một số giải pháp hạn chế tác động cúa sự biến động tỷ giá hối đoái đến hoạt động nhập khẩu phân bón từ thị trường trung quốc của công ty xnk nông lâm sản và vật tư nông nghiệp

“Một số giải pháp hạn chế tác động cúa sự biến động tỷ giá hối đoái đến hoạt động nhập khẩu phân bón từ thị trường Trung Quốc của Công ty XNK Nông lâmsản và Vật tư nông nghiệp”... XÁC LẬ

“Một số giải pháp hạn chế tác động cúa sự biến động tỷ giá hối đoái đến hoạt động nhập khẩu phân bón từ thị trường Trung Quốc của Công ty XNK Nông lâm

sản và Vật tư nông nghiệp”

CHƯƠNG I : TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI

1.1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

Việt Nam là nước có nền nông nghiệp truyền thống lâu đời với hơn 70% dân số sảnxuất nông nghiệp Sản xuất nông nghiệp phụ thuộc vào nhiều yếu tố như đất đai, thờitiết, mùa vụ, phân bón,… Trong sản xuất nông nghiệp, phân bón có vai trò quan trọngtrong việc quyết định đến sản lượng nông nghiệp Do nền sản xuất công nghiệp ở ViệtNam chưa thực sự phát triển nên lượng phân bón sản xuất trong nước chưa đủ để đápứng nhu cầu sản xuất nông nghiệp Vì thế, lượng phân bón cho sản xuất nông nghiệp ởnước ta chủ yếu là nhập khẩu Ước lượng phân bón các loại NK trong tháng 2/2010 là

508 nghìn tấn, kim ngạch 147 triệu USD, đưa lượng phân bón nhập khẩu 2 tháng lên tới1,01 triệu tấn, kim ngạch 293 triệu USD So với cùng kỳ năm ngoái, tăng tới 76,03% vềlượng và 60,06% về kim ngạch Hơn thế, lượng phân bón NK phần lớn từ Trung Quốcnên sẽ chịu tác động lớn trước những biến động khó lường về giá, nguồn cung, biếnđộng của nền kinh tế TQ và phụ thuộc nhiều vào các chính sách của TQ

Nền kinh tế Việt Nam đang hội nhập sau vào nền kinh tế thế giới nên các vấn đề vềXNK, về đầu tư nước ngoài đang được quan tâm rất nhiều vì nó ảnh hưởng trực tiếpđến nền kinh tế Khi nhìn nhận vấn đề XNK, đầu tư chúng ta không thể bỏ qua vấn đề

về tỷ giá hối đoái – một thước đo giá trị đồng tiền này bằng đồng tiền khác TGHĐ còn

là một công cụ vĩ mô hữu hiệu trong việc điều tiết cán cân thương mại quốc tế theo mụctiêu đã định trước của một quốc gia, là một nội dung quan trọng trong hoạch định vàđiều hành chính sách tiền tệ quốc gia mà NHNN phải quan tâm nhằm mục đích ổn định

tỷ giá và để đạt được mục tiêu cuối cùng là giữ vững giá trị đồng tiền quốc gia

Trong quá trình hội nhập, bên cạnh những lợi ích mang lại thì những rủi ro là khôngthể tránh khỏi Cuộc khủng hoảng tài chính – tiền tệ vừa qua đã gây ra hậu quả nặng nề

và ảnh hưởng sâu sắc tới nền kinh tế thế giới Đặc biệt, với một nền kinh tế còn khá nontrẻ như Việt Nam khi vừa mới hội nhập vào nền kinh tế thế giới thì sự ảnh hưởng đócàng lớn Do đó, sẽ có rất nhiều khó khăn và áp lực cho các nhà quản lý vĩ mô và cácdoanh nghiệp trong nước phải đối mặt Nhất là đối với các doanh nghiệp chuyên sản

xuất, kinh doanh các mặt hàng XNK như Công ty XNK Nông lâm sản và Vật tư nông

nghiệp AFORIMEX, sự biến động của TGHĐ sẽ tác động trực tiếp tới kim ngạch NK

của doanh nghiệp và ảnh hưởng tới chi phí, lợi nhuận của công ty Do đó, đòi hỏi cầnphải có những giải pháp cấp bách để hạn chế những tác động do biến động TGHĐ đãgây ra cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.

1.2 XÁC LẬP VÀ TUYÊN BỐ VẤN ĐỀ TRONG ĐỀ TÀI

Sự biến động TGHĐ tác động không nhỏ đến hoạt động sản xuất kinh doanh, có xu

hướng hạn chế NK gây khó khăn cho các doanh nghiệp nói chung và Công ty XNK

Nông lâm sản và Vật tư nông nghiệp nói riêng Trong quá trình sản xuất kinh doanh,

Công ty đã có nhiều điều chỉnh cũng như giải pháp trong việc hạn chế các ảnh hưởng

do sự biến động của TGHĐ gây ra Song Công ty vẫn còn gặp rất nhiều khó khăn trongcông việc này nên việc sản xuất, kinh doanh chưa đạt hiệu quả cao Do đó, đòi hỏi phải

có những nghiên cứu, đánh giá tác động cúa sự biến động TGHĐ đến hoạt động NKphân bón từ thị trường TQ của Công ty để từ đó đưa ra những pháp phát hạn chế tác

động này Do vậy, em xin đề xuất đề tài nghiên cứu “Một số giải pháp hạn chế tác

động cúa sự biến động tỷ giá hối đoái đến hoạt động nhập khẩu phân bón từ thị trường Trung Quốc của Công ty XNK Nông lâm sản và Vật tư nông nghiệp”

Kết cấu đề tài gồm ba chương:

Chương I: Tổng quan nghiên cứu đề tài

Chương II: Phương pháp nghiên cứu và các kết quả phân tích thực trạng tác động của sự biến động tỷ giá hối đoái đến hoạt động nhập khẩu phân bón từ thị trường Trung Quốc của Công ty XNK Nông lâm sản và Vật tư nông nghiệp

