TIỂU LUẬN TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP ĐỀ TÀI CHI PHÍ ĐẠI DIỆN THỰC TIỄN VÀ GIẢI PHÁP

* Trong thực tế quản lý các doanh nghiệp có thể xảy ra 2 trường hợp sau: Người chủ là người quản lý: Người chủ sẽ là người trực tiếp điều hành mọi hoạt động của doanh nghiệp và đưa doan

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP HCM

KHOA SAU ĐẠI HỌC

TP HCM năm 2012

MỤC LỤC

PHẦN I – TỔNG QUAN VỀ CHI PHÍ ĐẠI DIỆN

1- Khái niệm về người chủ và người đại diện2- Sự phân định về quyền sỡ hữu và quyền quản lý3- Chi phí đại diện

Trang 4- 13

PHẦN II – THỰC TIỂN VỀ CHI PHÍ ĐẠI DIỆN Ở MỘT SỐ CÔNG TY

1- Công ty CoCa Cola2- Công ty MADOFF3- Công ty cổ phần Bông Bạch Tuyết4- Công ty cổ phần Dược Phẩm Viễn Đông

Trang 14- 19

PHẦN III – GIẢI PHÁP GIẢM THIỂU CHI PHÍ ĐẠI DIỆN

1- Đối với công ty cổ phần (CTCP)2- Đối với doanh nghiệp nhà nước (DNNN)

Trang 20- 23

LỜI MỞ ĐẦU

Trong một nền kinh tế đang phát triển ở trình độ cao đồng thời có nhiều biến động vàphức tạp, quy mô của các doanh nghiệp càng lớn và sự cạnh tranh ngày càng gay gắt, khiếncho việc điều hành trực tiếp của các chủ doanh nghiệp trở nên không khả thi và thiếu hiệu quả

Do đó đòi hỏi mỗi doanh nghiệp phải luôn tìm tòi và phát triển một cơ cấu tổ chức hoàn thiện

và hợp lý Ở đó vai trò của người quản trị là cực kỳ quan trọng và quyết định mức độ tồn tại vàphát triển của doanh nghiệp Không phải ngẫu nhiên mà trong các doanh nghiệp lớn, sự phânđịnh giữa quyền sở hữu và quyền quản lý là điều hết sức cần thiết Có một số nguyên nhân dẫntới điều này và tất cả cũng đều nhằm mục đích giúp cho doanh nghiệp phát triển tốt hơn vànâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp

Việc tối đa hóa lợi nhuận, tối thiểu hóa chi phí, tối thiểu hóa rủi ro là mục tiêu của bất

cứ doanh nghiệp nào cũng hướng tới Nói về tối thiểu hóa chi phí, có nhiều loại chi phí khácnhau, bài viết này muốn đề cập đến vấn đề chi phí đại diện - một loại chi phí không nhìn thấyđược nhưng làm cho doanh nghiệp cũng gặp phải nhiều khó khăn Trong điều kiện kinh tế nhưhiện nay thì các doanh nghiệp phải gánh chịu chi phí đại diện ở mức độ cao, việc khắc phụchay làm giảm chi phí đại diện đòi hỏi sự nghiên cứu kĩ lưỡng

Chi phí đại diện là một tồn tại khách quan mà các nhà đầu tư không dễ để kiểm soátđược, bởi trên thực tế luôn tồn tại mâu thuẫn trong mục tiêu giữa người chủ sỡ hữu và ngườiquản lý cùng với những thông tin bất cân xứng Chính những điều này mà nhà quản lý có cơhội để thực hiện các hành vi gây ảnh hưởng đến lợi ích của nhà đầu tư

Do đó, trong phạm vi bài tiểu luận này phác họa những vấn đề cơ bản về chi phí đạidiện: khái niệm, đo lường, nguyên nhân phát sinh và ảnh hưởng của nó đến các doanh nghiệpnhư thế nào Từ đó, đưa ra các giải pháp nhằm giảm thiểu chi phí ấy đến mức thấp nhất

