bài giảng địa chất cấu tạo chương 5 khe nứt

Khe nứt do nguội lạnh Cooling joints và khe nứt bùn Mud Cracks: Hình thành bởi sự co rút thể tích do giảm nhiệt độ mất nước→ hình thành các khe nứt có dạng cột... Khe nứt kiến tạo: Hình

TS Trần Mỹ Dũng

Địa chỉ: Bộ môn Địa chất

Điện thoại: (+84) 04 38384048 E-mail: tmdung@126.com

Nội dung

I Khái niệm và phân loại

II Khe nứt phi kiến tạo

III Khe nứt kiến tạo

IV Ý nghĩa nghiên cứu khe nứt

I Khái niệm và phân loại

Khe nứt: là những vết nứt có dạng mặt, bằng phẳng phá hủy sự

đồng nhất của đá và dọc theo đó không có sự dịch chuyển đáng

kể của đá

I Khái niệm và phân loại

1 Khe nứt phi kiến tạo

2 Khe nứt kiến tạo

3 Các nứt vỡ cắt trượt

 Khe nứt do nguội lạnh co rút thể tích

 Khe nứt thoát tải

II Khe nứt phi kiến tạo

Khe nứt bóc vỏ (Exfoliation joints): Hình thành do quá trình thoát tải đá gốc dẫn tới hoạt động bào mòn Sự hình thành của chúng tương tự như sự hình thành địa hình

Khe nứt do nguội lạnh (Cooling joints) và khe nứt bùn (Mud Cracks): Hình thành bởi sự co rút thể tích do giảm nhiệt độ mất nước→ hình thành các khe nứt có dạng cột

Ghềng đá đĩa Phú Yên

Khe nứt kiến tạo: Hình thành do các hoạt động kiến tạo, phân

bố có hệ thống và quy luật trong không gian

 Về cơ bản các khe nứt kiến tạo có thể phân thành hai loại:

 Khe nứt tách (khe nứt căng giãn)

 Khe nứt cắt (khe nứt cắt trượt)

 Thường có sự dịch chuyển song

song trên bề mặt khe nứt

 Có thế nằm tương đối ổn định, phát

triển kéo dài

 Thường tạo thành một cặp khe nứt

cộng ứng

 Trên bề mặt khe nứt có dấu hiệu Trên bề mặt khe nứt có dấu hiệu

dịch trượt với biên độ nhỏ, thường có các đường trượt

 Khi không có các khoáng vật nhét

đầy khe nứt, chúng thường là các

đường khâu có hai mặt song song, nếu có khoáng vật nhét đầy chúng thường tạo các mạch có độ rộng đồng đều

Khe nứt cắt

Chóp c a góc nh n ch ủ ọ ỉ

hướng rút ng nắ

Các đường trượt ch ỉ

hướng d ch chuy nị ể

Thường cấu thành các dạng khe nứt cộng ứng, có khoảng cách sắp xếp khá đều nhau Đường phân giác của góc

nhọn chỉ hướng của ứng suất pháp cực đại

Đồ thị điểm cực trên bán cầu dưới Đồ thị hoa hồng

Đồ thị đẳng trị

Sử dụng phương pháp chiếu cầu trong thống kê khe nứt

* Kỹ thuật xây dựng các biểu đồ được trình bày trong bài tập

thực hành số 5

 Bề mặt vỡ có tính mở

 Thế nằm không ổn định, độ dài không lớn

 Bề mặt thô ráp, không bằng phẳng, không có dấu hiệu dịch trượt

 Thường được lấp đầy bở các mạch, độ rộng của mạch biến đổi lớn

 Các khoáng vật phát triển trong nội bộ khe nứt thường có tính định hướng

 Có thể cộng ứng ở dạng tổ hợp

 Có thể phát triển thành tổ hợp dọc theo phương hướng phát triển của các khe nứt cắt (cắt trượt)

 Các tinh thể cấu thành các thể mạch thường có dạng sợi, kim que (tinh đmá), dựa vào phương hướng phát triển của các tình thể này có thể cho ta những hiểu biết về phương hướng ứng suất căng dãn

 Dựa vào phương thức tăng trưởng của khoáng vật có thể chia thành 4 loại: A tăng trưởng đối hướng; B tăng trưởng hướng lưng; C- Tăng trưởng phức hợp; D- mạch sợi căng kéo

IV Ý nghĩa nghiên cứu khe nứt

 Khôi phục lại trường ứng xuất kiến tạo khu vực

 Giải thích được các hiện tượng nứt nẻ trong đá và quy

luật phân bố của chúng phục vụ cho nghiên cứu địa chất công trình v.v

 Phục vụ cho công tác tìm kiếm và thăm dò khoáng sản

 Open space infilling

microstructures

Pores due to polishing

Tellurides

Ứng suất tiến triển và các mạch “dàn quân”

Cấu tạo lông chim