Chương III: Các kết luận và đề xuất giải pháp hạn chế tác động cúa sự biến động tỷ giá hối đoái đến hoạt động nhập khẩu phân bón từ thị trường Trung Quốc của Công ty XNK Nông lâm sản và Vật tư nông nghiệp

1.3 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI

1.3.1 Giải pháp cho việc nhập khẩu mặt hàng phân bón của công ty

Về phía doanh nghiệp, việc nghiên cứu lý luận và thực tiễn những biến động tỷ giáhối đoái sẽ giúp các doanh nghiệp né tránh, khắc phục đồng thời tìm ra các giải phápnhằm hạn chế ở mức thấp nhất các tác động tiêu cực mà chúng gây ra cho doanh

nghiệp, nhất là đối với các doanh nghiệp chuyên sản xuất, kinh doanh các mặt hàng

xuất nhập khẩu như Công ty XNK Nông lâm sản và Vật tư nông nghiệp.

1.3.2 Hoàn thiện chính sách tỷ giá của nhà nước

Thông qua việc nghiên cứu các lý luận về tỷ giá hối đoái, ảnh hưởng do biến động

tỷ giá hối đoái đến nền kinh tế cùng với thực tiễn điều hành chính sách tỷ giá hối đoái ởViệt Nam sẽ phát hiện ra những tồn tại và vướng mắc để đưa ra các giải pháp nhằmhoàn thiện hơn trong hoạch định và điều hành chính sách tỷ giá hối đoái để ổn định cáncân thương mại, cán cân thanh toán quốc tế và phát triển kinh tế đất nước

1.4 PHẠM VI NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI

- Về nội dung nghiên cứu: Đây là một đề tài có phạm vi nghiên cứu rộng và liên

quan đến nhiều vấn đề, muốn nghiên cứu một cách đầy đủ thì cần phải nghiên cứutrong một thời gian dài và nghiên cứu về mọi mặt của Công ty Do thời gian và khảnăng nghiên cứu còn hạn chế nên trong khuôn khổ của một chuyên đề tốt nghiệp, emchỉ tập trung nghiên cứu vào những vấn đề lý luận của tỷ giá hối đoái và tác động cúa

sự biến động tỷ giá hối đoái đến hoạt động nhập khẩu phân bón từ thị trường Trung

Quốc của Công ty XNK Nông lâm sản và Vật tư nông nghiệp Từ đó, rút ra những giải

pháp hạn chế tác động cúa tỷ giá hối đoái đến hoạt động nhập khẩu phân bón của côngty

- Về không gian nghiên cứu:

+ Đối tượng: chủ yếu nghiên cứu về hoạt động NK phân bón của Công ty XNKNông lâm sản và Vật tư nông nghiệp AFORIMEX, bên cạnh đó tham khảo thêm sảnlượng NK của một số doanh nghiệp trong ngành

+ Địa lý: đi sâu nghiên cứu hoạt động NK phân bón của Công ty từ thị trường TQ

- Về thời gian nghiên cứu: đề tài tập trung nghiên cứu hoạt động NK phân bón từ thị

trường TQ của Công ty AFORIMEX trong phạm vi 3 năm (từ năm 2007 đến năm2009) Đồng thời đề xuất các kiến nghị, giải pháp hạn chế tác động cúa sự biến độngTGHĐ đến hoạt động NK phân bón từ thị trường TQ của Công ty trong những năm tới

1.5 MỘT SỐ KHÁI NIỆM VÀ PHÂN ĐỊNH NỘI DUNG CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.5.1 Một số khái niệm cơ bản

1.5.1.1 Khái niệm về tỷ giá hối đoái

Trong điều kiện của một nền kinh tế mở, thương mại quốc tế trở thành phổ biến,việc thanh toán giữa các quốc gia nhất thiết phải sử dụng tiền tệ nước này hay nướckhác Để thực hiện việc trao đổi tiền giữa các nước, các quốc gia phải dựa vào tỷ giáhối đoái (thường được gọi tắt là tỷ giá)

Xét trong phạm vi thị trường của một nước, các phương tiện thanh toán quốc tếđược mua và bán trên thị trường hối đoái bằng tiền tệ quốc gia của một nước theo một

tỷ giá nhất định Do đó có thể hiểu tỷ giá là giá cả của một đơn vị tiền tệ một được biểuhiện bằng số lượng đơn vị tiền tệ của nước khác hay là bằng số lượng ngoại tệ nhậnđược khi đổi một đơn vị nội tệ hoặc bằng số lượng nội tệ nhận được khi đổi một đơn vịngoại tệ Tỷ giá dùng để biểu hiện và so sánh những quan hệ về mặt giá cả của các đồngtiền các nước khác nhau Các nước có giá trị đồng nội tệ thấp hơn giá trị ngoại tệthường sử dụng cách thứ hai Chẳng hạn ở Việt Nam người ta thường nói đến số lượngđồng Việt Nam nhận được khi đổi một đồng USD, EUR hay một GBP…

Trong thực tế, TGHĐ thường được hiểu là số lượng đơn vị nội tệ cần thiết để muamột đơn vị ngoại tệ trên thị trường ngoại hối; là hệ số quy đổi của một đồng tiền nàysang một đồng tiền khác được xác định bởi mối quan hệ cung cầu trên thị trường tiềntệ

* Tỷ giá nội tệ (e) là lượng ngoại tệ cần thiết để mua một đồng nội tệ

Ví dụ: nếu 18500 đồng đổi lấy được 1 đô la Mỹ thì tỷ giá hối đoái danh nghĩa là

18500 đồng một đô la Mỹ, hay 0,000054 đô la Mỹ trên 1 đồng

* Tỷ giá hối đoái thực tế là tỷ lệ mà tại đó một người trao đổi hàng hóa và dịch vụ

Vì các nhà kinh tế quan tâm tới đến nền kinh tế với tư cách một tổng thể, nên họ chú

