Phân tích bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng

Nhớ vềTây Tiến, nhà thơ nhớ về thiên nhiên miền tây với những vùng đất mình đã đi qua trên những con đường hành quân gian khổ, nhớ về sông nước miềntây và những kỉ niệm đẹp đẽ của đời ch

Đề 1 : Trình bày hoàn cảnh sáng tác “ T ây Tiến” Quang Dũng

1947, đơn vị Tây Tiến được thành lập, Quang Dũng được điều động gianhập đơn vị ngay từ những ngày đầu

- Nhiệm vụ của Tây Tiến là phối hợp với bộ đội Lào,bảo vệ biên giớiViệt – Lào, đánh tiêu hao lực lượng quân đội Pháp ở Thượng Lào cũng như

ở miền Tây Bắc Bộ Việt Nam

- Địa bàn đóng quân và hoạt động của đoàn quân Tây Tiến khá rộng, baogồm các tỉnh Sơn La, Lai Châu, Hoà Bình, miền tây Thanh Hoá và cả SầmNưa ( Lào )

- Chiến sĩ Tây Tiến phần đông là thanh niên Hà Nội, trong đó có nhiềuhọc sinh, sinh viên, chiến đấu trong hoàn cảnh rất gian khổ, vô cùng thiếuthốn về vật chất, bệnh sốt rét hoành hành dữ dội Tuy vậy họ sống rất lạcquan và chiến đấu dũng cảm

- Đoàn quân Tây Tiến sau một thời gian hoạt động ở Lào, trở về HoàBình thành lập trung đoàn 52

- Cuối năm 1948, Quang Dũng chuyển sang đơn vị khác Rời xa đơn vị

cũ chưa được bao lâu, tại Phù Lưu chanh( Hà Đông cũ), nhớ đơn vị, Quang

dũng viết bài thơ Nhớ Tây Tiến Khi in lại, tác giả đổi tên là Tây Tiến Tác phẩm in trong tập Mây đầu ô (1986).

Đề 2 Giải thích ý nghĩa nhan đề của tác phẩm

1 Nêu vấn đề

Quang Dũng (1921 - 1988) là một nghệ sĩ đa tài: làm thơ, viếtvăn, vẽ tranh, soạn nhạc, Nhưng Quang Dũng trước hết là một hồn thơphóng khoáng, hồn hậu, tài hoa - đặc biệt khi ông viết về người lính và xứĐoài mây trắng lắm của mình "Tây Tiến" là bài thơ tiêu biểu cho phongcách nghệ thuật thơ Quang Dũng Ban đầu, bài thơ có tên là "Nhớ TâyTiến", khi in lại trong tập "Mây đầu ô" (1986), tác giả đổi tên lại là TâyTiến

2 Lí giải

a Nhớ Tây Tiến

- Nhan đề này đã khái quát trọn vẹn cảm xúc chủ đạo của bài

thơ là nỗi nhớ Nỗi nhớ về thiên nhiên miền Tây hoang sơ, hùng vĩ, hiểmtrở, dữ dội, heo hút mà thơ mộng, thanh bình Nỗi nhớ những chặng đườnghành quân nhọc nhằn, gian khổ Nỗi nhớ về những đêm liên hoan và sôngnước miền Tây Nỗi nhớ về những người lính Tây Tiến với vẻ đẹp vừa dữdội, lẫm liệt, vừa lãng mạn, hào hùng, bi tráng

- GS Đặng Anh Đào đã cảm nhận thật tinh tế: "Đoàn quân đã

đi xa, một mình nhà thơ ngược lại con đường - trong kí ức" sống trong nỗi

nhớ, kỉ niệm Quang Dũng đặt tên bài thơ là Nhớ Tây Tiến một cách thật tự nhiên, giản dị như nỗi nhớ da diết, mãnh liệt chơi vơi trong cõi lòng.

b Nhan đề Tây Tiến

- Trong sáng tác văn học, điều tối kị nhất là " ý kị nông, mạch

kị lộ", sức hấp dẫn, lôi cuốn của tác phẩm sẽ không còn Quang Dũng bỏ đi

một chữ nhớ để nhan đề cô đọng, ngắn gọn, hàm súc, tránh lộ ý, lộ mạch cảm xúc của bài thơ Không cần một chữ nhớ trong nhan đề thi phẩm, đọc

bài thơ, vẫn thấy một nỗi nhớ đằm thắm, thiết tha

- Nhan đề "Tây Tiến" còn khắc họa nổi bật hình tượng trungtâm bài thơ: Hình tượng người lính Tây Tiến hào hùng, lãng mạn, hào hoachiến đấu ở miền Tây Bắc Tổ quốc, một vùng rừng núi hoang sơ, heo hút,hùng vĩ, dữ dội nhưng cũng rất đỗi yên ả, thanh bình

- Bỏ đi chữ "Nhớ", nhà thơ còn tô đậm được hai chữ Tây Tiến,

một cái tên máu thịt trong cuộc đời biết bao người, một nét khảm vào hoài

niệm da diết, một dư âm không dứt của cuộc đời chiến binh Đó là những tên làng tên núi tên sông/ Những cái tên đọc lên nghe muốn khóc.

- Nhan đề Tây Tiến còn tạo ra âm điệu chắc khỏe, rắn rỏi, gợi

âm hưởng của một khúc quân hành hào hùng, bi tráng như "Nam tiến",

"Tiến quân ca" Quang Dũng bỏ đi một chữ Nhớ có phần ủy mị để cảm giác

về hành khúc mạnh mẽ hơn, âm hưởng bài thơ hào hùng, vang vọng hơn

3 Đánh giá

Chỉ một nhan đề ngắn gọn với hai chữ Tây Tiến, Quang Dũng

đã gợi mở nhiều ý nghĩa tiềm ẩn sâu xa Có thể nói đây là bài học lớn choquá trình sáng tạo nghệ thuật Người nghệ sĩ cần trăn trở, sáng tạo khôngngừng và chọn lọc những gì tinh túy, chân thực nhất của cuộc đời để làmnên chất mật ngọt cho những tác phẩm văn chương

Đề 3: Phân tích đoạn thơ sau trong bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng

Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi!

Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi

………

Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi

Hướng dẫn I.Mở bài:

Nhà thơ Quang Dũng ( 1921 – 1988 ) sinh ra trên đất Hà Tây ( làngPhượng Trì, huyện Đan Phượng), nhưng chủ yếu lại sống ở Hà Nội Hàthành hoa lệ không thể không ảnh hưởng tới hồn thơ Quang Dũng, nênngười nghệ sĩ đa tài này có một hồn thơ thật hào hoa, bay bổng, nồng nàn

một tình yêu đất nước và con người đến si mê Bài thơ Tây Tiến của ông

từng có số phận khá truân chuyên Song thời gian luôn là ông thầy côngminh nhất cho những tác phẩm nghệ thuật chân chính Vì thế , vượt qua năm

tháng, bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng ngày càng toả sáng Đoạn thơ sau

là một đoạn thơ xuất sắc của thi phẩm:

II Thân bài :

1.Giới thuyết chung về tác phẩm: ( nêu ngắn gọn về bài thơ : hoàn cảnh

sáng tác, bố cục, vị trí của đoạn trích và nội dung khái quát của đoạn )

- Tây Tiến là một đơn vị bộ đội được thành lập năm 1947 QuangDũng – người nghệ sĩ lãng mạn và tài hoa - đã có mặt trong đoàn quân TâyTiến từ những ngày đầu thành lập, là đại đội trưởng ở đó đến cuối năm 1948rồi chuyển về đơn vị khác

- Một ngày cuối năm 1948, ngồi ở Phù Lưu Chanh ( một làng thuộchuyện Ứng Hoà, tỉnh Hà Tây) nhớ về đơn vị cũ, Quang Dũng đã sáng tác bàithơ này

- Bài thơ là sự hoà trộn ba cuộc đời – cuộc đời một vùng đất Tây Bắchùng vĩ hiểm trở, cuộc đời những chàng trai Hà Thành mặc áo lính TâyTiến, dũng cảm, hào hoa và cuộc đời của QD gắn bó sinh mệnh mình vớiTây Bắc một thời binh lửa

- Bài thơ được cấu trúc theo diến biến tự nhiên của nỗi nhớ Nhớ vềTây Tiến, nhà thơ nhớ về thiên nhiên miền tây với những vùng đất mình đã

đi qua trên những con đường hành quân gian khổ, nhớ về sông nước miềntây và những kỉ niệm đẹp đẽ của đời chiến binh, nhớ về người lính Tây Tiến– những đồng chí, đồng đội của một thời Kết thúc bài thơ là lời nguyện ước

thiêng liêng "Ai lên Tây Tiến mùa xuân ấy/ Hồn về Sầm Nứa chẳng về xuôi".

