yếu tố ảnh hưởng tới nghèo của hộ gia đình ngư dân nghề khai

Trước thực tế và yêu cầu bức thiết đó mà đề tài được hình thành để nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng tới tình trạng nghèo đối với hộ gia đình ngư dân nghề khai thác hải sản ven bờ khu vực

MỞ ĐẦU

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU

Thủy sản là ngành sản xuất có tính chất đặc thù, hoạt động sản xuất thủy sản phụ thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên, tài nguyên nguồn lợi hải sản Nghề cá Việt Nam nói chung và khu vực Nam Trung Bộ nói riêng vẫn

có những đặc điểm đó là: quy mô nhỏ, đa nghề và sử dụng các ngư cụ truyền thống Nghề khai thác hải sản ven bờ này đang phải đối mặt với nhiều nguy cơ, như: tác động của biến đổi khí hậu đến nuôi trồng và đánh bắt hải sản, đói nghèo, những vấn đề về suy giảm nguồn lợi hải sản và ô nhiễm môi trường

Khu vực ven biển Nam Trung Bộ là khu vực tập trung nhiều cộng đồng ngư dân hoạt động nghề khai thác hải sản ven bờ sinh sống và là một trong những khu vực có nhiều xã nghèo ven biển đặc biệt khó khăn Vì vậy, việc tìm

ra những giải pháp thiết thực, cơ bản, lâu dài để những hộ ngư dân nói chung, ngư dân nghề khai thác hải sản ven bờ nói riêng thật sự thoát nghèo, chống tái nghèo, được tiếp cận với những cơ hội mới và được hưởng lợi từ quá trình hội nhập kinh tế quốc tế vẫn là một thách thức lớn đối với khu vực này

Trước thực tế và yêu cầu bức thiết đó mà đề tài được hình thành để

nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng tới tình trạng nghèo đối với hộ gia đình

ngư dân nghề khai thác hải sản ven bờ khu vực Nam Trung Bộ nhằm giúp cho cơ quan quản lý Nhà nước thấy được đâu là những vấn đề cần quan tâm

và tác động đến những yếu tố nào để mang lại hiệu quả và đảm bảo được mục tiêu phát triển của mỗi địa phương trong tiến trình xóa đói giảm nghèo tại khu vực này

2 MỤC TIÊU CỦA LUẬN ÁN VÀ CÁC CÂU HỎI NGHIÊN CỨU

2.1 Mục tiêu nghiên cứu

- Hệ thống hóa các phương pháp luận về phân tích đói nghèo, đồng thời xây dựng phương pháp tiếp cận mới trong phân tích nghèo đối với hộ gia đình ngư dân nghề khai thác hải sản ven bờ tại khu vực Nam Trung Bộ;

- Phân tích thực trạng nghèo trong các hộ ngư dân nghề khai thác hải sản ven bờ giai đoạn 2006 - 2010;

- Xác định rõ các yếu tố tác động đến nghèo của các hộ ngư dân (bao gồm các yếu tố định lượng và phi định lượng);

- Xây dựng các mô hình kinh tế lượng (mô hình hồi quy và mô hình phương trình phương trình cấu trúc - SEM) để kiểm định các yếu tố ảnh hưởng và mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố tới tình trạng nghèo của hộ;

- Đề xuất những giải pháp cơ bản nhằm cải thiện tình trạng nghèo cho các hộ ngư dân tại nghề khai thác hải sản ven bờ tại khu vực này

2.2 Các câu hỏi nghiên cứu

- Những yếu tố điển hình nào và mức độ ảnh hưởng của chúng ra sao tới tình trạng nghèo của hộ ngư dân nghề khai thác hải sản ven bờ?

- Các phương pháp được sử dụng hiện nay có thực sự lượng hóa được những yếu tố ảnh hưởng tới tình trạng nghèo của hộ gia đình, đặc biệt

là những yếu tố phi định lượng?

- Các đặc trưng nhân khẩu học của ngư dân nghề khai thác hải sản ven

bờ ảnh hưởng như thế nào tới tình trạng nghèo của hộ?

- Làm thế nào để đề xuất những giải pháp có cơ sở khoa học và khả thi

để giảm nghèo bền vững cho những hộ gia đình ngư dân?