ý tới mức giá chung chứ không xem xét từng loại giá riêng biệt Như vậy, để tính tỷ giáhối đoái thực tế cần sử dụng chỉ số giá của mỗi nước, tức là:

1.5.1.2 Thị trường ngoại hối

Thị trường ngoại hối là thị trường quốc tế trong đó đồng tiền quốc gia này có thể đổilấy đồng tiền của quốc gia khác TGHĐ được xác định dựa vào cung – cầu ngoại tệ trênthị trường ngoại hối

* Cầu về tiền trên thị trường ngoại hối: cầu về tiền của nước A trên thị trường ngoại

hối là khi dân cư từ nước khác mua các sản phẩm được sản xuất tại nước A Một nước

XK càng nhiều thì cầu đối với đồng tiền nước đó càng lớn trên thị trường ngoại hối

* Cung về tiền trên thị trường ngoại hối: để nhân dân nước A mua được các sản

phẩm sản xuất ra ở nước B họ phải mua một lượng tiền đủ lớn của nước B, bằng việcdùng tiền nước A để trả

Hình 1.1: Cung – cầu ngoại tệ và tỷ giá cân bằng

Trong đó: Sđ và Dđ lần lượt là cung và cầu VND, e o là tỷ giá nội tệ cân bằng

Qua hình vẽ ta thấy, khi S đ < D đ → VND tăng giá so với ngoại tệ → Nhập khẩuthuận lợi hơn dễ dẫn tới nhập siêu Khi đó NHTW cung ứng ra một lượng tiền vào thịtrường ngoại hối để duy trì TGHĐ cố định TGHĐ sẽ cân bằng tại E, tại đó lượng cungngoại tệ bằng lượng cầu ngoại tệ

1.5.1.3 Các nhân tố tác động tới TGHĐ

Trong dài hạn, có bốn nhân tố tác động tới tỷ giá: Cán cân thương mại, dòng vậnđộng của vốn, tỷ lệ lạm phát tương đối, đầu cơ tích trữ ngoại tệ

a Cán cân thương mại:

Trong các điều kiện khác không đổi khi XK ròng tăng khiến TGHĐ thực tế giảm,đường cung về tiền của nước ấy sẽ dịch chuyển về phía bên phải và ngược lại

Hình 1.2: Tác động của cán cân thương mại đến tỷ giá hối đoái

Trong đó: S và I lần lượt là tài khoản vốn và tài khoản vãng lai trên thị trường ngoại

tệ Và NX (e) = S – I

b Dòng vận động của vốn:

Khi người nước ngoài mua tài sản chính, lãi suất có ảnh hưởng mạnh Khi lãi suấtcủa một nước tăng lên tương đối thì các tài sản của nó tạo ra tỷ lệ tiền lời cao hơn và cónhiều người dân nước ngoài muốn mua tài sản ấy Điều này làm cho cầu về tiền tăng,khi đó đường cầu về tiền của nước đó dịch chuyển sang phải (Dđ1 → Dđ2 , Hình 1.3) vàlàm tăng tỷ giá hối đoái của nó (e tăng từ e1 → e2) Đây là một trong những ảnh hưởngquan trọng nhất tới TGHĐ ở các nước phát triển cao

c Tỷ giá lạm phát tương đối:

Nếu tỷ lệ lam phát của một nước cao hơn tỷ lệ lạm phát của một nước khác thì nước

đó sẽ cần nhiều tiền hơn để mua một lượng tiền nhất định của nước kia Điều này làmcung tiền dịch chuyển sang phải (Sđ1→Sđ2, Hình 1.4) và TGHĐ e giảm xuống (e1→e2)

Hình 1.4: Tác động của tỷ giá lạm phát tương đối đến tỷ giá hối đoái

d Đầu cơ tích trữ ngoại tệ:

Tất cả đều có thể làm dịch chuyển đường cung và cầu tiền tệ Đầu cơ có thể gây ranhững thay đổi lớn về tiền tệ, đặc biệt trong điều kiện thông tin liên lạc và công nghệmáy tính hiện đại có thể trao đổi hàng tỷ USD giá trị tiền tệ mỗi ngày

1.5.1.4 Tác động của tỷ giá

a Tác động của TGHĐ đến nền kinh tế

TGHĐ là một công cụ điều tiết kinh tế vĩ mô chủ yếu của một quốc gia nhằm điềutiết cán cân thương mại quốc tế theo một mục tiêu đã định Thay đổi TGHĐ sẽ làmảnh hưởng rất lớn đến các ngành, các lĩnh vực, các doanh nghiệp có thu chi theongoại tệ TGHĐ có tác động mạnh mẽ đến giá cả hàng hóa trong nước và tới hoạtđộng XNK hàng hóa Vì vậy, nó có ảnh hưởng đến toàn bộ nền kinh tế quốc dân

Để phân tích tác động của TGHĐ tới nền kinh tế ta đưa ra khái niệm khả năngcạnh tranh Khả năng cạnh tranh (E* P0/P)

Trong đó: P0 là giá sản phẩm tính theo giá nước ngoài

P là giá sản phẩm cùng loại sản xuất trong nước tính theo đồng nội tệ

E là tỷ giá ngoại tệVới P và P0 không đổi khi E tăng , E* P0 sẽ tăng Giá của sản phẩm nước ngoài trởnên đắt tương đối so với giá của sản phẩm trong nước và ngược lại, giá của sản phẩmtrong nước trở nên rẻ, tương đối so với sản phẩm nước ngoài Sản phẩm trong nước

do đó có khả năng cạnh tranh cao hơn xuất khẩu sẽ tăng (X tăng), nhập khẩu giảm đi(IM giảm), điều này làm cho xuất khẩu ròng (NX= X- IM) tăng lên Vì AD = C + I +

G + NV nên NX tăng lên làm cho AD dịch sang phải (từ AD→AD’)

