tóm tắt luận án đổi mới công tác tuyên truyền kinh tế trong quá trình hội nhập quốc tế ở việt nam hiện nay

Do vậy, nghiên cứu về đổi mớicông tác tuyên truyền kinh tế trong quá trình hội nhập quốc tế ở Việt Nam hiệnnay không chỉ có ý nghĩa thực tiễn góp phần vào đổi mới công tác tuyên truyền ở

Vµo håi giê ngµy th¸ng n¨m 2014

Cã thÓ t×m hiÓu LuËn ¸n t¹i: Th viÖn Quèc gia

vµ Häc viÖn B¸o chÝ vµ Tuyªn truyÒn

Mở đầu

1 Lý do chọn đề tài

Công tác tuyên truyền là một bộ phận cấu thành quan trọng của công tác t ởng Vai trò của công tác tuyên truyền là làm cho lý luận thấm sâu vào quầnchúng, tạo nên sự thống nhất giữa t tởng và hành động, thông qua đó, biến lý luậnthành thực tiễn Công tác tuyên truyền của Đảng CSVN đã sớm hình thành, pháttriển, góp phần làm nên những thắng lợi vẻ vang của cách mạng Việt Nam Bớcvào công cuộc đổi mới, Đảng ta đã đề ra chủ trơng mang tầm chiến lợc: phát triểnkinh tế là nhiệm vụ trung tâm Với t cách là một bộ phận của công tác tuyêntruyền, công tác tuyên truyền kinh tế luôn đợc Đảng quan tâm lãnh đạo, chỉ

t-đạo, góp phần đa chủ trơng, đờng lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhànớc về phát triển kinh tế vào thực tiễn cuộc sống Hiện nay, đất nớc ta đang ởthời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH và hội nhập quốc tế với những thời cơ, thuận lợimới nhng cũng gặp không ít khó khăn, thử thách Tình hình thế giới tiếp tục

có những biến đổi phức tạp, khó lờng, tác động nhanh chóng đến t tởng nhândân và ảnh hởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến nhiệm vụ phát triển kinh tế

Toàn cầu hóa và sự phát triển của khoa học - công nghệ đang tạo ra nhữngthuận lợi cho đất nớc ta trong quá trình hội nhập nhng cũng đặt ra không ít tháchthức mới trên nhiều lĩnh vực, trong đó có công tác tuyên truyền kinh tế Các thếlực thù địch ở nớc ngoài cấu kết với bọn cơ hội chính trị ở trong nớc ráo riết hoạt

động chống phá cách mạng Việt Nam Chúng chủ trơng, thông qua tài trợ, đầu t,hợp tác kinh tế hòng chuyển hoá nền kinh tế, rồi thông qua đó chuyển hoá chế độchính trị nớc ta đi theo con đờng t bản chủ nghĩa ở trong nớc, tình hình tiêu cực,

tệ nạn xã hội, sự thoái hoá, biến chất trong một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảngviên là những trở lực lớn trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội

Công tác tuyên truyền kinh tế trong thời gian qua, bên cạnh những thànhtựu cơ bản, cũng bộc lộ nhiều khuyết điểm, yếu kém Nội dung tuyên truyền khôkhan, thiếu sức hấp dẫn, thuyết phục, có biểu hiện phiến diện, một chiều, áp

đặt Định hớng thông tin chậm, thiếu chiến lợc tầm xa Thông tin không chínhthống, thông tin xấu lan tràn nhanh, tác động trực tiếp đến t tởng nhân dân Sựphối hợp giữa cơ quan tuyên giáo với cơ quan quản lý nhà nớc các cấp cònthiếu chặt chẽ, dẫn đến lúng túng, bị động trong xử lý những tình huống phứctạp Cơ sở vật chất, điều kiện phơng tiện tuyên truyền còn nhiều bất cập, cha

đáp ứng đợc yêu cầu trong thời đại khoa học, công nghệ phát triển Sự quan tâmchỉ đạo của các cấp uỷ đảng cha xứng tầm với mục tiêu, yêu cầu phát triển kinh

tế - nhiệm vụ trung tâm của cách mạng Việt Nam trong giai đoạn hiện nay

Thực trạng công tác tuyên truyền kinh tế trong quá trình hội nhập quốc tếvừa qua đã đạt thành tựu, còn hạn chế, yếu kém và rút ra kinh nghiệm gì? Kháiniệm và nội dung đổi mới công tác tuyên truyền kinh tế? Quan điểm và giải pháp

đổi mới công tác tuyên truyền kinh tế trong thời gian tới? v.v Đó là những vấn đềcấp thiết đang đặt ra cả về lý luận và thực tiễn Do vậy, nghiên cứu về đổi mớicông tác tuyên truyền kinh tế trong quá trình hội nhập quốc tế ở Việt Nam hiệnnay không chỉ có ý nghĩa thực tiễn góp phần vào đổi mới công tác tuyên truyền ởcác cấp, các ngành hiện nay mà còn góp phần bổ sung, phát triển lý luận công táctuyên truyền của Đảng

Xuất phát từ những lý do nêu trên, Luận án lựa chọn vấn đề “Đổi mới công tác tuyên truyền kinh tế trong quá trình hội nhập quốc tế ở Việt Nam hiện nay”

làm đề tài nghiên cứu

2 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn đổi mới công tác tuyên truyền kinh

tế của Đảng CSVN trong quá trình hội nhập quốc tế, Luận án đề xuất quan điểm, giảipháp tiếp tục đổi mới công tác tuyên truyền kinh tế ở Việt Nam hiện nay

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu những vấn đề lý luận về công tác tuyên truyền kinh tế và đổimới công tác tuyên truyền kinh tế trong quá trình hội nhập quốc tế ở Việt Nam

- Đánh giá thực trạng công tác tuyên truyền kinh tế ở Việt Nam trong thời gianqua (những thành tựu, hạn chế, yếu kém, nguyên nhân) và những vấn đề đang đặt ra