- Đoạn thơ trên thuộc phần mở đầu của tác phẩm diễn tả nỗi nhớ của

QD về thiên nhiên, núi rừng Miền Tây và những chặng đường hành quângian khổ ngày nào

2 Phân tích đoạn thơ:

Bỏ đi một chữ Nhớ trong nhan đề, nhưng cả bài thơ ăm ắp dâng lên

một nỗi nhớ Nỗi nhớ dâng sóng ngay từ những câu thơ mở đầu:

Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi ! Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi.

Đoạn thơ mở đầu bằng một tiếng gọi tha thiết, ngân dài, tha thiết:

"Sông Mã xã rồi Tây Tiến ơi!"

- Trong tiếng Việt, ơi là âm mở, lại là thanh bằng, ở cuối câu thơ tạo

âm hưởng lan tỏa, ngân vang, đem đến cảm giác tiếng gọi như vọng ra từvách đá hoang vu, hùng vĩ, điệp trùng Tiếng gọi được khơi nguồn từ núicao, vực sâu, dốc thẳm, sương dày Dường như Quang Dũng đang đứng giữakhông gian mênh mông, bát ngát, cất lên tiếng gọi trìu mến, thân thương, dadiết bằng cả niềm thương nhớ da diết trong cõi lòng

- Nhà thơ gọi “Sông Mã”:

+ Sông Mã là con sông từ Thượng Lào chảy vào đất Việt, là hình ảnhthiên nhiên miền Tây hoang sơ, hùng vĩ, hiểm trở "chiều chiều oai linh thácgầm thét" đầy dữ dội.

+ Theo dòng chảy của Sông Mã, các địa danh miền Tây gắn liền vớinhững chặng đường hành quân của người lính được hiện lên thật tự nhiên,

chân thực, sống động: Sài Khao, Mường Lát, Mường Hịch, Pha Luông, Mai Châu, Châu Mộc, Sầm Nứa, Có thể nói, theo suốt dọc dài Sông Mã, những

tên đất, tên làng từng in dấu chân người lính đã sống lại trong kí ức một thời

+ Sông Mã còn là chứng nhân lịch sử chứng kiến mọi vui buồn củacuộc đời chiến binh, từ kỉ niệm chia tay đầy lưu luyến trong một chiềusương mờ giăng mắc đến những mất mát, hi sinh của người lính trên nhữngchặng đường hành quân nhọc nhằn, gian khổ, mưa nắng dãi dầu Ta hiểu vì

sao., mỗi người lính Tây Tiến ngã xuống "sông Mã lại gầm lên khúc độc hành Dòng sông được nhân hóa như một sing thể, có trái tim, có cảm xúc,

có tâm hồn, cất lên tiếng kêu thương trong đớn đau, phẫn nộ Tiếng kêu đauthương ấy của dòng sông giống như khúc nhạc chiêu hồn tử sĩ của một dòngsông hoang dại

+ Trong mạch cảm xúc và kết cấu bài thơ, ta luôn thấy thấp thoánghình ảnh dòng sông Từ dòng sông khơi mở cảm xúc ban đầu "sông Mã xarồi Tây Tiến ơi!' đến dòng sông đong đưa, tình tứ "Trôi dòng nước lũ hoađong đưa", dòng sông "gầm lên khúc độc hành" phẫn nộ, bi tráng đến kếtthúc bài thơ là dòng sông tâm hồn "chẳng về xuôi" mãi mãi thủy chung vớiSầm Nứa, với thiên nhiên miền Tây, với đồng chí, đồng đội Sông Mã làdòng sông tâm trạng, tâm hồn, chở nặng nỗi niềm, cảm xúc đầy vơi tronglòng thi nhân

=> Như vậy, gọi sông Mã là gọi kí ức, gọi quá khứ, kỉ niệm, gọi chínhtâm hồn mình và gợi lại cả một thời lịch sử của đất nước, dân tộc

- Cảm xúc của nhà thơ không chỉ hướng về sông Mã mà còn hướng về Tây Tiến, vì Tây Tiến nay đã "xa rồi".

+ Xa rồi về không gian, vì đường lên Tây Bắc, lên với binh đoàn Tây

Tiến Năm nào "thăm thẳm một chia phôi" không biết bao giờ mới có thể trởlại

+ Xa rồi về thời gian, vì sông Mã và Tây Tiến mãi mãi là mùa xuân

ấy, mùa xuân đã qua đi không thể trở lại bao giờ

+ Tính từ xa rồi đặt giữa hai danh từ Sông Mã và Tây Tiến tạo ra một

khoảng không gian xa xăm, mênh mông vời vợi và mỗi tên gọi thân thương

ấy như đang đứng ở một đầu nỗi nhớ mà hướng về nhau, thao thức, khắckhoải vì nhau

Qua tiếng gọi ngân dài tha thiết cùng những địa danh gần gũi, thân thương gắn bó với những người lính một thời binh lửa, nỗi nhớ của Quang Dũng hiện lên thật cồn cào, da diết, cháy bỏng, thiết tha.

- Câu thơ thứ hai diễn tả cụ thể hơn nỗi nhớ trong lòng thi nhân.

" Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi"

+ "Rừng núi" là hình ảnh khái quát về thiên nhiên miền Tây, một

vùng rừng núi hoang sơ, hùng vĩ, hiểm trở, dữ dội nhưng cũng rất thi vị, nênthơ Hình ảnh rừng núi còn gắn liền với địa bàn hoạt động của những ngườilính Hà Thành lần đầu đến với vùng đất xa xôi này

+ Câu thơ 7 tiếng được ngắt thành hai nhịp, mỗi nhịp được mở đầubằng một điệp từ "nhớ" diễn tả nỗi nhớ cháy bỏng, tha thiết như dâng sóngtrong lòng Nỗi nhớ này chưa qua, nỗi nhớ khác đã ào tới Sông Mã, TâyTiến, rừng núi miền Tây, những tên đất, tên làng, tên sông, tên núi cứ nốitiếp nhau hiện về trong kí ức trào dâng

+ Ấn tượng về một vùng rừng núi hoang vu, khắc nghiệt để lại trongtâm hồn nhà thơ dấu ấn chẳng phai mờ Vì thế, QD nhớ về những thángngày đã qua với một tình cảm yêu thương lắm, nhưng chẳng biết gọi tên

chính xác nỗi nhớ ấy Nhà thơ gọi là “ Nhớ chơi vơi” Hai tiếng “chơi vơi”

dùng ở đây thật đắc địa, diễn tả một nỗi nhớ không có hình, không có lượng,nhưng hình như rất sâu nặng và mênh mang

+ Tâm trạng nhớ ấy ta đã không chỉ một lần gặp trong ca dao: “Ra về nhớ bạn chơi vơi”, hoặc : “ Nhớ ai bổi hổi bồi hồi / Như đứng đống lửa, như ngồi đống than” QD đã lấy nỗi nhớ trong ca dao để tượng trưng thêm cho nỗi nhớ chơi vơi của mình Chỉ có điều, người xưa nhớ bạn, nhớ người thương, một nỗi nhơ chơi vơi, khắc khoải “ nhất nhật bất kiến như tam thu

hề ” (một ngày không gặp như ba mùa thu ), còn nỗi nhớ “chơi vơi” của QD

dành cho Sông Mã, dành cho Tây Tiến Thế mới biết, tình thương, nỗi nhớcủa nhà thơ với thiên nhiên miền Tây và đồng chí đồng đội sâu nặng biếtnhường nào!