Hình 1.5: Tác động của tỷ giá hối đoái đến nền kinh tế

Trên hình 1.5 ta thấy sản lượng cân bằng Q tăng lên, sản xuất đạt mức toàn dụng vềnhân công, tỷ lệ thất nghiệp sẽ giảm

b Tác động của TGHĐ đến cán cân thương mại

Cán cân thương mại của một nước là chênh lệch giữa kim ngạch XK với kim ngạch

NK của nước đó Khi tỷ giá ngoại tệ tăng (hay tỷ giá nội tệ giảm) thì hàng hoá của nước

đó tại nước ngoài sẽ trở nên rẻ hơn, còn hàng hoá của nước ngoài tại nước đó sẽ trở nênđắt hơn Ngược lại khi tỷ giá ngoại tệ giảm (tỷ giá nội tệ tăng) thì hàng hoá của nước đótại nước ngoài sẽ đắt hơn, còn hàng hoá của nước ngoài tại nước đó sẽ rẻ hơn Như vậy,khi có sự thay đổi về tỷ giá làm giá trị đồng tiền của một nước giảm đi sẽ làm chonhững nhà sản xuất trong nước đó thuận lợi hơn trong việc bán hàng của họ ở nướcngoài do đó sẽ tạo ra lợi thế cạnh tranh, kích thích XK và gây khó khăn cho những nhàsản xuất nước ngoài khi bán hàng tại nước đó và khiến NK bị hạn chế Ngược lại khi tỷgiá thay đổi làm tăng giá đồng tiền của một nước sẽ hạn chế XK và kích thích NK

c Tác động của TGHĐ đến hoạt động XNK

* Tác động của TGHĐ đến xuất khẩu ròng: nếu TGHĐ thực tế thấp đến mức làmcho hàng nội tương đối rẻ hơn hàng NK, dân cư trong nước sẽ mua ít hàng NK, ngườinước ngoài sẽ mua nhiều hàng hóa của chúng ta hơn, do đó XK ròng của ta cao Ngượclại, nếu TGHĐ thực tế cao sẽ làm cho XK ròng của chúng ta thấp

* Tác động của TGHĐ đến năng lực XK: khi tỷ giá nội tệ giảm có ảnh hưởng tíchcực tới lượng hàng XK song lợi nhuận của doanh nghiệp XK chưa chắc đã tăng, bởi cácdoanh nghiệp XK phải NK những nguyên vật liệu với giá cao, do đó chi phí sản xuấtcũng cao.

1.5.2 Phân định nội dung của vấn đề nghiên cứu

1.5.2.1 Khái niệm nhập khẩu và các nhân tố tác động đến nhập khẩu

a Khái niệm nhập khẩu

Nhập khẩu của doanh nghiệp là hoạt động mua hàng hóa và dịch vụ từ nước ngoàiphục vụ cho nhu cầu trong nước hoặc tái xuất nhằm phục vụ mục đích thu lợi nhuận.Hay nhập khẩu là việc mua hàng hóa từ các tổ chức kinh tế, các công ty nước ngoài vàtiến hành tiêu thụ hàng hóa nhập khẩu tại thị trường nội địa hoặc tái xuất khẩu với mụcđích thu lợi nhuận và nối liền sản xuất với tiêu dùng

Hoạt động NK trong thực tế rất đa dạng Đó là do tác động của điều kiện kinh doanhcùng với sự năng động sáng tạo của các doanh nhân mà xuất hiện nhiều hình thức nhậpkhẩu khác nhau được pháp luật cho phép Dưới đây là các hình thức nhập khẩu phổbiến đang được áp dụng cho các doanh nghiệp nước ta hiện nay:

- Nhập khẩu trực tiếp: là hoạt động mua bán trực tiếp giữa người mua và người bán

không qua trung gian

- Nhập khẩu gián tiếp: là nhập khẩu qua trung gian thương mại, điển hình của nhập

khẩu gián tiếp là nhập khẩu uỷ thác

b Các nhân tố tác động đến nhập khẩu

Hoạt động thương mại nói chung và hoạt động NK nói riêng đều chịu ảnh hưởngđến nhiều yếu tố khác nhau như: kinh tế, chính trị, luật pháp văn hoá, xã hội… Các yếu

tố này sẽ gây ảnh hưởng tích cực hay tiêu cực đến hiệu quả kinh doanh Nhìn chung ta

có thể chia nhóm ảnh hưởng đến hoạt động NK là nhóm chủ quan và nhóm khách quan

* Các yếu tố chủ quan

Các nhân tố chủ quan tự bản thân doanh nghiệp có thể điều chỉnh khắc phục được,

nó thuộc bản thân doanh nghiệp Các nhân tố này có tác động tích cực hay tiêu cực đếnhoạt động kinh doanh, hoạt động nhập khẩu điều này phụ thuộc vào nhiều yếu tố như:vốn, nguồn nhân lực, chính sách phát triển thị trường, kết cấu hạ tầng thương mại, kênhphân phối lưu thông, hoạt động sản xuất kinh doanh và tổ chức doanh nghiệp v.v…

* Các yếu tố khách quan

Các yếu tố khách quan ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động kinh doanh của doanhnghiệp Nó không phụ thuộc vào ý chí chủ quan của doanh nghiệp điều này buộc doanhnghiệp phải tìm cách thích nghi hoặc tuân thủ các nguyên tắc và quy luật Các yếu tốkhách quan cơ bản gồm có:

- Yếu tố thuộc về môi trường chính trị như: Tác động của hệ thống luật pháp, hệthống các công cụ chính sách của nhà nước (trong đó có chính sách tiền tệ, tài chính,

…), cơ chế điều hành của chính phủ

- Đối thủ canh tranh: Doanh nghiệp khi tiến hành kinh doanh phải đối mặt với nhiềuđói thủ cạnh tranh trong và ngoài nước Cùng với sự lớn mạnh của nền sản xuất trongnước khoảng cách giữa các doanh nghiệp ngày càng thu hẹp, nhiều sản phẩm, ngànhlĩnh vực có chất lượng cao có khả năng đáp ứng được nhu cầu tiêu dùng trong nước,hàng hoá trong nước có khả năng thay thế hàng ngoại nhập

