nghiên cứu kiến thức, thái độ và kỹ năng về biến chứng hạ glucose máu ở bệnh nhân đái tháo đường đang điều trị ngoại trú tại phòng khám ngoại trú nội tiết bệnh viện trung ương huế

Trong một nghiên cứu khác của Trần NguyệtMinh 2012 trên 204 bệnh nhân đái tháo đường điều trị nội trú tại Bệnh việnLão khoa Trung ương, có 40,2% bệnh nhân có kiến thức đạt về hạ glucosem

Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, tôi xin trân trọng gửi lời cảm ơn đến:

− Ban Giám hiệu Trường Đại học Y Dược Huế

− Phòng Đào tạo Đại học

− Khoa Y tế Công cộng

− Ban Giám đốc và Phòng Kế hoạch Tổng hợp bệnh viện Trung ương Huế

− Ban Chủ nhiệm khoa Nội tiết – Thần kinh và tập thể cán bộ tại Phòng khámngoại trú Nội tiết bệnh viện Trung ương Huế

− Quý thầy cô phụ trách Thư viện Trường Đại học Y Dược Huế

Đã giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình thực hiện đề tài.Xin chân thành cảm ơn TS.BS Lê Văn Chi – Phó Trưởng Bộ môn Nội,Giảng viên chính Bộ môn Nội Trường Đại học Y Dược Huế đã truyền đạtnhững kiến thức bổ ích, trực tiếp dìu dắt, tận tình quan tâm giúp đỡ, hướngdẫn tôi trong suốt quá trình nghiên cứu, hoàn thành luận văn

Xin cảm ơn tập thể bác sĩ, điều dưỡng tại Phòng khám ngoại trú Nội tiếtBệnh viện Trung ương Huế đã giúp đỡ nhiệt tình, tạo điều kiện cho tôi tiếnhành nghiên cứu

Chân thành cảm ơn các bệnh nhân đến khám tại phòng khám ngoại trúNội tiết – Bệnh viện Trung ương Huế, đặc biệt là các bệnh nhân tham gia vàonghiên cứu đã tạo điều kiện cho tôi thu thập số liệu và cung cấp thông tinquan trong để tôi hoàn thành luận văn

Cuối cùng xin cảm ơn sâu sắc đến gia đình, bạn bè và anh luôn bên cạnhyêu thương, quan tâm, động viên, khích lệ tôi trong suốt quá trình thực hiện

đề tài

Huế, tháng 5 năm 2014

Đoàn Thị Anh Vân

LỜI CAM ĐOAN

Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưađược công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác Nếu

có gì sai sót tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm

Tác giả luận văn

ĐOÀN THỊ ANH VÂNDANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

ADA : American Diabetes Association

(Hiệp hội đái tháo đường Hoa Kỳ)ĐTĐ : Đái tháo đường

ĐTNC : Đối tượng nghiên cứu

HbA1c : Hemoglobin glycosylat hóa

TĐHV : Trình độ học vấn

THCS : Trung học cơ sở

THPT : Trung học phổ thông

MỤC LỤC

ĐẶT VẤN ĐỀ

Trong thế kỷ XXI, bệnh đái tháo đường vẫn tiếp tục là vấn đề đáng báođộng Với sự bùng nổ và lão hóa của dân số, tình trạng béo phì và lối sốngtĩnh tại nhiều hơn, tỷ lệ bệnh đái tháo đường ngày càng gia tăng, đặc biệt là ởcác nước đang phát triển [39], [44]

Theo báo cáo của Liên đoàn đái tháo đường Quốc tế năm 2011, thế giới

có khoảng 366 triệu người tuổi từ 20 đến 79 mắc bệnh đái tháo đường chiếm8,3% dân số, là nguyên nhân gây tử vong 4,5 triệu người mỗi năm, tiêu tốn

465 tỷ USD cho việc chăm sóc đái tháo đường, dự kiến sẽ tăng lên 552 triệungười chiếm 9,9% dân số vào năm 2030 Ở Việt Nam năm 2013 tỷ lệ mắcbệnh đái tháo đường trong cả nước ước tính là trên 5%, tức khoảng 4,5 triệungười bị đái tháo đường [14], [46]

Bệnh đái tháo đường gây ra nhiều biến chứng cấp tính và mạn tínhnguy hiểm Các biến chứng này không chỉ để lại nhiều di chứng nặng nề chongười bệnh mà còn là một trong những nguyên nhân gây tử vong cho ngườibệnh đái tháo đường Chính vì vậy mục tiêu hàng đầu là kiểm soát glucosemáu chặt chẽ, với khuyến cáo cần điều trị tích cực ngay từ đầu, nhằm ngănngừa và làm chậm diễn tiến các biến chứng của bệnh Để đạt được glucosemáu mục tiêu thật sự là vấn đề rất khó khăn Một trong những thách thứccũng như rào cản lớn nhất đó là hạ glucose máu Hạ glucose máu là tai biếnrất thường gặp trong điều trị bệnh đái tháo đường Đây cũng là mặt hạn chếlàm cho vấn đề kiểm soát glucose máu gặp nhiều khó khăn [33] Nếu khôngđược chú trọng thì hạ glucose máu là một biến chứng cấp tính rất dễ xảy ra,nhất là trên bệnh nhân đái tháo đường lớn tuổi Một khi mục tiêu kiểm soátglucose máu càng chặt chẽ thì biến chứng này càng dễ xuất hiện hơn

Nghiên cứu của Lawrence SP và David CZ (2001) trên 500 bệnh nhânđái tháo đường type 2 bị hạ glucose máu cho thấy nguyên nhân gây hạglucose máu chủ yếu là bệnh nhân bỏ bữa hoặc ăn ít hơn ngày thường trongkhi vẫn sử dụng thuốc uống hạ glucose máu, một số trường hợp bị nhiễmkhuẩn hoặc có bệnh lý tim mạch đi kèm [41] Tại Việt Nam nghiên cứu củaTrần Hữu Dàng và Nguyễn Hải Thủy vào năm 1992, cho thấy hạ glucose máugây tử vong chiếm 34,6% [4] Trong một nghiên cứu khác của Trần NguyệtMinh (2012) trên 204 bệnh nhân đái tháo đường điều trị nội trú tại Bệnh việnLão khoa Trung ương, có 40,2% bệnh nhân có kiến thức đạt về hạ glucosemáu, 58,8% bệnh nhân thực hành đạt về phòng biến chứng hạ glucose máu[18] Điều đó cho thấy hạ glucose máu là biến chứng nguy hiểm