3 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận án là những hộ ngư dân hoạt động nghề khai thác hải sản ven bờ thuộc các địa phương khu vực Nam Trung Bộ bao gồm: Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên và Khánh Hòa giai đoạn 2006 – 2010

3.2 Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi nghiên cứu của luận án được thực hiện trên các khía cạnh sau:

- Phạm vi lý thuyết: Có nhiều yếu tố bên trong và bên ngoài ảnh hưởng tới tình trạng nghèo của hộ ngư dân Do vậy, nghiên cứu này ngoài việc phân tích một số yếu tố điển hình về đặc điểm kinh tế xã hội của các hộ ngư

dân, mà còn tập trung vào việc đo lường và đánh giá ảnh hưởng của một số yếu tố thuộc về điều kiện tự nhiên.

- Phạm vi ngành: Đối tượng khảo sát là các hộ gia đình ngư dân hoạt động trong nghề khai thác hải sản ven bờ, bởi đây là đối tượng mà Nhà nước đang đặc biệt quan tâm trong điều kiện nguồn lợi hải sản ven bờ đang suy giảm nhanh chóng nên sự biến động về tình trạng nghèo của khu vực này có thể có những thay đổi lớn

- Phạm vi địa lý: Các hộ ngư dân nghề khai thác hải sản ven bờ tại khu vực Nam Trung Bộ là một trong những khu vực được đánh giá là nghèo so với cả nước nên luận án chỉ tập trung khảo sát các hộ ngư dân nghề khai thác hải sản ven bờ tại các xã nghèo ven biển của các địa phương của khu vực như đã được trình bày

- Phạm vi thời gian: Số liệu sơ cấp về nghèo đói của các hộ ngư dân hoạt động trong nghề khai thác hải sản ven bờ trong nghiên cứu được điều tra trong thời gian từ tháng 03/2010 đến 10/2010 Số liệu thứ cấp về nghèo đói liên quan được thu thập từ giai đoạn 2006 đến 2010

4 NHỮNG ĐIỂM MỚI CỦA LUẬN ÁN

So với những công trình nghiên cứu trước đây, luận án đã tổng hợp một khối lượng lớn tài liệu liên quan tới vấn đề nghiên cứu, đồng thời khái quát một cách có hệ thống về lý thuyết cũng như các quan điểm, phương pháp tiếp cận trong phân tích đói nghèo, đặc biệt luận án đã bổ sung về cơ sở lý luận và xây dựng mô hình nghiên cứu trong việc đo lường yếu tố phi định lượng, như: các đặc điểm điều kiện tự nhiên, môi trường, nguồn lợi hải sản, v.v… ảnh hưởng như thế nào và mức độ ảnh hưởng của chúng ra sao tới tình trạng nghèo của hộ gia đình Nhìn chung, điểm mới của luận án được thể hiện ở các khía cạnh sau đây:

Thứ nhất, nhận diện các yếu tố ảnh hưởng tới tình trạng nghèo của hộ gia đình Luận án nhận diện và xác định những yếu tố đặc trưng của hộ gia đình ngư dân nghề khai thác hải sản ven bờ ảnh hưởng tới tình trạng nghèo của hộ (bao gồm các yếu tố định lượng và phi định lượng), như: (i) Những

đặc trưng của hộ gia đình ngư dân, (ii) Đặc điểm về nguồn lợi hải sản và môi trường ven biển, v.v…

Thứ hai, luận án phân tích và đánh giá các yếu tố ảnh hưởng tới tình trạng nghèo của hộ gia đình: (i) Xây dựng phương pháp tiếp cận mới trong phân tích nghèo, đồng thời vận dụng phương pháp này để lượng hóa yếu tố ảnh hưởng tới tình trạng nghèo của hộ gia đình ngư dân nghề khai thác hải sản ven bờ tại khu vực Nam Trung Bộ; (ii) Xây dựng các mô hình kinh tế lượng (mô hình hồi quy và mô hình phương trình cấu trúc tuyến tính - SEM)

để kiểm định các yếu tố ảnh hưởng và mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố tới tình trạng nghèo của hộ gia đình ngư dân nghề khai thác hải sản ven bờ.Thứ ba, những giải pháp mà luận án đề xuất được dựa trên kết quả nghiên cứu, phù hợp với ngư dân nghề khai thác hải sản ven bờ tại khu vực Nam Trung Bộ hiện nay