- Môi trường kinh tế: trước hết phản ánh qua tốc độ tăng trưởng kinh tế chung về cơcấu ngành kinh tế, cơ cầu vùng Tình hình đó tạo nên sự hấp dẫn về thị trường đối vớicác thị trường khác nhau Nhập khẩu thực tế của doanh nghiệp có thể bị ảnh hưởng bởinhiều yếu tố trong nước và quốc tế

- Môi trường tự nhiên: bao gồm hệ thống các yếu tố tự nhiên ảnh hưởng nhiều mặttới nguồn lực đầu vào cần thiết cho các nhà hoạt động sản xuất kinh doanh

- Môi trường công nghệ kỹ thuật: bao gồm các nhân tố gây tác động ảnh hưởng đếncông nghệ mới, sáng tạo sản phẩm và cơ hội thị trường, nó là nhân tố quan trọng nhấttạo ra thời cơ và đe doạ các doanh nghiệp

- Hệ thống tài chính ngân hàng: hệ thống tài chính ngân hàng ngày càng phát triểnmạnh mẽ trên phạm vi toàn cầu nó can thiệp sâu vào hoạt động nhập khẩu của doanhnghiệp chi phối tới hoạt động này

1.5.2.2 Tác động của tỷ giá hối đoái tới nhập khẩu

Giả sử ở một thời điểm nào đó, nhu cầu NK tăng cao khiến nhu cầu ngoại tệ trongnước tăng lên tương ứng Nếu tỷ giá được thả nổi, giá ngoại tệ sẽ tăng một cách tươngđối so với giá bản tệ Sự tăng giá ngoại tệ khiến cho nhập khẩu trở nên đắt đỏ, đồngthời XK lại được lợi Nhờ cơ chế này khiến cho nhu cầu NK giảm, XK được lợi dẫn

đến cung ngoại tệ sẽ tăng Kết quả là không những nhập siêu giảm mà giá ngoại tệcũng giảm trở lại Cả cán cân thương mại và tỷ giá trở về trạng thái cân bằng.

Khi tỷ giá nội tệ giảm có ảnh hưởng tiêu cực tới lượng hàng NK do chi phí củadoanh nghiệp NK tăng, bởi các doanh nghiệp NK phải nhập những nguyên vật liệubằng đồng ngoại tệ, do đó chi phí sản xuất cũng cao Trong khi đó, những sản phẩmthay thế trong nước ngày càng nhiều Nếu giá bán hàng NK bằng nội tệ vẫn giữnguyên, khi tỷ giá tăng, doanh nghiệp sẽ thu được ít lợi nhuận hơn so với những sảnphẩm thay thế sản xuất trong nước

Thêm nữa, TGHĐ sẽ tác động đến ký kết hợp đồng nhập khẩu Một đơn hàng được

ký kết sẽ gặp rủi ro trong thanh toán khi tỷ giá thay đổi, điều này có thể dẫn tới nhữngảnh hưởng tiêu cực tới doanh thu, lợi nhuận, uy tín của doanh nghiệp XNK

1.5.2.3 Tác động tỷ giá hối đoái tới mặt hàng phân bón nhập khẩu

a Đặc điểm mặt hàng phân bón

- Mặt hàng phân bón thuộc nhóm hàng vật tư nông nghiệp rất cần thiết cho sản xuấtnông nghiệp ở mọi quốc gia

- Mặt hàng phân bón có tính mùa vụ cao

- Việc sản xuất mặt hàng phân bón phụ thuộc rất nhiều vào việc khai thác các nguồnnguyên liệu như dầu mỏ, ammoniac, sulphur,…

b Vai trò của phân bón với nền sản xuất nông nghiệp

Trong mấy thập kỷ qua, năng suất cây trồng đã không ngừng tăng lên, ngoài vai tròcủa giống mới có tác dụng quyết định của phân bón Giống mới cũng chỉ phát huy đượctiềm năng của mình (cho năng suất cao) khi được bón đủ phân và bón hợp lý

- Cung cấp chất dinh dưỡng cho đất dể nuôi cây, chú yếu là đạm, lân, lưu huỳnhcùng một số chất vi lượng

- Cải tạo tính chất đất, làm cho đất có kế cấu và thành phần cơ giới tốt hơn, khảnăng giữ nước của đất, giảm hiện tượng xói mòn đất

- Giữ chất dinh dưỡng, tăng hiệu suất của phân hóa học, hạn chế hiện tượng mất cácnguyên tố dinh dưỡng do bốc hơi và rửa trôi

- Gia tăng hoạt động của các vi sinh vật đất, nhờ có tác động đến sự phát triển củacây trồng

c Tác động tỷ giá tới hoạt động nhập khẩu mặt hàng phân bón

Sự biến động của tỷ giá có tác động lớn đến hoạt động nhập khẩu phân bón

- Biến động của tỷ giá kết hợp với tình hình suy giảm kinh tế, tác động không nhỏtới việc tiêu thụ mặt hàng phân bón trên thị trường nội địa Việc tiêu thụ gặp khó khăn

do tính mùa vụ của các mặt hàng và nhu cầu có sự thay đổi Trong thời gian qua, tìnhhình kinh tế thế giới không ổn định dẫn tới tình trạng giá cả các loại hàng hóa không ổnđịnh và đặc biệt là phân bón luôn giảm giá nên dẫn đến rất khó để dự đoán tình hình giá

cả và khả năng tiêu thụ của thị trường

- Mặt khác, do sự biến động lớn của tỷ giá, nên trong chính sách vĩ mô của nhà nướcthời gian qua, chính phủ kiểm soát lượng ngoại tệ trong lưu thông (nhất là USD) làmcho khan hiếm lượng vốn ngoại tệ cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu Do đó, hoạtđộng nhập khẩu phân bón gặp khó khăn, khối lượng nhập về giảm sút, không đáp ứng

đủ nhu cầu sản xuất nông nghiệp trong nước đã đẩy giá phân bón trong nước lên cao