Tại phòng khám ngoại trú Nội tiết, Bệnh viện Trung ương Huế hiệnđang khám và điều trị ngoại trú cho hơn 700 bệnh nhân đái tháo đường nhưng

tỷ lệ bệnh nhân có kiến thức, thái độ, kỹ năng về biến chứng hạ glucose máu

là bao nhiêu vẫn chưa có câu trả lời Các nghiên cứu đã triển khai về biếnchứng hạ glucose máu ở bệnh nhân đái tháo đường chỉ mới đề cập tới hiểubiết, các yếu tố nguy cơ, kiến thức, thực hành về biến chứng hạ glucose máu

Ít có nghiên cứu toàn diện về kiến thức, thái độ, kỹ năng về biến chứng hạglucose máu ở bệnh nhân đái tháo đường, chính vì vậy chúng tôi thực hiện đề

tài: “Nghiên cứu kiến thức, thái độ và kỹ năng về biến chứng hạ glucose

máu ở bệnh nhân đái tháo đường đang điều trị ngoại trú tại phòng khám ngoại trú Nội tiết Bệnh viện Trung ương Huế” với hai mục tiêu nghiên cứu

sau:

1. Khảo sát kiến thức, thái độ và kỹ năng về biến chứng hạ glucose máu ở bệnh nhân đái tháo đường đang điều trị ngoại trú tại phòng khám ngoại trú Nội tiết Bệnh viện Trung ương Huế.

2. Tìm hiểu một số yếu tố liên quan tới kiến thức và kỹ năng về biến chứng hạ glucose máu của các đối tượng nghiên cứu.

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU

1.1 TỔNG QUAN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG

1.1.1 Dịch tễ học bệnh đái tháo đường

Tỷ lệ bệnh đái tháo đường (ĐTĐ) thay đổi theo từng nước có nền côngnghiệp phát triển hay đang phát triển và thay đổi theo từng vùng địa lý khácnhau Trong đó, nơi có tỷ lệ đái tháo đường cao nhất là khu vực Bắc Mỹ(7,8%), khu vực Địa Trung Hải và khu vực Trung Đông (7,7%), châu Âu(4,9%) và châu Phi (1,2%) [2]

Theo báo cáo của Liên đoàn đái tháo đường Quốc tế năm 2011, thế giới

có khoảng 366 triệu người tuổi từ 20 đến 79 mắc bệnh đái tháo đường chiếm8,3% dân số, là nguyên nhân gây tử vong 4,5 triệu người mỗi năm, tiêu tốn

465 tỷ USD cho việc chăm sóc đái tháo đường, dự kiến sẽ tăng lên 552 triệungười chiếm 9,9% dân số vào năm 2030 [46]

Ở Việt Nam năm 2013 tỷ lệ mắc bệnh đái tháo đường trong cả nướcước tính là trên 5%, tức khoảng 4,5 triệu người bị đái tháo đường [14]

1.1.3 Tiêu chí chẩn đoán đái tháo đường

Tiêu chuẩn chẩn đoán ĐTĐ theo ADA năm 2014 (Không có sự khácbiệt so với tiêu chuẩn 2013 [29])

Bệnh nhân được chẩn đoán là ĐTĐ khi thỏa mãn một trong bốn tiêuchuẩn sau:

− HbA1c ≥ 6,5% hoặc,

− Nồng độ glucose máu tĩnh mạch lúc đói G0 ≥ 126 mg/dl (7,0 mmol/l)hoặc,

− Nồng độ glucose máu tĩnh mạch 2 giờ G2 ≥ 200 mg/dl (11,1 mmol/l) saukhi làm nghiệm pháp dung nạp glucose uống hoặc,

− Bệnh nhân có triệu chứng kinh điển của tăng glucose máu hoặc cơn tăngglucose máu cấp và xét nghiệm glucose máu tĩnh mạch ngẫu nhiên ≥ 200mg/dl (11,1 mmol/l)

Ba tiêu chuẩn đầu phải được làm hai lần, tiêu chuẩn cuối chỉ xétnghiệm một lần duy nhất [30]

1.1.4 Phân loại đái tháo đường

1.1.4.1 Đái tháo đường type 1 (tế bào bêta bị hủy, thường đưa đến thiếu

insulin tuyệt đối)

− Tự miễn

− Vô căn

1.1.4.2 Đái tháo đường type 2 : chiếm khoảng 90 – 95% các trường hợp

ĐTĐ Tần suất khác nhau giữa các chủng tộc, sắc tộc Đái tháo đường type 2thường được chẩn đoán muộn hoặc không được chẩn đoán trong nhiều năm vìtình trạng tăng glucose máu phát triển một cách âm thầm [12]

1.1.4.3 Các type đặc hiệu khác

− Thương tổn chức năng tế bào bêta di truyền

− Khiếm khuyết tác dụng insulin do di truyền

− Bệnh lý tụy: viêm tụy cấp, chấn thương, phẫu thuật tụy, ung thư, xơ hóa túimật, tụy xơ sỏi

− Các bệnh nội tiết: to cực, hội chứng Cushing, u tiết glucagon, u tủy thượngthận, cường giáp, u tiết somatostatin, u tiết aldosterone

− Đái tháo đường do thuốc, hóa chất

− Nhiễm trùng: Rubella bẩm sinh, Cytomegalovirus, Adenovirus

− Các thể tự miễn hiếm gặp: Hội chứng người cứng, kháng thể kháng thụ thểinsulin

− Một số hội chứng di truyền khác

1.1.4.4 Đái tháo đường thai kỳ: là sự giảm dung nạp glucose hoặc ĐTĐ

được phát hiện lần đầu trong lúc mang thai [6]

1.1.5 Biến chứng của đái tháo đường

1.1.5.1 Biến chứng cấp tính

− Hạ glucose máu là biến chứng cấp thường gặp ở bệnh nhân ĐTĐ, xảy ra khikết hợp không hợp lý trong điều trị hoặc bỏ bữa ăn, vận động quá mức, nhiễm

lạnh Triệu chứng lâm sàng có thể bị lu mờ do đã bị tổn thương thần kinhthực vật ở những trường hợp ĐTĐ đã lâu Chẩn đoán và điều trị sớm, kịp thờithường cho tiên lượng tốt.