Trong điều kiện hạn chế về thời gian và rút gọn trong phạm vi một tiểu luận, bài viếtchắc rằng có nhiều chỗ còn hạn chế, rất mong được sự góp ý của giáo viên hướng dẫn và cácbạn đề bài viết được hoàn chỉnh hơn, xin chân thành cảm ơn

PHẦN I TỔNG QUAN VỀ CHI PHÍ ĐẠI DIỆN

1 KHÁI NIỆM VỀ NGƯỜI CHỦ VÀ NGƯỜI ĐẠI DIỆN:

1.1 Người chủ: Là chủ sở hữu các giá trị tài sản của doanh nghiệp có quyền sử dụng và sở hữu

tài sản

Đối với doanh nghiệp cổ phần, người chủ là các cổ đông Các cổ đông sẽ yêu cầu cácnhà quản lý làm sao để gia tăng giá trị doanh nghiệp Khi các cổ đông khuyến khích các nhàquản lý nổ lực làm việc vì quyền lợi của cổ đông và như vậy các nhà quản lý cấp cao lại phảitiếp tục suy nghĩ cần những biện pháp gì để động viên khuyến khích mọi người khác trongdoanh nghiệp cùng nổ lực làm việc Trong trường hợp này, nhà quản trị cấp cao sẽ là người chủ

và các nhà quản trị cấp thấp hơn và tất cả những nhân viên khác sẽ là người đại diện Khi cácnhà đầu tư tiến hành đầu tư vào doanh nghiệp, họ sẽ trở thành người chủ của doanh nghiệp

Đối với doanh nghiệp nhà nước, có thể xem chính phủ chính là đại diện chủ sở hữu toàndân Do đó, người dân sẽ là chủ sở hữu

1.2 Người đại diện: Là người điều hành quản lý doanh nghiệp của mình theo hướng hiệu quả

nhất nhưng vẫn đảm bảo mục tiêu ban đầu của các chủ sở hữu Nhà quản lý không những điềuhành công việc ở tầm vĩ mô mà còn phải thường xuyên tiếp nhận những thông tin phản hồi từphía nhân viên Nhà quản lý phải làm sao thể hiện được năng lực quản lý và điều hành nhânviên

Nhà quản lý là người đại diện cho các cổ đông (người chủ) trong các doanh nghiệp cổphần Còn trong các doanh nghiệp nhà nước, Chính phủ là đại diện chủ sở hữu toàn dân, màchính phủ lại là một thể chế có những cá nhân, tập thể được chính phủ giao nhiệm vụ thực hiệnviệc quản lý vốn nhà nước trong các doanh nghiệp

* Trong thực tế quản lý các doanh nghiệp có thể xảy ra 2 trường hợp sau:

Người chủ là người quản lý: Người chủ sẽ là người trực tiếp điều hành mọi hoạt động

của doanh nghiệp và đưa doanh nghiệp thu được lợi nhuận tối đa vì mục tiêu lợi nhuận đã đượcđồng nhất giữa người chủ và người đại diện

Người chủ không là người quản lý: Người chủ sở hữu là các cổ đông nắm giữ các tài

sản thụ động (cổ phiếu), không nắm rõ hoạt động kinh doanh, không có đủ động lực và thờigian để theo dõi hoạt động của doanh nghiệp và khó có thể can thiệp được vào hoạt động củadoanh nghiệp Lúc này, người chủ có thể thuê người quản lý, như vậy trong doanh nghiệp cổphần Ban giám đốc có thể không phải là cổ đông của doanh nghiệp Những người chủ là những

cổ đông ủy thác giao phó trách nhiệm, quyền điều hành của doanh nghiệp cho Hội Đồng QuảnTrị được bầu ra, là những nhà quản lý cấp cao sẽ bổ nhiệm những nhà quản lý cấp dưới vànhân viên

