Trong số các môn thể thao tự chọn như bóng chuyền, bóng đá, bóng rổ,bơi, đẩy tạ,… thì môn bóng chuyền là môn thể thao được nhiều giáo viên lựa chọn đểgiảng day cho học sinh.. Để xây dựng
Trang 1MỤC LỤC
A ĐẶT VẤN ĐỀ……… 2
B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ……… 4
I CƠ SỞ LÝ LUẬN……….4
II CƠ SƠ THỰC TIỄN ………4
III THỰC TRẠNG CỦA VIỆC THỰC HIỆN NỘI DUNG ĐỀ TÀI …… 5
1 Thuận lợi ……… 5
2 khó khăn ……… 5
IV MỤC ĐÍCH CỦA NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU ……… 5
1 Mục đích nghiên cứu ……… 5
2 Nhiệm vụ nghiên cứu ……… 6
V ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ………6
1 Đối tượng nghiên cứu ……… 6
2 Phương pháp nghiên cứu ………6
VI THỜI GIAN ĐỊA ĐIỂM TRANG THIẾT BỊ NGHIÊN CỨU …………6
VII KẾT QUẢ KHẢO SÁT BAN ĐẦU ……… 7
VIII GIẢI PHÁP……… 8-18 IX KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM……… 18-20 C KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ………20
I KẾT LUẬN ……… 20
II KIẾN NGHỊ ………21
TÀI LIỆU THAM KHẢO………22
NHẬN XÉT ĐÁNH GIÁ CỦA HỘI ĐỒNG ……… 23
Trang 2Trong giai đoạn đất nước ta bước vào thời kỳ đổi mới, hội nhập và phát triển thìgiáo dục thể chất trong nhà trường góp phần thực hiện mục tiêu của sự nghiệp giáo dục
và đào tạo “nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài” Nâng cao chấtlượng giáo dục toàn diện thế hệ trẻ, đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực phục vụcông nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước phù hợp với thực tiễn và truyền thống Việt Nam “Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói “…tập thể dục, bồi bổ sức khỏe là bổn phận của mỗi người dân yêu nước” Bác kêu gọi “tôi muốn đồng bào ta ai cũng cố gắng tập thể dục” và “tự tôi ngày nào cũng tập” Trong công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước Xã hội chủ nghĩa thì con người là yếu tố quyết định mà sức khỏe là vốn quý nhất của con người Để có con người hoàn thiện, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của xã hội thì giáo dục cần phải đáp ứng được hai yêu cầu phát triển trí lực và thể lực Vì thế, trong công tác giáo dục hiện nay, ngoài việc trang bị cho học sinh về mặt tri thức thì việc giáo dục thể chất trong nhà trường đóng góp một vai trò quan trọng
Hiện nay, môn học thể thao tự chọn là một nội dung được học tập xuyên suốt ởcác cấp học với số tiết được phân bố ngày một nhiều hơn Chính vì thế thể thao tự chọn
là nội dung có tầm quan trọng trong quá trình giáo dục thể chất ở nhà trường Thể thao
tự chọn là một nội dung được giảng dạy nhằm đi sâu vào sự yêu thích của học sinh vàphát triển năng khiếu cá nhân Do đó, thể thao tự chọn được học sinh yêu thích và say
mê tập luyện Trong số các môn thể thao tự chọn như bóng chuyền, bóng đá, bóng rổ,bơi, đẩy tạ,… thì môn bóng chuyền là môn thể thao được nhiều giáo viên lựa chọn đểgiảng day cho học sinh Bởi vì môn bóng chuyền là môn thể thao được đa số học sinhyêu thích và phù hợp với điều kiện tập luyện của nhiều nhà trường
Môn thể thao tự chọn Bóng chuyền có ảnh hưởng sâu rộng đến sự phát triển của
các em về mọi mặt Trí - Đức - Thể - Mỹ Nếu trong tiết dạy thể thao tự chọn có chất