− Nhiễm toan ceton ĐTĐ

− Tăng thẩm thấu do tăng glucose máu

− Nhiễm toan acid lactic [8]

+ Biến chứng mạch máu nhỏ: bệnh võng mạc, bệnh thận, bệnh thần kinh

+ Biến chứng mạch máu lớn: bệnh động mạch vành, bệnh động mạch ngoại vi,bệnh mạch máu não

− Các biến chứng không phải mạch máu bao gồm rối loạn dạ dày ruột, tiết niệusinh dục, nhiễm trùng và những biểu hiện ngoài da

1.1.6 Điều trị đái tháo đường

1.1.6.1 Điều trị đái tháo đường type 1

− Mục tiêu điều trị:

+ Làm biến mất triệu chứng, tránh biến chứng lâu dài

+ Tránh tai biến do điều trị và giáo dục bệnh nhân biết bệnh của họ

+ Kiểm soát glucose máu tốt

+ Điều trị các yếu tố nguy cơ phối hợp

− Các phương tiện điều trị:

+ Giáo dục bệnh nhân

+ Tiết thực và vận động thể lực: giảm cân nặng

+ Thuốc hạ glucose máu [5]

1.2 TỔNG QUAN HẠ GLUCOSE MÁU TRONG BỆNH ĐÁI THÁO ĐƯỜNG

1.2.1 Đại cương hạ glucose máu

Hạ glucose máu là một trong những biến chứng cấp tính rất nguy hiểm

ở bệnh nhân đái tháo đường, có thể dẫn tới tử vong nhanh chóng nếu khôngđược phát hiện và điều trị kịp thời

Hạ glucose máu còn gây suy giảm khả năng nhận biết của cơ thể, mất

cơ chế tự điều hòa bảo vệ và dẫn tới tình trạng kiểm soát glucose máu kémhơn do ảnh hưởng của các hormon bài tiết khi hạ glucose máu [21]

Năm 1998 Geremia B Bolli nghiên cứu tình trạng sử dụng insulin ởbệnh nhân đái tháo đường type 1 cho thấy bệnh nhân phải điều trị bằnginsulin trong 30 năm sẽ xuất hiện 1842 cơn hạ glucose máu tự điều chỉnhđược và 6 cơn hạ glucose máu nặng có co giật và hôn mê phải điều trị bằngtruyền tĩnh mạch glucose 20% và tiêm glucagon [21]

Năm 2001 Lawrence SP và David CZ nghiên cứu 500 bệnh nhân đáitháo đường type 2 bị hạ glucose máu cho thấy nguyên nhân hạ glucose máuchủ yếu là bệnh nhân bỏ bữa hoặc ăn ít hơn ngày thường trong khi vẫn sửdụng thuốc uống hạ glucose máu, một số trường hợp bị nhiễm khuẩn hoặc cóbệnh lý tim mạch đi kèm [41]

Năm 2003 Vũ Thị Thanh Huyền, Đỗ Trung Quân, Trần Đức Thọ quanghiên cứu 65 bệnh nhân hạ glucose máu cho thấy nam 41,5%, nữ 58,5%.Tuổi trung bình 52,6 ± 13,8 năm chủ yếu là đối tượng nông dân và cán bộ hưutrí 67,7%, có 84,6% bệnh nhân bị hạ glucose máu tại bệnh viện và 15,4% hạglucose máu tại nhà phải vào cấp cứu tại bệnh viện Hạ glucose máu nặng cóhôn mê 70% Hạ glucose máu từng xảy ra vào ban đêm gần sáng 49,2%.Nguyên nhân sau tiêm insulin chưa kịp ăn sáng là 67,9% Hạ glucose máunặng gặp 16,9%, trung bình 60,5%, nhẹ gặp 21,6% [21]

1.2.2 Định nghĩa hạ glucose máu

Hạ glucose máu trên bệnh nhân ĐTĐ được xác định khi ngưỡng đườngmáu thấp xảy ra trên bệnh nhân ĐTĐ

Mức glucose máu bao nhiêu thì xác định chẩn đoán là hạ glucose máuvẫn còn bàn cãi, nhưng có lẽ định nghĩa tốt nhất là dựa vào sinh lý bệnh Khi

glucose máu < 70 mg/dl thì lúc này đáp ứng điều hòa ngược thần kinh – nộitiết kháng insulin sẽ được hoạt hóa [32]

1.2.3 Sinh lý bệnh của hạ glucose máu

Khi glucose máu giảm xuống 1,1 mmol/l (20 mg/dl) có thể làm giảmlượng glucose qua hàng rào máu não, ức chế bài tiết insulin và làm giải phóng

ra hormon điều hòa ngược ở mức glucose máu khoảng 4 mmol/l Trong điềukiện sinh lý bình thường thì đáp ứng này ngăn cản sự giảm glucose máuxuống thấp hơn nữa và duy trì glucose máu ở mức bình thường Khi glucosemáu giảm xuống còn 1,7 – 3,4 mmol/l sẽ phát động các dấu hiệu thần kinh tựđộng báo hiệu như đói, lo sợ, hoảng hốt, hồi hộp, đánh trống ngực, vã mồ hôi,

có thể hơi sốt làm cho bệnh nhân có các hành động phòng tránh như ăn vàngăn ngừa được hạ glucose máu Tuy nhiên, biểu hiện của hạ glucose máu rấtkhác nhau ở mỗi cá thể Khi glucose máu giảm xuống dưới 3 mmol/l thì xuấthiện ruồi bay trước mắt, lẫn lộn, mất tập trung đồng thời thấy có các biểu hiệnthay đổi trên điện não đồ và rối loạn nhận thức Khi glucose máu giảm xuốngdưới 2,5 mmol/l thì xuất hiện dấu hiệu ngủ gà và rối loạn hành vi Nếu nhưtiếp tục giảm có thể gây hôn mê, khi giảm dưới 1,6 mmol/l, và kéo dài có thểgây co giật, tổn thương thần kinh không hồi phục và cuối cùng dẫn đến tửvong Ở các bệnh nhân có kèm bệnh lý tim mạch, có thể khởi phát các loạnnhịp nhẹ đe dọa tính mạng, nhồi máu cơ tim và đột quỵ dẫn đến các bệnhcảnh nặng nề và phức tạp hơn [5], [7], [17]

1.2.3 Các nguyên nhân hạ glucose máu ở bệnh nhân đái tháo đường

− Những nguyên nhân có liên quan đến sử dụng insulin

− Luyện tập: Không có kế hoạch, hoặc mức độ và thời gian luyện tập khôngphù hợp.