2 SỰ PHÂN ĐỊNH QUYỀN SỠ HỮU VÀ QUYỀN QUẢN LÝ:

2.1 Sự cần thiết của việc phân định quyền sở hữu và quyền quản lý:

+ Thứ nhất, các doanh nghiệp lớn thường có thể có hàng trăm cổ đông, do vậy khôngcách nào thoả mãn việc tất cả các cổ đông cùng tham gia quản lý

+ Thứ hai, đôi khi việc điều hành trực tiếp của các chủ doanh nghiệp trở nên thiếu khả thi

và không hiệu quả Việc điều hành những doanh nghiệp có quy mô lớn và phức tạp đòi hỏinhững kỹ năng phẩm chất mà không phải nhà đầu tư nào cũng có được Thực tế đó dẫn tới sựphân định giữa quyền sỡ hữu và quyền quản lý Những người có vốn nhưng không có khả năngquản lý đầu tư vào các doanh nghiệp - trở thành ông chủ Các ông chủ này sẽ thuê nhữngchuyên gia có đủ năng lực đến điều hành doanh nghiệp của mình Những người này có chuyênmôn (và thường có kinh nghiệm về lĩnh vực mà họ đảm nhận) nên sẽ được người chủ giaoquyền quản lý và trở thành người đại diện Từ đây, phát sinh quan hệ giữa người chủ và ngườiđại diện

+ Thứ ba, việc phân định giữa quyền sở hữu và quyền quản lý cho phép chia nhỏ quyền

sở hữu theo những phần vốn góp bằng nhau và từ đó sự thay đổi chuyển nhượng quyền sở hữu

sẽ không gây phiền phức đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp Chính vì thế, việcdoanh nghiệp thuê những người quản lý chuyên nghiệp để điều hành doanh nghiệp của mìnhtheo hướng hiệu quả nhất nhưng vẫn đảm bảo mục tiêu ban đầu của các chủ sở hữu

2.2 Hậu quả của sự phân định quyền sở hữu và quyền quản lý:

Sự phân định giữa quyền sở hữu và quyền quản lý cũng làm nảy sinh những nguy cơkhiến cho hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp không ở mức tối ưu, gây thiệt hại cho các nhàđầu tư; đó là khi mục tiêu của các chủ sở hữu và người quản lý (hay người đại diện) không

giống nhau Trong mối quan hệ giữa nhà đầu tư và nhà quản lý, cả hai đều muốn tối đa hóa lợinhuận của mình, nhhà đầu tư muốn tối đa hóa lợi ích của mình thông qua việc tăng giá trịdoanh nghiệp, còn lợi ích của nhà quản lý thường gắn với mức thu nhập nhận được.

3

CHI PHÍ ĐẠI DIỆN :

3.1 Khái niệm và đo lường:

3.1.1 Khái niệm:

Chi phí đại diện (agency cost): là loại chi phí phát sinh khi một tổ chức gặp phải vấn đề

về sự thiếu đồng thuận giữa mục tiêu của người sở hữu và người quản lý và vấn đề thông tinbất cân xứng Ngoài ra, cũng có thể nói chi phí đại diện là thiệt hại khi nhà quản lý không làm

cố gắng tối đa hóa giá trị doanh nghiệp

Vậy chi phí đại diện xuất hiện khi:

(1) Các nhà quản lý không cố gắng thực hiện nhiệm vụ tối đa hoá giá trị doanh nghiệp (2) Các cổ đông sẽ gánh chịu phí tổn để kiểm soát ban quản lý và do đó ảnh hưởng đếncông việc của họ

3.1.2 Đo lường chi phí đại diện:

 Chi phí theo dõi bởi chủ sở hữu (M): Chi phí giám sát là những chi phí do người chủ trả

để đo lường, giám sát và kiểm tra hoạt động của người đại diện Có thể gồm các chi phí chohoạt động kiểm tra giám sát, chi phí ký kết hợp đồng bồi hoàn và cuối cùng là chi phí sa thảiđối với người đại diện

