Tieu luan tìm hiểu hứng thú học tập môn toán của học sinh lớp 4

Khái niệm “hứng thú học tập” Định nghĩa hứng thú học tập  Hứng thú học tập chính là thái độ lựa chọn đặc biệt của chủ thể đối với đối tượng của hoạt động học tập, vì sự cuốn hút về mặ

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Hứng thú học tập có vai trò to lớn trong việc nâng cao chất lượng học tập cho học sinh và sự phát triển nhân cách của các em Trong trường tiểu học, môn Toán có vị trí đặc biệt quan trọng trong việc phát triển các năng lực và phẩm chất trí tuệ cho học sinh Vì vậy, hứng thú càng trở nên quan trọng trong việc học tập môn Toán ở trường tiểu học

Hứng thú học tập môn Toán của học sinh tiểu học nhìn chung vẫn còn bị hạn chế, không ít em sợ Toán, coi việc học Toán là một công việc nặng nhọc, căng thẳng Nguyên nhân dẫn đến hiện trạng trên có thể do các em chưa nhận biết được tầm quan trọng của việc học Toán, chưa được kích thích hành động tích cực, sáng tạo trong quá trình giải Toán, còn có thể do nội dung Toán khô khan

Nhằm góp phần nghiên cứu về hứng thú học tập môn Toán của học sinh

để đưa ra biện pháp phù hợp nhằm giúp học sinh tiểu học nâng cao chất lượng

môn Toán, tôi đã chọn đề tài “Tìm hiểu hứng thú học tập môn Toán của học sinh tiểu học” làm đề tài nghiên cứu của mình.

2 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu đề tài nhằm mục đích tìm hiểu hứng thú học tập môn Toán của học sinh, từ đó có các biện pháp phù hợp nhằm nâng cao hứng thú học tập môn Toán cho học sinh, góp phần nâng cao chất lượng học môn Toán cho các em

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu: Nghiên cứu hứng thú học tập môn Toán của học sinh

tiểu học

3.2 Đối tượng nghiên cứu: Học sinh lớp 4/4 Trường Tiểu học An Cựu.

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu tài liệu để chỉ ra các đặc điểm về hứng thú học môn Toán của học sinh

- Đề xuất và thử nghiệm một số biện pháp nhằm phát triển hứng thú học

môn Toán của học sinh.

5 Phương pháp nghiên cứu

- Đối với đề tài này tôi sử dụng nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận, thực tiễn và phân tích, tổng hợp tài liệu

- Điều tra quan sát, so sánh và thực nghiệm thông qua khảo sát chất lượng

dự giờ Tổ chức trao đổi với giáo viên hay đàm thoại với học sinh

NỘI DUNG Chương 1 CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI 1.1 Các khái niệm cơ bản

1.1.1 Khái niệm chung về hứng thú

Định nghĩa “hứng thú”

Hứng thú là thái độ lựa chọn đặc biệt của cá nhân đối với một số đối tượng nào đó, vừa có ý nghĩa đối với cuộc sống, vừa có khả năng mang lại xúc cảm cho

cá nhân trong quá trình hoạt động

Cấu trúc của hứng thú

Theo N.G Marozova có ít nhất ba yếu tố:

- Có xúc cảm đúng đắn đối với hoạt động;

- Có khía cạnh nhận thức của xúc cảm này;

- Có động cơ trực tiếp xuất phát từ bản thân hoạt động

Mối quan hệ giữa khái niệm hứng thú với một số khái niệm khác



Trong nghiên cứu của mình, tôi tập trung trình bày quan hệ của hứng thú với các hiện tượng tâm lý có liên quan trực tiếp với nó như: nhu cầu, sở thích, thị hiếu, tình cảm, nhằm làm rõ hơn cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu.

Vai trò của hứng thú trong hoạt động cá nhân



Hứng thú là yếu tố quyết định đến sự hình thành và phát triển năng lực cá nhân Hứng thú và năng lực có quan hệ biện chứng với nhau, cái này làm tiền đề cho cái kia và ngược lại Hứng thú và năng lực là một cặp không thể tách rời khỏi nhau Có nghĩa là tài năng sẽ bị vùi dập nếu hứng thú không thật sự sâu sắc, đầy đủ, nói chung hứng thú không được nuôi dưỡng lâu dài nếu không có năng lực cần thiết để thõa mãn hứng thú đó

Hứng thú có vai trò quan trọng đối với mọi hoạt động của con người Hứng thú được xem như là một cơ chế bên trong, sự biểu hiện của động cơ thúc đẩy quá trình nhận thức của con người Hứng thú

là động lực cơ bản để hình thành và phát triển năng lực ở con người.