− Uống rượu và/hoặc sử dụng phối hợp với một số thuốc [3]

1.2.4 Biểu hiện lâm sàng của hạ glucose máu

1.2.4.1 Triệu chứng hạ glucose máu

Triệu chứng của hạ glucose máu trên bệnh nhân ĐTĐ có thể chia làm 2nhóm Nhóm triệu chứng thần kinh tự chủ và nhóm triệu chứng thần kinhtrung ương Hạ glucose máu cũng có thể ở mức độ nhẹ, vừa hoặc nặng, tùythuộc vào ngưỡng glucose máu rơi xuống thấp như thế nào kèm theo sự thayđổi của các yếu tố khác

Triệu chứng thần kinh tự chủ xuất hiện đầu tiên khi glucose máu bắtđầu giảm, nó giúp bệnh nhân nhận biết là họ đang bị hạ glucose máu Nhữngtriệu chứng này được kích hoạt bởi hệ thần kinh tự chủ gây ra 1 phần dophóng thích catecholamine từ tủy thượng thận và acetylcholine từ tận cùngthần kinh giao cảm hậu synap Triệu chứng thần kinh tự chủ liên quan vớităng nồng độ epinephrin bao gồm các triệu chứng như lo lắng, bứt rứt, hồihộp tim đập nhanh, đổ mồ hôi, môi khô, xanh tái và giãn đồng tử Các triệuchứng liên quan với hệ cholinergic bao gồm cảm giác đói và tê

Triệu chứng thần kinh trung ương xảy ra khi lượng glucose cung cấpcho não bị thiếu hụt Các triệu chứng này bao gồm rối loạn tri giác, kích thích,lẫn lộn, nói khó, thất điều, liệt, đau đầu, lơ mơ và cuối cùng nếu không đượcđiều trị sẽ dẫn đến hôn mê, co giật và thậm chí tử vong

Bảng 1.1 Triệu chứng của hạ glucose máu [36]

Triệu chứng thần kinh tự chủ Triệu chứng thần kinh trung ương

Mờ mắt

Lú lẫnGiảm trí nhớHôn mê

Co giật

1.2.4.2 Mức độ hạ glucose máu

Hạ glucose máu trên bệnh nhân ĐTĐ có thể ở mức độ nhẹ, nhận biết dễdàng bởi bệnh nhân và hồi phục bằng cách ăn hoặc uống 1 số lượng nhỏcarbohydrate Tuy nhiên hạ glucose máu cũng có thể ở mức độ nặng gây ramất ý thức và cần truyền dung dịch glucose đường tĩnh mạch hoặc tiêmglucagon Mất ý thức trong hạ glucose máu nặng là 1 dạng hôn mê của ĐTĐ,tuy hiếm gặp nhưng vẫn có thể xảy ra trên bệnh nhân ĐTĐ và nếu kéo dài cóthể gây tổn thương não không hồi phục hoặc thậm chí tử vong Thật vậy, 1nghiên cứu khảo sát cho thấy rằng 2 – 4% tử vong ở bệnh nhân ĐTĐ type 1

có sự góp phần của hạ glucose máu [34] Ngoài ra 2 đối tượng dễ bị tổnthương nhất là người lớn tuổi và trẻ em Những đối tượng này thường khôngnhận biết được triệu chứng của hạ glucose máu và do đó dễ bị bỏ quên vàphát hiện trễ

Theo Stephanie A Amiel [31], hạ glucose máu có thể chia làm 3 mức độ

Bảng 1.2 Các mức độ của hạ glucose máu [31]

Nhẹ và tự điều trị đượcCó triệu chứng, nhưng không ảnh hưởng sinh hoạtTrung bình tự điều trị đượcCó triệu chứng, có ảnh hưởng sinh hoạt, nhưng còn

Nặng

Không tự điều trị được do rối loạn tri giác

1. Cần giúp đỡ của người khác

2. Cần truyền glucose hoặc tiêm glucagon để cấp cứu

3. Kèm hôn mê, hoặc co giật

1.2.5 Xử trí cơn hạ glucose máu cấp

1.2.5.1 Cung cấp đường

− Bằng đường uống: nếu bệnh nhân còn ăn uống được, chỉ cần cho ăn hoặcuống Nên cho sớm vì phải mất nhiều phút sau mới có tác dụng

− Bằng đường tiêm: khi có rối loạn tiêu hóa hoặc không uống được thì tiêm tĩnhmạch 20 – 40ml glucose ưu trương 30% Sau đó truyền tĩnh mạch cho đến khibệnh nhân uống được [5], [6], [7].

1.2.5.2 Glucagon

− Kích thích sự phân hủy glycogen ở gan, cho 1mg tiêm bắp hoặc tĩnh mạch,làm glucose máu tăng sau 2 đến 5 phút, khi bệnh nhân đã khá hơn thì tiếp tụccho uống đường Nếu không có kết quả có thể chích lại ống thứ hai sau 2 đến

− Lưu ý tác dụng hạ glucose máu của một số thuốc khi phối hợp

− Tránh tư tưởng “Đường là kẻ thù” đối với bệnh nhân đái tháo đường

− Phương châm “Không ăn không dùng thuốc hạ đường huyết, nếu dùng thuốc

hạ đường huyết thì phải ăn” cần áp dụng cho tất cả bệnh nhân đái tháo đường[5], [6], [7]

1.3 MỘT SỐ NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI

1.3.1 Ngoài nước

Elzubier AG (2001) nghiên cứu trên 1039 bệnh nhân đái tháo đườngđăng ký tại các trung tâm chăm sóc sức khỏe ban đầu của Makkah có 35%bệnh nhân có kiến thức tốt về triệu chứng hạ glucose máu [37]

Trong nghiên cứu của Philip E Cryer (2004) nếu không có nguy hiểm

do tình trạng hạ glucose máu gây ra thì việc điều trị đái tháo đường trở nên dễdàng hơn rất nhiều [35]

Theo Tschöpe và cộng sự (2012) nghiên cứu trên 3347 bệnh nhân đáitháo đường type 2 theo dõi trong 12 tháng, có 473 (14,1%) bệnh nhân bị hạglucose máu, 0,4% phải nhập viện, 0,1% trợ giúp y tế cần thiết, 0,8% cần sựgiúp đỡ và 10,1% không có sự giúp đỡ [45]

1.3.2 Trong nước

Tại Việt Nam, cũng có nhiều công trình nghiên cứu về hạ glucose máutrên bệnh nhân đái tháo đường Theo nghiên cứu của Trần Hữu Dàng vàNguyễn Hải Thủy vào năm 1992, cho thấy hạ glucose máu gây tử vong chiếm34,6% [4]

Nguyễn Thị Mây Hồng (2008), nghiên cứu hồi cứu trên 737 bệnh nhânđái tháo đường, có 10,6% bị hạ glucose máu ngoài bệnh viện, 15,5% bệnhnhân hạ glucose máu trong bệnh viện [13]

