ĐỀ TÀI CHI PHÍ ĐẠI DIỆN THỰC TIỄN VÀ GIẢI PHÁP

2.2 Hậu quả của sự phân định giữa quyền sỡ hữu và quyền quản lý Sự phân định giữa quyền sở hữu và quyền quản lý cũng nảy sinh những nguy cơ khiến cho hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp

CHI PHÍ ĐẠI DIỆN

THỰC TIỄN VÀ GIẢI PHÁP

Nhóm 1

1/ Trần Viết Lâm 2/ Nguyễn Chí Trung 3/ Nguyễn Tấn Trung 4/ Phạm Nguyên Anh 5/ Võ Thị Mỹ Hạnh 6/ Võ Nguyễn Huỳnh Nam 7/ Nguyễn Chí Thành

8/ Phan Kim Tuyến

NỘI DUNG

I TỔNG QUAN VỀ CHI PHÍ ĐẠI DIỆN

I TỔNG QUAN VỀ CHI PHÍ ĐẠI DIỆN

II THỰC TIỂN VỀ CHI PHÍ ĐẠI DIỆN Ở MỘT SỐ CÔNG TY

MỘT SỐ CÔNG TY

II GIẢI PHÁP GIẢM THIỂU CHI PHÍ ĐẠI DIỆN

DIỆN

I Tổng quan về chi phí đại diện

1 Khái niệm về người chủ và người đại diện

1.1 Người chủ: Là chủ sở hữu các giá trị tài sản của doanh nghiệp, có quyền sử dụng và sở hữu tài sản

1.2 Người đại diện: Là người điều hành doanh nghiệp mình theo hướng hiệu quả nhất nhưng vẫn đảm bảo mục tiêu ban đầu của các chủ sở hữu

* Trong thực tế quản lý của doanh nghiệp có thể xảy ra 2 trường hợp: Người chủ là người quản lý và người chủ không

là người quản lý

2 Sự phân định quyền sở hữu và quyền quản lý

+ Thứ hai, cho phép doanh nghiệp thuê những nhà quản lý chuyên nghiệp

+ Thứ nhất, các doanh nghiệp lớn thường có hàng trăm cổ đông, do vậy không có cách nào thỏa mãn việc tất cả các cổ

đông cùng tham gia quản lý.

+ Thứ ba, cho phép chia nhỏ quyền sở hữu thành những phần vốn góp bằng nhau và từ đó sự chuyển nhượng quyền sở hữu không gây phiền phức đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp

2.1 Sự cần thiết phân định quyền sở hữu và quyền quản lý

2.2 Hậu quả của sự phân định giữa quyền sỡ hữu và quyền quản lý

Sự phân định giữa quyền sở hữu và quyền quản lý cũng nảy sinh những nguy cơ khiến cho hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp không ở mức tối ưu, gây thiệt hại cho các nhà đầu tư,

đó là khi mục tiêu của người chủ sỡ hữu và người quản lý (hay người đại diện) không giống nhau

3 Chi phí đại diện

3.1 Khái niệm và đo lường

3.1.1 Khái niệm

Chi phí đại diện (agency cost): là loại chi phí phát sinh khi một tổ chức gặp phải vấn đề về sự thiếu đồng thuận giữa mục tiêu của người sở hữu và người quản lý và vấn đề thông tin bất cân xứng Ngoài ra, cũng có thể nói chi phí đại diện là thiệt hại khi nhà quản lý không làm cố gắng tối đa hóa giá trị doanh nghiệp

Vậy chi phí đại diện xuất hiện khi:

+ Các nhà quản lý không cố gắng thực hiện nhiệm vụ tối

đa hoá giá trị doanh nghiệp.

đa hoá giá trị doanh nghiệp

+ Các cổ đông sẽ gánh chịu phí tổn để kiểm soát ban

quản lý và do đó ảnh hưởng đến công việc của họ.

Bất chấp việc giám sát và sự ràng buộc, lợi ích của người đại diện và cổ đông vẫn không chắc chắn hoàn toàn đồng nhất Vì vậy, vẫn có thiệt hại do vấn đề người đại diện phát sinh từ những mâu thuẫn lợi ích Những thiệt hại đó được gọi là mất mát phụ trội.