1.1.2 Khái niệm “hứng thú học tập”

Định nghĩa hứng thú học tập



Hứng thú học tập chính là thái độ lựa chọn đặc biệt của chủ thể đối với đối tượng của hoạt động học tập, vì sự cuốn hút về mặt tình cảm và ý nghĩa thiết thực của não trong quá trình nhận thức và

trong đời sống của cá nhân.

Các loại hứng thú học tập



- Hứng thú gián tiếp trong hoạt động học tập: Học sinh chủ yếu bị hấp dẫn bởi những yếu tố bên ngoài đối tượng học tập.

- Hứng thú trực tiếp trong hoạt động học tập: Học sinh bị hấp dẫn bởi chính đối tượng học tập.

Sự hình thành và phát triển hứng thú học tập



Giai đoạn 1: Thái độ nhận thức có xúc cảm đối với hiện tượng, được xuất hiện dưới dạng rung động định kỳ

Giai đoạn 2: Những rung động định kỳ được lặp đi lặp lại nhiều lần và được khái quát trở thành thái độ nhận thức có xúc cảm tích cực với đối tượng

Giai đoạn 3: Nếu thái độ tích cực đó được duy trì củng cố, khả năng tìm tòi độc lập ở các em thường xuyên được khơi dậy thì hứng thú có thể trở thành xu hướng cá nhân

Một số đặc điểm của hứng thú học tập



Hứng thú học tập có một số đặc điểm sau: Lúc đầu hướng tới nội dung tri thức khoa học, sau

đó tới các phương pháp khám phá ra nội dung đó; có được tính bền vững, nếu được củng cố trong những điều kiện của tình huống đã làm nó xuất hiện; nó luôn được nhận thức một cách rõ ràng, nhanh chóng, đúng đắn;

1.2 Hứng thú học môn Toán của học sinh tiểu học

1.2.1 Vai trò và đặc điểm môn Toán ở trường tiểu học

Trong trường tiểu học, môn Toán có vị trí đặc biệt quan trọng, có khả năng to lớn giúp học sinh phát triển được các năng lực và phẩm chất trí tuệ Toán học được xem là môn học “ công cụ” trong nhà trường

Trong chương trình Toán tiểu học được chia thành 2 giai đoạn:

- Giai đoạn 1 (lớp 1,2,3): Học tập cơ bản

Học sinh bắt đầu chuyển từ hoạt động chủ đạo là hoạt động chơi sang hoạt động học Do đó, học tập ở giai đoạn này là “học mà chơi – chơi mà học”, học trong hoạt động và bằng hoạt động, nên việc tổ chức hoạt động trò chơi trong một giờ học toán ở giai đoạn này là hết sức cần thiết Giáo viên phải đưa học sinh vào các tình huống hoạt động trong một giờ học toán tức là mọi học sinh đều phải được hoạt động (bằng tư duy, ngôn ngữ và hành vi) Nhận thức của học sinh ở giai đoạn này chủ yếu là nhận thức cảm tính dựa vào các đồ vật gắn liền với đời sống hàng ngày của học sinh Vì vậy, dạy học ở giai đoạn này nhất thiết

phải sử dụng các yếu tố trực quan đồng thời các yếu tố trực quan càng gần gũi học sinh càng tốt

- Giai đoạn 2 (lớp 4, 5) : Học tập sâu (so với giai đoạn trước)

Hoạt động chủ đạo của học sinh ở giai đoạn này là hoạt động học, ở đây học sinh học tập thông qua hoạt động thực hành – luyện tập của cá nhân hay nhóm để từ đó có thể “tự mình” phát hiện ra các kiến thức, kĩ năng mà giáo viên cần dạy Do đó, việc tổ chức các hoạt động trò chơi trong một giờ học toán của học sinh ở giai đoạn này là không bắt buộc, tuy nhiên nên khuyến khích việc tổ chức các hoạt động trò chơi mang tính trí tuệ, trò chơi xử lí tình huống trong học tập và trong cuộc sống