Theo Đỗ Thị Kim Phượng, Nguyễn Thị Bích Đào (2012), nghiên cứutrên 99 bệnh nhân cao tuổi (≥ 60 tuổi) được chẩn đoán hạ glucose máu mớinhập viện hoặc xuất hiện hạ glucose máu khi đang nằm điều trị vì một bệnhbất kì tại Bệnh viện Thống Nhất từ ngày 17 tháng 6 năm 2010 đến ngày 2tháng 6 năm 2011, có 63% trường hợp hạ glucose máu xảy ra trên bệnh nhânđái tháo đường [20]

Trong một nghiên cứu khác của Trần Nguyệt Minh (2012) trên 204bệnh nhân ĐTĐ điều trị nội trú tại Bệnh viện Lão khoa Trung ương từ tháng 2năm 2011 đến tháng 5 năm 2011, có 40,2% bệnh nhân có kiến thức đạt về hạglucose máu, 58,8% bệnh nhân thực hành đạt về phòng biến chứng hạ glucosemáu [18]

Trong khi đó chưa thấy có nghiên cứu nào về kiến thức, thái độ, kỹnăng về biến chứng hạ glucose máu trên bệnh nhân ĐTĐ đang điều trị ngoạitrú tại Huế

Chương 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

2.1.1 Chọn đối tượng

Những bệnh nhân được chẩn đoán xác định mắc ĐTĐ và đang điều trịngoại trú tại phòng khám ngoại trú Nội tiết Bệnh viện Trung ương Huế từ01/08/2013 đến 31/03/2014 Dựa vào tiêu chuẩn chẩn đoán của ADA năm

+ Có sức khỏe bình thường, có khả năng giao tiếp và đối thoại trực tiếp

+ Người bệnh đồng ý tham gia nghiên cứu

− Tiêu chuẩn loại trừ

+ Bệnh nhân lú lẫn không thể phỏng vấn trực tiếp được

+ Bệnh nhân không hợp tác phỏng vấn

3 Địa điểm và thời gian nghiên cứu

− Địa điểm: Tại phòng khám ngoại trú Nội tiết, Bệnh viện Trung ương Huế

− Thời gian nghiên cứu: 01/08/2013 đến 31/03/2014

2.2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.2.1 Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu được thiết kế theo loại nghiên cứu mô tả cắt ngang

2.2.2 Cỡ mẫu: Cỡ mẫu được tính theo công thức [15].

2

2 2 /

d

p p

Z

Trong đó:

n: Cỡ mẫu tối thiểu cho nghiên cứu

Z: Trị số từ phân phối chuẩn Độ tin cậy mong muốn 95%, giá trị tươngứng là 1,96

p: Tỷ lệ hạ glucose máu ở bệnh nhân đái tháo đường điều trị ngoại trú,chọn p = 0,106 (theo nghiên cứu của Nguyễn Thị Mây Hồng, có 10,6% bệnhnhân đái tháo đường bị hạ glucose máu trong quá trình điều trị ngoại trú) [13].

d: Độ chính xác (sai số cho phép) Chọn d = 0,05 (5%)

Do đó n = [1,962 × 0,106 (1 - 0,106)]/0,052146 Để hạn chế sai số củanghiên cứu chúng tôi lấy thêm 10% tính được 161, lấy tròn là 170 mẫu

Nhưng thực tế trong quá trình nghiên cứu, chúng tôi điều tra được 300mẫu cho nghiên cứu

2.2.3 Phương pháp chọn mẫu

Cách chọn mẫu: Chọn ngẫu nhiên các bệnh nhân đến khám tại phòng

khám ngoại trú Nội tiết, Bệnh viện Trung ương Huế, tình nguyện tham gianghiên cứu

Hằng ngày phòng khám Nội tiết, Bệnh viện Trung ương Huế khámkhoảng 80 bệnh nhân, chúng tôi phỏng vấn thu thập khoảng 10 đối tượng mộtngày, như vậy ta sẽ có khoảng cách mẫu k = 80/10 = 8

Bệnh nhân khi đến khám tại Bệnh viện Trung ương Huế đều đượcphát số thứ tự Chọn ngẫu nhiên từ 1 – 8 và như vậy ta có được số ngẫunhiên đầu tiên với khoảng cách là 8 để chọn đối tượng tham gia nghiên cứuhằng ngày [15]

2.3 THU THẬP SỐ LIỆU

2.3.1 Các thông tin cần thu thập

2.3.1.1 Thông tin chung

− Tuổi của đối tượng nghiên cứu tính đến thời điểm điều tra, được tính theonăm dương lịch Phân thành 2 nhóm: < 60 tuổi và ≥ 60 tuổi

− Giới tính: có 2 nhóm nam và nữ

− Trình độ học vấn: được phân thành 2 nhóm: từ trung học cơ sở (THCS) trởxuống và từ trung học phổ thông (THPT) trở lên

− Nghề nghiệp: được phân thành 4 nhóm:

+ Nông nghiệp, nội trợ

+ Buôn bán/dịch vụ, công nhân

+ Công nhân viên chức/văn phòng

+ Hưu trí, ở nhà

− Hiện tại đang sống với ai: chia làm 2 nhóm: ở với người thân và ở một mình

− Thời gian phát hiện bệnh ĐTĐ (năm): được phân thành 2 nhóm: < 5 năm và ≥

5 năm

− Type ĐTĐ: phân thành 2 nhóm: type 2 và type khác

− Thuốc điều trị: gồm 3 nhóm: Insulin, thuốc viên, Insulin và thuốc viên

− Mắc bệnh mạn tính/biến chứng đi kèm: phân thành 3 nhóm:

+ Không có

+ Có 1 bệnh mạn tính/biến chứng

+ Có từ 2 bệnh mạn tính/biến chứng

2.3.1.2 Kiến thức về hạ glucose máu

− Nghe nói/biết về hạ glucose máu

− Nguồn cung cấp thông tin về hạ glucose máu

− Kiến thức về biến chứng hạ glucose máu

+ Hiểu biết về nguyên nhân gây hạ glucose máu

+ Hiểu biết về yếu tố nguy cơ gây hạ glucose máu

+ Hiểu biết về biểu hiện của hạ glucose máu

+ Hiểu biết về hậu quả của hạ glucose máu

− Kiến thức về dự phòng biến chứng hạ glucose máu

+ Không tự ý điều trị

+ Dùng thuốc theo y lệnh của bác sỹ

+ Không ăn thì không dùng thuốc hạ đường huyết

+ Tránh làm việc nặng kéo dài

+ Không thay đổi khẩu phần ăn, giờ ăn, bỏ bữa

+ Hạn chế bia, rượu

+ Không uống thuốc hạ đường máu/chích insulin bù khi quên

− Đánh giá kiến thức chung về biến chứng hạ glucose máu: đạt/chưa đạt

2.3.1.3 Thái độ của đối tượng nghiên cứu về hạ glucose máu

− Ý kiến về hạ glucose máu là biến chứng nguy hiểm đối với sức khỏe khi điềutrị ĐTĐ