lượng sẽ giúp cho học sinh nắm được kiến thức từ đó hình thành kỹ năng vận động, tạo
ra những giờ học vui vẻ và bổ ích cho học sinh
Trang 3Nhiều công trình nghiên cứu khoa học đã khẳng định, quá trình hình thành kỹnăng, kỹ xảo vận động dựa trên quá trình nhận thức “Từ trực quan sinh động đến tư duytrừu tượng, từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn” Như vậy, tính trực quan trong quá trìnhgiảng dạy thể dục thể thao giữ một vai trò quan trọng Vì hoạt động tiếp thu kiến thứcđộng tác của học sinh về cơ bản là mang tính chất thực tiễn vận động phát triển các cơquan cảm giác, từ đó học sinh hình thành thói quen vận động đúng
Để xây dựng kỹ năng vận động được tiến hành không chỉ bằng thị phạm động tác,màbằng cả lời nói và tư duy, tức là phải sử dụng các phương pháp dạy học thể dục trongviệc xây dựng kỹ năng vận động cho người luyện tập thể dục thể thao mà đối tượng ởđây là học sinh trung học phổ thông, và người huấn luyện hướng dẫn đó là giáo viên dạythể dục thể thao Trong thời gian của một tiết dạy chỉ 45 phút mà có đến hai hay ba nộidung học khác nhau đan xen vào, giáo viên phải làm thế nào để truyền tải kiến thức giúphọc sinh nhanh chóng hình thành kỹ năng vận động, nghĩa là vừa xây dựng nhận thứccho các em về kỹ thuật động tác vừa phải đảm bảo đủ lượng vận động cần thiết cho các
em trong một tiết học, hay nói cách khác trong một thời gian cực ngắn người giáo viênphải vừa giúp các em nắm được yếu lĩnh kỹ thuật động tác, vừa phải hướng dẫn cho các
em thực hiện động tác
Muốn đạt được điều này, theo tôi, người thầy phải tăng cường sử dụng cácphương pháp và các hình thức tổ chức như phương pháp sử dụng lời nói, nhóm phươngpháp trực quan, nhóm phương pháp luyện tập Hay phải tăng cường làm mẫu thị phạmkết hợp với sử dụng lời nói giảng giải ngắn gọn, mấu chốt, đủ ý Hay nói cách khác làvận dụng một số phương pháp dạy học tích cực như: Dạy học vấn đáp; Dạy và học pháthiện giải quyết vấn đề; Dạy và học hợp tác trong nhóm nhỏ vào giảng dạy để giúp họcsinh hình thành kỹ năng, kỹ xảo vận động
Trong dạy học, toàn bộ hoạt động của giáo viên đều liên quan đến việc sử dụnglời nói, bằng lời nói giáo viên truyền thụ kiến thức cho học sinh, kích thích tư duy, giaonhiệm vụ, phân tích và đánh giá kết quả, điều chỉnh hành vi người học Đối với học
Trang 4sinh, lời nói cũng rất cần thiết trong quá trình nhận thức, tự đánh giá và tự điều chỉnhhành động Các hình thức sử dụng lời nói gồm: Thuyết trình (giảng giải), kể chuyện vàthảo luận (đàm thoại),… đôi khi giáo viên còn kết hợp sử dụng các phương tiện trựcquan, nhưng các phương tiện trực quan đóng vai trò minh họa lời nói giáo viên.
Trong quá trình giảng dạy, người giáo viên còn dùng các động tác bổ trợ là nhữngđộng tác đơn giản hơn hoặc có kết cấu gần giống nhưng dùng sức nhẹ hơn động tácchính Ngoài ra chúng ta thường sử dụng thêm các phương pháp trò chơi, thi đấu vàtổng hợp,…vào giáo dục thể chất
Vậy làm thế nào để học sinh nhanh chóng hình thành kỹ năng, kỹ xảo vận độngtrong môn thể thao tự chọn bóng chuyền và tiến tới phát triển các tố chât nâng cao sứckhoẻ?