=> Trong hai câu đầu, Quang Dũng sử dụng hai điệp từ nhớ, tài hoa, sáng tạo dùng chữ chơi vơi, láy lại ba lần âm ơi, những âm mở, thanh bằng

mang âm hưởng vang vọng, lan tỏa, khiến nỗi nhớ được ngân xa, cả khônggian, thời gian, cả tâm hồn, cảm xúc đều ngập tràn nỗi nhớ

- Có thể nói, khi kí ức mãnh liệt, nó có khả năng hiện tại hoá quá khứ

Vì thế, chỉ từ nỗi nhớ chơi vơi về những ngày tháng gian khổ đã qua, từ

mênh mông núi rừng Tây Bắc ấy, hình ảnh người lính đã hiện ra thật chânthực giữa một bối cảnh vừa thi vị, lãng mạn, lại vừa dữ dội, hoành trángkhác thường:

Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi Mường Lát hoa về trong đêm hơi.

+ Với bút pháp lãng mạn, kết hợp bút pháp hiện thực, QD đã miêu tảvừa chân thực vừa nên thơ con đường hành quân gian khổ và người lính TâyTiến trên những chặng đường đầy gian khổ đó Hành quân giữa rừng núi cóhương hoa rừng và mờ mịt hơi sương, những người lính mỏi mệt như bị chìmlấp đi trong sương khói Không phải một, hai người lính mỏi mệt mà cả

“đoàn quân mỏi” bởi sự khắc nghiệt, lạnh giá của đất trời mờ sương Nhà thơ,

nhà phê bình Vũ Quần Phương đã bình câu thơ này thật cảm động: "Đoàn quân không gợi một chút nào cái hùng sân khấu mà đoàn quân mệt mỏi vì đường xa, bụi bặm, đói khát" Có thể nói “Mỗi bước đường mỗi bước hi sinh” ( Đất nước – Nguyễn Đình Thi ) Nhưng người lính Tây Tiến vẫn hiện

lên thật đẹp, thật lãng mạn trong cái nhìn thi vị, tài hoa của QD

+ “ Mường Lát hoa về trong đêm hơi” Câu thơ đẹp như một bức tranh

thuỷ mặc, nó có vẻ đẹp của xứ lạ phương xa với cái tên Mường Lát, nó có

vẻ đẹp huyền ảo, mơ hồ với khói sương bồng bềnh như “đêm hơi”, nó cócái đa tình của tâm hồn những người lính trẻ lần đầu đến với rừng núi miền

Tây Bắc Câu thơ này có nhiều cách hiểu:

1 Phải chăng, khói sương ở Mường Lát, một hiện thực gian khổ, khắcnghiệt của núi rừng Tây Bắc trong cảm nhận của lính tây Tiến, lớp khóisương bồng bềnh, lúc tụ vào, lúc tan ra tựa như những bông hoa đang theongười lính Tây Tiến trở về?

2 Cũng có thể, những người lính Tây Tiến trên đường hành quân trở

về, họ mang theo những đoá hoa rừng về Mường Lát?

3 Trong những vẻ đẹp của tự nhiên, tạo hoá, đẹp nhất là con người,con người là sản phẩm tuyệt vời nhất của tự nhiên, phải thế chăng mà mỗingười lính Tây Tiến được ví như một bông hoa tuyệt đẹp của núi rừng đangtrở về tụ hội nơi đây?

4 Và một trong những ý nghĩa mà ta không thể phủ nhận là do hànhquân trong đêm, đường lại nhiều đèo lắm dốc, khúc khuỷu, gập ghềnh đầyhiểm nguy, nên những người lính Tây Tiến đã phải đốt đuốc đi trong đêm.Những ngọn đuốc soi sáng bước đường hành quân gian khổ ấy, đẹp lunglinh như bông hoa giữa khói sương mờ ảo?

=> Dù hiểu theo cách nào, người đọc vẫn cảm nhận được những khó khăn, gian khổ mà người lính đã trải qua Hiểu về hiện thực khốc liệt của chiến tranh để thêm cảm phục, thêm yêu vẻ đẹp tâm hồn lãng mạn, mộng

mơ của họ.

Trong cuộc sống, nhiều khi để vượt qua khó khăn, gian khổ, conngười cần đến sự mơ mộng của tâm hồn Nhưng có nhiều khi cần nhìn vàothực tế để có thể đương đầu với mọi khó khăn Vì thế, sau những cảm nhậnđầy thơ mộng, lãng mạn về bức tranh thiên nhiên và hồn người, những câuthơ tiếp theo với nhịp điệu tiếp nối liên tục của những thanh trắc đã đẩy cái

mù mịt của trời đất thêm mù mịt hơn, đã đẩy chiều cao của con đường thêmvời vợi hơn:

Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm Heo hút cồn mây súng ngửi trời Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống Nhà ai Pha luông mưa xa khơi.

- Trong hai câu đầu, Quang Dũng sử dụng những từ láy (khúc khuỷu, thăm thẳm, heo hút) có giá trị gợi cảm, gợi hình cao Các từ này

lại được đặt liên tiếp nhau để đặc tả sự gian nan trùng điệp.

+ Dốc khúc khuỷu gợi tả những chặng đường nhiều núi đèo hiểm trở,

gập ghềnh, lúc hiện ra quanh co đèo dốc, lúc lại chìm ẩn đi trong cái thămthẳm, rợn ngợp, mênh mông Những chặng đường gấp khúc, đứt nối cứ thếhiện ra trước mắt

+ Sau những con đường đầy dốc khúc khuỷu là những dốc núi thăm thẳm "Dốc thăm thẳm" là cách viết tài hoa của Quang Dũng không chỉ

nhằm gợi tả chiều cao mà còn gợi ấn tượng về chiều sâu, cảm giác như húttầm mắt, không biết đâu là giới hạn cuối cùng Câu thơ này miêu tả rất thựcđịa hình miền Tây hoang sơ, hiểm trở, hùng vĩ, nhiều dốc, lắm đèo Nhữngngười lính phải vượt qua muôn ngàn dốc núi, nhìn xuống phía dưới, thấydốc sâu thăm thẳm đến vô tận, vô cùng

+ Điệp từ "dốc" đứng đầu hai nhịp thơ, được lặp lại hai lần liên tiếpđem đến cảm giác con dốc này chưa qua, con dốc khác đã hiện ra quanh co,

thăm thẳm ngay trước mặt Đường vào đất Thục trong bài Thục đạo nan của

Lí Bạch ( Thục đạo chi nan, nan y thướng thanh thiên - Đường Thục khó đi,

khó như lên trời xanh ) có lẽ cũng chỉ hiểm trở đến thế là cùng

+ Tuy nhiên, với cảm hứng lãng mạn, hào hùng, sôi nổi, trẻ trung của

những người lính đã đi không tiếc đời mình (Thanh Thảo), mọi con đường

đều ở dưới bàn chân Họ đã vượt qua những dốc núi khúc khuỷu, thăm thẳm

và đứng trên đỉnh núi cao nhất:

Heo hút cồn mây súng ngửi trời

+ Heo hút diễn tả sự hoang vu, vắng vẻ, hiu quạnh Cồn mây là mây tụ

lại, nổi thành cồn giữa không gian bao la, hùng vĩ, cao rộng Câu thơ gợi rahình ảnh người lính Tây Tiến đứng trên đỉnh núi cao hoang vu, trơ trọi, xungquanh bốn bề gió thổi vi vút Nghệ thuật đảo ngữ với từ "heo hút" đứng đầucâu đã khắc họa rõ sự hùng vĩ, dữ dội của thiên nhiên miền Tây tư thế hiênngang của những của những người lính trẻ Quang Dũng đã mở ra khônggian ra nhiều chiều từ sâu thăm thẳm đến cao vời vợi khiến hình ảnh thơ nhưđược chạm khắc thành một bức phù điêu hùng vĩ về núi rừng Tây Bắc.Chặng đường hành quân ngàn dặm của người chinh phu chốn xa trường

trong Chinh phụ ngâm (Đặng Trần Côn) cũng chỉ hùng vĩ, dữ dội đến thế là

cùng:

"Hình khe thế núi xa gần Đứt thôi lại nỗi, thấp đà lại cao"

+ Trong câu thơ này, Quang Dũng đã sử dụng nghệ thuật nhân hóaqua ba chữ "súng ngửi trời":

1 Trước hết, đây là hình ảnh xuất phát từ cảm xúc trước hiện thực: Người lính Tây Tiến hành quân trong mây mà tưởng như nòng súng

chạm tới đỉnh trời

2 Đây là hình ảnh lạ, đẹp, táo bạo làm rõ vẻ đẹp hào hùng, hào hoa, lãng mạn của người lính.

* Hào hùng: Quang Dũng không nói đến người lính mà hình ảnh

người lính hiện lên rất rõ; không nói đến núi cao mà người đọc vẫn nhận ranúi cao điệp trùng Chữ "ngửi" vẽ ra hình ảnh người lính ở trên đỉnh núi caonhất, họ đứng giữa ngàn mây và nòng súng chạm tới đỉnh trời Câu thơ chothấy sự hùng vĩ của núi rừng Tây Bắc và vẻ đẹp của người lính trong tư thếlàm chủ thiên nhiên, sánh ngang trời đất Chân dung con người được nângtầm kích sử thi, tỏa sáng rạng ngời giữa đất trời miền Tây Câu thơ gợi nhớtới hình ảnh rất đẹp của người vệ quốc quân trong thơ Tố Hữu:

Rất đẹp hình anh lúc nắng chiềuBóng dài trên đỉnh dốc cheo leoNúi không đề nổi vai vươn tới

Lá nguỵ trang reo với gió đèo

cảm giác người lính như đang bay trong mây Trước thiên nhiên khắc nghiệt,người lính Tây Tiến không bị chìm đi mà lại nổi lên đầy thách thức, lạcquan, yêu đời Có lẽ, Quang Dũng là nhà thơ đầu tiên trong văn học dân tộcđưa chất lính tráng vào thơ ca hồn nhiên, vô tư đến thế

=> Chỉ bằng một câu thơ, Quang Dũng đã thực sự làm nổi hình, nổi sắcthiên nhiên, chân dung con người trong những chặng đường hành quân nhọc

nhằn, khó khăn, gian khổ Nhưng, những khó khăn chưa dừng lại ở đó Câuthơ thứ 3 như nhân lên gấp bội sự thử thách, khốc liệt của thiên nhiên:

Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống

+ Ngàn thước là ước từ chỉ số lượng không xác định "Lên", "xuống"

là hai động từ đối lập nhau về nghĩa Điệp từ ngàn thước được lặp lại hai

lần, kết hợp cách ngắt nhịp câu thơ 4/3 khiến câu thơ như bị bẻ gãy làm đôi,miêu tả hai chiều không gian Tây Bắc vừa có độ cao chót vót như lên đếntận đỉnh trời, vừa có chiều sâu thăm thẳm như đến cõi vô biên Ngòi bút tạohình gân guốc, rắn rỏi của Quang Dũng đã khắc họa thật ấn tượng nhữngdốc núi miền Tây theo phương thẳng đứng Dốc núi đột ngột lên cao rồi lạiđột ngột gãy gập, đổ xuống một cách bất ngờ đầy hiểm nguy tưởng như đỉnh

núi bị đứt gãy giữa không trung Đúng là chỉ "đọc câu thơ và nghe đã muốn mòn chân mỏi gối" (Trần Lê Văn).

+ Không tả nhiều, chỉ bằng một vài nét gợi, đặc biệt là cách sử dụng

âm điệu tài hoa, âm điệu dựng thành dốc cứ hun hút đến ghê người, QuangDũng đã gợi tả nên thơ, nên họa bức tranh thiên nhiên miền Tây và conđường hành quân đầy nhọc nhằn gian khổ của những chiến binh kiêu hùngthời kháng Pháp

- Giữa âm điệu gồ ghề của câu thơ thanh trắc và nhịp thơ ngắt ra làmđôi như dốc núi dựng đứng vừa hiểm trở vừa dữ dội hoang vu, câu thơ “

Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi” thả xuống toàn thanh bằng, tạo một dấu

lặng đột ngột của khúc quân hành, mở ra một nét nhạc bâng khuâng man

mác hồn người “Nhà ai” , một ngôi nhà không xác định, nhạt nhoà trong

mưa, vậy mà tứ thơ đã chuyển biến Sau sự mất thăng bằng, đứt đoạn củacâu thơ trước, câu thơ này lâng lâng, êm đềm như một chỗ dừng chân Saukhi “Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống”, người chiến sĩ Tây Tiến nhưđứng trên đỉnh cao mà nhìn xuống thung lũng phủ kín trong màn mưa trắng.Thanh bằng của từng chữ trải xa, mênh mang, diễn tả màn mưa giăng mắcnúi rừng Một cảnh tượng thật thân quen, thật thanh bình, tâm hồn thật yên

ả Phải có những phút giây như thế này, người chiến sĩ Tây Tiến mới có thểvượt qua được những thử thách mới đầy dữ dội của thiên nhiên với “ thácgầm thét”, “ cọp trêu người”…Cách phối hợp thanh bằng trắc trong đoạn thơ

gợi liên tưởng đến những câu thơ tuyệt bút của Tản Đà: "Tài cao phận thấp chí khí uất / Giang hồ mê chơi quên quê hương" Chỉ có điều, Tản Đà tả

tình, Quang Dũng tả cảnh, cả hai đều là những tâm hồn thi sĩ

* Bốn câu thơ đã thể hiện sự tài hoa của hồn thơ Quang Dũng trongviệc sử dụng bút pháp tạo hình, gợi hơn tả, sử dụng điệp từ, điệp ngữ, đảongữ, nghệ thuật nhân hóa sáng tạo, phối hợp thanh điệu độc đáo, tài hoa

Đồng thời thủ pháp nghệ thuật vẽ mây nẩy trăng rất quen thuộc của Đường

thi được sử dụng hiệu quả Một mặt, có khả năng gợi tả sự hùng vĩ, hiểm trở

dữ dội của núi rừng Tây Bắc Mặt khác, làm nổi bật hình ảnh người lính TâyTiến trên bước đường hành quân, chiến đấu đầy vất vả, hi sinh nhưng vẫnlạc quan, lãng mạn, yêu đời, luôn hướng về tương lai phía trước.