− Ý kiến về việc phát hiện sớm các dấu hiệu của hạ glucose máu là

quan trọng

− Việc điều trị ngay khi nghi ngờ hạ glucose máu là quan trọng

− Ý kiến về việc thay đổi lối sống, ăn uống đúng giờ, không bỏ bữa và điều trịđúng liều thuốc có tác dụng phòng hạ glucose máu

− Việc cho người thân biết về nguy cơ hạ glucose máu trong khi điều trị ĐTĐ làcần thiết

2.3.1.4 Kỹ năng của đối tượng nghiên cứu về hạ glucose máu

− Những việc cần làm của bệnh nhân để không bị hạ glucose máu

+ Không tự ý điều trị.

+ Dùng thuốc theo y lệnh của bác sỹ

+ Không ăn thì không dùng thuốc

+ Tránh làm việc nặng kéo dài

+ Không thay đổi khẩu phần ăn, giờ ăn, bỏ bữa

+ Hạn chế bia, rượu

+ Không uống thuốc hạ đường máu/chích insulin bù khi quên

− Xử trí của bệnh nhân khi nghi ngờ hạ glucose máu

+ Uống nước đường, nước ngọt, ăn đồ ngọt

+ Ăn một bữa ăn

+ Nói cho người thân biết

+ Thử ngay glucose máu

− Những việc cần làm sau khi xử trí hạ glucose máu

+ Thử lại glucose máu

+ Nghỉ ngơi

+ Tìm hiểu nguyên nhân

+ Nói cho người thân biết

− Kỹ năng của bệnh nhân phòng những lần hạ glucose máu lần sau

+ Luôn có sẵn kẹo, bánh, đồ ngọt trong nhà

+ Luôn có sẵn kẹo, bánh, đồ ngọt, đường trong người

+ Có sẵn phiếu ghi rõ bệnh, nguy cơ hạ glucose máu trong người khi đi rangoài

+ Nói cho người thân biết để giúp đỡ trong quá trình xử trí

− Đánh giá kỹ năng chung về biến chứng hạ glucose máu: đạt/chưa đạt

2.3.1.5 Tiêu chí đánh giá kiến thức, thái độ, kỹ năng về biến chứng hạ glucose máu.

• Đánh giá kiến thức về biến chứng hạ glucose máu của bệnh nhân ĐTĐ với 5câu hỏi (Phụ lục 2): Khi trả lời các câu hỏi trong phần kiến thức, nếu bệnhnhân trả lời và số điểm đạt trên 50% tổng điểm kiến thức → Kiến thức đạt,còn lại là chưa đạt

− Kiến thức về biến chứng hạ glucose máu đạt nếu kiến thức ≥ 14 điểm

− Kiến thức về biến chứng hạ glucose chưa đạt nếu kiến thức < 14 điểm

Cách cho điểm: mỗi lựa chọn đúng trong 1 câu hỏi được quy định là 1điểm, câu trả lời sai hoặc không biết hoặc không trả lời được quy định là 0điểm Điểm đánh giá tối đa là 29 điểm

• Thái độ: Chúng tôi nhận định tỷ lệ % các ý kiến của bệnh nhân về các vấn đề

• Đánh giá kỹ năng của đối tượng nghiên cứu về hạ glucose máu với 4 câu hỏi(Phụ lục 2): Khi trả lời các câu hỏi trong phần kỹ năng xử trí hạ glucose máu,nếu bệnh nhân trả lời và số điểm đạt trên 50% tổng điểm kỹ năng → kỹ năngđạt, còn lại là chưa đạt.

− Kỹ năng xử trí hạ glucose máu đạt nếu điểm kỹ năng ≥ 9 điểm

− Kỹ năng xử trí hạ glucose máu chưa đạt nếu điểm kỹ năng < 9 điểm

Cách cho điểm: mỗi lựa chọn đúng trong 1 câu hỏi được quy định là 1điểm, câu trả lời sai hoặc không biết hoặc không trả lời được quy định là 0điểm Điểm đánh giá tối đa là 19 điểm

2.3.2 Phương pháp thu thập thông tin

Phỏng vấn trực tiếp những đối tượng đủ tiêu chuẩn chọn bằng bộ câuhỏi chuẩn bị trước để thu thập các thông tin về kiến thức, thái độ, kỹ năng về

hạ glucose máu của đối tượng nghiên cứu

2.3.3 Kiểm soát sai lệch thông tin

− Thiết kế bộ câu hỏi phỏng vấn đúng với mục tiêu, rõ ràng, dễ hiểu, dễ trả lời,cho phép thu thập được các thông tin cần thiết, các câu hỏi được sắp xếp theotrình tự hợp lý

− Sau mỗi lần điều tra các bộ câu hỏi cần được kiểm tra tính đầy đủ, chính xáctrước khi nhập số liệu

− Điều tra thử: tiến hành điều tra thử 20 đối tượng xem có đạt mục tiêu đề rahay không Bộ câu hỏi có những nội dung nào không phù hợp, từ ngữ dùng có

dễ hiểu không, thông tin thu thập có giá trị không Sau đó chỉnh sửa và bổsung hợp lý trước khi tiến hành điều tra chính thức

2.3 XỬ LÝ VÀ PHÂN TÍCH SỐ LIỆU

− Mã hóa số liệu: Chuyển các câu trả lời thành mã số và nhập số liệu bằng phầnmềm EPI DATA 3.1

− Xử lý số liệu bằng phần mềm SPSS 16.0

− Sử dụng các phép thống kê mô tả: Tính toán tỷ lệ % câu trả lời

− So sánh sự khác biệt giữa các tỷ lệ bằng test χ2

− Mối liên quan được kiểm định bằng hệ số p Đánh giá hệ số p:

+ p > 0,05: sự khác biệt không có ý nghĩa thống kê

+ p < 0,05: sự khác biệt có ý nghĩa thống kê

2.4 ĐẠO ĐỨC NGHIÊN CỨU

− Nghiên cứu được thực hiện với sự chấp thuận của Trường Đại học Y – DượcHuế, Bệnh viện Trung ương Huế.