được gọi là mất mát phụ trội

3.1.2 Đo lường chi phí đại diện

 Chi phí theo dõi bởi chủ sở hữu (M)

Chi phí theo dõi bởi chủ sở hữu là những chi phí do người chủ trả để đo lường, giám sát và kiểm tra hoạt động của người đại diện Có thể gồm các chi phí cho hoạt động kiểm tra giám sát, chi phí ký kết hợp đồng bồi hoàn và cuối cùng là chi phí sa thải đối với người đại diện

 Chi phí ràng buộc bởi người đại diện (B)

Là những chi phí để đảm bảo rằng người quản lý không thực hiện một số hành động nhất định mà làm tổn hại đến người chủ sở hữu hoặc để chắc chắn rằng người chủ sở hữu

sẽ được bồi thường nếu người quản lý hành động như vậy

3.2 Nguyên nhân làm phát sinh chi phí đại diện 3.2 Nguyên nhân làm phát sinh chi phí đại diện 3.2.1 Mâu thuẫn về lợi ích

 Mâu thuẫn giữa các cổ đông và người quản lý Mâu thuẫn giữa các cổ đông và người quản lý

 Mâu thuẫn giữa các chủ nợ và các cổ đông

 Mâu thuẫn giữa người quản lý và nhân viên

 Mâu thuẫn giữa các nhóm cổ đông

3.2.2 Thông tin bất cân xứng

 Khái niệm: Khái niệm:

Thông tin bất cân xứng xảy ra khi một bên giao dịch có

ít thông tin hơn bên đối tác hoặc có thông tin nhưng thông tin không chính xác Điều này khiến cho bên có ít thông tin hơn có những quyết định không chính xác khi thực hiện giao dịch đồng thời bên có nhiều thông tin hơn cũng sẽ có nhiều hành vi gây bất lợi cho bên kia khi thực hiện nghĩa

vụ giao dịch

vụ giao dịch

Hai hành vi phổ biến nhất do thông tin bất cân xứng gây

ra là lựa chọn đối nghịch và rủi ro đạo đức

ra là lựa chọn đối nghịch và rủi ro đạo đức

 Ảnh hưởng của vấn đề thông tin bất cân xứng Ảnh hưởng của vấn đề thông tin bất cân xứng

Chính sự phân định giữa quyền sở hữu và quyền quản lý

đã gây nên một vấn đề bất cân xứng thông tin giữa các nhà quản lý và chủ sở hữu doanh nghiệp Các nhà quản lý lợi dụng thông tin bất cân xứng đã có những hành động tổn hại đến doanh nghiệp

đến doanh nghiệp

Thông tin bất cân xứng còn thể hiện ở chổ một doanh nghiệp thì có nhiều cấp quản lý, thông tin từ cấp trên truyền đạt đến cấp dưới nhiều khi không chính xác, do đó mục tiêu của quản lý cấp thấp không còn đúng với mục tiêu của quản lý cấp cao đề ra

4 Các tác động của chi phí đại diện

4 Các tác động của chi phí đại diện

4.1 Các tác động tích cực

 Thứ nhất, sự tồn tại chi phí đại diện trong quản trị doanh nghiệp cho thấy một cách trực quan sự phát triển của doanh nghiệp ở mức độ quy mô cũng như sự chuyên nghiệp trong quản lý điều hành

quản lý điều hành

 Thứ hai, chi phí đại diện là loại chi phí để duy trì một mối quan hệ đại diện hiệu quả và sự tồn tại của chi phí đại diện trong quản trị doanh nghiệp cho thấy một thị trường lao động hoạt động hiệu quả và chuyên nghiệp, trong đó có bộ phận lao động đặc biệt là các nhà quản lý mang tính chuyên nghiệp cao

 Thứ ba, nếu chi phí đại diện được quản lý tốt, thì chi phí đại diện cũng như các loại chi phí quản lý điều hành doanh nghiệp khác sẽ giúp doanh nghiệp hoạt động có hiệu quả, sản xuất kinh doanh có lợi nhuận cao, đem lại lợi ích tối đa cho các cổ đông

4.2 Các tác động tiêu cực

4.2 Các tác động tiêu cực

 Tác động ngược chiều thứ nhất và rõ ràng nhất là làm gia tăng chi phí quản lý trong doanh nghiệp Nếu những lợi ích đem lại từ hợp đồng đại diện không đủ để bù đắp chi phí đại diện thì xem như doanh nghiệp đã hoạt động không hiệu quả trong vấn đề đại diện

 Thứ hai, sự tồn tại của bộ phận kiểm tra, giám sát và đưa

ra các ràng buộc đối với hoạt động của người đại diện khiến cho bộ máy hoạt động của doanh nghiệp thêm cồng kềnh, nhiều tầng nhiều lớp hơn, hạn chế sự sáng tạo và tính quyết đoán, những yếu tố rất cần thiết mang lại hiệu quả cho công việc của một người điều hành

 Thứ ba, là sự xuất hiện của tình trạng lạm dụng quyền lực quản lý của ban điều hành doanh nghiệp Tính trách nhiệm của các giám đốc, tổng giám đốc điều hành là cực kỳ hạn chế và không được thực hiện kịp thời

không được thực hiện kịp thời .