3.Đánh giá:

-Tây Tiến được viết bằng thể thơ thất ngôn Trong truyền thống, từng tạo ra những bài thơ buồn bã nhất, từ “Thăng Long thành hoài cổ” ( Bà huyện Thanh Quan), tới Nguyệt cầm(Xuân Diệu), Tống biệt hành ( Thâm Tâm ) Nhưng bài thơ Tây Tiến có bi mà vẫn tráng, xứng đáng là “khúc độc hành của một dòng sông hoang dại” ( Đặng Anh Đào )

-Đoạn thơ có cách gieo vần độc đáo Vần “ơi” đặt ở cuối câu thơ là

những vần bằng đem lại cảm giác lạ tai, mung lung, âm u, kích thích hứngthú phiêu lưu, mạo hiểm

-Sự sáng tạo hình ảnh thi vị, lãng mạn, tài hoa kết hợp với cách nhắtnhịp đầy tính tạo hình đã góp phần tạo nên vẻ đẹp một hồn thơ thật sự trongthơ ca cách mạng Đúng như nhà văn Nguyễn Tuân đã từng nói, đại ý: cónhững người làm thơ thì gọi là nhà thơ, nhưng có những người làm thơ đượcgọi là thi nhân, QD thì phải gọi là thi nhân mới đúng

-Nỗi nhớ về thiên nhiên, con người trong đoạn thơ còn được gợi lên từnhững tên, những miền đất lạ : Sông Mã, Sài Khao, Mường Lát, PhaLuông…Đây không phải là những địa danh vô cảm trên bản đồ mà đoànquân Tây Tiến một thời đã đi qua, cũng không phải ngẫu nhiên mà QD thíchthú với những âm thanh trầm bổng ấy Đó là cảm hứng của cả một thời cách

mạng phát hiện ra đất nước “ Những tên làng, tên núi, tên sông / Những cái tên đọc lên nghe muốn khóc”, một nhà thơ cùng thời với QD đã viết như

vậy

-Bằng nghệ thuật tạo hình gần với lối vẽ tranh thuỷ mặc, phối hợpthanh điệu độc đáo, kết hợp bút pháp hiện thực và lãng mạn; QD đã diễn tảrất ấn tượng cái dữ dội, hoang sơ, âm u, bí ẩn của thiên nhiên miền tây, cùng

vẻ đẹp tâm hồn người lính Tây Tiến : Lãng mạn, đa cảm, lạc quan, tinhnghịch, hồn nhiên yêu đời mà hiên ngang dũng cảm biết bao nhiêu Quảthực, trong thơ ca kháng chiến Việt Nam, không thể thiếu một bài thơ nhưthế, một hồn thơ như thế

III Kết luận

Có người đã than thở về sự bạc bẽo của thời gian Thời gian như lớpbụi sẽ xoá mờ đi tất cả, và lòng người sẽ lãng quên Nhưng tôi tin, thời gianluôn là ông thầy công minh nhất cho những tác phẩm nghệ thuật chân chính.Tây Tiến của QD là một thi phẩm như thế Làm sao không nhớ, không yêumột đoạn thơ, một bài thơ như thế này!

Đề 3: Phân tích đoạn thơ sau trong bài Tây Tiến

"

Anh bạn dãi dầu không bước nữa

Mai Châu mùa em thơm nếp xôi"

-I Nêu vấn đề

II Thân bài

1 Giới thuyết chung

- Hoàn cảnh sáng tác

- Bố cục

- Vị trí đoạn thơ: Đoạn thơ thuộc phần đầu bài Tây Tiến, diễn tả nỗi nhớ về

thiên nhiên miền Tây và hình ảnh người lính trên con đường hành quân giankhổ; từ đó làm hiện lên cuộc sống vất vả, nhiều mất mát hi sinh nhưng rấtlãng mạn, mộng mơ trong tâm hồn những người lính trẻ

- Anh bạn là cách gọi người đồng chí, đồng đội thân thiết của nhà thơ, những

chàng trai Hà thành mặc áo lính lên đường ra trận, chiến đấu ở vùng biêncương của Tổ quốc Hoạt động và chiến đấu trên địa bàn rộng lớn, hùng vĩ,hiểm trở, hoang sơ, dữ dội của miền Tây, những chiến sĩ đã trải qua bao dãidầu sương gió Mái tóc, khuôn mặt như bạc màu vì nắng lửa, mưa rừng,sương mờ, gió núi Mệt mỏi, cực khổ, chịu nhiều thử thách, gian nan; nhiều

người lính đã "dãi dầu không bước nữa" Không bước nữa là dừng bước trên

cuộc hành trình Sự kết hợp giữa hai cụm từ "dãi dầu" và "không bước nữa"đem đến cho người đọc cảm nhận thật sâu sắc về những khó khăn, gian khổtrên con đường hành quân với những dốc núi thăm thẳm, khúc khuỷu, quanh

co, trùng điệp Dường như người lính đã hoàn toàn kiệt sức sau mỗi chặngđường

- Câu thơ thứ hai khắc họa sâu sắc hơn, ấn tượng hơn những gian khổ ấy:

Gục lên súng mũ bỏ quên đời

+ Không lãng mạn, không tô hồng hiện thực, ngòi bút Quang Dũng đã khaithác đến tận cùng sự thật mất mát, hi sinh trong chiến trận qua một chữ

"gục" đầy giá trị biểu cảm và tạo hình Chữ "gục" có thể hiểu là sự mệt mỏikhiến người lính tạm thời ngủ gục trên súng mũ như muốn quên đi tất cả

"Gục" cũng là cách nói giảm, nói tránh diễn tả sự hi sinh của người lính vì

Tổ quốc Nói về mất mát, gian khổ, hi sinh nhưng không bi lụy Có một điều

kì lạ làm sáng cả ý thơ là người lính Tây Tiến đến lúc gục xuống vẫn trong

tư thế người lính Họ đã hi sinh nhưng gục lên súng mũ Gục lên hành trang

trong chiến trận của mình Nghĩa là họ vẫn trong tư thế sẵn sàng chiến đấu,sẵn sàng tiếp tục một cuộc hành trình Đặc biệt, ba từ "bỏ quên đời" thật kiêuhùng, ngạo nghễ Nó thể hiện tinh thần coi cái chết nhẹ tựa lông hồng củachiến sĩ Tây Tiến hào hoa Đâu phải mất mát, hi sinh, đau thương đến tộtcùng mà chỉ là "bỏ quên đời" thật nhẹ nhàng, thanh thản Cuộc đời conngười thật đáng quý biết bao, nhưng vì đất nước, Tổ quốc, họ sẵn sàng bỏquên đời xanh, tuổi trẻ trên dương gian để trở về cõi vĩnh hằng Phải chăng,

đó cũng là tinh thần quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh của những chiến sĩbinh đoàn Tây Tiến một thời Đọc câu thơ này của Quang Dũng, ta khôngkhỏi xúc động khi nghĩ tới người lính trong trong trận đánh ở sân bay TânSơn Nhất:

"Anh ngã xuống trên đường băng Tân Sơn Nhất Nhưng anh vội đứng lên tì súng vào xác trực thăng

Và anh chết trong khi đang đứng bắn Máu anh phun theo lửa đạn cầu vồng".

(Dáng đứng Việt Nam - Lê Anh Xuân)

+ Trong kháng chiến chống Pháp, người lính gục lên súng mũ bỏ quênphần đời cao đẹp của mình Trong kháng chiến chống Mĩ, người lính bịtrúng đạn, máu phun theo lửa đạn cầu vồng vẫn tì súng vào xác trực thăngkiên cường chiến đấu Hai nhà thơ viết về người lính trong hai giai đoạnkhác nhau của cuộc chiến tranh giải phóng, nhưng họ đều có tinh thần dũngcảm, sẵn sàng chiến đấu hi sinh vì Tổ quốc Họ đã trở thành bức tượng đàibất tử trong văn học dân tộc, trở thành dáng đứng Việt Nam kiên cường, bấtkhuất

b Hai câu thơ tiếp theo là bức tranh thiên nhiên hoang sơ, bí ẩn, dữ dội luôn đe dọa, rình rập con người:

"Chiều chiều oai linh thác gầm thét Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu người"

- Nếu hai câu đầu là sự gian khổ, hi sinh bi tráng, hào hùng mà nhẹ nhàng, thanh thản, kiêu bạc, hào hoa của người lính chiến đấu ở vùng biên cương Tổ quốc thì hai câu tiếp theo là bức tranh thiên nhiên hoang sơ, bí ẩn, khắc nghiệt, dữ dội, luôn đe dọa, rình rập con người