Qua thực tế giảng dạy từ khi về trường đến nay tôi nhận thấy rằng cần phải đầu tưcho môn Bóng chuyền nhiều hơn ở các mặt để góp phần nâng cao chất lượng giáo dụcthể chất trong nhà trường Đặc biệt là đối với học sinh khối 10 là học sinh đầu cấp cầnnắm vững kỹ thuật cơ bản về môn thể thao tự chọn này là một điều kiện hết sức cầnthiết thuận lợi cho việc phát triển kỹ năng, kỹ xảo vận động làm nền tảng cho các nămhọc tiếp theo Vậy việc tìm ra phương pháp để truyền đạt cho học sinh là một vấn đề cầnthiết để nâng cao chất lượng dạy và học môn Bóng chuyền
Vì lí do đó, tôi đã mạnh dạn đi sâu nghiên cứu “Một số phương pháp giảng dạy nhằm nâng cao hiệu quả học tập môn bóng chuyền ” để có thể giảng dạy môn Bóng chuyền
tốt hơn giúp cho học sinh tập luyện tiến bộ và ngày càng yêu thích môn Bóng chuyền.Qua đó góp phần làm tốt hơn nữa công tác rèn luyện sức khỏe cho học sinh Trung họcphổ thông
B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I Cơ sở lí luận:
Trang 5Để đất nước ta có nguồn lực lượng lao động đảm bảo sức khoẻ, đạt chuẩn về trình
độ kiến thức, có kĩ thuật tay nghề cao, đó là mục tiêu của sự nghiệp giáo dục hiện nay vàgiáo dục thể chất nói riêng để xây dựng con người phát triển một cách cân đối và toàndiện, đáp ứng yêu cầu đổi mới của đất nước Vì vậy, muốn đạt được mục đích của giáodục thể chất thì cần phải làm cho môn học thể dục trở thành môn học yêu thích của họcsinh Tuy nhiên, qua thực tế giảng dạy giáo dục thể chất còn gặp nhiều khó khăn, thiếuthốn về trang thiết bị dạy học và sân bãi học tập, một số thiết bị dạy học thì đã cũ kỉ, hưhỏng, giáo viên chủ yếu giảng dạy trong điều kiện thiếu thốn và học sinh tự trang bị chomình những thiết bị học tập, những khó khăn, thiếu thốn đó chủ yếu ở các trường xatrung tâm và các trường ở miền núi càng khó khăn hơn so với các trường ở thành phố.Bên cạch đó, một tiết học thể dục thường đan xen hai hay ba nội dung học tập lại càngthêm khó khăn trong việc tiếp thu kiến thức hình thành kỹ năng, kỹ xảo vận động ở họcsinh và đa phần học sinh còn xem nhẹ môn học thể dục và coi thể dục là môn học phụ,còn e ngại và lười biếng trong tập luyện chính vì thế chất lượng của giáo dục thể chấtvẫn chưa cao, hiệu quả còn tương đối thấp so với một số môn văn hoá khác
II Cơ sở thực tiễn:
Trường THPT Vĩnh Định đóng trên địa bàn nông thôn với đa số học sinh là con
em nhân dân chủ yếu sống bằng nông nghiệp, và ngư nghiệp, cơ sở vật chất, sân bảiphục vụ cho giảng dạy và học tập trong trường đang còn thiếu thốn Thời tiết khắcnghiệt, có những thời điểm mưa gió quá nhiều làm cho sân bãi ngập trong nước cũng cónhững thời điểm quá nắng nóng do đó ảnh hưởng lớn đến quá trình giảng dạy và học tậpmôn thể dục Từ thực trạng đó việc dạy và học môn thể dục trở nên rời rạc không liêntục làm hạn chế sự hình thành kỹ năng vận động của học sinh
Nội dung thể thao tự chọn bóng chuyền các em học sinh cấp dưới chỉ mới đượctiếp xúc ít, chưa nắm được các kỹ thuật cơ bản Nên khi lên lớp trên các em đang còn bỡngỡ và khi học lại gặp điều kiện thời tiết không thuận lợi tập luyện không được thườngxuyên, điều kiện cơ sở vật chất trang thiết bị dạy và học không đảm bảo sẽ tạo cho các
Trang 6em uể oải, mất hứng thú trong học tập, không chú trọng và hình thành được kỹ năng, kỹxảo vận động dẫn đến kỹ thuật và số lần thực hiện động tác cũng như thành tích thấpkhông ổn định.
III THỰC TRẠNG CỦA VIỆC THỰC HIỆN NỘI DUNG ĐỀ TÀI
1 Thuận lợi:
- Được sự quan tâm giúp đỡ và tạo điều kiện của Ban giám hiệu nhà trường vàcác đoàn thể trong Nhà trường đã xây dựng hai sân bóng chuyền để giúp cho học sinh
có điều kiện tổ chức tập luyện và tổ chức thi đấu giao lưu môn bóng chuyền
- Phần lớn học sinh đều yêu thích và nhiệt tình, hăng say tập luyện
- Ở trong nhà trường có nhiều giáo viên yêu thích và chơi tốt môn bóng chuyềnqua đó lối cuốn nhiều học sinh chơi và tập luyện thể thao
- Giáo viên tham gia các giải bóng chuyền do các cấp tổ chức đều đạt thành tíchcao
- Các tiết học trong nội dung thể thao tự chọn thường bị gián đoạn bởi điều kiệnthời tiết
- Thời gian của một tiết học hạn chế nên giáo viên chỉ hướng dẫn cho học sinh tậpluyện kĩ thuật và từ đó học sinh tự tập là chính, không có điều kiện để giáo viên sửa sainhiều cho các em, thời gian các em thi đấu tập ít và vui chơi hạn chế
Đa số học sinh chưa làm quen với môn bóng chuyền
Trang 7Từ những tồn tại và khó khăn đó nên công tác giáo dục thể chất nói chung vàcông tác dạy và học chính khoá môn thể dục nói riêng hiệu quả không cao, chưa dápứng được mục tiêu giáo dục đề ra là phát triển con người toàn diện.