đối với việc đổi mới công tác tuyên truyền kinh tế ở Việt Nam hiện nay

- Đề xuất quan điểm và giải pháp tiếp tục đổi mới công tác tuyên truyềnkinh tế ở Việt Nam hiện nay

3 Đối tợng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tợng nghiên cứu

Luận án nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn đổi mới công táctuyên truyền kinh tế trong quá trình hội nhập quốc tế ở Việt Nam hiện nay

3.2 Phạm vi nghiên cứu

- Luận án nghiên cứu các yếu tố cấu thành công tác tuyên truyền kinh tế và

đổi mới công tác tuyên truyền kinh tế; tác động của hội nhập quốc tế đối với việc

đổi mới công tác tuyên truyền kinh tế của Đảng CSVN, trong đó chủ yếu đi sâulàm rõ thực trạng và giải pháp đổi mới công tác tuyên truyền kinh tế trong Đảng

và trong hệ thống ngành tuyên giáo

- Luận án không đề cập trực tiếp đối với công tác tuyên truyền giáo dục kinh

tế trong hệ thống giáo dục quốc dân Đối với công tác tuyên truyền kinh tế trong

hệ thống cơ quan quản lý nhà nớc hoặc trong các tổ chức đoàn thể, các doanhnghiệp , Luận án chỉ đề cập ở góc độ là một bộ phận cấu thành, đồng thời là đốitợng của công tác tuyên truyền kinh tế, chịu sự chỉ đạo, định hớng của các cấp uỷ

đảng và hớng dẫn tổ chức thực hiện của Ban TGTW

- Về thời gian, Luận án nghiên cứu công tác tuyên truyền kinh tế của Đảng

trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế từ Đại hội IX, năm 2001 đến nay, đặc biệtnhấn mạnh giai đoạn từ khi Việt Nam gia nhập WTO, năm 2007 đến nay

- Luận án tập trung khảo sát, nghiên cứu ở Ban TGTW; một số bộ, ngành,

đoàn thể, báo, đài ở Trung ơng; ban tuyên giáo một số tỉnh, thành phố mang tính

đại diện cho các vùng, miền trong cả nớc

4 Cơ sở lý luận và phơng pháp nghiên cứu

4.1 Cơ sở lý luận

Luận án đợc nghiên cứu trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin, t tởng

Hồ Chí Minh, các quan điểm, đờng lối, chủ trơng của Đảng CSVN

- Phơng pháp so sánh, đối chứng: Luận án tổng hợp số liệu liên quan, sosánh đối chứng tìm ra u điểm, thành quả cần phát huy, khắc phục yếu kém, lạchậu trong công tác tuyên truyền kinh tế

- Phơng pháp điều tra xã hội học: Lập bảng hỏi, chọn mẫu mang tính đạidiện để điều tra nhận thức, quan điểm, thái độ của chủ thể và đối tợng tuyêntruyền kinh tế và các vấn đề liên quan; thu thập dữ liệu theo mẫu và tiến hànhphân tích, xử lý số liệu bằng SPSS

- Phơng pháp phỏng vấn chuyên gia: Lựa chọn một số nhóm vấn đề quantrọng đang có nhiều ý kiến khác nhau để trao đổi

Ngoài những phơng pháp nghiên cứu chủ yếu nêu trên, vì đối tợng nghiêncứu đề cập nội dung của nhiều lĩnh vực khác nhau, cho nên Luận án sử dụng ph -

ơng pháp tích hợp (liên ngành)

5 Đóng góp mới của Luận án

- Hệ thống hoá và bổ sung, phát triển lý luận về đổi mới công tác tuyêntruyền kinh tế của Đảng CSVN

- Khái quát thực trạng, phát hiện những vấn đề mới đặt ra đối với đổi mớicông tác tuyên truyền kinh tế của Đảng CSVN trong quá trình hội nhập quốc tế

- Đề xuất một số quan điểm, nhóm giải pháp đổi mới công tác tuyên truyềnkinh tế trong quá trình hội nhập quốc tế ở nớc ta hiện nay

6 ý nghĩa lý luận và thực tiễn của Luận án

- Luận án thực hiện thành công sẽ góp phần tạo cơ sở khoa học cho việc xâydựng chủ trơng, chính sách lãnh đạo, chỉ đạo và triển khai thực hiện đổi mới côngtác tuyên truyền kinh tế của Đảng trong quá trình hội nhập quốc tế

- Những kết quả nghiên cứu của Luận án có thể làm tài liệu tham khảo chocán bộ tuyên giáo, cán bộ làm công tác tuyên truyền và những ngời quan tâm đếncông tác này

7 Kết cấu của Luận án

Ngoài phần mở đầu, tổng quan tình hình nghiên cứu, kết luận, danh mục tàiliệu tham khảo và phụ lục, nội dung Luận án gồm 03 chơng, 06 tiết

TổNG QUAN tình hình NGHIÊN CứU

I Các công trình nghiên cứu liên quan đến tuyên truyền, GIáO DụC KINH Tế

1 Công trình nghiên cứu ở nớc ngoài

Đến nay đã có khá nhiều công trình nghiên cứu về công tác t tởng, trong đó

có đề cập công tác tuyên truyền và tuyên truyền, giáo dục kinh tế dới những góc

độ khác nhau Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản của C.Mác và Ph.Ăngghen viếtnăm 1847, Nxb Sự thật tái bản năm 1952 là tác phẩm lý luận giải thích một cáchkhoa học về quy luật khách quan của sự phát triển xã hội và cũng là tác phẩm đầutiên đề cập công tác tuyên truyền, cổ động vô sản Tác phẩm chỉ ra mục đích củacông tác tuyên truyền là xoá bỏ chế độ t hữu về t liệu sản xuất, lôi kéo các tầnglớp khác đi theo giai cấp vô sản; nêu ra khẩu hiệu: “Vô sản toàn thế giới liên hiệp

lại!” Tác phẩm Làm gì của V.I.Lênin viết năm 1902, Nxb Sự thật xuất bản năm

1957 đã kế thừa và phát triển những luận điểm của C.Mác và Ph.Ăngghen về côngtác tuyên truyền Tác phẩm phân tích, luận giải về vị trí, tầm quan trọng, lực lợng,