 Chi phí ràng buộc bởi người đại diện (B): là những chi phí để đảm bảo rằng người quản

lý không thực hiện một số hành động nhất định mà làm tổn hại đến người chủ sở hữu hoặc đểchắc chắn rằng người chủ sở hữu sẽ được bồi thường nếu người quản lý hành động như vậy

 Chi phí mất mát phụ trội (R): Bất chấp việc giám sát và sự ràng buộc, lợi ích của ngườiđại diện và cổ đông vẫn không chắc chắn hoàn toàn đồng nhất Vì vậy, vẫn có thiệt hại do vấn

đề người đại diện phát sinh từ những mâu thuẫn lợi ích Những thiệt hại đó được gọi là mấtmát phụ trội

 Vậy chi phí đại diện sẽ = (M) + (B) + (R)

Tức: Tổng chi phí theo dõi, ràng buộc, và mất mát phụ trội được gọi là chi phí đại diện

vì chúng xuất phát từ các mối quan hệ giữa người chủ và người quản lý

3.2 Nguyên nhân làm phát sinh chi phí đại diện:

Chi phí đại diện xuất phát từ nhiều nguyên nhân nhưng nhìn chung có hai nguyên nhânchính là:

3.2.1 Mâu thuẫn về lợi ích:

 Mâu thuẫn giữa các cổ đông và người quản lý:

Đây được xem là loại mâu thuẫn cơ bản nhất do sự phân định giữa quyền sở hữu vàquyền quản lý trong mô hình doanh nghiệp hiện đại

Đứng trên phương diện bản năng mà nói, con người luôn có xu hướng tối đa hóa lợi íchcủa bản thân Chủ sở hữu và người quản lý doanh nghiệp cũng không phải là ngoại lệ; tuynhiên, cách thức mà họ thực hiện để đạt được lợi ích kỳ vọng của mình lại hoàn toàn khácnhau Nếu như lợi ích của chủ sở hữu có thể đạt được thông qua việc tối đa hóa giá trị doanhnghiệp, thì lợi ích của người quản lý có mối liên hệ chặt chẽ với thu nhập nhận được Vấn đề ởđây là tối đa hóa giá trị doanh nghiệp thường mang tính tầm nhìn trung và dài hạn, trong khithu nhập mà nhà quản lý nhận được lại mang tính ngắn hạn, và trong nhiều trường hợp, haiđiều này mâu thuẫn với nhau Điều này đã dẫn đến việc nhà quản lý hành động dựa trên lợi ích

cá nhân và gây tổn hại đến lợi ích của chủ sở hữu Ví dụ như họ có thể trực tiếp quyết định hayngụy tạo ra các lý do khiến cho các ông chủ không thực hiện đầu tư vào những dự án có tỷ suấtsinh lợi cao vì tâm lý e ngại rủi ro, hoặc quyết định đầu tư vào những dự án không đem lại lợinhuận tối ưu cho doanh nghiệp nhưng lại đem lại lợi nhuận cho họ, hay thậm chí với nhữngthông tin và quyền lực có được từ việc điều hành doanh nghiệp, họ có thể giúp ví tiền của thânnhân họ nhiều thêm mà không cần quan tâm đến lợi nhuận hay những hậu quả mà doanhnghiệp sẽ phải gánh chịu

Ngoài ra cũng còn nhiều yếu tố khác từ người quản lý tác động đến công việc của họnhư các mối quan hệ làm ăn riêng, quan hệ bạn bè… ví dụ nhà quản lý có thể chọn đối tác làdoanh nghiệp của bạn học cung cấp hàng hóa cho doanh nghiệp mình thay vì một đối tác khác

có năng lực cao hơn Cũng có thể người quản lý đang nhắm đến vị trí làm việc tốt hơn ở đốithủ của doanh nghiệp hiện tại họ có thể hành động gây thiệt hại cho doanh nghiệp

Một nhân tố khác cũng gây ảnh hưởng lớn đến người quản lý của doanh nghiệp đó làcuộc sống riêng tư, anh ta không thể làm việc như mong muốn của chủ doanh nghiệp nếu phải

lo lắng nhiều về các mâu thuẫn trong gia đình…

 Mâu thuẫn giữa các chủ nợ và các cổ đông:

Bên cạnh mâu thuẫn đại diện giữa các cổ đông và người quản lý, mâu thuẫn đại diện thứhai liên quan đến doanh nghiệp cổ phần là giữa các chủ nợ và các cổ đông Lúc này, các cổđông lại đóng vai trò người đại diện đối với các chủ nợ Những chủ nợ cho doanh nghiệp vayvới mục đích là để chủ sở hữu doanh nghiệp (cổ đông) đại diện họ đầu tư và đem lại lợi ích cho

cả hai Quyết định cho vay này dựa trên cơ sở việc đáp ứng được một số yêu cầu từ phía doanhnghiệp, đại diện là các cổ đông như: mức độ hiệu quả trong hoạt động sản xuất kinh doanh củadoanh nghiệp, tỷ suất sinh lợi của dự án đầu tư, khả năng gia tăng lợi nhuận từ hoạt động sảnxuất kinh doanh của doanh nghiệp trong tương lai, khả năng trả nợ,… Ngược lại, các cổ đôngvay tiền để có thể thực hiện đầu tư vào các dự án nhằm mang lại lợi ích tối đa cho doanhnghiệp mình Khi quyết định cho vay, các chủ nợ của doanh nghiệp quan tâm đến phần thunhập của họ dưới dạng lãi suất cho vay cũng như tài sản của doanh nghiệp trong trường hợpphá sản Trong khi đó, các cổ đông lại nắm quyền kiểm soát những quyết định điều hành ảnhhưởng đến tỷ suất sinh lợi của dòng tiền và những rủi ro liên quan (thông qua người điều hànhdoanh nghiệp) Các chủ nợ cho doanh nghiệp vay tiền với lãi suất cho vay phụ thuộc vào mức

độ rủi ro của tài sản, tỷ lệ nợ trên vốn cổ phần trong cấu trúc vốn của doanh nghiệp, cũng nhưnhững kì vọng về những thay đổi trong mức độ rủi ro của 2 biến này Còn các cổ đông, thôngqua các nhà điều hành, mong muốn doanh nghiệp mình thực hiện các dự án có độ rủi ro caohơn nhằm đạt tỉ suất sinh lợi cao hơn Nếu dự án đầu tư vốn đầy rủi ro này thành công, tất cảlợi nhuận sẽ thuộc về các cổ đông của doanh nghiệp, bởi vì lợi nhuận của người cho vay là cốđịnh ở mức lãi suất tương ứng rủi ro thấp ban đầu Tuy nhiên, nếu dự án thất bại, các chủ nợbuộc phải chia sẻ những thiệt hại, bị trì hoãn việc chi trả nợ gốc và lãi suất, hoặc thậm chí mất

cả số tiền đã cho vay

 Mâu thuẫn giữa người quản lý và nhân viên:

Ở đây bao gồm cả mối quan hệ giữa quản lý cấp cao và quản lý dưới quyền, giữa cácnhà quản lý cùng cấp Bao gồm các hành động chứng tỏ quyền lực, tranh giành lợi ích giữa cácnhà quản lý, các nhóm nhà quản lý mà chúng ta có thể thấy ở bất cứ một doanh nghiệp nào, đặtbiệt là khối doanh nghiệp nhà nước thường xảy ra tình trạng chia bè phái tạo mâu thuẫn trongnội bộ doanh nghiệp và đương nhiên sự tranh giành như thế tất yếu sẽ gây thiệt hại không

mong muốn cho chủ doanh nghiệp

 Mâu thuẫn giữa các nhóm cổ đông:

Cũng tương tự như nhân tố phát sinh trong mối quan hệ giữa nhà quản lý và nhân viên.Giữa các nhóm cổ đông đôi khi cũng xảy ra mâu thuẫn trong việc chọn lựa dự án đầu tư,phương án tài trợ, phương thức chia cổ tức, bổ nhiệm người quản lý… mà việc thu xếp nhữngxung đột như thế có thể gây những tốn kém lớn