Nhận thức của học sinh ở giai đoạn này bắt đầu chuyển dần sang nhận thức lí tính trên cơ sở quan sát, phân tích, so sánh các hiện tượng và sự kiện trong học tập và trong đời sống Vì vậy, khi dạy học ở giai đoạn này cần giảm dần về thời lượng sử dụng và mức độ trực quan của các yếu tố trực quan

1.2.2 Một số đặc điểm của học sinh tiểu học trong học tập Toán

Đặc điểm nhân cách học sinh tiểu học

Đặc điểm tính cách học sinh tiểu học

Tính cách của trẻ em thường hình thành rất sớm ở thời kì trước tuổi học nhưng không ổn định vì mới được hình thành, có thể thay đổi dưới tác động giáo dục của gia đình Ở lứa tuổi này, khi hoạt động dễ nhận ra tính xung động trong hành vi của các em Do vậy, hành vi của các em dễ có tính tự phát Nguyên nhân của hiện tượng này là sự điều chỉnh của ý chí đối với hành vi của lứa tuổi còn yếu, các em chưa biết đề ra mục đích của hoạt động và theo đuổi mục đích đó đến cùng Tính cách của các em có nhược điểm là bướng bỉnh và bất thường Tính hay bắt chước cũng là một đặc điểm quan trọng của lứa tuổi này Tuy nhiên, trẻ em bắt chước cái tốt cũng lắm mà cái xấu cũng nhiều Vì vậy, khi giáo dục trẻ bằng những tấm gương cụ thể thì cũng cần chú ý đến cả khả năng tiêu cực của tính bắt chước

Đặc điểm tình cảm của học sinh tiểu học

Tình cảm là một mặt rất quan trọng đối với học sinh tiểu học, nó gắn liền nhận thức với hoạt động của trẻ em Tình cảm, cảm xúc của học sinh tiểu học thường là những sự vật, hiện tượng cụ thể, sinh động Vì thế các em rất thích những bài giảng mà cô sử dụng những đồ dùng dạy học đẹp có màu sắc rực rỡ Học sinh tiểu học rất dễ xúc cảm, xúc động và khó kìm hãm xúc cảm của mình Do đó, các quá trình nhận thức, hoạt động của các em đều chịu sự chi phối mạnh mẽ của cảm xúc và đều đượm màu sắc cảm xúc

Nhu cầu nhận thức

Ngay từ bậc tiểu học đã cần hình thành nhu cầu nhận thức cho học sinh Khi có nhu cầu nhận thức, các em sẽ khắc phục được khó khăn để tự mình chiếm lĩnh tri thức, tự học suốt đời

Sự phát triển tâm lý của học sinh tiểu học

Sự phát triển tâm lý của học sinh tiểu học theo quy luật không đồng đều: Trong cùng một lứa tuổi, khả năng và sự phát triển trí tuệ của các em không giống nhau, hứng thú, nhu cầu, động cơ học tập cũng khác nhau, chưa kể đến các khác biệt về môi trường xã hội, gia đình và các điều kiện học tập Sự khác biệt này tạo nên bộ mặt riêng biệt trong đời sống tâm lý của học sinh “ Trong một lớp học có 40 học sinh thì có 40 sự khác biệt” Dựa trên những đặc điểm tâm

lý của học sinh tiểu học đã nêu ở trên thì việc học toán có ảnh hưởng rất lớn đến quá trình lĩnh hội tri thức của các em Chúng ta có thể hình dung quá trình lĩnh hội tri thức của học sinh dưới dạng hình xoắn ốc, trong đó mỗi bậc thang của việc học tập ( tri giác tài liệu, hiểu thấu, ghi nhớ, luyện tập vận dụng kiến thức vào thực tiễn, hệ thống hóa và tiếp tục khái quát hóa) sẽ nâng cao trình độ của học sinh, kích thích tính ham hiểu biết, tính tích cực tư duy của các em Song người giáo viên cũng phải lưu ý rằng chúng ta không thể làm sáng tỏ ngau tức khắc được mọi chi tiết muôn hình muôn vẻ của tài liệu học tập, và điều này lại mâu thuẫn với quy luật tri giác của trẻ em Vì vậy việc học toán sẽ giúp các em

dần chiếm lĩnh nội dung kiến thức thể hiện trong tài liệu học tập.