− Mọi thông tin thu được đều được sự hợp tác, đồng ý của bệnh nhân Nhữngngười từ chối tham gia vào nghiên cứu thì không ép buộc

− Mọi thông tin cá nhân được giữ bí mật và mã hóa trên máy tính bảo đảmkhông lộ thông tin

Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Qua điều tra 300 bệnh nhân ĐTĐ đang điều trị ngoại trú tại phòngkhám ngoại trú Nội tiết Bệnh viện Trung ương Huế từ 01/08/2013 đến31/03/2014 chúng tôi thu được kết quả sau:

3.1 THÔNG TIN CHUNG ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

3.1.1 Đặc điểm đối tượng nghiên cứu

Bảng 3.1 Đặc điểm đối tượng nghiên cứu

Giới NamNữ 21288 29,370,7Nhóm tuổi (năm)

5,021,760,313,0

Trình độ học vấn

Không biết chữ, biết đọc biết viết

Tiểu họcTHCSTHPTCao đẳng, đại học, sau đại học

20104686741

6,734,622,722,313,7

Nghề nghiệp

Nông nghiệp, nội trợBuôn bán/dịch vụCông nhân viên chức/văn phòng

Hưu trí, ở nhà

22243251

7,38,01,083,7Hoàn cảnh gia đình Đang sống cùng người thân 292 97,3

Một mình 8 2,7

Nhận xét:

− Tỷ lệ BN nữ nhiều hơn khoảng 2,4 lần so với nam (29,3% nam so với 70,7%nữ)

− Nhóm tuổi 60 – 79 tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất 60,3%

− Trình độ học vấn từ THCS trở xuống cao nhất với 64,0%

− Nghề nghiệp chủ yếu là hưu trí, ở nhà với 83,7%

− Hoàn cảnh gia đình: đa số sống cùng người thân (97,3%)

Bảng 3.2 Đặc điểm bệnh

Type ĐTĐ Type khácType 2 2955 98,31,7

Thời gian phát hiện bệnh (năm)

< 5

5 – 10

> 10

10013466

44,722,032,3Mắc bệnh mạn tính/biến chứng

đi kèm

Không1

≥ 2

9715845

32,352,715,0Thuốc điều trị

InsulinThuốc viênInsulin và thuốc viên

252750

8,391,70,0

Nhận xét:

− Đái tháo đường type 2 chiếm tỷ lệ cao nhất 98,3%

− Đa số có thời gian phát hiện bệnh từ 5 – 10 năm (44,7%)

− Có 52,7% bệnh nhân có 1 bệnh mạn tính/biến chứng đi kèm

− 91,7% bệnh nhân sử dụng thuốc viên trong điều trị

3.2 KIẾN THỨC, THÁI ĐỘ, KỸ NĂNG VỀ BIẾN CHỨNG HẠ GLUCOSE MÁU

3.2.1 Kiến thức về biến chứng hạ glucose máu

3.2.1.1 Bệnh nhân được nghe nói/ biết về hạ glucose máu

Bảng 3.3 Tỷ lệ bệnh nhân được nghe nói/ biết về biến chứng hạ glucose máu Nghe nói/ biết về hạ glucose máu Số lượng Tỷ lệ%

Nhận xét:

Số bệnh nhân có nghe nói/biết về biến chứng hạ glucose máu là 90,3%

Biểu đồ 3.1 Nguồn cung cấp thông tin về hạ glucose máu

Nhận xét:

81,5% bệnh nhân biết về hạ glucose máu là kinh nghiệm bản thân, tiếpđến là được biết đến từ cán bộ y tế (38,4%)

3.2.2.2 Kiến thức của bệnh nhân về biến chứng hạ glucose máu

Bảng 3.4 Tỷ lệ bệnh nhân biết về nguyên nhân gây hạ glucose máu

Nguyên nhân gây hạ glucose máu Số lượng (n = 271) Tỷ lệ (%)

Dùng thuốc insulin/thuốc hạ đường máu quá

Hoạt động thể lực quá mức 126 46,5

Ăn ít, lùi bữa ăn, bỏ bữa 267 98,5Bệnh khác kèm theo 31 11,4

Nhận xét:

Nguyên nhân hạ glucose máu được biết nhiều nhất là ăn ít, lùi bữa ăn,

bỏ bữa (98,5%), tiếp theo là hoạt động thể lực quá mức (46,5%) Trong khi đóchỉ có 5,5% bệnh nhân biết do uống rượu, bia

Bảng 3.5 Tỷ lệ bệnh nhân biết về yếu tố nguy cơ gây hạ glucose máu

Yếu tố nguy cơ Số lượng (n = 271) Tỷ lệ (%)

Đái tháo đường thời gian dài 74 27,3Không hiểu biết hoặc không được hướng dẫn đầy 164 60,5

Kinh nghiệmbản thân

Cố gắng duy trì mức đường máu bình thường 13 4,8

Nhận xét:

Yếu tố nguy cơ được biết nhiều nhất là không hiểu biết hoặc khôngđược hướng dẫn đầy đủ (60,5%), tiếp đến là đái tháo đường thời gian dài(27,3%) Có 37,3% bệnh nhân không biết về yếu tố nguy cơ

Bảng 3.6 Tỷ lệ bệnh nhân biết về các biểu hiện của hạ glucose máu

Biểu hiện của hạ glucose máu Số lượng (n = 271) Tỷ lệ (%)

Chóng mặt, đau đầu, lo âu 138 50,9

Da xanh tái, vã mồ hôi 172 63,5Hồi hộp, đánh trống ngực, nhịp tim

Bảng 3.7 Tỷ lệ bệnh nhân biết về hậu quả của hạ glucose máu

Hậu quả của hạ glucose máu Số lượng (n = 271) Tỷ lệ (%)

Hậu quả của hạ glucose máu được biết nhiều nhất là tử vong (94,8%),tiếp theo là giảm chất lượng cuộc sống (60,9%) Chỉ có 1,8% biết hôn mê làhậu quả của hạ glucose máu.