3.2.2 Thông tin bất cân xứng:

 Khái niệm:

Thông tin bất cân xứng xảy ra khi một bên giao dịch có ít thông tin hơn bên đối tác hoặc

có thông tin nhưng thông tin không chính xác Điều này khiến cho bên có ít thông tin hơn cónhững quyết định không chính xác khi thực hiện giao dịch đồng thời bên có nhiều thông tinhơn cũng sẽ có nhiều hành vi gây bất lợi cho bên kia khi thực hiện nghĩa vụ giao dịch Haihành vi phổ biến nhất do thông tin bất cân xứng gây ra là lựa chọn đối nghịch và rủi ro đạođức Lựa chọn đối nghịch là kết quả của thông tin bị che đậy, nó xảy ra trước khi thực hiệngiao dịch mà bên có nhiều thông tin có thể gây ra tổn hại cho bên có ít thông tin hơn Rủi rođạo đức hay còn gọi là tâm lý ý lại là kết quả của hành vi bị che đậy và xuất hiện sau khi ký kếthợp đồng, nó nảy sinh khi bên có ưu thế thông tin hiểu được thông tin bất đối xứng giữa cácbên giao dịch và hình thành động cơ hành động theo hướng làm lợi cho bản thân bất kể hànhđộng đó có thể làm hại cho bên kém ưu thế thông tin

 Ảnh hưởng của vấn đề thông tin bất cân xứng:

Chính sự phân định giữa quyền sở hữu và quyền quản lý đã gây nên một vấn đề bất cânxứng thông tin giữa các nhà quản lý và chủ sở hữu doanh nghiệp Các cổ đông không nắm rõcấu trúc vốn của doanh nghiệp, các chiến lược kinh doanh hay các cơ hội kinh doanh như nhàquản lý Chính vì vậy, các nhà quản lý có thể lựa chọn những dự án không vì mục đích tối đahoá lợi nhuận Họ sẽ lựa chọn những dự án có tỉ suất sinh lợi thấp và mức độ an toàn cao đểgiữ vững chức vị của mình Họ sẽ không đầu tư nguồn lực vào những dự án có khả năng sinhlợi cao trong tương lai vì làm như vậy sẽ ảnh hưởng đến lợi nhuận trong ngắn hạn làm ảnhhưởng đến uy tín cũng như thu nhập thực tế của họ Họ sẵn sàng làm điều đó mà không sợ bịtrừng phạt vì họ là những người trực tiếp điều hành doanh nghiệp nên có những thông tin mànhà đầu tư không được biết hoặc biết nhưng không hiểu đầy đủ Các cổ đông chỉ biết được kết

quả hoạt động kinh doanh dựa trên những báo cáo kế toán như: bảng cân đối kế toán, báo cáokết quả hoạt động kinh doanh…Những báo cáo này dễ dàng được thay đổi bằng các bút toán

kế toán để chuyển lỗ thành lãi, dòng tiền âm thành dòng tiền dương….nhằm đạt được mức lợinhuận kế hoạch Sự bất cân xứng thông tin không chỉ khiến cho các nhà quản trị che giấu kếtquả hoạt động kinh doanh thật sự, không vì mục đích tối đa hoá giá trị doanh nghiệp mà đôikhi vì rủi ro đạo đức mà các nhà quản trị có thể chiếm dụng tài sản của doanh nghiệp vì mụcđích làm giàu cá nhân Họ có thể dùng danh nghĩa của doanh nghiệp để vay nợ và dùng số tiềnnày vào việc tiêu xài của cá nhân… Và hậu quả là doanh nghiệp không được tối đa hoá giá trị,

các nhà đầu tư phải gánh chịu tổn thất này do ban giám đốc gây ra

Ngoài ra thông tin bất cân xứng còn thể hiện ở chổ một doanh nghiệp thì có nhiều cấpquản lý, thông tin từ cấp trên truyền đạt đến cấp dưới nhiều khi không chính xác, do đó mụctiêu của quản lý cấp thấp không còn đúng với mục tiêu của quản lý cấp cao đề ra Trường hợpkhác, nhà quản lý cố tình đi sai mục tiêu nhằm chèn ép các chủ thể có liên quan còn lại bằngcách che giấu hay sai lệch thông tin, và vì điều này bên thứ hai đã không nhận ra đã phải chịumột tổn thất nặng nề

