Một số giải pháp nhằm hoàn thiện tổ chức công tác Kế toán tập hợp chi phí sản xuất tính giá thành sản phẩm tại Công ty TNHH Anh Minh

Chính vì vậy mà việc tổ chức tốt công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm là một yêu cầu thiết yếu và luôn là một vấn đề nóng bỏng đối với các doanh nghiệp..

Một số giải phỏp nhằm hoàn thiện tổ chức cụng tỏc Kế toỏn tập hợp chi phớ sản xuất & tớnh giỏ thành sản phẩm tại Cụng ty TNHH Anh Minh

Lời mở đầu

1 Sự cần thiết của đề tài

Khi xem xét hiệu quả sản xuất kinh doanh, chỉ tiêu giá thành giữ một

vị trí hết sức quan trọng Bởi xuất phát từ phơng trình kinh tế cơ bản:

Lợi nhuận = doanh thu – chi phí (giá thành)

Muốn tăng lợi nhuận doanh nghiệp phải tăng giá bán để tăng doanh thu hoặc tiết kiệm chi phí để giảm giá thành Trong điều kiện cạch tranh gay gắt nh hiện nay, việc tăng giá bán để tăng doanh thu là rất khó thực hiện Doanh nghiệp luôn phải phấn đấu tìm ra những biện pháp hữu hiệu nhằm tiết kiệm chi phí sản xuất, giảm giá thành sản phẩm, nâng cao chất lợng sản phẩm và đa ra đợc giá bán phù hợp Một trong những biện pháp không thể không đề cập tới đó là kế toán Kế toán cung cấp thông tin về chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm chính xác sẽ giúp cho nhà quản lí phân tích

đánh giá đợc tình hình sử dụng lao động, vật t, tiền vốn có hiệu quả hay không để từ đó đề ra các chiến lợc nhằm tiết kiệm chi phí sản xuất, hạ giá thành sản phẩm Chính vì vậy mà việc tổ chức tốt công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm là một yêu cầu thiết yếu và luôn là một vấn đề nóng bỏng đối với các doanh nghiệp

Trong thời gian thực tập tại Công ty TNHH Anh Minh, nhận thức rõ

đ-ợc vai trò quan trọng của kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong toàn bộ công tác kế toán của Công ty cũng nh thấy rằng còn nhiều điểm cần phải hoàn thiện trong công tác tập hợp chi phí sản xuất

và tính giá thành sản phẩm của Công ty, em mạnh dạn lựa chọn đề tài

“Một số giải pháp nhằm hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty TNHH Anh Minh”

cho luận văn tốt nghiệp của mình

2 Mục đích nghiên cứu

- Làm sáng rõ lí luận chung về kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp nói chung

1

- Lµm râ thùc tÕ vÒ t×nh h×nh c«ng t¸c kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt

vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm t¹i C«ng ty TNHH Anh Minh

- §a ra nh÷ng kiÕn nghÞ nh»m hoµn thiÖn c«ng t¸c kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm t¹i C«ng ty TNHH Anh Minh

3 Đối tợng, phạm vi nghiên cứu

- Đối tợng nghiên cứu là kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp nói chung

- Phạm vi nghiên cứu: chỉ nghiên cứu kế toán tập hợp chi phí sản xuất

và tính giá thành sản phẩm tại Công ty TNHH Anh Minh

4 Phơng pháp nghiên cứu

Phơng pháp đợc sử dụng để nghiên cứu đề tài: “Một số giải pháp

nhằm hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty TNHH Anh Minh” là phơng pháp

duy vật biện chứng nghĩa là lấy lí luận để so sánh với thực tế, từ thực tế lại

so sánh với lí luận để có những kiến nghị nhằm hoàn thiện kết hợp với

ph-ơng pháp quan sát, phân tích, ghi chép…

5 Nội dung kết cấu của luận văn gồm ba phần chính

Chơng 1: Lí luận chung về tổ chức công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp

Chơng 2: Tình hình thực tế về tổ chức công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thàmh sản phẩm tại Công ty TNHH Anh Minh

Chơng 3: Một số ý kiến nhằm hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty TNHH Anh Minh.

3

Chơng 1

Lí luận chung về Tổ chức kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp

1.1 Chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp.

1.1.1 Khái niệm chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm.

*Chi phí sản xuất:

Trong hoạt động sản xuất của một doanh nghiệp, các yếu tố về t liệu sản xuất và đối tợng sản xuất ( biểu hiện cụ thể là hao phí về lao động vật hoá) dới sự tác động có mục đích của sức lao động ( biểu hiện là hao phí về lao động sống) qua quá trình biến đổi trở thành các sản phẩm Mặc dù các hao phí bỏ ra cho hoạt động đó bao gồm nhiều loại, nhiều yếu tố khác nhau nhng trong điều kiện cùng tồn tại quan hệ hàng hoá - tiền tệ thì chúng

đợc biểu hiện dới hình thức giá trị Nh vậy tại các doanh nghiệp, chi phí sản xuất là toàn bộ hao phí về lao động sống và lao động vật hoá đã chi ra

để tiến hành các hoạt động sản xuất trong một thời kì nhất định biểu hiện bằng tiền

* Mối quan hệ giữa chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm:

Chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm là hai mặt biểu hiện của quá trình sản xuất có mối quan hệ mật thiết với nhau, giống nhau về chất vì

đều là hao phí về lao động sống và lao động vật hoá mà doanh nghiệp đã chi ra trong quá trình sản xuất Chi phí sản xuất trong kì là căn cứ, là cơ sở

để tính giá thành sản phẩm, công việc, lao vụ, dịch vụ hoàn thành Sự lãng phí hoặc tiết kiệm của doanh nghiệp về chi phí sản xuất có ảnh hởng trực tiếp đến giá thành sản phẩm cao hay thấp, quản lí giá thành phải gắn lion với chi phí sản xuất

1.1.2 Bản chất, chức năng của chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm

1.1.2.1 Bản chất chức năng của chi phí sản xuất

Để quá trình sản xuất đợc tiến hành một cách bình thờng, doanh nghiệp phải có đủ ba yếu tố sản xuất cơ bản đó là: t liệu lao động, đối tợng lao

động và sức lao động Sự tham gia của ba yếu tố này vào quá trình sản xuất cũng nh cấu thành nên thực thể sản phẩm có sự khác nhau, từ đó hình

thành nên các chi phí tơng ứng là: chi phí khấu hao t liệu lao động, chi phí tiêu hao nguyên vật liệu, chi phí tiền công trả cho ngời lao động Ba yếu tố này là ba yếu tố cơ bản cấu thành nên giá trị sản phẩm mới, trong đó khấu hao t liệu lao động và chi phí tiêu hao nguyên vật liệu đóng vai trò là chi phí lao động vật hoá còn chi phí tiền công trả cho ngời lao động đóng vai trò là chi phí lao động sống

Nh vậy trong quá trình sản xuất của các doanh nghiệp bao gồm chi phí lao động sống và chi phí lao động vật hoá

Để biết đợc số chi phí mà doanh nghiệp đã chi ra trong thời kì đó là bao nhiêu nhằm tính toán các chỉ tiêu kinh tế tổng hợp phục vụ cho yêu cầu quản lí thì trong điều kiện tồn tại quan hệ hàng hoá - tiền tệ, mọi chi phí về lao động sống và lao động vật hoá đều biểu hiện thớc đo tiền tệ và gọi là chi phí sản xuất kinh doanh

Thực chất chi phí sản xuất ở các doanh nghiệp là sự chuyển dịch vốn của doanh nghiệp vào đối tợng tính giá nhất định, nó là vốn doanh nghiệp

bỏ vào quá trình sản xuất kinh doanh

Về mặt lợng độ lớn của chi phí sản xuất phụ thuộc vào hai yếu tố chủ yếu:

- Khối lợng lao động và t liệu sản xuất đã bỏ ra trong quá trình sản xuất

- Giá cả t liệu sử dụng dã tiêu hao trong kì và đơn giá của một đơn vị đã hao phí

Hai yếu tố này luôn biến động do nhiều nguyên nhân khác nhau nên phải thờng xuyên xem xét, đánh giá lại các t liệu sản xuất và xác định chính xác chặt chẽ mức tiêu hao vật chất Có nh vậy mới đảm bảo cho sự vận động các yếu tố cơ bản trong quá trình tái sản xuất, ăn khớp cả về mặt hiện vật và giá trị tạo đIều kiện giám sát chặt chẽ tình hình thực hiện các

định mức kinh tế –kĩ thuật

1.1.2.2 Bản chất chức năng của giá thành sản phẩm.

Mục đích của sản xuất kinh doanh hay nói cách khác là mục đích bỏ ra chi phí của doanh nghiệp là tạo nên những giá trị sử dụng cho xã hội

