bài giảng địa chất đại cương chương 13 hoat động của núi lửa

I/ ĐÁ NÚI LỬA• Họat động núi lửa là hiện tượng xuyên lên của vật liệu nóng bỏng từ lòng đất lên bề mặt trái đất... 1/Dung nham chảy tràn theo khe nứt ra ngòai mặt đất*tạo thành các dò

HOAT ĐỘNG CỦA NÚI LỬA

I/ ĐÁ NÚI LỬA

• Họat động núi lửa là hiện tượng

xuyên lên của vật liệu nóng

bỏng từ lòng đất lên bề mặt trái

đất.

• 1/magma chamber: buồng magma

• 2/bed rock:đá gốc

• 3/ conduit (pipe):đừơng dẫn núi lửa

• 4/base: nền

• 5/ sill: vĩa

• 6/ branch pipe: đường nhánh

• 7/ layers of ash emitted by volcano: các lớp tro

do núi lửa phun ra

• 8/flank:sườn

• 9/ layers of lava các lớp dung nham

• 10/throat: họng

• 11/ parasitic cone: cồi (nón)phụ

• 12/ lava flow: dòng chảy dung nham

• 13/vent: miệng núi lửa

1/Dung nham chảy tràn theo khe nứt ra ngòai mặt đất

*tạo thành các dòng dung nham

• Chảy quyện vào nhau

• Chảy lỏng hay chảy sóanh đặc.

• Vật liệu nónglỏng bên trong của

vỏ địa cầu được gọi là magma

• ( nguyên dung chất) khi di

chuyển ra ngòai mặt đất, có một

số khí hòa tan bốc ra, dược gọi

là dung nham

* Dung nham nguội đặc thành đá

magma

2/Cấu thể

Nguội đặc ngòai mặt đất: đá phun trào

Nguội đặc ở sâu trong vỏ đất tạo thành đá magma xâm nhập

Phân biệt đá phun trào và xâm nhập dựa vào cấu theå(texture)

Thành phần khóang vật là các khóang vật và hàm lượng của chúng có trong đá.

Cấu thể vi tinh Cấu thể hiển tinh Cấu thể ban tinh

Aphanitic texture

3/Thành phần: Dưạ vào tỷ lệ của silic phân ra 3 nhóm đaù

4/ Phân lọai đá magma

5/ CÁCH CHẢY CỦA DUNG NHAM

dung nham

rộng lớn, trên mặt nguội đặc trước co rút và xoắn lại có dạng hình dây thừng

• Aa lava: dung nham đặc

hơn pahoehoe, di chuyển

chậm các dòng trên mặt

nguội đặc trước, bên dưới

còn di chuyển nên gãy đổ

thành khối hay bậc tam cấp

chồng lên nhau

phía ngòai nguội đặc, bên

trong còn lỏng tiếp tục chảy

để lại các đường hầm, hang

Kiến trúc hình gối ( pillow lava) do dung nham phun trào dưới nước, nguội nhanh , co rút thình lình dung nham tách ra thành khối bầu dục kiến trúc hình gối.

6/ Vật liệu hỏa lưu

hoặc do nước ngầm ngấm sâu tiếp xúc với buồng hỏa sơn

Vật liệu hỏa lưu được phân lọai theo kích thước

là dăm kết núi lửa

Finom – Lâm Đồng , ảnh DC 07

II/ Hoạt động của núi lửa

2/ Miệng núi lửa ở trung tâm

buồng magma ở sâu bên trong

thường tạo ra đỉnh thấp nhưng chiếm một diện tích rộng lớn

3/ Núi lửa kép (compound volcano, complex volcano)

phức hợp là lọai núi

lửa:

(feature)

chất phun trào hay có

nhiều miệng (vent)

trong một khu vực

4/ Chùy tro (ash cone)

đường kính chân núi dưới 1,5 km Triền có độ dốc ba mươi

mảnh đá và bom núi lửa chồng chất

CALDERA

• Caldera của núi do sự sụp đổ sau khi núi lửa ngưng hoạt động hay do sự phun trào nổ tạo ra

• Caldera là một trũng (hồ) rộng lớn có dạng hình tròn hay gần tròn nằm giữa đỉnh của núi lửa, nó không phải là miệng núi lửa thông thường

5/ Khí hơi

• Ở miệng núi lửa chỉ có hơi bốc ra, đi chung với khí hơi này thường cũng có một ít tro bụi hay dung nham:

• - hơi nước chiếm 99%

• - CO2 (thán khí), hidro sulfit (H2S), acid chlorhidric (HCl), acid

fluohidric (HF), lưu huỳnh (S), sulfit (SO2), ammoniac (NH3)

• và các khí khác

quanh nơi mà khí hơi bốc ra Hơi nước nóng xuyên qua các lớp đá nằm ở bên dưới, nó có khả năng làm thoái hóa đá

nền và làm hòa tan hai nhóm nguyên tố kim loại và phi kim Khi nước nguội lại và bốc hơi đi, các nguyên tố sẽ kết tủa lại tại chỗ hay được đem lên gần mặt đất

chứa tỷ lệ Cu, Pb, Zn, Mn, Ag khá cao, đôi khi có cả vàng Nhiều nơi có sự thành tạo của thạch cao, phèn chua, muối

6/ Đường nứt

nham và vật liệu gốc hỏa lưu xuyên qua đó để phun ra ngoài Dung nham có cách chảy đặc biệt như vậy thì có thành phần là basalt, nó chảy tràn yên lặng là vì dung nham rất lỏng Dung nham chảy từ khe nứt ra không tạo thành đồi núi.

lớp basalt trong một khu vực rộng lớn Đặc biệt nó có tên gọi là “dòng basalt” hay cao nguyên basalt

7/ Núi lửa và con người