NÊN GIẢI QUYẾT CHI PHÍ ĐẠI DIỆN NHƯ THẾ NÀO?

II

II Một số tình huống thực tế phát sinh chi phí đại diện trong thực tế

1 Công ty Coca Cola:

- Năm 1994-1996, công ty Coca Cola thâm nhập thị trường

Việt Nam dưới hình thức là công ty liên doanh

- công ty Việt Nam đóng vai trò là chủ nợ đầu tư vào

công ty liên doanh, công ty coca cola mỹ là chủ sở hữu

- công ty Coca Cola Mỹ đã cố tình điều hành công ty liên

doanh làm ăn thua lỗ trong thời gian dài

II

II Một số tình huống thực tế phát sinh

chi phí đại diện trong thực tế

-Công ty Việt Nam phải chấp nhận bán lại cổ phần

của mình cho công ty coca cola mỹ với giá rất thấp

-công ty coca cola mỹ đã chiếm đoạt tài sản của chủ

nợ là công ty Việt Nam

-chi phí đại diện ở đây là do mâu thuẫn mục tiêu

giữa công ty Coca Cola Mỹ và phíaViệt Nam

II

II Một số tình huống thực tế phát sinh chi phí đại diện trong thực tế

2 Công ty Madoff:

- Madoff sáng lập công ty đầu tư chứng

khoán Bernard L Madoff năm 1960

- Hoạt động theo hình thức tư vấn đầu tư,

và điều hành các quỹ đầu tư với tổng số

tài sản quản lý lên tới 17 tỉ USD

- Năm 2001, là một trong 3 nhà tạo lập thị

trường lớn nhất trên sàn Nasdaq, và là

doanh nghiệp môi giới lớn thứ ba tại Sở

Giao dịch chứng khoán New York

(NYSE).

II

II Một số tình huống thực tế phát sinh

chi phí đại diện trong thực tế

- Nhiều doanh nghiệp, quỹ đầu tư danh

tiếng, thậm chí cả quỹ từ thiện và các trường đại học đã tin tưởng gửi gắm tiền cho ông, lãi suất 11% mà ông Madoff cam kết trả hàng năm, với chi phí thấp.

- Lấy tiền của nhà đầu tư đến trước để trả cho nhà đầu tư đến sau

- Một số nhà đầu tư rút vốn, khoản lỗ đã lên tới 50 tỉ USD và ông Madoff buộc phải nói

ra sự thật

II

II Một số tình huống thực tế phát sinh

chi phí đại diện trong thực tế

- Đây cũng là một hình thức của chi phí đại

diện, ở đây Công ty Madoff đứng đầu là

Ông Bernard L Madoff là người quản lý

còn các nhà đầu tư, gửi tiền vào Công ty

Madoff là những người chủ sở hữu

- Chi phí đại diện: do thông tin bất cân

xứng, nhà đầu tư không hề biết chút gì về

âm mưu của Madoff nên đã bị lừa.

II

II Một số tình huống thực tế phát sinh

chi phí đại diện trong thực tế

3 Công ty CP Bông Bạch Tuyết:

- Trong 4 năm 2005 – 2008, nội bộ Công

ty cổ phần Bông Bạch Tuyết thường

xuyên xảy ra xung đột, mâu thuẫn trong

công tác quản lý, điều hành khiến hoạt

động sản xuất kinh doanh của công ty

không hiệu quả

- Công ty kiểm toán đã chỉ ra các yếu tố

loại trừ mang tính trọng yếu nhưng lãnh

đạo công ty không thực hiện điều chỉnh

và tiếp tục để những sai phạm này

II

II Một số tình huống thực tế phát sinh

chi phí đại diện trong thực tế

- Lãnh đạo công ty còn chỉ đạo chỉnh sửa hồ sơ, sổ

sách để chứng minh rằng hoạt động kinh doanh của công ty có lãi để có thể phát hành thêm cổ phiếu