+ Hai trạng từ chỉ thời gian tiếp diễn "chiều chiều", "đêm đêm" diễn tả

sự ám ảnh của thời gian miền Tây đối với con người Chiều qua, đêm tới,ngày nào cũng vậy, thời gian luôn là nỗi đe dọa khủng khiếp với nhữngngười lính trẻ Buổi chiều, những con thác oai linh gầm thét, đe dọa, chứađầy bí ẩn linh thiêng của núi rừng hoang dại, hoang vu Đêm đêm, ở MườngHịch, cọp dữ rình bắt người ăn thịt Đó là sự thật tàn khốc mà thiên nhiênmiền Tây luôn rình rập, đe dọa, uy hiếp con người

+ Chữ "gầm", "trêu" qua ngòi bút tài hoa của Quang Dũng đã nhâncách hóa sống động các hình ảnh thiên nhiên vốn vô tri, vô cảm Thác dữgầm lên dữ dội như một hoang thú Hoang thú hóa thành tinh ăn thịt người.Một chữ "trêu" nhẹ nhàng như một lời nói đùa tếu táo nhằm giảm bớt đi sựđau thương, nhưng sự đau thương vẫn nhân lên gấp bội Bởi có sự đùa trêunào tàn khốc xót xa bằng cách lấy đi cả mạng sống của con người Đó là sựtrêu đùa tàn khốc của thiên nhiên mà hàng ngày người lính phải chống chả

để sinh tồn, chiến đấu, hi vọng và ước mơ

+ Câu thơ "Chiều chiều oai linh thác gầm thét" có âm hưởng càngngày càng dữ dội, khốc liệt Từ bốn thanh bằng "chiều chiều oai linh" ở nửađầu câu thơ đã chuyển thành các từ mang thanh trắc dữ dội nửa cuối câu thơ

"thác gầm thét" đem đến cảm tưởng âm thanh của những con thác dữ càngngày càng gầm thét hung bạo, dữ dội trong cái âm u của sương chiều Haitiếng mở đầu và cuối câu thơ "Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu người" làthanh bằng gợi tả màn đêm tĩnh mịch, quạnh vắng, âm u Nhưng hai thanh

trắc nối tiếp nhau ở giữa dòng thơ (Mường Hịch cọp) đọc lên thấy nặng nề,

bí ẩn như tiếng chân cọp đang bước Thì ra, ẩn giấu bên trong cái tĩnh lặngđến mênh mông của núi rừng là cọp đang rình người ăn thịt Nhà thơ Vũ

Quần Phương cũng cho rằng: "địa danh Mường Hịch đọc lên có cảm giác như tiếng chân cọp đi trong đêm khuya Hai chữ Hịch, cọp với hai dấu nặng trĩu xuống nghe rờn rợn Câu thơ nói đủ sự khốc liệt của chiến trường".

Như vậy, người lính Tây Tiến đâu chỉ đối mặt với cái giá lạnh sươngmuối như cắt da cắt thịt, những dốc núi hoang vu, hùng vĩ, hiểm trở như lênđến tận trời xanh, những trận sốt rét rừng đầy nguy hiểm, mà hàng ngày họphải đương đầu với thác gầm, cọp dữ và không ít người đã ngã xuống bởi

thác hiểm, rừng thiêng Đúng là "Lao xao sóng vỗ ngọn tùng/ Gian nan là

nợ anh hùng phải vay".

c Hai câu cuối là những kỉ niệm đẹp trên những chặng hành trình gian khổ:

"Nhớ ôi /Tây Tiến/ cơm lên khói

Mai Châu mùa em thơm nếp xôi".

- Nhớ ôi là thán từ diễn tả nỗi nhớ cồn cào, da diết cất lên thành tiếng, thành

lời Câu thơ có ba thanh trắc ngắt quãng đều đặn tạo âm điệu trong sáng,thanh cao vút lên đẩy nỗi nhớ nhung lên cung bậc cao nhất

- Nhà thơ nhớ về Mai Châu với những bữa cơm ấm áp tình quân dân

+ Sau những ngày hành quân vượt qua bao đèo dốc nơi rừng thiêngnước độc, người lính Tây Tiến tạm dừng chân ở một bản làng nào đó ở MaiChâu Vào ngày mùa, nhân dân địa phương và chiến sĩ quây quần bên bếplửa, nhìn bát cơm bốc khói nghi ngút, tỏa mùi hương nếp xôi thơm nồng,tâm hồn người lính như ấm lại Phải chăng, khói lam hồng ấm áp, hương vị

của nếp xôi đầu mùa trở thành biểu tượng của cuộc sống yên bình, hạnhphúc đã tiếp thêm sức mạnh tinh thần để người lính vững vàng vượt quanhững gian nguy

+ Ba tiếng "cơm lên khói" và "thơm nếp xôi" được đặt ở cuối dòngthơ đem đến cảm giác mùi thơm ngọt ngào của hương lúa mới lan tỏa toànthi phẩm Nó đưa hồn ta đến vùng đất Mai Châu xa xôi, gợi ta nhớ về "quêhương ta lúa nếp thơm nồng", đánh thức trong ta cảm xúc bâng khuâng mộtngày đầu thu "gió thổi mùa thu hương cốm mới" Mùi hương nếp xôi ở vùngđất Mai Châu ấy là hương vị thân thương của hồn quê Việt

- Câu thơ "Mai Châu mùa em thơm nếp xôi" thể hiện cách sử dụng từ ngữ tài hoa, sáng tạo của Quang Dũng Câu thơ có hai cách hiểu:

+ Thứ nhất là cách định danh thời gian của tác giả: Có thể hiểu ngườilính Tây Tiến dừng chân ở Mai Châu giữa mùa lúa chín, đón nhận bát xôinếp đầu mùa do bàn tay, tấm lòng thơm thảo của em trao gửi mà lòng xaoxuyến, bâng khuâng

+ Ý thơ có thể hiểu một cách bay bổng, lãng mạn: Chữ mùa gợi sự

đầy đủ, ăm ắp sự sống, mang hương vị của đồng nội Từ "em" gợi vẻ đẹp

xuân sắc của người thiếu nữ Hai chữ mùa em gợi đầy tình thương và nỗi

nhớ, trìu mến và thân thương, diễn tả tinh tế cảm giác xao xuyến, say mê củacác chàng trai Hà Thành hào hoa, lãng mạn trước sản vật và con người TâyBắc Với những người lính trẻ, hương vị ngày mùa nồng nàn, ấm áp vốn rấtgần gũi thân thuộc đã trở thành biểu tượng của hạnh phúc, niềm vui Có lẽ,khi viết những câu thơ này, Quang Dũng còn giữ nguyên ấn tượng hồi hộp,xúc động khi được đón nhận tình quân dân nồng ấm Đây sẽ là những kỉniệm đẹp làm ấm lòng người lính trên những chặng đường gian lao Câu thơtoàn thanh bằng gợi tả cảm giác thật nhẹ nhàng, thanh thản, bình yên

3 Đánh giá

- Đoạn thơ tiêu biểu cho phong cách nghệ thuật thơ Quang Dũng: lãngmạn, tài hoa trong cách xây dựng hình ảnh, bút pháp lãng mạn kết hợp hiệnthực, nghệ thuật tương phản, nhân hóa, cách sử dụng từ ngữ độc đáo, ấntượng, thể thơ thất ngôn trường thiên

- Nội dung: Đoạn thơ đã khắc họa một cách sống động về thiên nhiênnúi rừng Tây Bắc vừa hùng vĩ, vừa mĩ lệ; hình ảnh người lính tây tiến trênchặng đường hành quân gian khổ mang vẻ đẹp lãng mạn, bi tráng Đoạn thơxứng đáng là một trong những đoạn thơ hay nhất viết về người lính trongnhững ngày đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp

Đề 4.