đối tợng, phơng pháp tuyên truyền, cổ động: “Muốn làm cổ động kinh tế, phải tố

cỏo những sự quỏ lạm đó phạm trong cỏc nhà mỏy” Cuốn Công tác tuyên truyền

t tởng trong thời kỳ mới, Cục cán bộ Ban Tuyên huấn Trung ơng Đảng Cộng sản

Trung Quốc biên soạn, Nxb Chính trị quốc gia, năm 2005, tổng kết toàn diệncông tác tuyên truyền t tởng của Đảng Cộng sản Trung Quốc Về tuyên truyền

kinh tế, tác phẩm chỉ ra nhiệm vụ: “Tuyên truyền một cách đắc lực hơn và có hiệuquả hơn công cuộc cải cách, mở cửa và xây dựng kinh tế”

2 Công trình nghiên cứu ở trong nớc

- Các nghị quyết, chỉ thị của Đảng.

Trong thời kỳ đổi mới, Đảng ta luôn coi trọng lãnh đạo và đề ra nhiều chủtrơng về công tác t tởng, báo chí, tuyên truyền, trong đó có tuyên truyền kinh tế,nh: Nghị quyết Hội nghị lần thứ năm ngày 1-8-2007 của Ban Chấp hành Trung -

ơng Đảng khoá X “Về công tác t tởng, lý luận và báo chí trớc yêu cầu mới ”;

Thông báo Kết luận số 225-TB/TW ngày 3-3-2009 của Ban Bí th khoá X “Về cải

tiến, nâng cao chất lợng, hiệu quả hoạt động của các loại hình tuyên truyền ; ”

Quyết định số 221-QĐ/TW ngày 27-4-2009 của Ban Bí th về ban hành “Quy chế

phối hợp giữa ban tuyên giáo các cấp với cơ quan quản lý nhà nớc cùng cấp trong việc triển khai kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, giải quyết các vấn đề bức xúc của nhân dân ; ” Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đề ra Chiến lợc

phát triển kinh tế - xã hội 2011-2020; Thông báo số 264-TB/TW ngày 31-7-2009

của Bộ Chính trị về chủ trơng tổ chức cuộc vận động: Ng“ ời Việt Nam u tiên dùng hàng Việt Nam ”… Các văn bản đã chỉ ra yêu cầu, nhiệm vụ, giải pháp của công tác

thông tin, tuyên truyền phục vụ phát triển kinh tế - xã hội

- Các cuốn sách: Cuốn sách Truyền thông đại chúng của Tạ Ngọc Tấn, Nxb

Chính trị quốc gia, năm 2001, đề cập vai trò của truyền thông đại chúng trongviệc kết nối thông tin phục vụ phát triển kinh tế Năm 2003, Khoa Tuyên truyền,

Học viện Báo chí và Tuyên truyền biên soạn Tập bài giảng Nguyên lý tuyên

truyền trình bày những vấn đề chung về công tác tuyên truyền, trong đó có

chuyên đề Tuyên truyền kinh tế bàn về vị trí, vai trò, nội dung và hình thức tuyên

truyền kinh tế Năm 2006, cuốn sách Học tập phơng pháp tuyên truyền cách

mạng Hồ Chí Minh của TS Hoàng Quốc Bảo, Nxb Chính trị quốc gia, nghiên cứu

nguồn gốc, những đặc trng cơ bản của phơng pháp tuyên truyền cách mạng HồChí Minh, thực trạng phơng pháp tuyên truyền của đội ngũ cán bộ t tởng và đa ra

giải pháp đổi mới, nâng cao hiệu quả tuyên truyền Cuốn sách Nguyên lý công tác

t tởng do PGS.TS Lơng Khắc Hiếu chủ biên, Nxb Chính trị quốc gia, trình bày

đầy đủ và toàn diện nhất về những vấn đề cơ bản của công tác t tởng Đặc biệt có

chuyên đề “Giáo dục kinh tế và sự hình thành văn hoá kinh tế ” đa ra nhận định:

“Giáo dục kinh tế trở thành nhiệm vụ trọng tâm của công tác t tởng trong sựnghiệp xây dựng CNXH nói chung và sự nghiệp đổi mới đất nớc ta hiện nay nói

riêng” Năm 2008-2009, TS Trần Thị Anh Đào biên soạn cuốn Công tác t tởng và

vấn đề đào tạo cán bộ làm công tác t tởng và cuốn Công tác t tởng trong sự nghiệp CNH, HĐH, Nxb Chính trị quốc gia, đề cập lý luận của công tác t tởng,

trong đó có bàn về phẩm chất và năng lực của đội ngũ cán bộ làm công tác t tởng

Năm 2009, cuốn sách Báo chí với công tác tuyên truyền, đấu tranh chống các

luận điệu sai trái của Bộ Thông tin và Truyền thông, Nxb Thông tin và Truyền

thông, bàn về trách nhiệm của báo chí trong công tác tuyên truyền thời kỳ hội

nhập Cuốn sách Đổi mới công tác t tởng, lý luận trong tình hình mới, TS Phạm

Tất Thắng chủ biên, Nxb Chính trị quốc gia, năm 2010, đề cập việc đổi mới cáchviết gơng ngời tốt, việc tốt, các phong trào thi đua yêu nớc theo hớng thiết thực,không phô trơng, hình thức, phù hợp với điều kiện xây dựng nền kinh tế thị trờng

định hớng XHCN hiện nay Cuốn sách Vai trò của tri thức khoa học trong sự

nghiệp CNH, HĐH ở Việt Nam hiện nay, TS Trần Hồng Lu, Nxb Chính trị quốc

gia, năm 2011, nêu một số giải pháp nhằm phát huy vai trò của tri thức khoa họctrong sự nghiệp CNH, HĐH : “Các phơng tiện thông tin đại chúng cần biểu dơngkịp thời các nhà khoa học, các doanh nghiệp có tài trong phát triển kinh tế để

nhân rộng các điển hình, lôi kéo nhân dân phấn đấu, noi theo” Cuốn sách Trí

thức hóa công nhân Việt Nam trong hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay của TS Bùi