5

Trong điều kiện kinh tế thị trờng các doanh nghiệp luôn quan tâm đến hiệu quả của các chi phí đã bỏ ra nhằm mục đích với một chi phí bỏ ra thấp nhất nhng mang lại giá trị sử dụng lớn nhất hay để tạo ra một giá trị sử dụng nào đó nhng với chi phí bỏ ra thấp nhất để có thể thu đợc mức lợi nhuận tối

đa Trong hệ thống các chỉ tiêu kinh tế phục vụ công tác quản lí, giá thành sản phẩm là chỉ tiêu thoả mãn đáp ứng đợc nội dung thông tin trên

Giá thành sản phẩm luôn chứa đựng hai mặt khác nhau vốn có của nó là chi phí sản xuất dã chi ra và lợng giá trị sử dụng thu đợc cấu thành trong khói lợng sản phẩm, công việc, lao vụ đã hoàn thành Nh vậy bản chất của giá thành sản phẩm là sự chuyển dịch giá trị của các yếu tố chi phí vào những sản phẩm, công việc, lao vụ nhất định đã hoàn thành

Giá thành sản phẩm có hai chức năng chủ yếu là thớc đo bù đắp chi phí

và chức năng lập giá

Toàn bộ chi phí mà doanh nghiệp đã chi ra để hoàn thành những sản phẩm, công việc, lao vụ phải đ… ợc bù đắp chính số tiền mà doanh nghiệp thu về do quyết toán các sản phẩm, công việc, lao vụ việc bù đắp đó mới…

có thể đảm bảo quá trình tái sản xuất giản đơn Mục đích sản xuất và

nguyên tắc kinh doanh trong cơ chế thị trờng đòi hỏi các doanh nghiệp phải bù đắp đợc các chi phí đã bỏ ra và đảm bảo có lãi Trong cơ chế thị tr-ờng, giá bán của sản phẩm, lao vụ phụ thuộc rất nhiều vào qui luật cung cầu, qui luật cạnh tranh cho nên doanh nghiệp phải dựa vào cơ sở giá …thành dự toán để xác định

Mặt khác giá thành là một phạm trù kinh tế quan trọng đồng thời mang tính chủ quan Với t cách là một phạm trù kinh tế, giá thành là một bộ phận chi phí sản xuất chuyển dịch vào giá trị sản phẩm Còn đứng trên góc

độ doanh nghệp, giá thành bao gồm các khoản mục chi phí doanh nghiệp

đã sử dụng nên nó là chỉ tiêu kinh tế tổng hợp phản ánh toàn bộ chất lợng hoạt động sản xuất kinh doanh và quản lí kinh tế của doanh nghiệp do đó giá thành mang tính chất chủ quan

1.1.3 Yêu cầu quản lí chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm.

Tiết kiệm chi phí hạ giá thành sản phẩm là một trong những nhiệm vụ kinh tế chiến lợc Thực hiện tốt nhiệm vụ này đòi hỏi phải tăng cờng công tác quản lí kinh tế, quản lí doanh nghiệp mà trớc hết là quản lí chi phí sản xuất và quản lí giá thành sản phẩm

Chi phí sản xuất gắn liền với việc sử dụng lao động, vật t, tiền vốn trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.

Quản lí chi phí sản xuất, quản lí giá thành sản phẩm thực chất là quản lí việc sử dụng lao động, vật t, tiền vốn một cách hợp lí, tiết kiệm và có hiệu quả Nh vậy vấn đề đặt ra đối với doanh nghiệp là phải tiết kiệm một cách triệt để để sản xuất ra khối lợng lớn hơn, chất lợng cao hơn và giá thành hạ hơn Tăng cờng quản lí chi phí sản xuất là yêu cầu mang tính chỉ đạo thờng xuyên, xuyên suốt, đòi hỏi các doanh nghiệp phải thực hiện bằng nhiều biện pháp đồng bộ nhất là trong điều kiện đổi mới cơ chế quản lí nh hiện nay ( doanh nghiệp nhà nớc giao quyền tự chủ về tài chính, doanh nghiệp thực hiện chế độ hoạch toán kinh tế tự trang trải chi phí đảm bảo có doanh thu và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đối với nhà nớc thì yêu cầu quản lí chi phí sản xuất càng trở lên cần thiết Vậy nguyên tắc và yêu cầu cơ bản đối với công tác quản lí chi phí sản xuất là quản lí chặt chẽ các chi phí theo định mức, theo đúng dự toán đã đợc duyệt và theo đúng mục đích sử dụng

Còn yêu cầu quản lí giá thành là quản lí mức độ giới hạn chi phí để sản xuất ra sản phẩm, nghĩa là phải quản lí theo giá thành kế hoạch đến từng khoản mục Để thực hiện yêu cầu đó trớc hết phải xác định những chi phí nào là chi phí hợp lí, những chi phí nào là chi phí bất hợp lí, những chi phí nào đợc tính vào giá thành để tránh tình trạng đa chi phí bất hợp lí ồ ạt vào giá thành làm cho giá thành sản phẩm quá cao, sản xuất không tiêu thụ đợc dẫn đến tình trạng làm ăn thua lỗ, ảnh hởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh không còn đủ sức cạnh tranh từ đó có nguy cơ phá sản

Để thực hiện các yêu cầu trên thì kế toán đặc biệt là kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm cần làm tốt các nội dung sau:

- Kiểm tra tình hình thực hiện kế hoạch sản xuất ở từng bộ phận sản xuất trong doanh nghiệp

- Ghi chép phản ánh đầy đủ, chính xác kịp thời chi phí phát sinh trong quá trình sản xuất và tiêu thụ, chỉ ra đợc ra những tiết kiệm hay lãng phí ở khâu nào trong quá trình sản xuất

- Tính toán chính xác, kịp thời, đầy đủ giá thành, giá thành đơn vị

- Kiểm tra tình hình thực hiện nhiệm vụ kế hoạch hạ giá thành

- Xác định kết quả hạch toán kinh tế ở từng bộ phận sản xuất và toàn doanh nghiệp

7

1.1.4 Vai trò của kế toán trong việc quản lý chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm.

Hoạt động sản xuất của con ngời là để tạo ra sản phẩm vật chất, là một yếu tố khách quan để duy trì sự tồn tại và phát triển của xã hội loài ngời Khi tiến hành các hoạt động sản xuất, con ngời nhất thiết quan tâm đến việc quản lí các hoạt động đó hay nói cách khác là phải quan tâm đến hiệu quả hoạt động mà hiệu quả của hoạt động là sự so sánh chi phí bỏ ra và kết quả mang lại Chính vì vậy trong quá trình sản xuất nhất thiết phải quan tâm đến việc quản lý chi phí bỏ ra Trong quản lý ngời ta sử dụng nhiều công cụ khác nhau Trong kế toán luôn đợc coi là công cụ hiệu quả nhất dành cho quản lý Với chức năng ghi chép, tính toán phản ánh giám sát thờng xuyên, liên tục sự biến động cả vật t tiền vốn kế toán cung cấp …cho các nhà lãnh đạo quản lý doanh nghiệp các số liệu về chi phí của tong

bộ phận cũng nh của toàn doanh nghiệp để đánh giá, phân tích tình hình thực hiện định mức, dự toán chi phí, tình hình sử dụng lao động vật t tiền vốn có hiệu quả tiết kiệm hay lãng phí từ đó có biện pháp hạ thấp chi phí, giảm giá thành

Tổ chức tốt công tác tập hợp chi phí sản xuất, đảm bảo xác định đúng nội dung, phạm vi cấu thành trong giá thành sản phẩm, lợng giá trị các yếu

tố chi phí đã dịch chuyển vào sản phẩm Chính vì vậy kế toán là một công

cụ quản lí, một tất yếu khách quan có vai trò quan trọng trong quản lí kinh

tế nói chung và quản lí sản xuất nói riêng Đặc biệt trong điều kiện hiện nay khi mà chi phí sản xuất đang là vấn đề sống còn, vấn đề trọng tâm mà các doanh nghiệp đang quan tâm Do đó kế toán tập hợp chi phí sản xuất càng có vai trò quan trọng, có ý nghĩa thiết thực đối với doanh nghiệp

1.1.5 Nhiệm vụ kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm.

Hiện nay, mục tiêu các doanh nghiệp là tìm mọi biện pháp phấn đấu tiết kiệm chi phí hạ giá thành sản phẩm Đứng trên góc độ quản lí, muốn làm

đợc đIều đó thì phải biết đợc con đờng hình thành nên giá thành sản phẩm, biết đợc các yếu tố nào làm tăng hoặc giảm giá thành, từ đó có các biện pháp cần thiết để hạn chế, loại trừ ảnh hởng của các nhân tố tiêu cực, khai thác khả năng tiềm tàng trong việc quản lí, sử dụng nguồn vật t, lao động Muốn làm đ

… ợc điều đó thì phải làm tốt công tác kế toán tập hợp chi phí

sản xuất và tính giá thành sản phẩm, phải tính đúng tính đủ chi phí sản xuất đã chi ra Do đó kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm có những nhiệm vụ chủ yếu sau:

- Căn cứ đặc điểm quy trình công nghệ, đặc điểm tổ chức sản xuất sản phẩm phơng pháp tính giá thành thích hợp

- Tổ chức tập hợp và phân bổ tổng loại chi phí sản xuất theo đúng đối ợng tập hợp chi phí sản xuất đã xác định và bằng phơng pháp thích hợp đã chọn cung cấp kịp thời những số liệu thông tin tổng hợp về các khoản mục chi phí và các yếu tố chi phí quy định, xác định đúng đắn chi phí sản phẩm dở dang cuối kỳ

t Vận dụng phơng pháp tính giá thành thích hợp để tính toán giá thành và giá thành đơn vị của các đối tợng tính giá thành theo đúng các khoản mục quy

định và đúng kỳ tính giá thành xác định

- Định kỳ cung cấp các báo cáo về chi phí sản xuất và tính giá thành cho lãnh đạo doanh nghiệp và tiến hành phân tích tình hình thực hiện các định mức chi phí và dự toán chi phí, tình hình thực hiện kế toán giá thành và kế hoạch hạ giá thành sản phẩm, phát hiện kịp thời khả năng tiềm tàng đề xuất biện pháp thích hợp để phấn đấu không ngừng tiết kiệm chi phí và hạ giá thành sản phẩm

1.2 Phân loại chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm.

1.2.1 Phân loại chi phí sản xuất.

Để tạo điều kiện thuận lợi cho viêc theo dõi giám sát, quản lý chi phí và hoạch toán chi phí một cách

đầy đủ kịp thời, chính xác thì một tất yếu khách quan là phải phân loại chi phí sản xuất Việc phân loại này có vai trò quan trọng tạo điều kiện thuận lợi cho công tác kế toán tổng hợp chi phí sản xuất

và tính giá thành sản phẩm.

Tuỳ theo việc xem xét chi phí ở các góc độ khác nhau và mục đích quản

lý chi phí mà chi phí sản xuất kinh doanh đợc phân loại theo những tiêu thức phù hợp

1.2.1.1 Phân loại chi phí sản xuất theo nội dung, tính chất kinh tế của chi phí.

9

Theo cách phân loại này thì căn cứ vào tính chất nội dung kinh tế của các loại chi phí, các chi phí giống nhau về nội dung kinh tế đợc xét chung vào một yếu tố, không phân biệt chi phí đó phát sinh ở đâu, trong lĩnh vực nào toàn bộ chi phí sản xuất trong kỳ đợc chia thành các yếu tố sau:

- Chi phí nguyên vật liệu : Là toàn bộ chi phí về các đối tợng lao động nh chi phí về nguyên vật liệu, vật liệu phụ, nhiên liệu, phụ tùng thay thế, vật liệu thiết bị xây dựng cơ bản

- Chi phí nhân công : Đây là chi phí về sức lao động, đó là toàn bộ chi phí tiền công và các khoản phải trả cho ngời lao động cho doanh nghiệp nh tiền l-

ơng, thởng, phụ cấp, bảo hiểm, các khoản phải trả khác

- Chi phí khấu hao tài sản cố định : Đây là chi phí về t liệu lao động, là toàn bộ số tiền khấu hao TSCĐ trong doanh nghiệp nh nhà xởng, máy móc , thiết bị và khấu hao TSCĐ khác dùng cho công tác quản lý doanh nghiệp và…sản xuất kinh doanh

- Chi phí dịch vụ mua ngoài : Là toàn bộ số tiền mà doanh nghiệp phải trả

về dịch vụ mua ngoài sản xuất kinh doanh nh điện, nớc, điện thoại

- Chi phí khác bằng tiền : Là toàn bộ chi phí phát sinh trong quá trình hoạt động sản xuất ngoài 4 yếu tố trên

Cách phân loại này có ý nghĩa trong công tác hạch toán nói riêng và quản lý kinh tế nói chung, cho biết kết cấu tỉ trọng của tổng loại cho từng loại chi phí mà doanh nghiệp đã chi ra giúp cho việc lập bảng thuyết minh báo cáo tài chính phần chi phí sản xuất kinh doanh theo yếu tố phục cho yêu cầu thông tin và quản lý doanh nghiệp, phân tích tình hình thực hiện

dự toán chi phí, lập dự toán chi phí cho kỳ sau

1.2.1.2 Phân loại chi phí sản xuất theo mục đích, công dụng của chi phí.

Theo cách phân loại này, căn cứ vào mục đích công dụng của chi phí trong sản xuất để chia ra các khoản mục chi phí khác nhau, mỗi khoản mục chi phí bao gồm những chi phí có cùng mục đích và công dụng không phân biệt chi phí đó có nội dung kinh tế nh thế nào Vì vậy toàn bộ chi phí sản xuất phát sinh trong kì đợc chia ra thành các khoản mục chi phí sau:

- CFNVLTT: Là toàn bộ các chi phí về nguyên vật liệu chính, nguyên vật liệu phụ, vật liệu luân chuyển, nhiên liệu sử dụng vào mục đích trực tiếp sản xuất sản phẩm

- CFNCTT: Gồm chi phí về tiền công, tiền trích BHXH, BHYT, KPCĐ của CNTT sản xuất.

- CFSXC: Là những chi phí dùng cho hoạt động sản xuất chung ở các phân xởng, đội sản xuất bao gồm tiền l… ơng của bộ phận quản lí, phân xởng,

tổ đội các khoản trích theo l… ơng ( BHXH, BHYT, KPCĐ) chi phí công cụ, dụng cụ phục vụ quản lí phân xởng tổ đội chi phí khấu hao TSCĐ (khấu hao nhà xởng máy móc thiết bị) chi phí dịch vụ mua ngoài ( điện, điện thoại, nớc) chi phí khác bằng tiền

Phân loại chi phí sản xuất theo mục đích công dụng của chi phí có ý nghĩa lớn trong việc tổ chức công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất thực hiện ở các doanh nghiệp và việc vận dụng các tài khoản trong kế toán chi phí sản xuất và lập kế hoạch giá thành sản phẩm

1.2.1.3 Phân loại chi phí sản theo mối quan hệ với khối lợng sản phẩm công việc lao vụ sản xuất trong kì.

Theo cách phân loại này chi phí sản xuất đợc chia thành:

- Chi phí cố định( chi phí bằng tiền): Là những chi phí không thay đổi theo khối lợng sản phẩm sản xuất ra

- Chi phí biến đổi( chi phí khả biến): Là những chi phí tơng quan tỷ lệ thuận với khối lợng sản phẩm sản xuất ra

Cách phân loại này có tác dụng trong việc phân tích tình hình tiết kiệm chi phí sản xuất và định ra biện pháp thích hợp nhằm hạ thấp chi phí cho một đơn vị sản phẩm

1.2.1.4 Phân loại chi phí sản xuất theo phơng pháp tập hợp chi phí sản xuất và mối quan hệ với đối tợng chịu chi phí :

- Chi phí trực tiếp là chi phí chỉ liên quan đến một đối tợng tập hợp chi phí và có thể quy nạp trực tiếp cho đối tợng đó

- Chi phí gián tiếp là chi phí liên quan đến hai hay nhiều đối tợng tập hợp chi phí nên phải tập họp theo từng đối tợng, phân bổ gián tiếp theo một tiêu thức phù hợp

Cách phân loại này có tác dụng trong việc xác định phơng pháp hạch toán tập hợp chi phí và phân bổ chi phí sản xuất vào đối tợng tập hợp chi phí một cách đúng đắn hợp lý

1.2.1.5 Phân loại theo nội dung cấu thành chi phí

11

- Chi phí đơn nhất :Là chi phí không thể chia nhỏ đợc

nữa về nội dung kinh tế.