Cảm nhận đoạn thơ sau:

"Doanh trại bừng lên hội đuốc hoa Kìa em xiêm áo tự bao giờ

Khèn lên man điệu nàng e ấp Nhạc về Viên Chăn xây hồn thơ".

I Nêu vấn đề

II Thân bài

1 Giới thuyết chung

a Hoàn cảnh sáng tác, kết cấu, vị trí đoạn thơ

- Tây Tiến là một đơn vị bộ đội được thành lập năm 1947 QuangDũng – người nghệ sĩ lãng mạn và tài hoa - đã có mặt trong đoàn quân TâyTiến từ những ngày đầu thành lập, là đại đội trưởng ở đó đến cuối năm 1948rồi chuyển về đơn vị khác

- Một ngày cuối năm 1948, ngồi ở Phù Lưu Chanh ( một làng thuộchuyện Ứng Hoà, tỉnh Hà Tây) nhớ về đơn vị cũ, Quang Dũng đã sáng tác bàithơ này

- Bài thơ là sự hoà trộn ba cuộc đời – cuộc đời một vùng đất Tây Bắchùng vĩ hiểm trở, cuộc đời những chàng trai Hà Thành mặc áo lính TâyTiến, dũng cảm, hào hoa và cuộc đời của QD gắn bó sinh mệnh mình với

Tây Bắc một thời binh lửa Bài thơ ban đầu có tên là Nhớ Tây Tiến Sau này,

QD bỏ đi chữ Nhớ, làm mạch thơ không lộ ( ý kị nông, mạch kị lộ ), đồng

thời tô đậm được hai chữ Tây Tiến – một cái tên máu thịt, một nét khảm vàohoài niệm, một dư âm không dứt của đời chiến binh và một âm hưởng hàohùng

Bài thơ được cấu trúc theo diến biến tự nhiên của nỗi nhớ Nhớ vềTây Tiến, nhà thơ nhớ về thiên nhiên miền tây với những vùng đất mình đã

đi qua trên những con đường hành quân gian khổ, nhớ về sông nước miềntây và những kỉ niệm đẹp đẽ của đời chiến binh, rồi từ đó nhớ về người línhTây Tiến – những đồng chí, đồng đội của một thời Kết thúc bài thơ là lời

nguyện ước thiêng liêng "Ai lên Tây Tiến mùa xuân ấy/ Hồn về Sầm Nứa chẳng về xuôi".

- Vị trí: Nếu ở khổ thơ đầu, thiên nhiên Tây Bắc hiện lên dữ dội, hùng

vĩ, nhiều hiểm nguy luôn đe dọa, rình rập con người; thì khổ thơ thứ hai mở

ra một thế giới khác của Tây Bắc Cảnh núi rừng hoang vu, hiểm trở, dữ dộilùi dần rồi khuất hẳn, thiên nhiên bất ngờ hiện ra vẻ đẹp mĩ lệ, thơ mộng,duyên dáng Những nét vẽ mạnh bạo, khỏe khoắn, gân guốc ở khổ thơ đầuđược thay bằng những nét mềm mại, uyển chuyển tinh tế, lãng mạn, tài hoa.Hồn thơ Quang Dũng lãng mạn của Quang Dũng bị hấp dẫn trước vẻ đẹpmang màu sắc xứ lạ, phương xa: một đêm liên hoan lung linh, huyền ảo vàmột buổi chiều sông nước mênh mang

b Phân tích

b1 Đêm liên hoan

- Cảnh đêm liên hoan văn nghệ của những người lính Tây Tiến cóđồng bào địa phương, những cô gái Thái và những cô gái bên nước bạn Làođến góp vui được miêu tả bằn những chi tiết rất thực mà cũng rất mộng, rấtảo:

"Doanh trại bừng lên hội đuốc hoa"

- Doanh trại là nơi đóng quân của đơn vị bộ đội Sau những ngày

băng đèo, vượt dốc, hành quân chiến đấu vượt qua nhiều gian khổ, chiến sĩTây Tiến tạm dừng chân ở một bản làng nào đó Ở đây, đồng bào địaphương và chiến sĩ Tây Tiến đã tổ chức những đêm liên hoan văn nghệchung vui Nét đẹp này trong đời sống tinh thần của người lính được nhiềunhà thơ miêu tả Trong bài "Nước non ngàn dặm", những giấy phút vui vẻhồn nhiên được Tố Hữu khắc họa thật sinh động:

"Mấy chàng lính trẻ măng tơ Nghêu ngao gõ bát hát chờ cơm sôi"

- Trong Bao giờ trở lại của Hoàng Trung Thông, thời điểm những

người lính, những đứa con đi kháng chiến trở về cũng tràn ngập niềm vui,tiếng hát câu cười rộn ràng đầu thôn cuối ngõ:

"Các anh về mái ấm nhà vui Tiếng hát câu cười rộn ràng xóm nhỏ Các anh về tưng bừng trước ngõ Lớp lớp đàn em hớn hở theo sau

Mẹ già bịn rịn áo nâu Vui đàn con ở rừng sâu mới về".

Có thể nói, những tiếng hát lạc quan yêu đời, những đêm liên hoanvăn nghệ lung linh dưới ánh lửa trại làm cho tâm hồn người lính được tỏasáng, thăng hoa

- Cảnh đêm liên hoan được miêu tả thật đẹp, thật tình tứ và lãng mạn Trong mắt những người lính trẻ lần đầu đến với miền Tây, đêm liên

hoan diễn ra giữa không gian núi rừng bỗng ngập tràn màu sắc, ánh sánglung linh, huyền ảo Cả doanh trại bỗng bừng lên khi đêm liên hoan vănnghệ bắt đầu Chữ "bừng" thật sinh động, gợi cảm và có hồn Nó vừa diễn tảđược ánh lửa sáng lung linh giữa màn đêm mênh mông của núi rừng miềnTây, vừa gợi tả được tính chất đột ngột, bất ngờ đến ngây ngất, mê say trongtâm hồn những người lính trẻ Như có phép nhiệm màu kì diệu, cả doanh trạibỗng bừng lên một sức sống, một nguồn sáng tưng bừng, rộn ràng, náonhiệt Phải chăng, đó còn là sự bừng sáng của những kỉ niệm không bao giờphai mờ trong tâm trí người lính Tây Tiến Quang Dũng viết những câu thơnày khi đã xa vùng đất Tây Bắc, xa đồng chí đồng đội, xa những kỉ niệm

ngọt ngào của cuộc đời chiến đấu nhưng những kỉ niệm ấy vẫn như mộtvùng sáng lấp lánh trong kí ức, tâm hồn nhà thơ thật lung linh, kì diệu.

- Ba chữ "hội đuốc hoa" cũng thật lãng mạn, đa tình:

+ Ở lớp nghĩa tả thực, "đuốc hoa" là ánh sáng từ những bó đuốc,

những đống lửa trại được đốt lên trong đêm liên hoan, thật ấm áp, rực rỡ,lung linh như hoa lửa Cả doanh trại như ở trong một đêm hội ánh sáng vàngười lính sống trong thế giới như thực, như mơ

+ Hội đuốc hoa là cách nói thi vị, lãng mạn Bởi đuốc hoa chỉ đêm

động phòng hoa chúc, cây nến đốt trong phòng cưới đêm tân hôn đẹp như

muôn ngàn cánh hoa ánh sáng bé nhỏ, lấp lánh Trong Truyện Kiều, Nguyễn

Du viết: "Đuốc hoa chẳng thẹn với chàng mai xưa" (câu 3096) Quang Dũng

đã có sự sáng tạo, tài hoa khi vận dụng ý thơ cổ Nhà thơ lấy hình ảnh đuốchoa đêm tân hôn để miêu tả màu sắc, ánh sáng đêm lửa trại Phải chăng,những người lính sống trong không khí vui tươi, náo nức, tưng bừng củađêm liên hoan, trong áng sáng rực rỡ, muôn màu của đuốc lửa mà ngỡ ngàngnhư sống trong không khí một đêm tân hôn ngây ngất, mê say? Điều đóchứng tỏ, họ có tâm hồn lãng mạn, lạc quan, yêu đời, yêu cuộc sống biếtnhường nào

- Chỉ qua một nét gợi tả, Quang Dũng đã làm nổi bật không khí tưngbừng, náo nhiệt và vẻ đẹp rực rỡ, lung linh, lấp lánh muôn sắc màu của cảnhsắc đêm liên hoan Tuy nhiên, nhân vật trung tâm, linh hồn của đêm liênhoan văn nghệ là những cô gái địa phương nơi núi rừng Tây Bắc

"Kìa em xiêm áo tự bao giờ Khèn lên man điệu nàng e ấp Nhạc về Viên Chăn xây hồn thơ".