Thị Kim Hậu, Nxb Chính trị quốc gia, năm 2012, coi công tác tuyên truyền, giáodục là một biện pháp để nâng cao tác phong công nghiệp và ý thức pháp luật cho

công nhân Cuốn Tài liệu tuyên truyền về Cuộc vận động Ngời Việt Nam u tiên

dùng hàng Việt Nam do Ban Chỉ đạo Trung ơng Cuộc vận động ấn hành năm

2012 nhấn mạnh vai trò của công tác tuyên truyền, coi đó là giải pháp quan trọng

nhất để thực hiện thắng lợi Cuộc vận động Cuốn Kỷ yếu Hội nghị toàn quốc tổng

kết công tác thông tin đối ngoại; tuyên truyền biển, đảo và phân giới cắm mốc năm 2013; triển khai nhiệm vụ năm 2014 có tham luận của Bộ Nông nghiệp và

Phát triển nông thôn với tiêu đề Chú trọng công tác tuyên truyền phát triển kinh

tế, thủy sản, điểm mới của ngành nông nghiệp trong năm 2013 nêu bật những kết

quả đạt đợc trong công tác tuyên truyền với nhiều hình thức và nội dung phong

phú Cuốn Kỷ yếu Hội nghị sơ kết 3 năm thực hiện Chơng trình mục tiêu quốc gia

xây dựng nông thôn mới 2010-2020 tập hợp các tham luận của các bộ, ngành, địa

phơng, doanh nghiệp Các báo cáo đều đánh giá cao vai trò của công tác tuyêntruyền, coi đó vừa là một trong những bài học kinh nghiệm vừa là giải pháp đẩymạnh phong trào xây dựng nông thôn mới

- Các hội thảo, đề tài, đề án, luận án, bài báo khoa học

Một số đề tài, đề án cấp Bộ có nội dung liên quan đến đổi mới tuyên truyền

kinh tế nh: Đề án mã số KHBĐ(2003)-14: “Nâng cao chất lợng và hiệu quả công

tác tuyên truyền các nhân tố mới, điển hình tiên tiến trong lĩnh vực kinh tế” do TS.

Bùi Thế Đức, Ban TGTW làm chủ nhiệm Đề tài mã số KHBĐ(2008)-48: “Một số

giải pháp nâng cao hiệu quả công tác thông tin - tuyên truyền trong lĩnh vực đối

ngoại nhân dân trong tình hình mới” do TS Đỗ Hoàng Long, Ban Đối ngoại

Trung ơng làm chủ nhiệm, đề cập một số nội dung, hình thức thông tin ra nớcngoài về sự phát triển kinh tế đất nớc

Trong bài Bớc sang năm 2012, toàn ngành tuyên giáo chủ động đổi mới,

sáng tạo, khoa học, quyết tâm hơn trong hành động, tác giả Đinh Thế Huynh nêu:

“Về nhiệm vụ kinh tế - xã hội: Tập trung triển khai thực hiện tạo sự nhất trí caotrong việc tiếp tục thực hiện Kết luận 02 của Bộ Chính trị; Kết luận Hội nghịTrung ơng 3 về tiếp tục kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an

sinh xã hội, tái cơ cấu nền kinh tế” Trong bài Thành phố Hồ Chí Minh tạo sự

đồng lòng, đồng thuận thực hiện Nghị quyết 11 của Chính phủ và Kết luận 02 của

Bộ Chính trị tác giả Thân Thị Th khẳng định: “Đẩy mạnh thông tin tuyên truyền”

là một trong “nhóm giải pháp hữu hiệu” thực hiện thắng lợi nhiệm vụ phát triển

kinh tế - xã hội Tác giả Lê Hồng Anh, trong bài Tiếp tục đổi mới và nâng cao

hiệu quả, chất lợng công tác tuyên giáo, chỉ ra nhợc điểm của công tác tuyên giáo

nói chung và tuyên truyền kinh tế nói riêng: “công tác tuyên truyền về lĩnh vực

kinh tế cha đợc chú trọng đúng mức ” Mới đây, Đảng bộ Khối doanh nghiệp

Trung ơng và Ngân hàng Thơng mại cổ phần đầu t và phát triển Việt Nam tổ chức

hội nghị Đẩy mạnh tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nớc khối doanh nghiệp Trung

-ơng đến năm 2015 xác định: công tác tuyên truyền là giải pháp chủ yếu đẩy mạnh

tái cơ cấu, cổ phần hóa và thoái vốn nhà nớc tại doanh nghiệp

II Các công trình nghiên cứu Về TáC động của HộI NHậP

QuốC Tế ĐếN công tác tuyên truyền kinh tế

1 Công trình nghiên cứu ở nớc ngoài

Cuốn sách Toàn cầu hoá với các nớc đang phát triển của các nhà nghiên

cứu kinh tế quốc tế của Cộng hoà liên bang Đức K.Bubl, R.Kruege, H.Marienburg

viết năm 2002 đề cập hậu quả phát triển kinh tế của toàn cầu hoá, các hệ quả đối

với đờng lối dân tộc của các nớc đang phát triển Cuốn sách Thế giới phẳng của

Thomas L.Friedman, Nxb Trẻ dịch và ấn hành năm 2006, lý giải sự vận độngphức tạp của nền kinh tế, chính trị thế giới trong kỷ nguyên toàn cầu hoá Theo tácgiả, khoa học, công nghệ thông tin mang lại những lợi ích to lớn nhng cũng tiềm ẩnhiểm họa khó lờng Tác giả cho rằng, một trong các nguyên nhân làm cho Liên Xôsụp đổ là do mặt trái của cuộc cách mạng thông tin bắt đầu vào đầu đến giữa thập

niên 80 Cuốn sách Toàn cầu hoá và tơng lai của các nớc đang chuyển đổi Grzegorz

W.Kolodko, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2006, trình bày đặc điểm của toàn cầu

hoá và tác động của nó đối với các nớc đang phát triển Cuốn sách Quyền đợc nói

vai trò của truyền thông đại chúng trong phát triển kinh tế, Nxb Văn hoá thông tin

phát hành, chỉ ra điều kiện kinh tế và môi trờng chính sách nào là cần thiết để giúpcho truyền thông có thể hỗ trợ cho phát triển kinh tế