Để khắc phục tình trạng trên, trong quá trình giảng dạy nhiều năm tôi đã trăn trở,suy nghĩ nhằm tìm ra những phương pháp giảng dạy thích hợp để nâng cao hiệu quả củanhiệm vụ dạy và học
IV MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
1.Mục đích nghiên cứu:
- Nghiên cứu nhằm đưa ra các phương pháp giảng dạy vào trong quá trình dạyhọc, qua đó để kiểm tra đánh giá kết quả tác dụng cũng như khẳng định tính thiết thựccủa nó trong quá trình giảng dạy môn thể thao tự chọn bóng chuyền nói riêng cũng nhưviệc huấn luyện thể dục thể thao nói chung
- Biết cách và thực hiện cơ bản đúng các kỹ thuật như: Tư thế chuẩn bị, một sốđộng tác di chuyển cơ bản, chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt, chuyền bóngthấp tay, đệm bóng,
- Nhằm nâng cao kết quả môn thể dục nói chung và môn bóng chuyền nói riêng,bồi dưỡng những học sinh có năng khiếu môn bóng chuyền
- Thúc đẩy phong trào tập luyện môn bóng chuyền trong nhà trường cũng nhưtrên địa bàn trường đóng
2 Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Nghiên cứu kỹ thuật của học sinh thông qua kiểm tra chuyền bóng cao tay bằnghai tay (trước mặt), chuyền bóng thấp tay, phát bóng thấp tay ở học sinh lớp 10
- Nghiên cứu điều kiện và thực tiễn giảng dạy nội dung môn thể thao tự chọnbóng chuyền qua các năm
- Nghiên cứu sức khoẻ, trình độ tập luyện, tâm sinh lí giới tính, từ đó tìm ra các
Trang 8phương pháp, biện pháp nhằm xây dựng tâm lí thoải mái, hứng thú trong học tập, từ đóphát huy tính tích cực, tự giác cho các em giúp cho các em nâng cao kỹ thuật cũng như
số lần thực hiện động tác hay thành tích của các em trong tập luyện
- So sánh kết quả giảng dạy theo phương pháp mới với phương pháp cũ
V ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
1 Đối tượng ngiên cứu:
- Học sinh các lớp 10B1, 10B2,10B3, 10B5 Năm Học 2013- 2014
- Học sinh trường THPT Vĩnh Định Triệu Phong Quảng Trị
2 Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp phân tích tổng hợp số liệu
- Phương pháp quan sát và thực nghiệm sư phạm
- Phương pháp điều tra sư phạm, phương pháp toán học xử lí số liệu
- Khảo sát kỹ thuật và số lần thực hiện được của học sinh thông qua kiểm tra chuyềnbóng cao tay bằng hai tay (trước mặt), chuyền bóng thấp tay, phát bóng thấp tay của các
em học sinh mới vào lớp 10
VI THỜI GIAN – ĐỊA ĐIỂM – TRANG THIẾT BỊ NGHIÊN CỨU
- Thời gian: năm học 2013- 2014
- Địa điểm nghiên cứu: Trường THPT Vĩnh Định Triệu Phong Quảng Trị
- Trang thiết bị nghiên cứu:Sân bãi, Bóng chuyền, cọc, lưới bóng chuyền
VII KẾT QUẢ KHẢO SÁT BAN ĐẦU
Khảo sát kỹ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt, chuyền bóng thấp tay,
và phát bóng thấp tay chính diện thông qua kiểm tra các em học sinh mới vào lớp 10Trường THPT VĐịnh chưa áp dụng phương pháp gồm 5 lớp 10B1, 10B2,10B3, 10B5
Trang 9Kết quả đạt như sau:
Kĩ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt
Lớp
Điểm
10 B1 (42 HS)
10 B2 (42 HS)
10 B3 (41 HS)
10B5 (42 HS)
10 B2 (42 HS)
10 B3 (41 HS)
10B5 (42 HS)
10 B2 (42 HS)
10 B3 (41 HS)
10B5 (42 HS)
Trang 10 Ghi chú: Điểm đạt (Đ) thực hiện tương đối đúng KT động tác Điểm chưa đạt (CĐ) thực hiện chưa đúng KT động tác, hoặc chưa thực hiện được động tác
Nhận xét:
Qua kết quả khảo sát ban đầu nhìn chung các em học sinh ở các lớp trên đạt kếtquả rất thấp Về kỹ thuật chỉ được một số em thực hiện tương đối tốt dẫn đến kết quảcủa những em đó có nổi trội hơn các em khác Còn hầu hết các em khác do kỹ thuậtchưa có nên kết quả không cao Qua đó tôi nắm được các em đang còn yếu ở mặt nào,
những kết quả trên là cơ sở để tôi đi sâu vào nghiên cứu “Một số phương pháp giảng dạy nhằm nâng cao hiệu quả học tập môn bóng chuyền ” để có thể giảng dạy môn
Bóng chuyền tốt hơn giúp cho học sinh tập luyện tiến bộ và ngày càng yêu thích mônBóng chuyền nhằm góp phần làm tốt hơn nữa trong công tác rèn luyện sức khỏe cho họcsinh, từ đó các em chủ động hơn, tích cực hơn, hứng thú hơn trong học tập
+ Thị phạm và phân tích cấu trúc kỹ thuật động tác, những điểm cần chú ý và
những điểm sai cần chú ý trong luyện tập.Giáo viên kết hợp cho các em xem tranh ảnh
về kỹ thuật động tác, đưa ra các bài tập khắc phục, sửa sai cho các em
+ Gọi 1 – 2 em lên làm thử, cả lớp nhận xét, giáo viên nhận xét.
+ Giáo viên triển khai tập luyện đồng loạt cho cả lớp Sau đó giáo viên cho học
sinh thực hiện theo nhóm học tập, nhóm trưởng điều khiển nhóm luyện tập, giáo viêntheo dõi quan sát các nhóm và sửa sai cho các em Cả lớp thực hiện theo khẩu lệnh
Trang 11+ Trong quá trình luyện tập các em trong nhóm có thể tự sửa sai cho nhau, em học khá hơn sửa cho nhưng bạn chưa tực hiện kỹ thuật động tác tốt, các em tự trao đổi thảo luận những vấn đề đang còn thắc mắc
NT GV
(Đội hình tập luyện chung cả lớp)
NT GV NT (Đội hình nhóm 1) (Đội hình nhóm 2)
* Sau khi tập xong giáo viên củng cố gọi 1 – 2 em lên thực hiện lại kỹ thuật động
Trang 12tác đó Cho các em tự nhận xét bạn làm chỗ nào đúng chỗ nào đang còn sai, hướng khắcphục Giáo viên lại kiến thức, nhắc cho học sinh những sai lầm thường mắc và cách sửasai.
+Tư thế chuẩn bị: Sai vì đứng khoảng cách giữa hai chân quá lớn hoặc bàn chânchạm đất cả bàn, trọng tâm cơ thể dồn không đúng chân, nên khi di chuyển rất chậm vàkhó khăn
Cách sửa: Chỉ dẫn cho các em tư thế của hai bàn chân và khoảng cách hai bàn
chân, sau đó cho học sinh tập riêng tư thế chân để giáo viên kiểm tra và sửa sai
+ Di chuyển: Sai thân người nhấp nhô, không ổn định, bước chân quá cao, nhảy
bước Mất thăng bằng khi di chuyển
Cách sửa: Không thay đổi tư thế thân trên, giữ góc độ đúng giữa cẳng chân và đùi.
Thân trên hơi đổ về trước, không để trọng tâm rơi ra phía sau gót chân
+ Bước nhảy: Sai vì xuất phát chậm, do tư thế đứng chuẩn bị không đúng Dừng lại
không dừng được ngay, do không biết dùng gót chân chạm đất ở bước cuối cùng
Cách sửa: Tập lại tư thế đứng chuẩn bị cơ bản, tập đứng tại chỗ đưa một chân ra
trước chạm đất bằng gót chân, tập chạy và dừng lại hoặc thay đổi theo hướng tín hiệu
Kĩ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay (trước mặt):
Kỹ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay (trước mặt) thường được sử dụng khibóng có điểm rơi ngang đầu và trước mặt Đây là cầu nối giữa phòng thủ và tấn công, và
là giai đoạn trọng tâm để điều chỉnh và tổ chức các phối hợp chiến thuật trong tấn côngcũng như trong phản công Ở kỹ thuật này điều cốt lõi là học sinh phải nắm và hiểuđược mẫu chốt kĩ thuật động tác và thực hiện một cách cơ bản đúng về kỹ thuật
Dưới đây là một số hình ảnh về kỹ thuật