Đặc điểm nhận thức của học sinh tiểu học trong dạy học Toán

Do đặc điểm nhận thức của học sinh tiểu học nên quá trình dạy học toán phải đặc biệt coi trọng công tác thực hành toán học Thông qua thực hành toán học có thể hình thành bước đầu các khái niệm toán học, các quy tắc tính toán, bằng thực hành toán học sẽ củng cố tri thức mới rèn luyện các kĩ năng cơ sở, phát triển tư duy, phát triển trí thông minh Tư duy của các em chủ yếu là tư duy

cụ thể, mang tính hình thức, dựa vào cac đặc điểm bên ngoài Nhờ hoạt động học tập, tư duy dần mang tính khái quát Khi khái quát, học sinh tiểu học thường dựa vào chức năng và công dụng của sự vật, hiện tượng, trên cơ sở này chúng tiến hành phân loại, phân hạng Hoạt động phân tích tổng hợp còn sơ đẳng nên việc học toán học sẽ giúp các em biết phân tích và tổng hợp

Dựa trên đặc điểm tâm lý của học sinh tiểu học, mục đích quan trọng là tạo ra động cơ học tập của mỗi cá nhân học sinh đó là sự hứng thú Để đạt được

sự hứng thú cho mỗi học sinh có nhiều yếu tố, trong đó đảm bảo tính vừa sức là yếu tố quan trọng nhất Vận dụng dạy học phân hóa có nhiều ưu thế để giáo viên tác động đến từng đối tượng học sinh

1.2.3 Khái niệm hứng thú học môn Toán của học sinh tiểu học

Định nghĩa



Hứng thú học môn Toán là thái độ lựa chọn đặc biệt của học sinh đối với quá trình, kết quả lĩnh hội và vận dụng những tri thức toán học trong quá trình học tập cũng như trong cuộc sống, do thấy được sự hấp dẫn và ý nghĩa thiết thực của môn Toán đối với bản thân

Những thành tố tâm lý cấu thành hứng thú học môn Toán của học sinh tiểu học, bao gồm 3 thành



phần chủ yếu: Thành tố xúc cảm; thành tố nhận thức; hành động của học sinh

Các biểu hiện của hứng thú học môn Toán



- Biểu hiện về mặt xúc cảm: Học sinh có xúc cảm tích cực (yêu thích, say mê, ) đối với môn Toán

- Biểu hiện về mặt nhận thức: Học sinh nhận thức đầy đủ, rõ ràng những nguyên nhân của sự yêu thích trên

- Biểu hiện về mặt hành động: Học sinh biểu hiện bằng các hành động học tập tích cực, chủ động, sáng tạo không chỉ trong giờ lên lớp mà còn ở cả ngoài lớp hàng ngày

- Biểu hiện về mặt kết quả học tập.

Các mức độ phát triển



Mức độ 1: Chưa có hứng thú học tập

Mức độ 2: Hứng thú gián tiếp đối với môn Toán

Mức độ 3: Hứng thú trực tiếp đối với môn Toán

Mức độ 4: Hứng thú với cả nội dung và phương pháp tư duy toán học

1.3 Biện pháp TLSP nâng cao hứng thú học môn Toán của HS tiểu học

1.3.1 Những yếu tố ảnh hưởng đến hứng thú học môn Toán của HS tiểu học

- Những yếu tố chủ quan (bên trong): Đó là những yếu tố thuộc về chủ thể nhận thức như: Trình độ phát triển trí tuệ của học sinh; thái độ đúng đắn đối với việc học tập, đối với bộ môn Toán; các yếu tố chủ quan khác như: nhu cầu, tính ham hiểu biết,

Trình độ của học sinh cả về kiến thức lẫn kỹ năng có đáp ứng đủ việc lĩnh hội tri thức mới hay không đều ảnh hưởng đến hứng thú học tập của các em Trình

độ của của học sinh ảnh hưởng đến hứng thú học tập môn Toán thể hiện ở khía cạnh nếu học sinh có kiến thức, kỹ năng, có nền tảng kỹ năng tốt thì khi tiếp nhận tri thức mới các em mới có đủ khả năng lĩnh hội từ đó tạo ra hứng thú, còn nếu học sinh đó không đủ trình độ để tiếp thu kiến thức mới thì học sinh đó sẽ gặp khó khăn dẫn đến chán nản, không thích học và cũng không có hứng thú để học

