DẪN LIỆU về các PHÂN vị địa TẦNG PALEOZOI TRUNG ở KHU vực lô gâm

V iệ c phân chia Paleozoi thành các phụ giớ i có nhữ ng ý kiế n khác nhau; trong bài báo này các tác giả sử dụ ng quan niệ m phân chia Paleozoi thành ba phụ giớ i, theo đó Paleozoi trung

Tạ p c h í

ISSN 0866 - 7381

7 - 8 / 2 0 0 1

CỤ C ĐỊ A CHẤ T VÀ KHOÁNG SẢ N VIỆ T NAM

HÀ NỘ I

T O À SO Ạ N V À T R Ị s ự

6, Phạ m Ngũ Lão, Hà N ộ i

6, Nguyên Hồ ng, Đố ng Đa, Hà N ộ i Điệ n thoạ i: (048) 261 779 352 319, 355 468

Fax 84 4 8 254 734

BAN BIÊN TẬ P

Tổ ng biên tậ p: NGUYỄ N THÀNH VẠ N Phó tổ ng biên tậ p: TRỊ NH DÁNH , TRỊ NH XUÂN BEN Thu ký: BÙI ĐỨ C THẮ NG

M Ụ C L Ụ C

Trang

1 T ố n g D uy T h a n h , T r ầ n V ă n T r ị , T ạ H o à P h ư ơ n g , N g u y ễ n H ữ u H ù n g

Dẫ n liệ u về các phân vị đị a tầ ng Paleozoi trung ở khu vự c Lô - G â m 1

2 T r ầ n T r ọ n g H o à Phân chia và đố i sánh các tổ hợ p bazantoid Perm i - Trias

đớ i Sông Đ à 12

3 D ư ơ ng T h ị T h a n h T h u ỷ Đ ạ c điể m đị a chấ t thuỷ văn tầ ng chứ a nư ớ c karst

vùng thị xã L ạ ng Sơ n, phư ơ ng hư ớ ng khai thác hợ p lý và bả o v ệ 20

4 N g u y ễ n T h à n h C ô n g , N g u y ễ n V ă n H o à n g Tổ ng quan nghiên cứ u nhiễ m

m ặ n đấ t và nư ớ c vùng ven biể n và m ộ t số kế t quả nghiên cứ u bư ớ c đầ u củ a giả i

pháp bổ cậ p nhân tạ o nư ớ c ngầ m và chố ng xâm nhậ p m ặ n bằ ng đê ngầ m 28

5 L ê X u â n T à i M ộ t số đặ c điể m đị a hóa trầ m tích đáy củ a hộ đầ m phá T am

G iang - Cầ u Hai, Thừ a T hiên - H u ế 43

TIN Đ Ị A C H Ấ T

6 H ộ i nghị sơ k ế t 6 th án g đầ u năm và bàn phư ơ ng hư ớ ng công tác 6 th án g

cuố i năm 2001 c ủ a Cụ c Đ ị a ch ấ t và K h oáng sả n V iệ t N a m 5 0

7 H ộ i thả o về H oằ n th iệ n L uậ t K ho áng s ả n 51

8 Sách đị a chấ t V iệ t N am ở N ew Z e a la n d 51

Tạ p ch í Đ Ị A CH A T

Loạ t A, Số 265, 7-8/2001

(Năm thứ bố n mư ơ i mố t)

Đị a chi phát hành: Việ n Thông tin Lim trữ Báo tàng đị a chấ t, s ố 6 đư ờ ng Nguyên Hồ ng, Đố ng

Đa, H à N ộ i; Bả o tàng đị a chấ t 6 Phạ m Ngũ Lão, H à N ộ i; Liên đoàn Bán đồ đị a chấ t miên Nam,

200 Lý Chính Thắ ng, Quậ n 3, Thành p h ố H ố C hí Minh.

DẪ N LIỆ U VỀ CÁC PHÂN VỊ ĐỊ A TANG PALEOZOI TRƯ NG Ở KHƯ vụ c LÔ - GÂM

TỐ NG D U Y THANH', TRAN v ă n t r ị 2, t ạ HỌ À p h ư ơ n g 1, n g u y ễ n HŨU h ù n g 3

1 Trư ờ ng đạ i họ c Khoa họ c tự nhiên, Nguyễ n Trãi, Thanh Xiíân, Hà Nộ i.

2 Cụ c Đ ị a chấ t và khoáng sả n Việ t Nam, 6 Phạ m Ngũ Lão , H á Nộ i.

J Việ n nghiên cíai Đ ị a chấ t và khoáng sả n Việ t Nam, Thanh Xiiân, Hà Nộ i.