- Sự biến động của tỷ giá cũng làm giá nhập khẩu tăng, làm cho chi phí kinh doanhcũng tăng lên đáng kể Giá phân bón nhập khẩu tăng ảnh hưởng tới hoạt động nhậpkhẩu, khó khăn trong tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp

1.5.2.4 Tác động tỷ giá tới hoạt động nhập khẩu từ thị trường Trung Quốc

Trung Quốc đã rất nhanh chóng vượt qua Đài Loan và Hàn Quốc để trở thành thịtrường Việt Nam nhập siêu lớn nhất Năm 2008, mức nhập siêu từ TQ đạt 11,11 tỷUSD; năm 2009 đạt 11,53 tỷ USD; 3 tháng đầu năm 2010 đạt 2,56 tỷ USD (TheoVneconomy) Thị trường TQ rất rộng lớn với nhiều biến động khó lường

Với việc VND được neo khá chặt vào USD, nếu Nhân dân tệ lên giá so với USD thìtương quan giá trị giữa Nhân dân tệ và VND cũng sẽ thay đổi Và về lý thuyết, cán cânthương mại giữa hai nước - vốn lệch về phía Việt Nam do đang nhập siêu lớn từ TrungQuốc - được kỳ vọng sẽ tái lập ở mức cân bằng hơn Khi đồng Nhân dân tệ lên giá, sảnphẩm của Trung Quốc sẽ giảm sức cạnh tranh hơn vì giá bán sẽ đắt hơn tương ứng khixuất khẩu sang Việt Nam Nhiều chuyên gia có chung nhận định rằng, khi Nhân dân tệlên giá, Việt Nam có điều kiện cải thiện mức nhập siêu lớn với Trung quốc, vẫn diễn raliên tục trong nhiều năm gần đây

CHƯƠNG II : PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ CÁC KẾT QUẢ PHÂN TÍCH THỰC TÁC ĐỘNG CỦA SỰ BIẾN ĐỘNG TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI ĐẾN HOẠT ĐỘNG NHẬP KHẨU PHÂN BÓN TỪ THỊ TRƯỜNG TQ CỦA CÔNG

TY XNK NÔNG LÂM SẢN & VẬT TƯ NÔNG NGHIỆP

2.1 PHƯƠNG PHÁP HỆ NGHIÊN CỨU CÁC VẤN ĐỀ

Để phục vụ cho công việc nghiên cứu về tác động của sự biến động tỷ giá tới hoạtđộng kinh doanh tại Công ty, ta sử dụng phương pháp điều tra khảo sát và phỏng vấn đểthu thập những thông tin cần thiết, từ đó đưa ra các nhận xét chính xác nhất

2.1.1 Phương pháp thu thập dữ liệu

- Phương pháp phỏng vấn: trong quá trình thực tập tại Công ty AFORIMEX, em có

chuẩn bị một số câu hỏi phỏng vấn trực tiếp các cán bộ trong Công ty với mục đích thuthập ý kiến của các chuyên gia đánh giá tác động của sự biến động TGHĐ đến hoạtđộng NK phân bón từ thị trường TQ của Công ty

Nội dung phỏng vấn tập trung khai thác thông tin để tìm ra những tác động cúa sựbiến động tỷ giá hối đoái đến hoạt động nhập khẩu phân bón từ thị trường Trung Quốccủa Công ty Kết quả phỏng vấn trực tiếp cho thấy:

Nhân tố vĩ mô: tình hình kinh tế thế giới, nhân tố pháp luật, chính sách kinh tế,chính sách xuất nhập khẩu, …

Nhân tố vi mô: tình hình nhân sự, cơ sở vật chất kỹ thuật, công nghệ chế biến …

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: nhằm thu thập số liệu liên quan đến vấn đề tác

động của sự biến động tỷ giá hối đoái đến hoạt động nhập khẩu phân bón từ thị trườngTrung Quốc của Công ty cũng như thu thập ý kiến của các chuyên gia về vấn đề nghiêncứu qua các phòng ban của Công ty, sổ sách và các tài liệu của Công ty, thống kê của

cơ quan quản lý Nhà nước, báo chí, website, các bài viết và công trình nghiên cứu…

2.1.2 Phương pháp phân tích dữ liệu

- Phương pháp so sánh: sử dụng phương pháp này để thấy được sự thay đổi về

+ Quy mô, cơ cấu nhập khẩu

+ Diễn biến hoạt động nhập khẩu qua các năm

+ So sánh sự biến động mặt hàng phân bón nhập khẩu sang từ Trung Quốc củaCông ty về mặt khối lượng, giá cả, …

- Phương pháp mô tả: thông qua bảng biểu, hình vẽ, biểu đồ mô tả các chỉ tiêu cần

2.2 ĐÁNH GIÁ TỔNG QUAN TÌNH HÌNH VÀ ẢNH HƯỞNG NHÂN TỐ MÔI TRƯỜNG ĐẾN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

2.2.1 Đánh giá tổng quan tình hình và ảnh hưởng của nhân tố môi trường tới tác động của chính sách TGHĐ đến hoạt động nhập khẩu

Có thể nói, tỷ giá hối đoái đã đóng vai trò chủ yếu và hết sức quan trọng đối vớihoạt động xuất nhập khẩu nói chung và hoạt động nhập khẩu nói riêng Trong thời gianqua, khi mà dòng vốn FDI tăng mạnh thì việc giữ ổn định tỷ giá, nhất là so với đồngUSD sẽ thực sự khó khăn, bởi sự biến động của tỷ giá sẽ tác động rất rõ rệt đến nềnkinh tế, đặc biệt gây nhiều khó khăn cho hoạt động XNK

Diễn biến tỷ giá trong năm 2009 là tương đối phức tạp và khó lường, nhất là tỷ giáVND/USD luôn ở mức cao Mặc dù NHNN đã điều chỉnh nâng tỷ giá liên ngân hàng vàbiên độ từ +3% lên +5% vào tháng 4/2009, thế nhưng trên thị trường tự do giá ngoại tệnhanh chóng áp sát mức 18.300 VND/USD và đến tháng 11 đã lên trên 19.000VND/USD Cùng với xu hướng biến động của Đô la Mỹ là biến động của đồng Nhândân tệ (Hình 2.1)

