học tập và giao tiếp cho học sinh khối tiểu học, do yêu cầu đổi mới chơng trình và phơng pháp giảng dạy nên đã có rất nhiều sáng kiến, chuyên đề và đề tài thuộc các cấp, các cơ sở đề cập đến nội dung này Với việc đổi mới phơng pháp và hình thức dạy học môn luyện từ và câu rất cần thiết, các nhà nghiên cứu cũng nh các nhà quản lý giáo dục đã nghiên cứu và tìm hiểu

Trọng tâm chính là nằm nâng cao chất lợng đại trà môn luyện từ và câu Song với các chơng trình đổi mới giáo dục, việc đổi mới phơng pháp dạy môn luyện từ và câu cũng đã đợc triển khai nhng còn nhiều hạn chế

đối với giáo viên nên kết quả không thay đổi nhiều

Với mục đích của đề tài Chỉ đạo việc nâng cao chất l“ ợng dạy học môm luyện từ và câu theo chủ đề cho học sinh lớp 2” tại trờng tiểu học

Đốc Tín – Mĩ Đức – Hà Nội không chỉ củng cố và thực hành các kỹ năng dạy, học từ và câu cho học sinh những năm đầu tiên của cấp tiểu học mà còn đa ra các chủ trơng biện pháp quản lý nhằm đổi mới và nâng cao chất lợng dạy và học môn luyện từ và câu ở khối lớp 2

1.2 Khái niệm vấn đề nghiên cứu:

Chỉ đạo việc nâng cao chất lợng dạy học môn luyện từ và câu theo chủ đề nhằm củng cố, hệ thống hoá, mở rộng kiến thức, rèn luyện kỹ năng viết đúng, nói đúng, nói hay, viết hay tiếng mẹ đẻ

1.3 Vị trí, tầm quan trọng của vấn đề cần nghiên cứu.

Qua dạy học môn luyện từ và câu cho học sinh nắm đợc những kiến thức ban đầu Có vị trí quan trọng trong việc hình thành nhân cách cho trẻ em ở lứa tuổi tiểu học

Định hớng chỉ đạo đúng nhằm nâng cao chất lợng cho việc dạy luyện từ và câu

Chỉ đạo việc thực hành kỹ năng đặt câu vầ luyện từ theo chủ đề một cách thành thạo và chính xác

Giúp học sinh hình thành văn hoá viết và nói

 Nói là nói thành bài ( giới thiệu về bản thân, gia đình, bạn bè vvv…))

 Viết: viết đúng chính tả, từ, câu vv…)

1.4 Cơ sở để chỉ đạo việc chỉ đạo đổi mới phơng pháp dạy môn luyện

từ và câu.

1.4.1 Mục tiêu giáo dục tiểu học trong nhà trờng

Cần dạy đủ các môn học, giáo dục toàn diện cho học sinh

1.4.2 Đặc điểm tâm sinh lý của học sinh tiểu học.

Để giờ dạy luyện từ và câu đạt kết quả tốt ngời giáo viên phải nắm

đợc đặc điểm tâm sinh lý của học sinh, kỹ năng, cơ chế, đích cần

đạt của tiết dạy luyện từ và câu Trên cơ sở đó sử dụng phơng pháp dạy học cho phù hợp

1.4.3 Đặc điểm vấn đề nghiên cứu.

 Căn cứ vào đờng lối chỉ đạo của Đảng về chiến lợc giáo dục

 Căn cứ vào nhiệm vụ chính trị của phòng GD & ĐT huyện

Mĩ Đức và trờng tiểu học Đốc Tín đề ra

 Căn cứ vào chơng trình dạy Tiếng Việt trong sách giáo khoa lớp 2, lớp 3

 Căn cứ vào tình hình thực tế việc dạy và học tiếng việt nói chung, luyện từ và câu nói riêng của học sinh tiểu học

1.4.4 Hoàn cảnh học tập rèn luyện của các em học sinh trờng tiểu học

Đốc Tín.

Tổng số học sinh khối lớp 2 gồm 100 em chủ yếu là con em nông thôn nên việc quan tâm của phụ huynh đến việc học hành của con em mình còn hạn chế Do điều kiện và trình độ của học sinh không đồng đều nên việc tiếp thu bài của học sinh còn gặp nhiều khó khăn

Vì vậy muốn nâng cao chất lợng cho học sinh thì giáo viên phải truyền thụ cho học sinh vốn kiến thức và những hiểu biết ban đầu về từ và câ Tất cả các môn học và các phân môn tiếng việt đều có vai trò to lớn trong việc dạy từ Chúng mở rộng sự hiểu biết về thế giới, con ngời, góp phần làm giàu vốn từ cho học sinh để nắm bắt bất kỳ môn học nào

Chơng II: Thực trạng ban đầu

2.1 Về phía học sinh:

Đối với học sinh khối lớp 2 trờng tiểu học Đốc Tín chủ yếu các em là gia đình làm ruộng Nhng không phải vì thế mà các chểng mảng việc học tập mà các em rất chăm chỉ, đoàn kết Song kết quả cha cao Đối với môm luyện từ và câu:

*Về cách dùng từ

 Dùng từ còn sai, cha chính xác

 Dùng từ không sát với nội dung

 Cách đặt từ trong câu cha hợp lý, còn tuỳ tiện

* Về câu:

 Câu viết sai ngữ pháp

 Câu văn còn đơn điệu, nghèo nàn

*Về cách chấm câu

 Dấu chấm, dấu phẩy trong câu cha đúng khiến cho câu văn bị cụt, thiếu nghĩa

2.2 Về phía giáo viên:

Dạy học theo phơng pháp mới nhng còn hạn chế, phơng pháp lên lớp còn đơn điệu, phạm vi mở rộng và nâng cao cho học sinh còn ít sáng tạo Phơng pháp luyện kỹ năng thực hành còn ít

2.3 Về phía chỉ đạo:

Nhà trờng và phòng giáo dục đã chú trọng đến việc bồi dỡng giáo viên đổi mới phơng pháp dạy và học nhằm không ngừng nâng cao chất l-ợng chuyên môn của giáo viên và học sinh Tuy nhiên việc dự giờ thăm lớp còn cha liên tục, khen thởng động viên khuyến khích còn cha kịp thời

2.4 Bảng Thống kê kết quả ban đầu:

STT Lớp Sĩ Số

SL % SL % SL % SL %