2 Công trình nghiên cứu ở trong nớc

- Các văn kiện, nghị quyết, chỉ thị của Đảng, Nhà nớc

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX đề ra chủ trơng “Chủ động hội nhập kinh

tế quốc tế” Tiếp đó, ngày 27-11-2001, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 07-NQ/

TW Về hội nhập kinh tế quốc tế Ngày 5-2-2007, Hội nghị lần thứ 4 Ban Chấp hành Trung ơng Đảng khóa X ban hành Nghị quyết số 08-NQ/TW Về một số chủ

trơng, chính sách lớn để nền kinh tế phát triển nhanh và bền vững khi Việt Nam

là thành viên của WTO Ngày 10-4-2013, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết

22-NQ/TW Về hội nhập quốc tế Nhìn chung, các văn bản đã chỉ ra những thuận lợi,

khó khăn, thời cơ, thách thức đối với xã hội nói chung và công tác tuyên truyềnkinh tế nói riêng khi hội nhập quốc tế

- Các cuốn sách: Cuốn sách Một số vấn đề kinh tế xã hội Việt Nam thời kỳ

đổi mới của Trờng Đại học Kinh tế quốc dân, Nxb Chính trị quốc gia, năm 2004,

nêu những thành tựu cơ bản, hạn chế, nguyên nhân của quá trình hội nhập kinh tếquốc tế và đề xuất một số giải pháp chủ động hội nhập kinh tế quốc tế của Việt

Nam Cuốn sách Công nghiệp nông thôn Việt Nam - thực trạng và giải pháp phát

triển của Nguyễn Trọng Phúc, Nxb Chính trị quốc gia, năm 2004, phân tích vai

trò, thực trạng, giải pháp phát triển công nghiệp nông thôn trong tiến trình CNH,HĐH đất nớc Năm 2004, Ban T tởng - Văn hoá Trung ơng biên soạn cuốn sách

Những vấn đề lớn của thế giới và quá trình hội nhập, phát triển của nớc ta trình

bày quá trình hội nhập kinh tế quốc tế ở nớc ta; những thuận lợi, khó khăn trongquá trình hội nhập quốc tế và chỉ ra yêu cầu, nhiệm vụ của công tác tuyên truyền

Cuốn sách Nhà nớc với phát triển kinh tế tri thức trong bối cảnh toàn cầu hoá của

Viện Thông tin khoa học xã hội, Viện khoa học xã hội Việt Nam, Nxb Khoa họcxã hội, năm 2005, đề cập sự ra đời, phát triển của nền kinh tế tri thức và vai tròcủa nhà nớc đối với sự phát triển kinh tế tri thức trong bối cảnh toàn cầu hóa

Cuốn sách Một số vấn đề về công tác lý luận, t tởng và văn hoá của GS Nguyễn

Đức Bình, Nxb Chính trị quốc gia, năm 2005, luận bàn về toàn cầu hoá kinh tế vàhội nhập quốc tế của Việt Nam, chỉ ra xu thế tất yếu, thuận lợi, khó khăn, đờng h-ớng hội nhập của nớc ta và những tác động trên lĩnh vực t tởng Năm 2006, Ban T-

tởng - Văn hoá Trung ơng biên soạn, phát hành cuốn sách Ba sự kiện lớn thể hiện

cục diện phát triển của đất nớc, nhận định: Gia nhập WTO là thắng lợi quan trọng

của Việt Nam trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế Đồng thời, chỉ ra những

định hớng trong công tác chỉ đạo, hớng dẫn tuyên truyền khi Việt Nam gia nhậpWTO Năm 2007, Ban TGTW phối hợp với Phòng Thơng mại và Công nghiệp

Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học Nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh

nghiệp Việt Nam trong thời kỳ hội nhập WTO và xuất bản kỷ yếu Trong báo cáo

đề dẫn, TS Nguyễn Hồng Vinh nhấn mạnh: “Báo chí nớc ta cũng phải tiếp tục đổimới cách thức tuyên truyền, nhất là cách tiếp cận và lý giải các vấn đề mới củathực tiễn sản xuất, kinh doanh thời hội nhập Phải có nhiều nhà báo, những phóngviên kinh tế giỏi, am hiểu kinh tế thị trờng, nắm bắt nhanh hoạt động của doanhnghiệp, nhất là các doanh nghiệp có quan hệ trên phạm vi quốc tế, phục vụ chocác doanh nghiệp bằng các thông tin có giá trị thời sự và bằng các nghiệp vụ báo

chí năng động, sáng tạo của mình” Cuốn sách Xu thế toàn cầu hoá trong hai

thập niên đầu thế kỷ XXI Nxb Chính trị quốc gia, năm 2007, GS.TS Lê Hữu

Nghĩa chủ biên, chỉ rõ bản chất và tác động của quá trình toàn cầu hoá hiện nay,

đa ra một số kiến nghị cho quá trình hội nhập ở Việt Nam, trong đó cần quan tâm

đến tuyên truyền Cuốn Tác phẩm báo chí chọn lọc năm 2011 có bài Nông dân

trong thời đại mới bàn về những thuận lợi, thành công, khó khăn, vất vả của nông

dân trong thời hội nhập Bài báo cho rằng, t tởng “đổ thừa Nhà nớc” đang còntrong bộ phận không nhỏ nông dân, do đó, để giúp nông dân làm giàu trong thờihội nhập cần phải thay đổi nhận thức: "nông dân là chủ thể - là ngời quyết định,chứ không chỉ là ngời tiếp nhận, ngời thụ hởng những cơ chế chính sách hỗ trợ từ