- Chi phí tổng hợp :Là chi phí đợc cấu tạo từ hai hay nhiều chi phí đơn nhất

đ-ợc tập hợp theo một công dụng nh chi phí sản xuất chung

Theo cách phân loại này giúp các phơng pháp kế toán tổng hợp các chi phí phát sinh theo địa điểm và thuận tiện cho việc tổng hợp và phân bổ chi phí giảm nhẹ việc hạch toán chi phí tiết kiệm

Nh vậy , mỗi cách phân loại chi phí sản xuất có ý nghĩa riêng của nó

đồng thời bổ xung cho nhau nhằm quản lý tốt, hạch toán đầy đủ, chính xác chi phí sản xuất góp phần quản lý tài sản vật t lao động tiền vốn của doanh nghiệp và đề ra các biện pháp phấn đấu hạ giá thành sản phẩm

1.2.2 Phân loại giá thành sản phẩm

Để đáp ứng yêu cầu quản lý, hạch toán và kế hoạch hoá giá thành cũng

nh yêu cầu xây dựng giá cả hàng hoá, giá thành đợc xem xét dới nhiều phạm

vi tính toán khác nhau trên thực tế có hai cách phân loại giá thành :

1.2.2.1 Phân loại giá thành theo thời gian và cơ sở số liệu tính giá thành

- Giá thành kế hoạch :Là giá thành sản phẩm đợc tính trên cơ sở chi phí sản xuất kế hoạch và sản lợng kế

hoạch

Giá thành kế hoạch là mục tiêu phấn đấu của doanh nghiệp là căn cứ để

so sánh, phân tích, đánh giá tình hình thực hiện kế hoạch hạ giá thành của toàn doanh nghiệp

- Giá thành định mức: Là giá thành sản phẩm đợc tính trên cơ sở các

định mức chi phí hiện hành và tính cho đơn vị sản phẩm

Giá thành định mức là công cụ quản lí định mức của doanh nghiệp, là thớc đo chính xác để xác định kết quả sử dụng tài sản vật t, lao động sản xuất, giúp cho đánh giá đúng đắn các giải pháp kinh tế kĩ thuật mà doanh nghiệp đã thực hiện trong quá trình hoạt động sản xuất nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh

- Giá thành thực tế là giá thành sản phẩm đợc tính trên số liệu chi phí sản xuất thực tế đã phát sinh tập hợp đợc trong kì sản lợng sản phẩm thực

tế đã sản xuất ra trong kì

Giá thành thực tế là chỉ tiêu kinh tế tổng hợp phản ánh kết quả phấn đấu của doanh nghiệp trong việc tổ chức và sử dụng các giải pháp kinh tế tổ chức kĩ thuật để thực hiện quá trình sản xuất sản phẩm là cơ sở để xác định kết quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.

1.2.2.2 Phân loại giá thành theo phạm vi tính toán

- Giá thành sản xuất ( giá thành công xởng) gồm các chi phí sản xuất chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, chi phí sản xuất chung tính cho những sản phẩm công việc lao vụ, dịch vụ đã hoàn thành, là căn cứ để tính giá vốn và lãi gộp ở các doanh nghiệp sản xuất

- Giá thành toàn bộ: Bao gồm giá thành sản xuất cộng thêm chi phí bán hàng và chi phí quản lí doanh nghiệp tính cho sản phẩm đó

1.3 Đối tợng kế toán tập hợp chi phí sản xuất và đối tợng tính giá thành.

1.3.1 Đối tợng kế toán tập hợp chi phí sản xuất và căn cứ xác định

Xác định đối tợng tập hợp chi phí sản xuất là khâu đầu tiên và đặc biệt quan trọng trong công tác quản lí chi phí sản xuất Có xác định đúng đối t-ợng tập hợp chi phí sản xuất mới tổ chức đúng đắn và khoa học hợp lí công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất, phục vụ tốt cho việc tăng cờng quản lí, thực hiện hạch toán kinh tế nội bộ và hạch toán kinh tế toàn doanh nghiệp phát huy vai trò chức năng của kế toán Đồng thời với việc xác định

đúng đối tợng tính giá thành và là tiền đề cho việc tính giá thành sản phẩm một cách đúng đắn hợp lí và chính xác

Trong doanh nghiệp, chi phí sản xuất bao gồm nhiều loại khác nhau với nội dung kinh tế, công dụng khác nhau phát sinh ở những địa điểm khác nhau Mục đích của việc bỏ ra chi phí là tạo ra những sản phẩm, lao vụ mà những sản phẩm lao vụ đợc sản xuất ở các phân xởng, bộ phận, tổ đội …khác nhau Do đó các chi phí phát sinh trong doanh nghiệp cần đợc tập hợp theo yếu tố các khoản mục chi phí theo phạm vi giới hạn phát sinh chi phí nhất định để phục vụ cho việc tính giá thành sản phẩm

Nh vậy thực chất của việc xác định đúng đối tợng tập hợp chi phí sản xuất là việc xác định những phạm vi giới hạn mà chi phí sản xuất cần đợc tập hợp nhằm đáp ứng yêu cầu kiểm tra phân tích chi phí, yêu cầu tính giá thành của sản phẩm

Phạm vi (giới hạn ) để tập hợp chi phí :

13

- Nơi phát sinh (địa điểm) : phân xởng , đội hoặc bộ phận sản xuất

- Nơi gánh chịu chi phí (đối tợng chi phí) : sản phẩm, nhóm sản phẩm,

đơn đặt hàng, hạng mục công trình…

*Căn cứ xác định đối tợng tập hợp chi phí sản xuất :

- Đặc điểm tổ chức sản xuất của doanh nghiệp

- Quy trình công nghệ, kỹ thuật của sản xuất sản phẩm

- Đặc điểm phát sinh chi phí, mục đích công dụng của chi phí

- Yêu cầu và trình độ quản lý của doanh nghiệp

1.3.2 Đối tợng tính giá thành và căn cứ xác định

Xác định đối tợng tính giá thành là công việc đầu tiên trong toàn bộ công tác tính giá thành sản phẩm

của kế toán.

Công việc tính giá thành thực tế của doanh nghiệp là nhằm xác định

đ-ợc giá thực tế của từng loại sản phẩm là những thành phẩm, bán thành phẩm, công việc và lao vụ hoàn thành do doanh nghiệp sản xuất ra đòi hỏi phải tính giá toàn bộ và giá thành đơn vị của chúng

*Căn cứ xác định:

- Căn cứ vào đặc điểm tổ chức sản xuất của doanh nghiệp

Trờng hợp doanh nghiệp tổ chức sản xuất đơn chiếc thì từng loại sản phẩm, đơn đặt hàng đã hoàn thành là một đối tợng tính giá thành Nếu tổ chức sản xuất hàng loạt thì đối tợng tính giá thành là từng loại sản phẩm hoặc một đơn đặt hàng nhất định nào đó

- Căn cứ vào quy trình công nghệ sản xuất của doanh nghiệp

- Nếu qui trình công nghệ sản xuất giản đơn thì đối tợng tính giá thành

có thể là sản phẩm đã hoàn thành ở quy trình sản xuất

- Nếu quy trình công nghệ sản xuất phức tạp kiểu liên tục thì đối tợng tính giá thành có thể là nửa thành phẩm ở giai đoạn chế biến cuối cùng, cũng có thể là thành phẩm hoàn thành ở giai đoạn sản xuất

- Nếu quy trình công nghệ sản xuất phức tạp kiểu song song thì đối tợng tính giá thành là sản phẩm đợc lắp ráp hoàn chỉnh, cũng có thể là từng bộ phận chi tiết sản phẩm

- Đặc điểm của sản phẩm, đặc điểm sử dụng, chu kỳ sản xuất dài hay ngắn

- Dựa vào yêu cầu hạch toán kế toán của nội bộ doanh nghịêp và yêu cầu xác định hiệu quả kinh tế của từng loại sản phẩm.

- Khả năng và trình độ quản lí của doanh nghiệp nói chung và khả năng của cán bộ hạch toán nói riêng

* Kỳ tính giá thành là thời kỳ bộ phận kế toán giá thành cần phải tiến hành công việc tính giá thành cho các đối tợng tính giá thành:

- Trờng hợp tổ chức sản xuất nhiều, khối lợng lớn, chu kỳ sản xuất ngắn xen kẽ và liên tục thì kỳ tính giá thành là hàng tháng vào thời điểm cuối tháng

- Trờng hợp tổ chức sản xuất đơn chiếc hoặc hàng loạt theo đơn đặt hàng, chu kỳ sản xuất dài, sản phẩm hoặc hàng loạt sản phẩm chỉ hoàn thành ở giai đoạn cuối khi kết thúc chu kỳ sản xuất thì kỳ tính giá thành là thời kì sản phẩm đã hoàn thành tức là tính theo chu kì sản xuất

1.3.3 Mối quan hệ giữa đối tợng tập hợp chi phí và đối tợng tính giá thành sản phẩm

Giữa đối tợng tập hợp chi phí và đối tợng tính giá thành có mối quan hệ mật thiết với nhau Số liệu chi phí sản xuất đã tập hợp đợc theo từng đối t-ợng là cơ sở để tính giá thành và giá thành đơn vị cho từng loại đối tợng để tập hợp chi phí sản xuất và phục vụ công tác quản lí, phân tích kiểm tra chi phí sản xuất và giá thành Song giữa chúng có những điểm khác nhau:

- Xác định đối tợng tập hợp chi phí là xác định phạm vi, nơi phát sinh chi phí để tập hợp chi phí phát sinh trong kỳ( phân xởng, đội trại sản

xuất )…

- Xác định đối tợng tính giá thành là xác định nơi gánh chịu chi phí tức

là có liên quan đến kết quả của quá trình sản xuất ( sản phẩm, công việc, lao vụ hoàn thành)

- Một đối tợng tập hợp chi phí sản xuất có thể bao gồm nhiều đối tợng tính giá thành và ngợc lại một đối tợng tính giá thành lại có thể bao gồm nhiều đối tợng kế toán tập hợp chi phí

1.4 Phơng pháp tập hợp chi phí sản xuất

* Phơng pháp tập hợp trực tiếp chi phí sản xuất:

Phơng pháp này áp dụng đối với những chi phí trực tiếp Những chi phí trực tiếp là những chi phí có liên quan đến một số đối tợng kế toán tập hợp

15

chi phí sản xuất Căn cứ vào các chứng từ gốc về chi phí phát sinh để tập hợp trực tiếp cho từng đối tợng.