5 Ý NGHĨA KHOA HỌC CỦA LUẬN ÁN

5.1 Về mặt lý luận

Thứ nhất, luận án đã hệ thống hóa cơ sở lý luận, làm rõ bản chất của nghèo đói nói chung và tình trạng nghèo của ngư dân nghề khai thác hải sản ven bờ nói riêng Đồng thời tổng hợp, so sánh, đánh giá hệ thống các lý thuyết về nghèo Thứ hai, luận án bổ sung cho cơ sơ lý luận về phương pháp tiếp cận trong việc đo lường và đánh giá nghèo thông qua xây dựng các thang đo nhằm lượng hóa các yếu tố định tính để làm nền tảng cho việc phân tích tình trạng nghèo của hộ Thứ ba, luận án đã tổng kết công tác giảm nghèo của Việt Nam thời gian qua, đồng thời tổng kết thành tựu giảm nghèo của một số tổ chức và quốc gia trên thế giới để rút ra những bài học kinh nghiệm trong việc xây dựng và thực thi các chính sách giảm nghèo đối với Việt Nam nói chung và khu vực Nam Trung Bộ nói riêng trong những giai đoạn tới

5.2 Về mặt thực tiễn

Thứ nhất, để thực hiện luận án tác giả đã tiến hành điều tra thực địa với quy mô mẫu lớn hộ gia đình ngư dân nghề khai thác hải sản ven bờ tại khu

vực Nam Trung Bộ, đồng thời thu thập và tổng hợp một khối lượng lớn các tài liệu liên quan đến phân tích nghèo đối với hộ gia đình nói chung và hộ gia đình ngư dân nói riêng Đây là những tài liệu không chỉ phục vụ cho việc nghiên cứu và thực hiện luận án mà còn cung cấp một bức tranh chi tiết về thực trạng nghèo đói tại Việt Nam và vùng Nam Trung Bộ từ trước tới nay Thứ hai, luận án đã khái quát khá toàn diện về thực trạng nghèo của cộng đồng ngư dân nghề khai thác hải sản ven bờ tại khu vực Nam Trung

Bộ, xác định và làm rõ những yếu tố gây ra tình trạng nghèo cho hộ gia đình ngư dân tại khu vực này Thứ ba, luận án đã đi sâu phân tích yếu tố ảnh hưởng tới tình trạng nghèo đồng thời đánh giá mức độ ảnh hưởng của chúng tới tình trạng nghèo của các hộ ngư dân nghề khai thác hải sản ven

bờ tại khu vực này Trên cơ sở đó, đề xuất các giải pháp cơ bản và đặc thù nhằm giảm tình trạng nghèo cho các hộ gia đình ngư dân nghề khai thác hải sản ven bờ hiện nay

Cuối cùng, luận án có thể sử dụng là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhà nghiên cứu, các nhà quản lý, cán bộ giảng dạy và học viên sau đại học trong các cơ sở giáo dục đại học khi nghiên cứu về đói nghèo nói chung và đối tượng ngư dân nói riêng

6 KẾT CẤU CỦA LUẬN ÁN

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phần phụ lục, luận

án được kết cấu thành bốn chương Nội dung chủ yếu các chương bao gồm:Chương 1: Tổng quan về tình hình nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu đề tài

Chương 2: Cơ sở lý thuyết về nghèo

Chương 3: Phân tích yếu tố ảnh hưởng tới tình trạng nghèo của hộ gia đình ngư dân nghề khai thác hải sản ven bờ khu vực Nam Trung Bộ

Chương 4: Giải pháp nhằm giảm nghèo cho các hộ gia đình ngư dân nghề khai thác hải sản ven bờ khu vực Nam Trung Bộ

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI

1.1 TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN TỚI

ĐỀ TÀI

1.1.1 Các công trình nghiên cứu ngoài nước

1.1.2 Các công trình nghiên cứu trong nước

1.1.3 Đánh giá chung về các công trình nghiên cứu điển hình liên quan tới luận án