Nhà nớc” PGS.TS Hồng Vinh, tác giả cuốn sách Giữ lửa, Nxb Văn học, năm

2014, khi bàn về giải pháp phát triển kinh tế đất nớc trong thời hội nhập, đã nhấn

mạnh vai trò của sự thống nhất trong nhận thức và hành động: “Không có chiếc

đũa thần nào đa đất nớc ta tiến nhanh, tiến chắc, ngoài sự đồng lòng chung sứccủa toàn Đảng, toàn dân, sự đồng thuận xã hội rộng lớn vì mục tiêu đa Việt Nam

trở thành nớc công nghiệp theo hớng hiện đại vào mơi năm tới”

- Các đề tài, đề án, bài tham luận hội thảo, bài báo khoa học

Tham luận tại Hội nghị cán bộ toàn quốc sơ kết 2 năm thực hiện Thông báo

kết luận 162-TB/TW ngày 1-12-2004 của Bộ Chính trị “về một số biện pháp tăng

cờng quản lý báo chí trong tình hình hiện nay”, tác giả Nguyễn Văn Đua khẳng

định: “Chính báo chí phát triển đã có tác động không nhỏ thúc đẩy sự nghiệp đổi

mới, thúc đẩy kinh tế thị trờng phát triển” Trong bài Nâng cao năng lực lãnh

đạo, bản lĩnh cầm quyền của Đảng Cộng sản - Một số vấn đề từ thực tiễn Việt

Nam, GS.TS Phùng Hữu Phú chỉ ra khó khăn do những biến động, rủi ro của nền

kinh tế toàn cầu thời kỳ hậu khủng hoảng, làm cho giá cả tăng vọt, lạm phát cao,

đời sống nhân dân và hoạt động sản xuất, kinh doanh gặp nhiều khó khăn

Phát biểu đề dẫn tại hội thảo quốc tế Tăng cờng giám sát và lành mạnh hóa

hệ thống tài chính, năm 2013, tác giả Vũ Viết Ngoạn đề cập vấn đề minh bạch

thông tin, coi đây là một trong những giải pháp nhằm lành mạnh hóa hệ thống tàichính Chuyên gia kinh tế Trần Đình Thiên trả lời phỏng vấn báo Tiền Phong,Xuân Quý Tỵ 2013, về tình hình kinh tế Việt Nam hiện nay, nhận định: “Trongbối cảnh kinh tế hiện nay, cơ hội rõ nhất là chúng ta nói thật và làm thật, vì mọithứ bệnh đã lộ ra rồi Đây là cơ sở để xây dựng nền tảng phát triển bền vững cho

những năm tiếp theo” Tác giả Phi Sơn trong bài Nông nghiệp trớc vận hội mới, Báo Tin tức, Xuân Giáp Ngọ 2014, phân tích vai trò của nông nghiệp nh là “trụ đỡ

của nền kinh tế” nhng nông dân là nhóm đối tợng dễ bị tổn thơng, thiệt thòi nhất

trong quá trình hội nhập quốc tế

III Khái quát những vấn đề đã đợc nghiên cứu và những vấn đề Luận án cần quan tâm giải quyết

1 Những vấn đề đã đợc nghiên cứu

Các công trình nghiên cứu đã luận bàn về những vấn đề cơ bản nh: Kháiniệm công tác tuyên truyền; khái niệm tuyên truyền kinh tế; vị trí, vai trò, chứcnăng, nhiệm vụ, nội dung, hình thức cơ bản của công tác tuyên truyền kinh tế và

một số vấn đề xung quanh giáo dục văn hoá kinh tế v.v Về tác động của hộinhập quốc tế đến xã hội Việt Nam đợc đề cập khá kỹ, nh: thách thức, thuận lợi,khó khăn và giải pháp của Việt Nam khi gia nhập WTO; kết quả bớc đầu gia nhậpWTO; các nhân tố tác động đến công tác tuyên truyền.

2 Những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu

ở góc độ đổi mới công tác tuyên truyền kinh tế trong quá trình Việt Namhội nhập quốc tế, có thể nói, cha có công trình nào đề cập một cách đầy đủ.Những vấn đề nh: khái niệm và nội dung đổi mới công tác tuyên truyền kinh tế;thực trạng công tác tuyên truyền kinh tế; quan điểm, giải pháp đổi mới công táctuyên truyền kinh tế trong bối cảnh hội nhập quốc tế; đổi mới nội dung, phơngthức, phơng tiện tuyên truyền kinh tế; đổi mới tuyên truyền trong từng lĩnh vực(kinh tế nông nghiệp, kinh tế công nghiệp, kinh tế biển ) cần đợc nghiên cứumột cách thấu đáo, sâu sắc, làm cơ sở lý luận cho việc triển khai đổi mới công táctuyên truyền kinh tế hiện nay

3 Những vấn đề nghiên cứu của Luận án

Xuất phát từ tình hình thực tiễn và từ việc nghiên cứu công tác tuyên truyền

kinh tế còn nhiều vấn đề đang bỏ ngỏ, Luận án chọn đề tài “Đổi mới công tác

tuyên truyền kinh tế trong quá trình hội nhập quốc tế ở Việt Nam hiện nay ” với

mong muốn nghiên cứu làm rõ những nội dung sau: cơ sở lý luận của đổi mớicông tác tuyên truyền kinh tế trong quá trình hội nhập quốc tế ở Việt Nam; thựctrạng, bài học kinh nghiệm, những vấn đề đặt ra; quan điểm, giải pháp đổi mới côngtác tuyên truyền kinh tế trong quá trình hội nhập quốc tế ở Việt Nam hiện nay

Chơng 1

đổi mới công tác tuyên truyền kinh tế trong quá trình hội nhập quốc tế ở việt nam – MộT Số