- Công ty còn cố ý cung cấp không đúng số liệu thực

tế, thể hiện qua các bản xác nhận công nợ giữa công

ty với khách hàng có những số liệu khác nhau trong cùng thời điểm

- Chi trả lương cho tổng giám đốc cũng vượt quá hạn mức trong lúc công ty đang thua lỗ; kết quả kiểm tra

từ năm 2006 – 2008 cho thấy, mức lương công ty trả lương từ 18 đến 24 triệu đồng/tháng, dù theo quy

định chỉ 10 triệu đồng/tháng

II

II Một số tình huống thực tế phát sinh

chi phí đại diện trong thực tế

- Dự án đầu tư xây dựng cơ bản của Công ty CP BBT trở thành “bầu sữa ngọt” cho sự lãng phí và hưởng lợi của cá nhân

- Trong các năm 1998 – 2003, công ty kinh doanh

có lãi, đã thanh toán cổ tức đầy đủ cho các cổ đông khác nhưng lại không thanh toán dứt điểm khoản cổ tức phát sinh của cổ đông Nhà nước

- Người quản lý và người dại diện công ty cố tình che dấu tình hình hoạt động kinh doanh của

công ty mình, làm sai lệch thông tin giữa người quản lý và người chủ (cổ đông), tìm cái lợi riêng cho cá nhân người quản lý, từ đó xuất hiện chi phí đại diện trong công ty

II

II Một số tình huống thực tế phát sinh

chi phí đại diện trong thực tế

4 Công ty CP Dược phẩm Viễn Đông:

- Tháng 4/2010, nộp hồ sơ chào bán 7 triệu cổ

II

II Một số tình huống thực tế phát sinh

chi phí đại diện trong thực tế

- Tháng 3/2011, hai cổ đông lớn của công ty là

Deutsche Bank và BI Private Equity New Market II K/S bán tháo gần 30% cổ phiếu của DVD

- Đầu tháng 5/2011, ngân hàng ANZ yêu cầu tòa án

mở thủ tục phá sản đối với DVD.

- Gần một tháng sau nhà đầu tư mới được thông

báo về thông tin này

- Công ty đã không nộp các báo cáo tài chính hợp

nhất có kiểm toán năm 2010, quý 1 và quý 2 năm

2011

- Đầu tháng 9/2011, cổ phiếu DVD bị hủy niêm yết

II

II Một số tình huống thực tế phát sinh

chi phí đại diện trong thực tế

- Chi phí đại diện xuất hiện khi có sự tách

riêng người quản lý và người sở hữu

công ty, và người quản lý cố tình che

đậy tình hình hoạt động kinh doanh của

doanh nghiệp gây tổn hại cho người sở

hữu

III Giải pháp giảm thiểu chi phí đại diện

1 Đối với Công ty Cổ phần (CTCP):

a Thiết lập một cơ chế thù lao hợp lý cho người làm công tác quản lý:

b Giải pháp phi chính trị hóa hoạt động kinh doanh:

c Hoàn thiện cấu trúc bên ngoài doanh nghiệp:

2 Đối với Doanh nghiệp Nhà nước (DNNN):

a Cần thay đổi cơ cấu bộ phận quản lí theo hướng tinh giản hóa, không thể duy trì một bộ máy quản lí cũ quá cồng kềnh, trì trệ.

b Phải chấm dứt cơ chế bổ nhiệm các quan chức trong hội đồng quản trị, trong ban lãnh đạo Điều này đòi hỏi trong số những thành viên cấp cao trong DNNN – ngoài những viên chức Chính phủ đại diện cho phần vốn của nhà nước - phải có sự tham gia của các nhà đầu tư bên ngoài, các chuyên gia và đại diện các định chế tài chính

c Cải thiện nâng cao mức sống của người quản lí bằng cách nâng cao tiền lương, tiền thưởng để kích thích người quản lí cố gắng làm việc vì lợi ích chung, không tạo điều kiện để họ lợi dụng quyền hạn chiếm đoạt của công

d Ngoài vấn đề minh bạch hóa thông tin trong các DNNN cũng như tạo ra những áp lực kiểm soát của thị trường lên các doanh nghiệp, Chính phủ cần phải buộc các DNNN tiến hành thực hiện cổ phần hóa và niêm yết trên TTCK trong nước và quốc tế