Hình 2.1 Tỷ giá VND/USD và VND/CNY từ tháng 01/2009 tới tháng 04/2010

(Nguồn: Ngân hàng nhà nước Việt Nam)

Biến động này của tỷ giá đã gây ra những ảnh hưởng xấu tới nhập khẩu hàng hóa

Sự biến động mạnh của tỷ giá khiến cho công việc thanh toán quốc tế gặp nhiều khókhăn, đồng thời rủi ro bù lỗ doanh nghiệp tăng cao, dẫn tới nhiều doanh nghiệp bị thua

lỗ Và tình hình này vẫn còn tiếp tục diễn ra trong quý I năm 2010

Dù chịu sự tác động do biến động của tỷ giá nhưng tổng kim ngạch nhập khẩu củanước ta năm 2009 vẫn tăng Điều này được thể hiện rõ ở bảng số liệu dưới đây:

Hình 2.2 Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của nước ta năm 2009

(Nguồn: Tổng cục Thống kê) Kim ngạch xuất khẩu cả năm lên 57,1 tỷ USD, giảm 8,9% so với năm 2008 và nhập khẩu là 69,95 tỷ USD, giảm 13,3% Như vậy, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cả nước năm 2009 là 127,05 tỷ USD, giảm 11,4% so với năm 2008, cán cân thương mại hàng hoá thâm hụt 12,85 tỷ USD, bằng 22,6% xuất khẩu

Phân bón: năm 2009 Việt Nam nhập về trên 4,5 triệu tấn phân bón các loại với kimngạch đạt 1,4 tỷ USD, so với cùng kỳ năm ngoái mặc dù tăng 48,9% về lượng song lạigiảm hơn 4% về trị giá so với năm 2008 Nguyên nhân khiến lượng phân bón nhập vềtăng mạnh trong năm vừa qua là do các doanh nghiệp đã tranh thủ gia tăng nhập khẩukhi giá phân bón thế giới giảm mạnh

Mặt hàng phân bón các loại được nhập khẩu vào Việt Nam chủ yếu có xuất xứ từTrung Quốc với 1,95 triệu tấn Tiếp theo là Nga: 395 nghìn tấn, Hàn Quốc: 348 nghìntấn; Philippin: 294 nghìn tấn, Nhật Bản: 191 nghìn tấn ,…

Bảng 1 Kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2008 và 2009

Nhập khẩu phân bón tỷ USD 1,47 1,4 - 4,7%

(Số liệu Thống kê Hải quan Việt Nam)

Trước sự biến động của TGHĐ và tác động của nó đến nền kinh tế nói chung, tớicác doanh nghiệp XNK nói riêng, đòi hỏi về phía nhà nước cần phải có sự nghiên cứu

và dự đoán xu hướng biến động của tỷ giá, từ đó đưa ra các điều chỉnh hợp lý phù hợpcho hoạt động XNK; đồng thời về phía các doanh nghiệp XNK cũng nên có những biệnpháp hợp lý để không phải đối mặt với sự biến động của tỷ giá một cách thụ động

2.2.2 Các nhân tố môi trường ảnh hưởng tới tác động của chính sách tỉ giá đến hoạt động nhập khẩu

2.2.2.1 Ảnh hưởng của các nhân tố Vĩ mô

Đây là nhân tố tác động trực tiếp tới hoạt động nhập khẩu của các doanh nghiệpXuất nhập khẩu Chính sách tác động bao gồm: chính sách thuế, quy hoạch của Nhànước, chính sách tín dụng, tỷ giá, các gói kích thích, chính sách hỗ trợ thông tin, … Nhóm nhân tố này ảnh hưởng khá rõ rệt đến hoạt động sản xuất kinh doanh củadoanh nghiệp Giả sử khi xảy ra lạm phát, chính phủ thực hiện chính sách tiền tệ thắtchặt, dẫn tới lãi suất trong nước cao hơn lãi suất thế giới, khi đó dòng tiền nước ngoàichảy vào trong nước khiến đồng nội tệ tăng giá, điều này khiến cho nhập khẩu thuận lợihơn dễ dẫn đến nhập siêu và ngược lại Một ví dụ khác, vì một lý do nào đó chính phủchủ động kiểm soát nguồn ngoại tệ lưu thông sẽ làm tăng giá đồng ngoại tệ, điều nàykhiến cho tỷ giá nội tệ giàm và làm nhập khẩu gặp khó khăn do khan hiếm ngoại tệ vàảnh hưởng trực tiếp tới chi phí, lợi nhuận doanh nghiệp giảm.

- Tình hình kinh tế chung

Do ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu đã gây ảnh hưởng lớn đếnnền kinh tế thế giới và khu vực châu Á cũng không ngoại lệ Khủng hoảng kinh tếkhiến cho hoạt động XNK gặp nhiều khó khăn như yêu cầu thanh toán chậm, giãn kếhoạch giao hàng… Trong năm 2009, tốc độ tăng trưởng kinh tế vẫn chưa hồi phục, diễnbiến giá cả và TGHĐ rất khó dự đoán, Chính phủ áp dụng chính sách tiền tệ thắt chặtgây ra tình trạng khan hiếm vốn làm lỡ nhiều cơ hội kinh doanh của Công ty Mặt khác,

do lạm phát nên chi phí thực hiện mỗi thương vụ kinh doanh bị đẩy lên rất cao làmgiảm lợi nhuận của doanh nghiệp