VấN Đề Lý LUậN

1.1 Khái niệm và các yếu tố cấu thành công tác tuyên truyền kinh tế và

đổi mới công tác tuyên truyền kinh tế

1.1.1 Công tác tuyên truyền kinh tế: khái niệm và các yếu tố cấu thành

1.1.1.1 Các khái niệm

a Công tác tuyên truyền: là một hình thái, một bộ phận cấu thành của côngtác t tởng nhằm truyền bá hệ t tởng và đờng lối chiến lợc, sách lợc trong quầnchúng, xây dựng cho quần chúng thế giới quan phù hợp với lợi ích của chủ thể hệ

t tởng, hình thành và củng cố niềm tin, tập hợp và cổ vũ quần chúng hành độngtheo thế giới quan và niềm tin đó

b Tuyên truyền kinh tế: là một nội dung cơ bản của công tác tuyên truyềnnhằm phổ biến đờng lối, chủ trơng chính sách kinh tế, trang bị cho quần chúngnhân dân những tri thức kinh tế, phổ biến rộng rãi những kinh nghiệm sản xuấtkinh doanh, hình thành văn hoá kinh tế cho ngời lao động

c Công tác tuyên truyền kinh tế: Công tác tuyên truyền kinh tế là một hoạt

động cơ bản trong công tác tuyên truyền của Đảng CSVN, nhằm phổ biến đờnglối, chủ trơng, chính sách kinh tế của Đảng, nhà nớc ta, quy định và luật phápquốc tế có liên quan đến kinh tế, kinh nghiệm sản xuất, kinh doanh trong nớc vàquốc tế; trang bị cho nhân dân những tri thức kinh tế; hình thành văn hoá kinh tếcho con ngời trong hoạt động sáng tạo kinh tế

1.1.1.2 Các yếu tố cấu thành công tác tuyên truyền kinh tế

Với t cách là một hoạt động, công tác tuyên truyền kinh tế bao gồm các yếu

tố cấu thành sau đây: Chủ thể của công tác tuyên truyền kinh tế; Khách thể của

công tác tuyên truyền kinh tế; Đối tợng của công tác tuyên truyền kinh tế; Mục

đích của công tác tuyên truyền kinh tế; Nội dung của công tác tuyên truyền kinhtế; Hình thức tuyên truyền kinh tế; Phơng pháp tuyên truyền kinh tế; Phơng tiệntuyên truyền kinh tế; Hiệu quả của công tác tuyên truyền kinh tế

1.1.2 Đổi mới công tác tuyên truyền kinh tế: khái niệm và nội dung

1.1.2.1 Khái niệm: Đổi mới công tác tuyên truyền kinh tế là quá trình xem

xét toàn diện các yếu tố cấu thành công tác tuyên truyền kinh tế, nhằm loại bỏnhững quan điểm, nội dung, phơng thức tuyên truyền đã lỗi thời, đồng thời bổsung, phát triển những quan điểm, nội dung và phơng thức tuyên truyền mới phùhợp hơn để mang lại hiệu quả ngày càng cao hơn, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp

CNH, HĐH đất nớc và hội nhập quốc tế.

1.1.2.2 Nội dung của đổi mới công tác tuyên truyền kinh tế

Đổi mới công tác tuyên truyền thể hiện ở việc đổi mới toàn diện các yếu tốcấu thành của công tác tuyên truyền kinh tế, đặc biệt là đổi mới nội dung tuyên

truyền kinh tế Đây sẽ là yếu tố có hàm lợng đổi mới nhiều nhất, thờng xuyên,

nhanh và có tính chất quyết định hiệu quả tuyên truyền kinh tế Nhìn chung, tất cả

các nội dung phải đợc thờng xuyên đổi mới, nhng sự mới tập trung ở nhóm thông

tin về nhiệm vụ, giải pháp phát triển kinh tế trong từng giai đoạn, từng lĩnh vựckinh tế cụ thể; thông tin về chủ trơng, chính sách mới hội nhập kinh tế của ViệtNam; thông tin về những quy định của các tổ chức kinh tế thế giới; về luật pháp,quy định quốc tế liên quan trực tiếp đến đầu t, xuất, nhập khẩu của Việt Nam Về

đổi mới hình thức tuyên truyền kinh tế: tập trung đổi mới tuyên truyền qua hệthống thông tin đại chúng, nhất là tranh thủ mặt tích cực, hạn chế mặt tiêu cực củamạng xã hội; tăng cờng tuyên truyền qua đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền

viên Về đổi mới phơng pháp tuyên truyền kinh tế: đáng chú ý, điểm mới là đối

thoại giữa những ngời đứng đầu cơ quan, đơn vị với nhân dân về những vấn đềkinh tế mà nhân dân đang quan tâm Một phơng pháp mới xuất hiện cũng cầnnhân rộng là bình chọn và trao các danh hiệu, giải thởng cho các mặt hàng hoặcngời sản xuất, doanh nghiệp tiêu biểu Có các hình thức biểu dơng, khích lệ thíchhợp để nâng cao tính tích cực, tự giác của đối tợng tuyên truyền Về đổi mới hiệuquả của công tác tuyên truyền kinh tế: hoạt động tuyên kinh tế không chỉ tính đếnkết quả mà phải luôn tính đến hiệu quả Cần vận dụng cách tính hiệu quả theonhững nghiên cứu mới nhất

1.2 Sự cần thiết phải đổi mới công tác tuyên truyền kinh tế trong quá trình hội nhập quốc tế ở Việt Nam hiện nay

1.2.1 Hội nhập quốc tế và tác động của nó đối với đổi mới công tác tuyên truyền kinh tế ở Việt Nam hiện nay

1.2.1.1 Hội nhập quốc tế: khái niệm và quá trình hội nhập quốc tế của Việt Nam

a Hội nhập kinh tế quốc tế

Thời kỳ đầu, hội nhập kinh tế quốc tế thờng đợc hiểu theo nghĩa hẹp là việcnớc ta thiết lập quan hệ thơng mại với một số nớc hoặc là thành viên của một sốthể chế kinh tế quốc tế Hiện nay, hội nhập kinh tế quốc tế đợc hiểu là quá trìnhkhông chỉ nói đến việc hợp tác với nớc ngoài mà còn bao gồm cả quá trình chuyểndịch mạnh cơ cấu kinh tế trong nớc theo hớng hiện đại, xây dựng nền kinh tế cóchất lợng, hiệu quả và sức cạnh tranh cao, đẩy mạnh các hoạt động kinh tế - thơngmại - tài chính giữa nớc ta và các quốc gia trên thế giới