4 CÁC TÁC ĐỘNG CỦA CHI PHÍ ĐẠI DIỆN:

Vấn đề đại diện tồn tại trong tất cả các tổ chức, ở các trường đại học, ở các doanhnghiệp, các hợp tác xã, các tổ chức cơ quan thuộc chính phủ, trong các hiệp hội, và trong cácmối quan hệ đại diện thông thường như là mối quan hệ trong nghệ thuật hay trong lĩnh vực địa

ốc Sự tồn tại của vấn đề đại diện sẽ dẫn đến việc phát sinh và gánh chịu chi phí đại diện của cảngười chủ lẫn người đại diện, hay nói chính xác hơn là của cả hai bên chủ thể của mối quan hệđại diện Ở mức độ quản lý trong doanh nghiệp cổ phần hay doanh nghiệp nhà nước, tác độngcủa loại chi phí này là rất rõ rệt và gây ảnh hưởng cả tích cực cũng như tiêu cực đến các mặthoạt động của doanh nghiệp

đông còn lại ra các quyết định điều hành nhằm mang lại lợi nhuận tối đa cho doanh nghiệp.Đại hội cổ đông và Hội đồng quản trị khi đó sẽ giám sát những hoạt động và những quyết địnhcủa người giám đốc này để đảm bảo những gì anh ta làm là vì lợi ích của các cổ đông

 Thứ hai, chi phí đại diện là loại chi phí để duy trì một mối quan hệ đại diện hiệu quả, vì

vậy chi phí này cũng được xem như là chi phí quản lý doanh nghiệp Mặt khác, sự tồn tại củachi phí đại diện trong quản trị doanh nghiệp cho thấy một thị trường lao động hoạt động hiệuquả và chuyên nghiệp, trong đó có bộ phận lao động đặc biệt là các nhà quản lý mang tínhchuyên nghiệp cao Nếu chọn được một quản lý giỏi, doanh nghiệp sẽ phát triển tốt, thu đượclợi nhuận cao, mở rộng thị trường Người quản lý giỏi như một thuyền trưởng giàu kinhnghiệm sẽ biết cách lèo lái “con tàu doanh nghiệp” trên biển cả thương trường đầy biến động.Nhờ thuê được quản lý giỏi, người chủ doanh nghiệp sẽ cất được gánh nặng lo âu do mìnhkhông có điều kiện thời gian, tâm trí, sức lực dành cho doanh nghiệp Việc thuê được giám đốcđiều hành doanh nghiệp giỏi cho phép nhà đầu tư tập trung thời gian, tâm trí và năng lực chocác vấn đề dài hạn, lớn lao mà họ ưa thích, cũng như tạo điều kiện cho họ trở nên xông xáo, đadạng hóa và vươn bàn tay kinh doanh của mình dài, rộng, mạnh mẽ hơn trên thị trường trongnước và quốc tế

 Thứ ba, nếu chi phí đại diện được quản lý tốt, một đồng chi phí đại diện bỏ ra mang lại

ít nhất một đồng lợi nhuận từ mối quan hệ đại diện cho doanh nghiệp, thì điều này có nghĩa làchi phí đại diện cũng như các loại chi phí quản lý điều hành doanh nghiệp khác sẽ giúp doanhnghiệp hoạt động có hiệu quả, sản xuất kinh doanh có lợi nhuận cao, đem lại lợi ích tối đa chocác cổ đông Điều này thoạt nghe có vẻ vô lý, vì nguồn gốc phát sinh chi phí đại diện chính là

sự mâu thuẫn lợi ích với các cổ đông của người đại diện, tuy nhiên, nếu phân tích kỹ hơn ta cóthể thấy điều này hoàn toàn hợp lý và phù hợp với mục đích ra đời của loại chi phí này