Một số đặc điểm chính của những mô hình nghiên cứu về yếu tố ảnh hưởng tới tình trạng nghèo của hộ gia đình trong các nghiên cứu này đó là: (i) trong phân tích tình trạng nghèo của hộ gia đình chủ yếu được tiếp cận trên khía cạnh kinh tế, thông qua quá trình điều tra về thu nhập hoặc chi tiêu của hộ gia đình Các chỉ số đo lường và đánh giá tình trạng nghèo của hộ gia đình được dựa trên khung lý thuyết do Blackwood [136], Foster và đồng nghiệp [175], Wagle [256], Walle và đồng nghiệp [257], Ravallion [230] đề xuất; (ii) các yếu tố ảnh hưởng tới tình trạng nghèo của hộ được xem xét từ các đặc điểm của vùng, đặc điểm hộ gia đình, đặc điểm cá nhân của chủ hộ

và đặc điểm phân bổ nguồn lực Tùy vào bối cảnh, đối tượng và phạm vi nghiên cứu mà những đặc điểm này được xem xét và đưa vào mô hình nghiên cứu các yếu tố khác nhau; (iii) đối với hộ gia đình ngư dân, vấn đề nghèo đói của hộ gia đình còn phụ thuộc vào đặc điểm của ngư dân, điều kiện tự nhiên, môi trường và nguồn lợi hải sản

Từ kết quả khái quát về những công trình điển hình này cho thấy, phạm

vi nghiên cứu, phương pháp tiếp cận và mục tiêu nghiên cứu chưa đi sâu phân tích những tác động cụ thể của các yếu tố tới tình trạng nghèo của hộ, đặc biệt là việc lượng hóa những đặc điểm điều kiện tự nhiên, như: môi trường, nguồn lợi thủy sản, v.v… ảnh hưởng ở mức độ nào tới tình trạng nghèo của hộ gia đình ngư dân nghề khai thác hải sản ven bờ, phương pháp phân tích dữ liệu còn hạn chế

1.2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Để đạt được các mục tiêu nghiên cứu, luận án sử dụng các phương pháp như: phương pháp tổng hợp và phân tích tài liệu để tổng hợp, phân tích, so sánh, phân loại, khái quát, hệ thống các nguồn tài liệu có liên quan đến đề tài luận án; phương pháp điều tra, khảo sát thực địa để tiến hành điều tra khảo sát và đánh giá tình trạng nghèo của hộ gia đình ngư dân nghề khai thác hải sản ven bờ tại khu vực Nam Trung Bộ và phương pháp thống kê, kinh tế lượng để xử lý các dữ liệu nhằm hỗ trợ, giải quyết các mục tiêu của luận án Các nội dung cụ thể về phương pháp nghiên cứu bao gồm:

1.2.1 Quy trình nghiên cứu

Để đạt được các mục tiêu của luận án, quy trình nghiên cứu của đề tài được

tổ chức hai bước bao gồm nghiên cứu định tính và nghiên cứu định lượng

1.2.2 Nghiên cứu định tính

1.2.2.1 Nghiên cứu sơ bộ

Mục tiêu của việc nghiên cứu sơ bộ là bước đầu nhận dạng những yếu

tố nào ảnh hưởng đến tình trạng nghèo của các hộ ngư dân nghề khai thác hải sản ven bờ tại các địa phương khu vực Nam Trung Bộ Bên cạnh đó, phương pháp xây dựng thang đo về biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường

và suy giảm nguồn lợi hải sản ven bờ cũng được xem xét thảo luận như: Sự cần thiết phải đo lường các khái niệm liên quan đến sự biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường và suy giảm nguồn lợi hải sản, tổng quan về việc sử dụng thang đo để đo lường các yếu tố biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường

1.2.3 Nghiên cứu định lượng

1.2.3.1 Nghiên cứu định lượng sơ bộ

1.2.3.2 Nghiên cứu chính thức

 Chọn mẫu điều tra

- Kích thước mẫu cần thu thập

- Phương pháp chọn mẫu nghiên cứu

 Nguồn số liệu được sử dụng trong nghiên cứu

- Nguồn số liệu sơ cấp

Số liệu sơ cấp được thu thập từ quá trình điều tra phỏng vấn trực tiếp các hộ gia đình ngư dân nghề khai thác hải sản ven bờ

 Phương pháp phân tích, xử lý dữ liệu

Các phần mềm thống kê được sử dụng để mô tả, phân tích và kiểm định giả thuyết đối với các biến số cần nghiên cứu Hai công cụ chính để tóm tắt

và trình bày các kết quả nghiên cứu là việc xây dựng các bảng biểu thống

kê và sử dụng công cụ phân tích hồi quy và phân tích nhân tố và phân tích khẳng định Tất cả các thủ tục trên đều được thực hiện bằng phần mềm thống kê SPSS 16.0, Amos 16.0 và MS Excel 2003 để hỗ trợ cho việc giải quyết vấn đề nghiên cứu

CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ NGHÈO

2.1 KINH TẾ HỌC HỘ GIA ĐÌNH

2.1.1 Kinh tế hộ gia đình

2.1.1.1 Khái quát về kinh tế hộ gia đình

2.1.1.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến kinh tế hộ gia đình

2.1.2 Độ thỏa dụng và chi tiêu hộ gia đình

2.1.2.1 Lựa chọn tiêu dùng tối ưu của hộ gia đình

Trong mô hình đơn giản về hành vi hộ gia đình [221], các thành viên cần tiêu dùng hàng hóa và dịch vụ khác nhau để tối đa hóa độ thỏa dụng Hàm thỏa dụng của hộ gia đình khi tiêu dùng K hàng hóa có dạng:

1

Trong đó (q1, , qK) là một tập hợp những hàng hóa K mà hộ tiêu dùng

Để đáp ứng được nhu cầu của mình trong việc tiêu dùng hàng hóa, hộ gia đình cần có mức thu nhập nhất định để trang trải cho các hoạt động chi tiêu Tổng thu nhập của hộ gia đình là một hàm số có dạng:

Trong đó: Ψ: là thu nhập phi lao động

qk: là số lượng hàng hóa k (k = 1,…, K) mà hộ tiêu dùng

pk: là giá cả của hàng hóa k tương ứng (k = 1,…, K)

Giả sử rằng, ban đầu thu nhập phi lao động bằng không Hộ gia đình sẽ tối đa hóa độ thỏa dụng của mình Điều này có nghĩa rằng:

mức độ thỏa dụng (u) của hộ gia đình Đây sẽ là cơ sở nền tảng trong việc tiếp cận và phân tích nghèo đói của hộ gia đình trên khía cạnh kinh tế học.

2.1.1.2 Hàm chi tiêu, độ thỏa dụng và ngưỡng nghèo

Để xác định ngưỡng nghèo, cần thiết phải xem xét độ thỏa dụng của hộ trong quá trình tiêu dùng hàng hóa với ràng buộc về ngân sách để đảm bảo cho hộ gia đình đáp ứng được các nhu cầu cơ bản, như ăn, mặc, ở, v.v…Mức thỏa dụng thực tế mà hộ gia đình nhận được thông qua chi tiêu là e (p,

x, u) với tổng chi tiêu thực tế chính là y = pq, để một hộ gia đình tối đa hóa

độ thỏa dụng Nếu gọi uz là mức thỏa dụng cần thiết để hộ thoát nghèo thì ngưỡng nghèo là một hàm có dạng:

Như vậy, ngưỡng nghèo là chi phí tối thiểu tại một mức độ thỏa dụng nhất định với giá hiện hành và đặc điểm hộ gia đình Đây chính là cơ sở để nhận diện được khía cạnh nghèo từ mức độ thỏa dụng đến nghèo trong khía cạnh tiền tệ

2.2 CÁC QUAN ĐIỂM VÀ KHÁI NIỆM VỀ NGHÈO

2.2.1 Quan điểm về nghèo

2.2.2 Khái niệm nghèo

“Nghèo là tình trạng một bộ phận dân cư không được hưởng và thỏa mãn các nhu cầu cơ bản của con người mà những nhu cầu này đã được xã hội thừa nhận tuỳ theo trình độ phát triển kinh tế - xã hội và phong tục tập quán của địa phương” [25]

2.3 CÁC PHƯƠNG PHÁP TIẾP CẬN ĐO LƯỜNG NGHÈO

2.3.1 Cơ sở xác định nghèo

Trong nội dung này, luận án đề cập tới các phương pháp để xác định ngưỡng nghèo, bao gồm: phương pháp dựa vào thu nhập, phương pháp dựa vào chi tiêu hộ gia đình, phương pháp phân loại của địa phương, phương pháp xếp hạng giàu nghèo

2.3.2 Các chỉ số đo lường và đánh giá nghèo

Trong nội dung này, luận án đề cập tới các chỉ số đo lường và đánh giá nghèo, bao gồm: chỉ số đếm đầu người (Headcount index), khoảng cách nghèo đói (Poverty gap), mức độ nghiêm trọng của nghèo đói (Bình phương khoảng cách nghèo đói)