Bảng 3.8 Tỷ lệ bệnh nhân biết về dự phòng hạ glucose máu

Dự phòng hạ glucose máu Số lượng (n = 271) Tỷ lệ (%)

Không tự ý điều trị 266 98,2Dùng thuốc theo y lệnh của bác sỹ 261 96,3Không ăn thì không dùng thuốc hạ đường máu 34 12,5Tránh làm việc nặng hay kéo dài 95 35,1Không thay đổi khẩu phần ăn, giờ ăn, bỏ bữa 261 96,3

Không uống thuốc hạ đường máu/chích insulin bù khi

Nhận xét: 98,2% bệnh nhân biết không tự ý điều trị; 96,3% biết dùng

thuốc theo y lệnh; 96,3% biết không thay đổi khẩu phần ăn, giờ ăn, bỏ bữa để

dự phòng hạ glucose máu Trong khi đó chỉ có 12,5% biết không ăn thì khôngdùng thuốc hạ đường máu

Biểu đồ 3.2 Đánh giá kiến thức về biến chứng hạ glucose máu của ĐTNC

Nhận xét: Nhóm có kiến thức không đạt chiếm 58,3% cao gấp 1,4 lần

so với nhóm có kiến thức đạt

3.2.2 Thái độ về biến chứng hạ glucose máu

Bảng 3.9 Thái độ đối với các vấn đề liên quan đến biến chứng hạ glucose máu

Vấn đề n Đồng ý Không đồng ý

Khôn

g ý kiến

Tổng

Hạ glucose máu là biến chứng

nguy hiểm đối với sức khỏe

trong quá trình điều trị

95,2

%

1,1% 3,7% 100%

Việc phát hiện sớm các dấu hiệu

của hạ glucose máu là quan

trọng

79,3

% 11,4% 9,3% 100%Việc điều trị ngay khi nghi ngờ

hạ glucose máu là quan trọng

93,4

% 3,3% 3,3% 100%Việc thay đổi lối sống, ăn uống

đúng giờ, không bỏ bữa và điều

trị đúng liều thuốc có tác dụng

phòng hạ glucose máu

92,6

% 3,3% 4,1% 100%

Việc người thân biết về nguy cơ

hạ glucose máu là quan trọng

Có tới 92,6% đối tượng đồng ý với nhận định: “Việc thay đổi lối sống,

ăn uống đúng giờ, không bỏ bữa và điều trị đúng liều thuốc có tác dụng phòng

hạ glucose máu”

Có 68,6% đối tượng không đồng ý và không ý kiến với nhận định:

“Việc người thân biết về nguy cơ hạ glucose máu là quan trọng”

3.2.3 Kỹ năng về biến chứng hạ glucose máu

Bảng 3.10 Kỹ năng của bệnh nhân để không bị hạ glucose

Nội dung Số lượng (n = 271) Tỷ lệ (%)

Không tự ý điều trị 266 98,2Dùng thuốc theo y lệnh của bác sỹ 261 96,3Không ăn thì không dùng thuốc hạ đường máu 34 12,5Tránh làm việc nặng hay kéo dài 95 35,1Không thay đổi khẩu phần ăn, giờ ăn, bỏ bữa 261 96,3

Không uống thuốc hạ đường máu/chích insulin bù khi

Nhận xét:

98,2% bệnh nhân không tự ý điều trị; 96,3% dùng thuốc theo y lệnh; 96,3%không thay đổi khẩu phần ăn, giờ ăn, bỏ bữa để không bị hạ glucose máu Trongkhi đó chỉ có 12,5% không ăn thì không dùng thuốc hạ đường máu

Bảng 3.11 Kỹ năng xử trí khi có dấu hiệu nghi ngờ hạ glucose máu

Nội dung Số lượng (n = 271) Tỷ lệ (%)

Uống nước đường, ăn đồ ngọt 267 98,5

Thử ngay glucose máu 2 0,74

Nhận xét:

98,5% bệnh nhân có uống nước đường, ăn đồ ngọt khi nghi ngờ hạglucose máu Trong khi đó chỉ có 0,74% thử ngay đường máu khi nghi ngờ hạglucose máu

Bảng 3.12 Kỹ năng của bệnh nhân sau khi xử trí hạ glucose máu

Thử lại glucose máu 2 0,74

Tìm hiểu nguyên nhân 15 5,5

Nói cho người thân biết 30 11,1

Nhận xét: 79,7% có nghỉ ngơi sau khi xử trí hạ glucose máu Có 20,3%

không biết làm gì sau khi xử trí hạ glucose máu

Bảng 3.13 Kỹ năng xử trí những lần hạ glucose máu lần sau của bệnh nhân

Nội dung Số lượng (n=271) Tỷ lệ (%)

Luôn có sẵn kẹo, bánh, đồ ngọt trong nhà 262 96,7Luôn có sẵn kẹo, bánh, đồ ngọt, đường trong

Có sẵn phiếu ghi rõ bệnh, nguy cơ hạ glucose máu

Nói cho người thân biết để giúp đỡ trong quá trình

Nhận xét: Chỉ có 5,5% có sẵn phiếu ghi rõ bệnh, nguy cơ hạ glucose

máu trong người

Biểu đồ 3.3 Đánh giá kỹ năng của bệnh nhân về biến chứng hạ glucose máu

Nhận xét: Tỷ lệ bệnh nhân có kỹ năng đạt chiếm 51,7%, kỹ năng

không đạt là 48,3%.

3.3 MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN KIẾN THỨC VÀ KỸ NĂNG

VỀ BIẾN CHỨNG HẠ GLUCOSE MÁU

3.3.1 Các yếu tố liên quan đến kiến thức về biến chứng hạ glucose máu

Bảng 3.14 Mối liên quan giữa các yếu tố cá nhân với kiến thức

Yếu tố

Kiến thức

Tổng

Ý nghĩa thống kế

Đạt Chưa đạt

Tuổi < 60≥ 60 3578 41,241,9 10850

58,858,1

22,750,8

6890

77,349,2

38,276,0

1526

61,824,

246

25 χ2 = 13,330

p < 0,05

0Mắc bệnh mạn

50,040,1

22136

50,059,9

3.3.2 Các yếu tố liên quan đến kỹ năng về biến chứng hạ glucose máu

Bảng 3.15 Mối liên quan giữa các yếu tố cá nhân với kỹ năng

p > 0,05TĐHV ≤ THCS≥ THPT 4694 27,988,7 11912 72,111,3 165106 χ2=95,537

p < 0,05Thời gian phát

hiện bệnh (năm)

< 5

≥ 5

37103

42,056,3

5180

58,043,7

88

183 χ2 = 4,824

p < 0,05Thuốc điều trị Thuốc viênInsulin 12020 48,880,0 1266 51,220,0 24625 χ2 = 8,857

p < 0,05Mắc bệnh mạn

61,449,8

17114

38,650,2

44

227 χ2 = 1,980

p > 0,05

Nhận xét:

Mối liên quan giữa trình độ học vấn, thời gian phát hiện bệnh và thuốc

điều trị với kỹ năng chung về biến chứng hạ glucose máu có ý nghĩa thống kê(p < 0,05)