- Trong cảm nhận của người lính hào hoa, lãng mạn; những cô gái địa phương đến chung vui trong đêm liên hoan hiện lên thật đẹp:

+ Họ đến với trang phục lộng lẫy như xiêm áo những nàng tiên mớigiáng trần Họ duyên dáng trong điệu múa mang đậm màu sắc xứ lạ, phương

xa Khi âm thanh của tiếng khèn tha thiết cất lên, họ trở nên dịu dàng, tình

tứ, e ấp Từ trang phục, động tác, cử chỉ đến ánh mắt, nụ cười đều toát lên vẻ

đẹp kín đáo, duyên dáng, yêu kiều Thật huyền ảo, lãng mạn! Vẻ đẹp của họ

đã làm say đắm tâm hồn những người lính trẻ Nó như một dòng nước ngọtngào, mát lành làm xua tan bao mệt nhọc trong cuộc đời người lính vớinhiều vất vả gian lao

+ Hai chữ "kìa em" thật ngọt ngào, tình tứ "Kìa em" là đại từ dùng đểchỉ đối tượng từ xa Trong câu thơ này, "kìa em" vừa là tiếng gọi trìu mếnthân thương, vừa là tiếng chào những thiếu nữ sơn thôn của người lính trẻ,

ẩn chứa trong đó là cảm xúc ngạc nhiên, ngỡ ngàng, ngơ ngác, sung sướng

và đầy cảm mến trước trang phục và nghệ thuật vũ đạo độc đáo cùng vẻ đẹpduyên dáng, yêu kiều của những cô gái miền sơn cước xa xôi.

+ Đêm liên hoan văn nghệ thời kháng chiến được hồi tưởng thật kìdiệu, sống động: có ánh sáng rực rỡ, tưng bừng, lung linh của lửa đuốc; có

âm thanh của điệu nhạc, tiếng khèn, có vũ điệu độc đáo của đồng bào thiểu

số vùng cao, có vẻ đẹp văn hóa óng ánh sắc màu của núi rừng Tây Bắc Tất

cả như mơ, tất cả như say Hồn thơ của người lính được cất lên từ đó:

"Nhạc về Viên Chăn xây hồn thơ".

- Hồn thơ là tâm hồn dào dạt cảm xúc, thi tứ và rất lãng mạn, mộng

mơ Âm thanh tiếng nhạc, tiếng khèn dìu dặt trong đêm liên hoan văn nghệgiữa núi rừng miền Tây đã nâng đỡ tâm hồn người lính vượt lên hiện thựctàn khốc của chiến tranh Với cảm xúc, tâm hồn tràn đầy chất thơ lãng mạn,bay bổng, họ mơ đến thủ đô Viên Chăn nước Lào, mơ đến một ngày hainước hoàn toàn độc lập, thống nhất, giải phóng, nhân dân hai nước đượcsống trong hòa bình, niềm vui ngày hôm nay sẽ trọn vẹn hơn vào ngày maitươi sáng Tình yêu đất nước, Tổ quốc của người lính Việt Nam đã đượcnâng lên thành tình cảm quốc tế vô sản thật cao đẹp

* Nhận xét: Với bút pháp lãng mạn, nét bút linh động, biến ảo, kết

hợp ánh sáng, âm thanh, Quang Dũng đã tạo nên vẻ đẹp lung linh, huyền ảocủa đêm liên hoan, vẻ đẹp đời sống tâm hồn của người lính những nămkháng chiến gian lao và tình quân dân ấm áp, gắn bó Đọc đoạn thơ này, tanhư lạc vào thế giới của cái đẹp, thế giới của cõi mơ, của âm nhạc Ngườixưa có nói "thi trung hữu nhạc" Bốn câu thơ ngân nga như tiếng hát, nhưkhúc nhạc cất lên từ tâm hồn ngây ngất, mê say của người lính Tây Tiến hàohoa Hơn ở đâu hết, trong đoạn thơ này, chất thơ và chất nhạc hòa quyện vàonhau đến mức khó tách bạch Với ý nghĩa đó, Xuân Diệu có lí khi cho rằng,

đọc đoạn thơ có cảm tưởng như "ngậm âm nhạc trong miệng".

b.2 Sông nước miền Tây

- Nếu cảnh sắc đêm liên hoan đem đến cho người đọc không khí mêsay, ngây ngất, thì cảnh sông nước miền Tây lại gợi lên cảm giác mênhmang, mờ ảo:

Người đi Châu Mộc chiều sương ấy

+ Nỗi nhớ không gian, thời gian: Câu thơ diễn tả nỗi nhớ không

gian, thời gian trong cảm nhận tinh tế của người đi:

+ Người đi: người lính Tây Tiến, sau một thời gian đóng quân ở một

địa bàn nào đó họ lại chuyển đến một địa bàn hoạt động khác suốt dọc dàibiên giới miền Tây

+ Người dân Tây Bắc trên những con thuyền độc mộc gần gũi, thânthương

+ Hai chữ "người đi" gợi nhớ, gợi thương, gợi không gian nhớ nhung,

xa cách, hoài niệm, bâng khuâng

+ Ba chữ "chiều sương ấy" cũng mơ hồ, không xác định "Chiều

sương ấy" là chiều sương nào? Quang Dũng không cụ thể hóa thời gian.Nhưng đọc câu thơ da diết ấy, người đọc cảm nhận được, chiều sương ấy có

ý nghĩa quan trọng trong cuộc đời Quang Dũng, trong tâm hồn, kí ức của

người đi, đồng thời gợi tả thật nên thơ cái mơ hồ, huyền ảo của khói sương,

hoài niệm

+ Chỉ bằng một vài nét vẽ mềm mại, tinh tế, Quang Dũng đã phác họađược toàn cảnh không gian dòng sông trong một buổi chiều giăng mắc mộtmàn sương Sông nước, bến bờ lặng tờ, hoang dại như thời tiền sử, linh hồnthiên nhiên tạo vật phảng phất trong gió sương:

"Có thấy hồn lau nẻo bến bờ"

+ Hoa lau là hình ảnh đặc trưng của vùng núi cao Lau mọc khắp triềnsông, vách đá, phủ kín cả núi đèo Suốt dọc dài biên giới miền Tây là bạtngàn lau trắng:

"Ai đi biên giới cho lòng ta theo với Thăm ngàn lau chỉ trắng có một mình Bạt ngàn trắng ở tận cùng bờ cõi Suốt một đời cùng với gió giao tranh".

(Lau biên giới - Chế Lan

Ngàn lau cười trong nắng Hồn của thu sắp về

Hồn của thu sắp đi Ngàn lau xao xác trắng.

Với Chế Lan Viên, màu trắng xao xác của ngàn lau là nụ cười tươivui, rạng rỡ chan hòa cùng nắng thu Những bông lau phất phơ, lay động,mỏng manh trong gió là hồn thu Hồn thu cũng ngắn ngủi, mơ hồ, mong