- Chính sách thương mại và pháp luật: WTO, thủ tục hải quan…

Hoạt động nhập khẩu được tiến hành giữa các chủ thể ở các quốc gia khác nhau, bởivậy nó chịu sự tác động của chính sách, chế độ luật pháp ở các quốc gia đó, đồng thờihoạt động nhập khẩu cũng phải tuân theo những qui định, luật pháp quốc tế chung KhiViệt Nam tham gia vào kinh tế Thế giới, hạn ngạch được nới rộng, các doanh nghiệpnước ngoài có cơ hội vào thị trường Việt Nam, điều này khiến cho khả năng cạnh tranhcủa các doanh nghiệp XNK của Việt Nam gặp nhiều khó khăn, trong đó nổi trội là khókhăn về giá cả và chất lượng sản phẩm Điều này trực tiếp ảnh hưởng tới năng lực xuấtnhập khẩu, chi phí, doanh thu của doanh nghiệp…

2.2.2.2 Ảnh hưởng của các nhân tố Vi mô

Nhóm nhân tố môi trường vi mô bao gồm toàn bộ các yếu tố nội tại trong doanhnghiệp: Khả năng thanh toán, khả năng dự trữ, khả năng huy động vốn, nguồn nhân lực,

…

Khả năng thanh toán của các doanh nghiệp xuất khẩu phụ thuộc khá nhiều vào sựbiến động của tỷ giá hối đoái Đối với một đơn hàng đã đặt trước, doanh nghiệp nhậpkhẩu sẽ bị thua lỗ khi tỷ giá nội tệ giảm điều này đã ảnh hưởng trực tiếp tới chi phí, tớikhả năng thanh toán của doanh nghiệp Bên cạnh đó, khả năng dự trữ của doanh nghiệprất quan trọng, nó đảm bảo quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp được diễn

ra liên tục thông suốt Đối với một doanh nghiệp nhập khẩu, việc dự trữ đặc biệt quantrọng, bởi một đơn đặt hàng nếu bị lỡ thì doanh nghiệp sẽ phải sử dụng lượng hàng dựtrữ của mình để tiếp tục cung cấp cho thị trường, giữ được uy tín của doanh nghiệp.Hơn thế, nguồn nhân lực, khả năng huy động vốn để duy trì và phát triển sản xuất củadoanh nghiệp cũng đặc biệt quan trọng đối với một doanh nghiệp nhập khẩu

Đối với Công ty AFORIMEX, mặc dù là một Công ty có uy tín và nhiều năm kinhnghiệm sản xuất kinh doanh các sản phẩm Nông lâm sản và Vật tư nông nghiệp, songkhông vì thế Công ty không mắc phải những khó khăn hay chịu những tác động từ cácyếu tố trong môi trường kinh doanh đầy khó khăn như hiện nay Cụ thể:

- Thị trường nhập khẩu chính là Trung Quốc có nhiều biến động khó lường về giá,nguồn cung, và phụ thuộc nhiều vào các chính sách của Trung Quốc

- Khả năng thanh toán bằng ngoại tệ của Công ty vẫn còn nhiều hạn chế

- Do lượng NK lớn nên trước sự biến động của tỷ giá đã gây nhiều khó khăn choCông ty Khi giá NK cao, chi phí sẽ tăng, cho nên khả năng cạnh tranh về giá so với cácdoanh nghiệp NK khác hoặc các doanh nghiệp sản xuất trong nước sẽ rất khó khăn

- Khả năng dự trữ của Công ty vẫn còn nhiều hạn chế, nhất là dự trữ về vốn, nguyênliệu, kho bãi cất trữ hàng hóa,…

- Mặt khác, do Công ty hoạt động trên địa bàn rộng nên nhiều khi thông tin cập nhậtcòn chậm, có khi bỏ lỡ nhiều cơ hội kinh doanh

2.3 KẾT QUẢ PHÂN TÍCH CÁC DỮ LIỆU THU THẬP

2.3.1 Kết quả phiếu điều tra

Việc điều tra phỏng vấn thu thập số liệu được tiến hành với danh sách phỏng vấnnhư sau:

Bảng 2.1 Danh sách các đối tượng được phỏng vấn

2 Phạm Thanh Lâm Trưởng Phòng Kế hoạch XNK

3 Nguyễn Văn Huy Phó phòng kinh doanh

5 Nguyễn Thu Hiền Trưởng phòng kế toán

Số phiếu phỏng vấn được phát ra là 5 phiếu, sau khi kết thúc điều tra phỏng vấn sốphiếu thu về là 5

Kết quả đánh giá theo phiếu phỏng vấn

Sau khi tiến hành phỏng vấn các cán bộ, nhân viên tại Công ty, em nhận thấy hầuhết người được phỏng vấn đều có những quan điểm tương đồng nhau, và có nhữngđánh giá ngắn gọn, tổng quát nhất về tình hoạt động sản xuất, kinh doanh của Công tynhư sau:

Trong các nhân tố ảnh hưởng tới hoạt động XNK của Công ty, thì vấn đề tỷ giáđược các cán bộ quản lý quan tâm nhất, đặc biệt là sự biến động tỷ giá VND/USD vàVND/CNY Theo như kết quả điều tra phỏng vấn, có thể thấy trong 3 năm gần đây sựbiến động thất thường của TGHĐ đã ảnh hưởng rất lớn tới giá trị cũng như hoạt động

NK của Công ty Theo đánh giá, sự ảnh hưởng của tỷ giá chiếm khoảng trên 60% trongtổng các nhân tố ảnh hưởng tới giá cả và kim ngạch NK của Công ty Hiện nay tỷ giáVND/USD đang tăng mạnh cho nên theo các chuyên gia nhận định, trong khoảng 3năm tới tỷ giá VND/USD có xu hướng ổn định chiếm 40% và khó dự đoán chiếm 60%

Do đó, trước sự biến động của tỷ giá và trước sự thay đổi chính sách tiền tệ của nhànước, mức độ ứng phó của Công ty chỉ đạt ở mức độ khá, chiếm 60%, còn ở mức độtrung bình chiếm 40%

Sau khi kết thúc công việc điều tra phỏng vấn, đồng thời qua thời gian thực tập tạiCông ty được tiếp xúc trực tiếp với các hoạt động sản xuất kinh doanh của Công ty, với