b Hội nhập quốc tế

Hội nhập quốc tế là quá trình tham gia của chủ thể vào những sự kiện chungcủa đời sống quốc tế với những chính kiến riêng của mình, nhằm mục đích tranhthủ những cơ hội thuận lợi cho sự phát triển bền vững của đất nớc Hội nhập

không phải là “hoà tan”, mà là sự tham gia vào đời sống quốc tế trên cơ sở giữ gìnbản sắc, bản lĩnh dân tộc, độc lập, chủ quyền quốc gia

c Quá trình hội nhập quốc tế của Việt Nam

* Chủ trơng hội nhập quốc tế của Đảng và Nhà nớc ta

Ngay sau khi nớc Việt Nam Dân chủ Cộng hoà ra đời, cùng với nhiệm vụcủng cố, xây dựng chính quyền cách mạng, kiến thiết đất nớc, Nhà nớc ta đã cóchủ trơng tham gia các thể chế kinh tế quốc tế Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân,

đặc biệt là do chiến tranh kéo dài và chính sách bao vây, cấm vận, Việt Nam chủyếu tham gia thể chế liên kết hợp tác với các nớc XHCN Với đờng lối đổi mới tại

Đại hội VI của Đảng, t duy về hội nhập quốc tế đã có bớc đột phá, tuy nhiên mớidừng ở mức độ: “Tranh thủ mở mang quan hệ kinh tế và khoa học - kỹ thuật vớicác nớc thế giới thứ ba, các nớc công nghiệp phát triển, các tổ chức quốc tế và tnhân nớc ngoài trên nguyên tắc bình đẳng cùng có lợi” Phải đến Đại hội IX của

Đảng, nhận thức về hội nhập kinh tế quốc tế mới rõ hơn, đầy đủ hơn: toàn cầu

hoá kinh tế là một xu thế khách quan và đề ra chủ trơng chủ động hội nhập kinh

tế quốc tế và khu vực Tiếp đó, Bộ Chính trị ra Nghị quyết 07 về hội nhập kinh tế quốc tế nêu rõ mục tiêu, quan điểm chỉ đạo và những nhiệm vụ cụ thể trong quá

trình hội nhập kinh tế khu vực và thế giới Đến Nghị quyết Trung ơng 9 khoá IX(tháng 1-2004) Đảng ta chỉ rõ, chủ động và khẩn trơng hơn trong hội nhập kinh tếquốc tế, thực hiện đầy đủ các cam kết quốc tế đa phơng, song phơng mà nớc ta đã

ký và chuẩn bị tốt các điều kiện để sớm gia nhập WTO Đại hội X của Đảng bổsung thêm cụm từ “tích cực”, thể hiện nhận thức sâu sắc hơn của Đảng đối với vấn

đề hội nhập kinh tế quốc tế:“Chủ động và tích cực hội nhập kinh tế quốc tế”, “Mởrộng hợp tác quốc tế trên các lĩnh vực khác” Đến Đại hội XI, thuật ngữ “hội nhậpquốc tế” lần đầu tiên chính thức đợc xuất hiện trong văn kiện Đại hội Đảng, đánhdấu một bớc chuyển căn bản trong t duy của Đảng về hội nhập quốc tế: "chủ động

và tích cực hội nhập quốc tế; nâng cao vị thế đất nớc; vì lợi ích quốc gia dân tộc,vì một nớc Việt Nam XHCN giàu mạnh” Cụ thể hoá quan điểm này, ngày 10-4-

2013, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 22-NQ/TW Về hội nhập quốc tế Đây

là văn kiện quan trọng, có ý nghĩa chiến lợc, thống nhất nhận thức trong Đảng,trong xã hội, đề cập một cách toàn diện về hội nhập quốc tế Nh vậy, qua gần 30năm với 6 kỳ đại hội, Đảng ta ngày càng nhận thức và hoạch định đầy đủ hơn, rõnét hơn đờng lối hội nhập quốc tế Từ chỗ chỉ đề cập đến hội nhập kinh tế, Đảng

ta đã chỉ ra: Hội nhập sâu và toàn diện hơn vào nền kinh tế thế giới và hội nhập

quốc tế, với ý nghĩa là tham gia vào những sự kiện chung của đời sống quốc tế

trên tất cả các lĩnh vực: kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội, ngoại giao, quân sự v.v

Hội nhập quốc tế là một bớc phát triển mới về t duy của Đảng ta so với hội nhập kinh tế quốc tế

* Những kết quả bớc đầu

Trong lĩnh vực kinh tế, nớc ta đã mở rộng quan hệ thơng mại với nhiều nớc

khác và là thành viên của một số thể chế quốc tế Đặc biệt, sau 11 năm tiến hành

đàm phán, ngày 7-11-2006, WTO đã chính thức kết nạp Việt Nam là thành viênthứ 150 Hiện nay, Việt Nam đã thực thi đầy đủ và nghiêm túc các cam kết gianhập WTO; đã có quan hệ ngoại giao với 181 nớc, quan hệ kinh tế - thơng mại vớitrên 200 nớc và vùng lãnh thổ, nhận đầu t từ hơn 70 quốc gia và vùng lãnh thổ

Trong lĩnh vực chính trị, Việt Nam đã trở thành Uỷ viên không Thờng trực Hội

đồng Bảo an Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2008 - 2009 và chủ tịch ASEAN 2010 Tiếp

đó, ngày 12-11-2013, Việt Nam đợc bầu là thành viên Hội đồng nhân quyền Liênhợp quốc với số phiếu bầu cao đã góp phần nâng cao đáng kể vị thế chính trị của

nớc ta trên trờng quốc tế Trong lĩnh vực văn hoá - xã hội, hội nhập quốc tế tác

động rất rõ nét Năm 2009, Việt Nam đợc bầu là 1 trong 20 thành viên của Tổ