* Phơng pháp phân bổ gián tiếp chi phí sản xuất:

Phơng pháp này áp dụng đối với những chi phí gián tiếp là chi phí liên quan đến nhiều đối tợng kế toán tập hợp chi phí sản xuất khác nhau Tiến hành thực hiện chi phí, phân bổ gián tiếp chi phí theo các bớc sau:

- Lựa chọn tiêu thức phân bổ hợp lí và tính hệ số phân bổ chi phí Một tiêu thức đợc phân bổ là khoa học và hợp lí khi mà sự thay đổi của tiêu thức tơng quan tỉ lệ thuận với các chi phí cần phân bổ

- Xác định đối tợng phân bổ (H)

Trong đó: ∑C : là tổng số chi phí cần phân bổ

Ti : Tiêu thức phân bổ thuộc đối tợng i

Tính số chi phí phân bổ cho từng đối tợng

1.5.1.1 Tài khoản sử dụng:

- TK 621 “Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp”

Tài khoản này dùng để tập hợp toàn bộ chi phí NVLTT dùng cho sản xuất, chế tạo sản phẩm phát sinh trong kỳ, cuối kỳ kết chuyển sang TK

154 để tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành

- TK 622 “Chi phí nhân công trực tiếp”

Tài khoản này phản ánh chi phí NCTT sản xuất sản phẩm trực tiếp thực hiện lao vụ trong các doanh nghiệp sản xuất thuộc ngành công nghiệp, nông nghiệp, lâm ng nghiệp…

- TK 627 “Chi phí sản xuất chung”

Tài khoản này dùng để tập hợp các chi phí liên quan đến việc phục vụ quản lí sản xuất chế tạo sản phẩm trong các phân xởng, bộ phận sản xuất

∑ Ti

TK 627 cuối kì không có số d Tài khoản này cũng có thể đợc mở chi tiết theo từng đối tợng, từng loại hoạt động, từng phân xởng, bộ phận…

Tài khoản 627 đợc mở chi tiết thành 6 tài khoản cấp 2 để theo dõi phản

ánh riêng từng nội dung chi phí:

TK6271 :chi phí nhân viên phân xởng

TK 6272 : chi phí vật liệu

TK 6273 : chi phí công cụ dụng cụ sản xuất

TK 6274 :chi phí khấu hao tài sản cố định

TK 6277 :chi phí dịch vụ mua ngoài

TK 6278 : chi phí khác bằng tiền

- TK 154 “ chi phí sản xuất kinh doanh dở dang”

Tài khoản này dùng để tập hợp chi phí sản xuất và cung cấp số liệu

phục vụ cho việc tính giá thành sản phẩm, lao vụ, gia công chế biến vật

liệu phụ phục vụ ở các doanh nghiệp sản xuất và các doanh nghiệp kinh

doanh

TK 154 đợc mở chi tiết theo từng đối tợng tập hợp chi phí sản xuất (phân xởng hoặc tổ đội sản xuất)

1.5.1.2 Phơng pháp kế toán

1.5.1.2.1 Kế toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp

Việc tập hợp chi phí nguyên vật liệu trực tiếp vào các đối tợng cụ thể tiến hành theo các phơng pháp trực tiếp hoặc phơng pháp phân bổ gián tiếp

Phơng pháp trực tiếp đợc áp dụng cho các chi phí nguyên vật liệu trực tiếp chỉ liên quan đến môt đối tợng tập hợp chi phí ( tong phân xởng, bộ phận sản phẩm )…

Phơng pháp phân bổ gián tiếp áp dụng trong trờng hợp chi phí nguyên vật liệu có liên quan đến nhiều đối tợng khác nhau

Tiêu chuẩn phân bổ cần lựa chọn thích hợp nh: đối với vật liệu chính có thể chọn chi phí định mức, chi phí kế hoạch, khối lợng sản phẩm sản xuất…

đối với vật liệu phụ, nhiên liệu có thể chọn tiêu chuẩn phân bổ là chi phí định

cha sử dụng

_ Trị giá phế liệu thu

hồi (nếu có)

mức, chi phí kế hoạch, chi phí nguyên vật liệu chính Trình tự hạch toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp nh sơ đồ 1(Trang bên).

Sơ đồ 1: Sơ đồ kế toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp

1.5.1.2.2 Kế toán chi phí nhân công trực tiếp

Chi phí nhân công trực tiếp thờng đợc tính vào từng đối tợng chịu chi phí

có liên quan Trờng hợp chi phí nhân công trực tiếp sản xuất nhng có liên quan đến nhiều đối tợng mà không hạch toán trực tiếp đợc tiền lơng phụ cấp, các khoản phụ cấp hoặc tiền lơng chính phải trả theo thời gian mà ngời lao

động thực hiện nhiều công tác khác nhau trong ngày thì có thể tập trung sau…

đó chọn tiêu chuẩn thích hợp để tính toán, phân bổ cho từng đối tợng chịu chi phí có liên quan

Tiêu chuẩn để phân bổ chi phí nhân công trực tiếp sản xuất có thể là: chi phí tiền công định mức (hoặc kế hoạch) giờ công định mức hoặc giờ công thực

Chờ phân

bổ

NVLTTPhân bổ

sử dụng và giá trị phế liệu thu hồi nhập kho

TK 154Kết chuyển hoặc

phân bổ CFNVLTT

để tính giá thành

Trình tự hạch toán chi phí nhân công trực tiếp sản xuất đợc phản ánh ở sơ

đồ 2 dới đây:

Sơ đồ 2: Sơ đồ hạch toán chi phí nhân công trực tiếp

1.5.1.2.3 Kế toán chi phí sản xuất chung( CFSXC)

Chi phí sản xuất chung là những chi phí quản lí phục vụ sản xuất và những chi phí sản xuất(ngoài hai khoản NVLTT và NCTT) phát sinh ở phân x-ởng Kế toán tập hợp phân bổ chi phí SXC có một số điểm cần chú ý nh sau:

- Bao gồm nhiều yếu tố chi phí khác nhau

- Chi phí sản xuất chung phát sinh ở nhiều nơi, do nhiều bộ phận quản lý nên rất khó kiểm soát

- Các nội dung chi phí sản xuất có tính chất gián tiếp đối với từng đơn vị sản phẩm nên khi phát sinh không thể tính thẳng cho các đối tợng tập hợp chi phí sản xuất đợc

- Bao gồm cả chi phí cố định , chi phí biến đổi và chi phí hỗn hợp

+ Chi phí sản xuất chung cố định là những chi phí sản xuất gián tiếp , ờng không thay đổi theo số lợng sản phẩm sản xuất nh chi phí khấu hao, chi phí bảo dỡng máy móc thiết bị, nhà xởng và chi phí quản lý hành chính ở…các phân xởng sản xuất

+ Chi phí sản xuất chung biến đổi là những chi phí sản xuất gián tiếp, ờng thay đổi trực tiếp hoặc gần nh trực tiếp theo số lợng sản phẩm sản xuất

th-nh chi phí nguyên vật liệu gián tiếp, chi phí th-nhân công gián tiếp

+ Chi phí sản xuất chung cố định phân bổ vào chi phí chế biến cho mỗi

đơn vị sản phẩm dựa trên công suất bình thờng của máy móc sản xuất

Trích tiền lơng nghỉ phépcủa CNTTSX

Các khoản tríchBHYT, BHXH, KPCĐ

Kết chuyển (phân bổ)chi phí NCTT để tính gia thành sản phẩm

Trờng hợp một quy trình sản xuất ra nhiều loại sản phẩm trong cùng một khoảng thời gian mà chi phí chế biến cho mỗi đơn vị sản phẩm không đợc phản ánh một cách tách biệt thì chi phí chế biến đọc phân bổ cho các sản phẩm theo phơng thức phù hợp và nhất quán giữa các kỳ kế toán Trình tự kế toán chi phí sản xuất chung đợc phản ánh ở sơ đồ 3.