2.4 YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI TÌNH TRẠNG NGHÈO CỦA HỘ GIA ĐÌNH

2.4.1 Đặc điểm từ cấp độ quốc gia

2.4.2 Đặc điểm của cấp độ vùng

2.4.3 Những đặc tính từ cấp độ cộng đồng

2.4.4 Những đặc điểm của hộ gia đình

2.4.5 Đặc điểm cá nhân của chủ hộ

2.5 KINH NGHIỆM GIẢM NGHÈO CỦA VIỆT NAM VÀ MỘT SỐ

TỔ CHỨC, QUỐC GIA TRÊN THẾ GIỚI

2.5.1 Kinh nghiệm giảm nghèo của Việt Nam

2.5.2 Kinh nghiệm của một số tổ chức quốc tế

2.5.3 Kinh nghiệm của một số quốc gia trên thế giới

2.5.4 Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam

2.6 MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ XUẤT VÀ CÁC GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU

Xuất phát từ cơ sở lý thuyết về nghèo và tổng quan các công trình nghiên cứu về đói nghèo nói chung và trong ngành thủy sản nói riêng cũng cho thấy những yếu tố chính có thể gây ra tình trạng nghèo cho hộ gia đình ngư dân nghề khai thác hải sản ven bờ tại khu vực Nam Trung Bộ bao gồm những đặc điểm của hộ gia đình, đặc điểm về phân bổ nguồn lực và đặc điểm về điều kiện tự nhiên Mô hình những yếu tố ảnh hưởng tới tình trạng nghèo của hộ gia đình được đề xuất thông qua Hình 2.1

2.6.1 Mô hình kinh tế lượng đối với nhóm yếu tố thuộc về đặc điểm hộ gia đình và phân bổ nguồn lực

2.6.1.1.Mô hình hồi quy về các yếu tố thuộc về đặc điểm hộ gia đình và phân bổ nguồn lực

Để xem xét những yếu tố thuộc về đặc điểm của hộ gia đình và phân bổ nguồn lực ảnh hưởng tới sự thay đổi trong chi tiêu của hộ gia đình, nhiều tổ chức và nhà nghiên cứu đã đề xuất sử dụng mô hình các yếu tố ảnh hưởng tới chi tiêu của hộ [184], [228], [230] Mô hình kinh tế lượng phân tích những yếu tố tác động đến chi tiêu của hộ có dạng hàm logarit Biến phụ thuộc là logarit của chi tiêu bình quân đầu người, với mô hình lý thuyết tổng quát như sau:

Ln(C) = β0 + βiXi + ε (2.5)

Trong đó: C là chi tiêu bình quân đầu người hàng năm

β0, βi là hệ số hồi quy của mô hình

Xi là các biến độc lập (các yếu tố có ảnh hưởng đến chi tiêu bình quân)

2.6.1.2 Mô hình hồi quy logistic về đánh giá tác động biên của từng yếu

tố tới xác suất rơi vào tình trạng nghèo của hộ gia đình

Để định lượng ảnh hưởng của một số yếu tố thuộc về đặc điểm hộ gia đình và phân bổ nguồn đối với vấn đề hộ gia đình ngư dân được đánh giá nghèo hay không, tác giả thiết lập một mô hình hồi quy Binary logistic mà biến phụ thuộc có giá trị bằng 1 (nếu hộ gia đình nghèo) và bằng 0 (cho tất

cả các hộ gia đình khác) để đánh giá tác động biên của từng yếu tố tới xác suất rơi vào ngưỡng nghèo của hộ

2.6.2 Mô hình về ảnh hưởng của nhóm yếu tố thuộc về điều kiện tự nhiên

Đối những yếu tố thuộc về điều kiện tự nhiên, do không thể đánh giá và thu thập được các dữ liệu trực tiếp nên nghiên cứu sử dụng phương pháp đo lường gián tiếp để đánh giá mức độ ảnh hưởng của những yếu tố này tới tình trạng nghèo của hộ, như: ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, sự suy thoái

và ô nhiễm môi trường ven biển, sự suy giảm nguồn lợi hải sản ven bờ và những rủi ro do thiên tai Các thang đo lường cho các biến số nghiên cứu này được thảo luận và trình bày cụ thể trong nội dung phương pháp nghiên

cứu của luận án