- Những yếu tố khách quan (bên ngoài): Đó là những yếu tố bên ngoài học sinh, bao gồm: Đặc điểm môn Toán; điều kiện vật chất cần thiết để dạy học có hiệu quả; hoàn cảnh, môi trường học tập (gia đình, tập thể học sinh, giáo viên)

Môi trường và không gian học tập ảnh hưởng đến hứng thú học tập của học sinh Nếu như các em được học trong một lớp học gồm nhiều học sinh có hứng thú với việc học tập môn Toán thì sẽ kích thích hứng thú học tập của các em, sự thi đua giữa các em cao hơn, từ đó các em sẽ không ngừng học hỏi, tìm tòi phấn đấu để học tốt hơn Và nếu mà các em được học trong một không gian lớp học rộng rãi, thoáng mát các em sẽ cảm thấy thoải mái từ đó các em sẽ có hứng thú học tập tốt hơn

1.3.2 Những biện pháp TLSP tác động nâng cao hứng thú học môn Toán của HS tiểu học

Những biện pháp tâm lý sư phạm dùng trong đề tài này là những cách thức, hình thức giáo viên dùng để tác động đến tâm lý học sinh tiểu học trong quá trình dạy học môn Toán, nhằm nâng cao

hứng thú học bộ môn này ở các em.

Những biện pháp tác động:

- Giáo viên tổ chức cho học sinh tham gia tích cực vào các hoạt động học tập đa dạng: Dạy học giải quyết vấn đề; Tổ chức trò chơi học toán;

- Hình thành động cơ học tập bằng cách đánh giá tích cực, khích lệ học sinh cố gắng, ham mê học tập, chiếm lĩnh đối tượng

- Tăng cường hình thức học tập theo nhóm

- Sử dụng phương tiện dạy học một cách phù hợp

- Sử dụng đồ dùng trực quan sinh động, đẹp

- Tổ chức dạy học dưới nhiều hình thức khác nhau

- Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học

Chương 2 GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN HỨNG THÚ HỌC TẬP CHO HỌC SINH TRƯỜNG TIỂU HỌC AN CỰU

2.1 Vài nét về trường Tiểu học An Cựu

2.1.1 Khái quát về trường

- Tổng số cán bộ, nhân viên của nhà trường là 37 người

- Tổng số học sinh toàn trường là 800 học sinh / 401 nữ gồm 20 lớp

- Về cơ sở vật chất trong nhà trường:

+ Số phòng học gồm 16 phòng, trong đó 9 phòng dành cho lớp học 2 buổi,

5 phòng cho cho lớp học từ 5 - 7 buổi, 1 phòng học vi tính, 1 phòng nghệ thuật

+ Phòng hiệu bộ gồm: 1 phòng Hiệu trưởng, 1 phòng phó Hiệu trưởng +

kế toán, 1 phòng Hội đồng sư phạm, 1 phòng Đội, 1 phòng Thư viện

+ Có 1 bếp ăn bán trú đạt chuẩn và 1 nhà ăn cho học sinh bán trú

+ Thiết bị dạy học: Trang bị 1 phòng máy vi tính với 20 máy để học sinh học Tin học, một số lớp đã được trang bị ti vi, đèn chiếu

+ Đồ dùng dạy học: Được đưa về các tủ đồ dùng để tại lớp để giáo viên tiện sử dụng

2.1.2 Thuận lợi và khó khăn của nhà trường:

Thuận lợi:

- Có sự chỉ đạo trực tiếp của Phòng Giáo dục thành phố Huế, của Đảng ủy, UBND phường

- Thành phố đã đầu tư kinh phí để tăng cường cơ sở vật chất, mua sắm trang thiết bị phục vụ giảng dạy và học tập

- Trường có một cơ sở nên thuận tiện cho việc tổ chức và quản lí các hoạt động giáo dục chung

- Địa phương, phụ huynh rất quan tâm đến việc học tập và rèn luyện của các

em, có chỉ đạo và tham gia cùng nhà trường để hoàn thành tốt nhiệm vụ năm học

- Đội ngũ giáo viên có năng lực, ý thức tổ chức kỷ luật cao, tích cực trong giảng dạy và các hoạt động của nhà trường