21

Sơ đồ 3: Trình tự kế toán chi phí sản xuất chung

TK632Phần chênh lệch giữa tổng CPSXC

Cố định thực tế phát sinhlớn hơn CFSXC

cố định được tính vào giá thành sản phẩm

Trong các doanh nghiệp sản xuất, chi phí sản xuất phát sinh không chỉ

đơn thuần nh đã tập hợp ở các khoản mục CPNVLTT, CPNCTT, CFSXC mà chi phí sản xuất còn phát sinh rất phức tạp đòi hỏi doanh nghiệp phải tìm mọi cách để xử lý nhằm mục đích tập chi phí sao cho giá thành sản phẩm tơng đối

ổn định giữa các kỳ hạch toán Chính vì vậy mà doanh nghiệp phải hạch toán chi phí trả trớc, chi phí phải trả và các thiệt hại trong sản xuất…

1.5.1.2.4 Kế toán các chi phí sản xuất khác

* Kế toán chi phí phải trả: Là kế toán chi phí thực tế cha phát sinh nhng

đợc ghi nhận là chi phí của kỳ hạch toán Đây là những khoản chi phí trong kế hoạch của đơn vị mà do tính chất hoặc yêu cầu quản lí nên đợc tính trớc vào chi phí kinh doanh cho các đôí tợng chịu chi phí nhằm đảm bảo cho giá thành sản phẩm, lao vụ, chi phí bán hàng, chi phí quản lí khỏi đột biến tăng khi những chi phí này phát sinh

Chi phí phải trả trong doanh nghiệp bao gồm:

- Tiền phép của công nhân sản xuất

- Chi phi sửa chữa TSCĐ trong kế hoạch

- Lãi tiền vay cha đến hạn trả

- Tiền thuê TSCĐ, mặt bằng kinh doanh, CCDC ch… a trả

- Các dịch vụ mua ngoài sẽ cung cấp

Các khoản chi phí phải trả đợc theo dõi, phản ánh trên TK 335 “chi phí phải trả” trình tự hạch toán chi phí phải trả đợc phản ánh trên sơ đồ 4:

23

Sơ đồ 4 : Sơ đồ hạch toán chi phí phải trả

Chi phí phải trả thực tế về tiền lương

Nghỉ phép SCTSCĐ bảo hành, lãi vay

SX theo kế hoạch

Trích trước chi phí sửa chữa TSCĐ

trong kế hoạch, chi phí bảo hành sản phẩm, lãi tiền vay phải trả, các dịch vụ mua ngoài phải trả

* Kế toán chi phí trả trớc

Chi phí trả trớc là các khoản chi phí thực tế đã phát sinh nhng ch tính hết vào chi phí sản xuất kinh doanh của kỳ này mà đợc tính cho hai hay nhiều kỳ hạch toán sau Đây là chi phí phát sinh một lần quá lớn hoặc do bản thân chi phí phát sinh có tác dụng tới kết quả hoạt động của nhiều kỳ hạch toán

Chi phí trả trớc bao gồm:

- Giá trị công cụ, dụng cụ nhỏ xuất dùng thuộc phân bổ nhiều lần

- Giá trị sửa chữa lớn TSCĐ ngoài

- Tiền thuê TSCĐ phơng tiện kinh doanh trả một hoặc hai lần

- Giá trị bao bì luân chuyển đồ dùng cho thuê

- Dịch vụ mua ngoài trả trớc

- CPBH, CPQLDN ( với DN có chu kỳ kinh doanh dài )

- Chi phí mua bảo hiểm tài sản, bảo hiểm kinh doanh…

- Lãi mua TSCĐ thuê tài chính

Tài khoản sử dụng:

- TK 142: Chi phí trả trớc

- TK 242: Chi phí trả trớc dài hạn

Trình tự hạch toán chi phí trả trớc trên sơ đồ 5:

dịch vụ mua ngoài

Gía chưa VAT

VAT được khấu trừ

Phân bổ chi phí trả trước cho các đối tượng chịu chi phí

25

* Trình tự tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm theo các phơng pháp kê khai thờng xuyên

Cuối kỳ các chi phí sản xuất tập hợp các tài khoản 621, 622, 627 đợc kết chuyển sang TK154 để tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm của các doanh nghiệp trong kỳ Trình tự hoạch toán đợc phản ánh trong sơ đồ

Sơ đồ 6: Sơ đồ kế toán tập hợp chi phí sản xuất toàn doanh nghiệp theo phơng pháp kê khai thờng xuyên

1.5.2 Phơng pháp kế toán tập hợp chi phí sản xuất trong các doanh nghiệp thực hiện kế toán hàng tồn kho theo phơng pháp kiểm kê định kỳ.

Theo phơng pháp này, cuối kỳ chi phí sản xuất đã tập hợp đợc trên các

TK 621, 622, 627 không kết chuyển sang TK 154 mà kết chuyển sang TK 631

“giá thành sản phẩm ” từ đó tổng hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản

phẩm hoàn thành, còn TK 154 chỉ dùng để phản ánh chi phí sản xuất của

những sản phẩm, công việc, lao vụ còn đang sản xuất dở dang cuối kỳ

Đối với các doanh nghiệp sử dụng phơng pháp KKĐK thì cuối kỳ phải

tiến hành kiểm kê, đánh giá xác định vật t , hàng hoá tồn kho cuối kỳ để xác

định đợc giá trị NVL, hàng hoá dùng trong kỳ Khi đó các tài khoản hàng hoá

tồn kho (TK152, TK153, TK154 ) chỉ phản ánh giá trị vật liệu, sản phẩm,…

hàng hoá tồn kho đầu kỳ và cuối kỳ

Trên các TK này không phản ánh các trực tiếp các nghiệp vụ nhập xuất

hàng hoá, sản phẩm vật liệu

Các nghiệp vụ mua hàng hoá, vật liệu trong phản ánh trên TK 611 “mua

hàng” Sau khi kiểm kê xác định đợc giá trị hàng hoá, NVL tồn kho cuối kỳ

thì :

Trị giá NVL Trị giá NVL Trị giá NVL Trị giá NVL Trị giá NVL

hàng hoá = hàng hoá tồn + hàng hoá mua - hàng hoá tồn - hàng hoá

xuất dùng kho đầu kỳ vào trong kỳ kho cuối kỳ mất, hao hụt

27

Sơ đồ 7: Sơ đồ kế toán tập hợp chi phí sản xuất toàn doanh nghiệp theo phơng pháp kiểm kê định kỳ.

Kết chuyển SPLD Kết chuyển SPLD

TK621Giá trị VL xuất dùng Chi phí NVL

TK142, 335

Chi phí

dịch vụ

Phần chênh lệch giữa tổng CPSXC cố địnhthực tế phát sinh lớn hơn CPSXC cố định đợctính vào giá thành sản phẩm

1.5.3 Đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ.

Sản phẩm làm dở (SPLD) là khối lợng công việc còn trong quá trình sản xuất , chế biến , đang nằm trên dây chuyền công nghệ , hoặc đã hoàn thành một vàI quy trình chế biến nhng vẫn còn phảI ra công chế biến tiếp mới trở thành sản phẩm

Việc tính giá thành sản phẩm chính xác và khách quan sẽ phụ thuộc phần lớn vào việc đánh giá chính xác sản phẩm làm dở cuối kỳ tức là xác định số chi phí sản xuất tính cho sản phẩm làm dở dangcuối kì, phải chịu

Trong các doanh nghiệp sản xuất hiện nay có thể đánh giá SPLD cuối kỳ theo một trong các phơng pháp sau:

(1) Đánh giá SPLD cuối kỳ theo CPLVLTT hoặc theo CPNVL chính trực tiếp

Theo phơng pháp này , SPLD cuối kỳ chỉ tính toán phần chi phí NVLTT Còn chi phí NCTT và chi phí sản xuất chung tính cả cho thành phẩm chịu

d tp

n dk

S S

C D

+

+

=

Trong đó: - Dck và Ddk : Chi phí của SPLD cuối kỳ và đầu kỳ

- Cn: Chi phí NVLTT phát sinh cuối kỳ

- Stp và Sd: Sản lợng của thành phẩm và SPLD cuối

Phơng pháp này có u đIểm: Tính toán đơn giản, nhanh chóng, khối lợng tính toán ít, áp dụng thích hợp các doanh nghiệp sản xuất mà chi phí về NVLTT hoặc chi phí về NVL chính trực tiếp chiếm tỷ trọng lớn, khối lợng sản phẩm làm dở ít và tơng đối đồng đều giữa các kỳ

(2) Đánh giá SPLD theo phơng pháp sản lợng hoàn thành tơng đơng.Theo phơng pháp này, trớc hết kế toán phảI căn cứ vào khối lợng SPLD

và mức độ chế biến của chúng để tính toán khối lợng SPLD ra khối lợng sản phẩm hoàn thành tơng đơng, sau đó lần lợt tính toán từng khoản mục chi phí cho SPLD theo công thức:

- Đối với chi phí sản xuất bỏ vào một lần ngay từ đầu dây chuyền công nghệ nh chi phí NVLTT hoặc chi phí NVL chính trực tiếp sản xuất:

29

Chi phí SPLD

Chi phí thực tếphát sinh trong kỳ

Khối lượng SP

Khối lượng SPLDtrong kỳ

x Khối lượng SPLDtrong kỳ

Khối lượng SP

Khối lượng SPLDtrong kỳ

x Khối lượng SPLDtrong kỳ

=

(3) Đánh giá sản phẩm dở dang theo chi phí sản xuất định mức

Chỉ áp dụng thích hợp với những sản phẩm đã xây dung đợc định mức chi phí sản xuất hợp lý đã đợc thực hiện tính giá thành theo định mức

(4) Đánh giá sản phẩm dở dang theo mức độ hoàn thành chung 50%.Nội dung và cách tính tơng tự nh phơng pháp (2) nhng giá định mức độ chế biến hoàn thành của sản phẩm lao động tính chung là 50%

Qd = Qd x 50%

1.5.4 Các phơng pháp tính giá thành sản phẩm

Phơng pháp tính giá thành sản phẩm là phơng pháp sử dụng số liệu chi phí sản xuất đã tập hợp trong kỳ để tính toán tổng giá thành và giá thành đơn

vị theo từng khoản mục chi phí quy định cho các đối tợng tính giá thành

Tuỳ theo từng đặc điểm ttổ chức sản xuất, quy trình công nghệ sản xuất, đặc

điểm của sản phẩm, yêu cầu quản lý sản xuất và giá thành, mối quan hệ giữa

đối tợng kế toán tập hợp chi phí sản xuất và đối tợng tính giá thành mà lựa chọn phơng pháp tính giá thành thích hợp đối với từng đối tợng tính giá.

1.5.4.1 Phơng pháp tính giá thành giản đơn.

Phơng pháp này áp dụng thích hợp với những sản phẩm công việc có quy trình công nghệ sản xuất giản đơn khép kín, tổ chức sản xuất nhiều, chu kỳ sản xuất ngắn, xen kẽ liên tục, đối tợng tính giá thành tơng ứng phù hợp với

đối tợng kế toán tập hợp chi phí sản xuất, kỳ tính giá thành định kỳ hàng tháng, quý phù hợp với kỳ báo cáo

Do đối tợng tính giá thành phù hợp với đối tợng tập hợp chi phí sản xuất nên dựa vào số liệu chi phí sản xuất đã tập hợp đợc kế toán chỉ cần đánh giá sản phẩm lao động theo phơng pháp thích hợp sau đó tính giá thành theo công thức:

Chi phí sảnxuất phát sinh trong kỳ

Tổng giá thành SPKhối lượng SP hoàn thành

Đối tợng kế toán tập hợp chi phí sản xuất là quy trình công nghệ sản xuất của từng giai đoạn

Đối tợng tính giá thành là thành phẩm hoặc nửa thành phẩm kỳ tính giá thành định kỳ hàng tháng, quý phù hợp với kỳ báo cáo

* Phơng pháp tính giá thành phân bớc có tính giá thành nửa thành phẩm Việc tính toán kết chuyển chi phí giữa các giai đoạn và giá thành của chúng theo trình tự sơ đồ sau:

Giả sử doanh nghiệp sản xuất sản phẩm qua giai đoạn ( phân xởng )

31

Giai đoạn 2

Chi phí khác giai đoạn n Gía thành của sản phẩm +

- Chi phí sản xuất của từng giai đoạn trong thành phẩm ( theo từng khoản mục ):

Nếu chi phí bỏ dần theo mức độ gia công chế biến thì SPLD của giai đoạn

* Phơng pháp giá thành theo đơn đặt hàng:

Phơng pháp này áp dụng với các doanh nghiệp sản xuất đơn chiếc hoặc hàng loạt nhỏ theo đơn đặt hàng Mỗi đơn đặt hàng đợc mở một bảng tính giá thành Khi đơn đặt hàng hoàn thành tổng chi phí sản xuất các tháng trên bảng tính giá thành của đơn đặt hàng

* Phơng pháp loại trừ chi phí sản xuất sản phẩm phụ:

Phơng pháp này đợc áp dụng trong các doanh nghiệp sản xuất trong một quy trình công nghệ sản xuất ngoài sản phẩm chính còn thu đợc sản phẩm phụ

Chi phí sản xuất sản phẩm phụ đợc tính theo giá kế hoạch hoặc giá bán trừ lợi nhuận định mức và thuế

Tổng ZSP chính = SPLD đầu kỳ + CPSX trong kỳ – SPLD cuối kỳ – CPSXSP phụ

* Tính giá thành sản phẩm theo phơng pháp hệ số

Phơng pháp này áp dụng trong trờng hợp cùng một quy trình công nghệ sản xuất với cùng một loại NVL tiêu hao thu đợc nhiều sản phẩm chính khác nhau Các bớc tiến hành nh sau:

- Quy đổi sản lợng thực tế từng loại sản phẩm theo hệ số tính giá thành làm tiêu thức phân bổ

Tổng sản lợng quy đổi = (Tổng sản lợng thực tế SP i) x (Hệ số SP i)

-Tính hệ số phân bổ chi phí của từng loại sản phẩm

Hệ số phân bổchi phí SP i (Hi) =

Sản lượng quy đổi sản phẩm iTổng sản lượng quy đổi

- Tổng giá thành thực tế từng loại sản phẩm theo từng khoản mục

Tổng ZSPi = (SPLD đầu kỳ + CPSX trong kỳ – SPLD ckỳ) x Hi

1.6 Các sổ kế toán sử dụng trong kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm

Hệ thống sổ kế toán bao gồm:

- Đối với hình thức nhật kí chung và chứng từ ghi sổ bao gồm:

+ Các sổ chi tiết chi phí

+ Các sổ kế toán tổng hợp: Sổ cái

- Đối với hình thức nhật kí chứng từ bao gồm:

+ Bảng kê số 4: Tập hợ chi phi theo từng phân xởng hoặc từng đối ợng ghi nợ các TK 154, 621, 622, 627

t-+ Bảng kê số 5: Tập hợp chi phí ngoài sản xuất TK 241, 641, 642.+ Bảng kê số 6: Tập hợp chi phí theo dự toán TK142, 242, 335

+ Nhật ký chứng từ số 7 ghi có các TK phản ánh các yếu tố chi phí: TK142, 242, 152, 153

Gồm có 3 phần:

I Tập hợp chi phí sản xuất kinh doanh

A Chi phí sản xuất kinh doanh

B Chi phí khác

II Tổng hợp chi phí sản xuất kinh doanh theo yếu tố

33

III Chi phÝ lu©n chuyÓn néi bé.

Chơng 2 Thực trạng tổ chức công tác kế toán tập hợp chí phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại công ty TNHH

Anh Minh.

2.1 Đặc điểm chung của công ty TNHH Anh Minh.

2.1.1 Khái quát lịch sử hình thành và phát triển của công ty TNHH Anh Minh.

Tên doanh nghiệp: Công ty TNHH Anh Minh

Trụ sở giao dịch: Số 67 Vạn Mĩ – Ngô Quyền – Hải Phòng

Công ty TNHH Anh Minh đợc thành lập theo quyết định số 030 GP/TLDN ngày 27/3/1998 của Uỷ Ban Nhân Dân thành phố Hải Phòng

Công ty TNHH Anh Minh là một đơn vị có đủ t cách pháp nhân, hạch toán

độc lập

Điều lệ của công ty đã đợc toàn thể đoàn viên thông qua ngày 26/02/1998 và đợc Sở kế hoạch đầu t cấp giấy phép đăng ký kinh doanh số

053746 Ngày cấp giấy phép chứng nhận đăng ký kinh doanh 20/09/1998

Tài khoản số 710A00456 Ngân Hàng Công Thơng - Ngô Quyền - Hải Phòng

Vốn điều lệ của công ty 200.000.000 đồng Việt Nam Có con dấu riêng

để giao dịch mang tên Công ty TNHH Anh Minh

Trong hoạt động sản xuất kinh doanh, Công ty thực hiện chịu trách nhiệm vật chất về những cam kết của mình với những hợp đồng đã kí với khách hàng và ngợc lại Công ty thực hiện hạch toán kinh tế trên cơ sở tuân thủ các chủ trơng chính sách, pháp luật và các quy định về quản lý kinh tế của Nhà nớc Tôn trọng và đảm bảo quyền lợi vật chất tinh thần các chính sách đối với ngời lao động ở trong đơn vị và làm tròn nghĩa vụ với Ngân sách Nhà nớc

và thành phố

Một số chức năng - nhiệm vụ của công ty

- Mục đích sản xuất kinh doanh: Nhận sản xuất gia công giày dép và các sản phẩm bằng da, giả da phải đảm bảo yêu cầu chất lợng, kỹ thuật, mĩ thuật, tiến độ và giá thành sản phẩm theo hợp đồng kinh tế đã đăng ký Sản phẩm phải đạt đợc tiêu chuẩn để xuất khẩu sang các nớc Châu Âu và Châu á