Để hạn chế vấn đề đại diện, các cổ đông chấp nhận trả chi phí Như đã phân tích ở mục

3, các chi phí mà cổ đông phải trả bao gồm chi phí giám sát hoạt động của nhà quản lý, chi phíràng buộc trách nhiệm và quyền lợi của người đại diện với mục tiêu tối đa lợi nhuận cho doanhnghiệp và kể cả các mất mát phụ trội Việc chấp nhận chi phí đại diện nếu làm gia tăng hiệuquả hoạt động của doanh nghiệp so với khi không có hợp đồng đại diện thì có nghĩa là doanhnghiệp đã hưởng lợi nhiều hơn khi chấp nhận sự tồn tại của chi phí đại diện

4.2 Các tác động tiêu cực:

Bên cạnh các mặt tích cực, chi phí đại diện cũng gây ra các tác động ngược chiều

 Tác động ngược chiều thứ nhất và rõ ràng nhất là làm gia tăng chi phí quản lý

trong doanh nghiệp Các loại chi phí giám sát, chi phí ràng buộc để đảm bảo tính hiệu quả củahợp đồng đại diện và các mất mát phụ trội phát sinh do vấn đề đại diện được xem như chi phíquản lý, và nếu những lợi ích đem lại từ hợp đồng đại diện không đủ để bù đắp những chi phínày thì xem như doanh nghiệp đã hoạt động không hiệu quả trong vấn đề đại diện Trongtrường hợp này người quản lý điều hành doanh nghiệp được thuê không những không giúpdoanh nghiệp gia tăng hiệu quả hoạt động mà còn làm ảnh hưởng đến kết quả kinh doanhchung của toàn doanh nghiệp

 Thứ hai, sự tồn tại của bộ phận kiểm tra, giám sát và đưa ra các ràng buộc đốivới hoạt động của người đại diện khiến cho bộ máy hoạt động của doanh nghiệp thêm cồngkềnh, nhiều tầng nhiều lớp hơn, hạn chế sự sáng tạo và tính quyết đoán, những yếu tố rất cầnthiết mang lại hiệu quả cho công việc của một người điều hành

 Thứ ba, là sự xuất hiện của tình trạng lạm dụng quyền lực quản lý của ban điềuhành doanh nghiệp Tính trách nhiệm của các giám đốc, tổng giám đốc điều hành là cực kỳ hạnchế và không được thực hiện kịp thời, bên cạnh đó, những người trực tiếp giữ cổ phiếu – các

cổ đông - xét về góc độ cá nhân không có vai trò quyết định vì hầu như họ không có quyềnhành gì và cũng không có khả năng kiểm soát ban điều hành doanh nghiệp Kết quả là sự phânđịnh ngày càng lớn giữa các cổ đông - người chủ doanh nghiệp và ban quản lý doanh nghiệp –người đại diện, kéo theo là tình trạng lạm dụng quyền lực trong doanh nghiệp làm xói mòn cấutrúc của doanh nghiệp Chỉ khi cổ đông có thể đoàn kết một cách thực sự để đưa ra nhữngchính sách ràng buộc hiệu quả thì ban điều hành doanh nghiệp mới bị buộc phải có tráchnhiệm Điều này hiếm khi xảy ra trừ khi có khủng hoảng trong doanh nghiệp, khi mà thiệt hại

đã xảy ra

5 NÊN GIẢI QUYẾT CHI PHÍ ĐẠI DIỆN NHƯ THẾ NÀO?

Sẽ không có phát sinh chi phí đại diện nếu như các cổ đông đồng thời cũng là nhà quản

lý Đây cũng chính là thuận lợi của loại hình của doanh nghiệp tư nhân: người chủ và ngườiquản lý không có mâu thuẫn về lợi ích