35

- Quản lý và sử dụng vốn kinh doanh cơ sở vật chất đúng chính sách chế

độ đạt hiệu quả kinh tế cao đảm bảo phát triển vốn với nhiều hình thức thích hợp

- Quản lý cán bộ công nhân viên của công ty theo chính sách chế độ nhà nớc, chăm lo đời sống vật chất tinh thần cho tập thể CBCNV, bồi dỡng và nâng cao trình độ văn hoá chuyên môn nghiệp vụ

Công ty chủ động xây dựng và tổ chức thực hiện chỉ tiêu sản xuất kinh doanh, đáp ứng với yêu cầu kế hoạch của đối tác, của thị trờng, các hợp đồng kinh tế đã ký kết với khách hàng Luôn chú trọng đầu t mở rộng sản xuất đổi mới trang thiết bị kỹ thuật, nâng cao năng suất lao động và đảm bảo sản xuất kinh doanh có lãi, làm tròn nghĩa vụ với Nhà nớc

- Công ty đợc huy động vốn, vay vốn Tự đảm bảo cân đối thu chi, tự trang trải nợ vay và thực hiện đầy đủ các quy định về lãi suất tín dụng Đợc quyền kí kết giao dịch các hợp đồng kinh tế với các đơn vị kinh tế trên cơ sở tôn trọng luật pháp hiện hành, có quyền lựa chọn giá cả và phơng thức thanh toán thuận tiện, hợp lý với bạn hàng Đợc liên doanh liên kết với các thành phần kinh tế để mở rộng sản xuất, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật và cải tiến công nghệ trong sản xuất kinh doanh Đợc quyền tổ chức bộ máy quản lý

điều hành hoạt động sản xuất kinh doanh của công ty và đợc quyền ký hợp

đồng lao động và chấm dứt tuyển dụng lao động theo quy định của Công ty

2.1.2 Đặc điểm quy trình công nghệ của Công ty TNHH Anh Minh

Quy trình công nghệ sản xuất sản phẩm là một trong những căn cứ quan trọng để xác định đối tợng tập hợp chi phí trên cơ sở tính giá thành sản phẩm sản xuất và lựa chọn phơng pháp tính giá thành phù hợp Do đó, để thực hiện tốt công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành cần thiết phải tìm hiểu quy trình công nghệ sản xuất

Sơ đồ 1: Quy trình công nghệ sản xuất giày.

Sau khi nhận đợc đơn đặt hàng văn phòng điều hành lập kế hoạch sản xuất kinh doanh Căn cứ vào ban kỹ thuật vật t tiến hành cung ứng đủ kịp thời

về NVL cho toàn doanh nghiệp để các phân xởng tiến hành sản xuất Công ty chính thức đi vào hoạt động sản xuất kinh doanh từ quí I năm 1999 theo ph-

ơng thức đồng bộ hai dây chuyền sản xuất giày dép với công suất thiết kế 1.000.000 đôi/năm Sản phẩm đợc xuất khẩu 100% sang thị trờng Châu Âu và một số thị trờng khác

2.1.3 Đặc điểm về cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý của Công ty TNHH Anh Minh.

Xuất khẩu

Công ty TNHH Anh Minh đi vào hoạt động đợc 4 năm nhng cùng với

sự phát triển đi lên của nền kinh tế đất nớc sự hoà nhập trong công cuộc đổi mới công ty đã trụ vững và phát triển trong nền kinh tế thị trờng đã đạt đợc kết quả đáng trân trọng

Hiện nay công ty có 800 công nhân bao gồm:

* Công nhân trực tiếp sản xuất kinh doanh: 740 ngời

* Nhân viên quản lý hành chính kinh tế: 20 ngời

Công ty tổ chức quản lý thống nhất theo 1 cấp theo cơ cấu trực tuyến:

chỉnh

KH vật tư

Tổ chức hành chính

Kĩ thuật Cơ điện Bảo vệ

Cơ cấu tổ chức bộ máy của doanh nghiệp là tổng hợp các bộ phận, các

đơn vị, các cá nhân có mối quan hệ phụ thuộc lẫn nhau, có những trách nhiệm

và quyền hạn nhất định đợc bố trí theo những cấp, những khâu khác nhau nhằm đạt đợc một cơ cấu khoa học ổn định, có hiệu quả

Ban Giám đốc Công ty bao gồm: Đứng đầu công ty là Giám đốc Công

ty, Giám đốc tổ chức điều hành Công ty theo chế độ thủ trởng, theo quy định, nhiệm vụ, quyền hạn của Giám đốc doanh nghiệp và chịu trách nhiệm toàn diện trớc nhà nớc và tập thể cán bộ công nhân viên về mọi kết quả hoạt động của doanh nghiệp

- Giúp việc Giám đốc có 2 phó giám đốc: là những ngời chịu trách nhiệm về lĩnh vực phân công phụ trách

- Phó giám đốc kỹ thuật đợc phân công chỉ đạo phòng kinh tế kỹ thuật, chịu trách nhiệm trớc giám đốc công tyvề kỹ thuật đối với toàn bộ trang thiết

bị máy móc trong doanh nghiệp

- Phó giám đốc thờng trực đợc phân công chỉ đạo phòng tổ chức hành chính và điều hành sản xuất khi giám đốc đi vắng

Các phòng ban chức năng: Có trách nhiệm tham mu và trực tiếp giúp đỡ ban giám đốc tổ chức thực hiện kế hoạch kinh doanh

- Phòng kế hoạch vật t: Có nhiệm vụ xây dựng các kế hoạch tổng hợp,

kế hoạch tác nghiệp, kế hoạch giá thành điều độ sản xuất hàng ngày, cung ứng vật t, nguyên nhiên vật liệu, tiêu thụ sản phẩm

-Phòng kỹ thuật: Tham mu cho giám đốc về công tác tiến độ kỹ thuật, quản lý quy trình kĩ thuật và quy trình công nghệ sản xuất, nghiên cứu về kĩ,

mĩ thuật, chất lợng, soạn thảo các quy trình quy phạm giải quyết sự cố máy móc, nghiên cứu ứng dụng khoa học vào sản xuất, kiểm tra chất lợng sản phẩm, vật t trớc khi nhập kho

-Phòng tổ chức hành chính: Chịu sự chỉ đạo cảu ban Giám đốc quản lý

về sắp xếp lao động nhân sự, công tác thi đua và thanh tra các vấn đề nội bộ

- Phòng xuất nhập khẩu là phòng làm các giấy tờ, thủ tục để nhập khẩu nguyên vật liệu về sản xuất và xuất khẩu sản phẩm cho bên đối tác

Phòng cơ điện để quản lý, sửa chữa máy móc , thiết bị sử dụng bằng

điện phục vụ sản xuất, theo dõi mức điện, tiêu thụ hàng tháng

39

Còn các phân xởng nh: phân xởng pha cắt, in xoa, lắp giáp, đóng gói thì mỗi phân xởng chuyên về một nhiệm vụ riêng đã đợc phân công rõ ràng.

Nhìn chung bộ máy tổ chức quản lý sản xuất của Công ty gọn nhẹ và linh hoạt đảm bảo tính thống nhất trong quản lý, đảm bảo chế độ một thủ tr-ởng Mỗi bộ phận trong cơ cấu này đều chịu sự kiểm soát của thủ trởng cấp trên Nói cách khác, các bộ phận trong cơ cấu này là các bộ phận trực tuyến không có bộ phận tham mu Cơ cấu này không đợc chuyên môn hoá, không tận dụng đợc các chuyên gia

2.1.4 Đặc điểm tổ chức công tác kế toán của Công ty

2.1.4.1 Tổ chức bộ máy kế toán.

Xuất phát từ qui mô thực tế của Công ty, tổ chức công tác bao gồm: 1

kế toán trởng, 3 kế toán viên và 1 thủ quỹ Mỗi cán bộ kế toán có thể kiêm nhiệm nhiều phần hành kế toán vì thế giảm đợc số cán bộ kế toán mà vẫn đảm bảo đợc hiệu quả của công việc, phù hợp với chế độ quy định của Bộ tài chính

Công ty tổ chức kế toán theo hình thức tập trung mọi công việc kế toán

đợc xử lý tại phòng kế toán của Công ty

Sơ đồ 3: Cơ cấu bộ máy kế toán

2.1.4.2 Quan hệ kinh tế và vị trí của các phòng kế toán.

Phòng kế toán là một trong các phòng chức năng của Công ty, là tập thể những cán bộ có năng lực, có trình độ nghiệp vụ, nắm vững chế , am hiểu nội dùng phơng pháp kế toán, đã phát huy vai trò quan trọng của kế toán trong hệ thống quản lý sản xuất kinh doanh của Công ty Thực hiện toàn bộ công tác, hạch toán kinh tế từ khâu thu nhận, kiểm tra, xử lý thông tin đến khâu tổng hợp tính toán ra những chỉ tiêu cần thiết về hoạt động của Công ty và kiểm

Kế toán vật tư

Thủ quỹ