Tóm tắ t: Trầ m tích Paieozoi trung trong klui vự c Lô - Gâm đ ã đư ợ c Nguyễ n Kinh Quố c [41

mô rá cìư ớ i tên gọ i các hệ rẩ ng Phia Khao (S: - Dị pk) và Pia Phư ơ ng (DI pp), sau đó hai hệ ràng này đư ợ c sáp nhậ p thành n iộ Ị hệ tầ ng mang tên Pia Phư ơ ng (S-, - D ị pp) [15] Phân tích lìóá thạ ch đ ã thu thậ p trư ớ c đây cùng vớ i nhữ ig hoá thạ ch chúng tôi mớ i thu llìậ p, đồ ng thờ i xem xét thành phầ n đá ở các mậ t cắ t củ a hai hệ tầ ng nàv các tác giả chứ iìg minh hệ tầ ng Pia Phư ơ ng và hệ tầ ng Phia Khao không th ể nhậ p lạ i thành mộ t hệ tầ ng mà chủ ng là liai th ể đị a

tầ ng độ c lậ p Hệ tầ ng Pia Phư ơ ng đư ợ c xác đị nh có tuổ i Đevon sở n tư ơ ng tự hệ tầ ng Mia Lé

Hệ tầ ng Phía Kliao đư ợ c so sánh vớ i trầ m tích thuộ c “các bậ c Eifel - G ivet" [1 / và chính là hệ

tầ ng Bả n Páp theo quan niệ m p h ổ biế n hiệ n nay.

xem xét các sư u tậ p cổ sinh do các đoàn đo

vẽ đị a chấ t thu thậ p trong đị a tầ ng Paleozoi trung củ a khu vự c, nhiề u vấ n đề còn đòi

hỏ i nhữ ng nghiên cứ u chi tiế t tiế p sau này

Khu vự c Lô - G âm trong bài báo này đư ợ c giớ i hạ n từ phía đông củ a đứ t

gãy Sông Chả y và gầ n ứ ng vớ i

phứ c nế p lồ i dạ ng vòm Sông Lô theo quan

niệ m củ a T rầ n V ăn Trị [14], trừ vùng Đ ồ ng

V ăn - H à G iang; như vậ y diệ n tích khu vự c

Lô - G âm nói trong bài báo này ứ ng vớ i

đớ i Sông L ô theo cách phân chia các đớ i

tư ớ ng - cấ u trúc củ a D ovjikov và nnk [1]

và gầ n trùng vớ i M iề n Bắ c Bắ c Bộ theo mô

tả đị a tầ ng trong V ũ K húc và Bùi Phú M ỹ

[15], trừ vùng cấ u trúc H ạ Lang; và cũng

gầ n úng vớ i phầ n tây bắ c củ a Đ ông Bắ c Bộ

trong “ Sơ đồ phân vùng đị a chấ t - đị a lý”

củ a Vũ K húc và nnk [16] V iệ c phân chia

Paleozoi thành các phụ giớ i có nhữ ng ý

kiế n khác nhau; trong bài báo này các tác

giả sử dụ ng quan niệ m phân chia Paleozoi

thành ba phụ giớ i, theo đó Paleozoi trung

2ồ m các trầ m tích Silur và Đ evon Theo

nhữ ng tài liệ u đáng tin cậ y hiệ n nay, trầ m

tích Paleozoi trung trong vùng nghiên cứ u

thự c chấ t chỉ bao gồ m các trầ m tích

Đevon; nhũng dẫ n liệ u về trầ m tích Silur

trong vùng sẽ đư ợ c trao đổ i trong nộ i dung

bài báo Bài báo trình bày nhữ ng kế t quả

khả o sát thự c đị a gầ n đây củ a các tác giả

trong vùng nghiên cứ u, kế t hợ p vớ i việ c

I ĐIỂ M LẠ I TÀI LIỆ U ĐÃ CÓ

K hu vự c L ô - G âm có cấ u trúc đị a chấ t

k há phứ c tạ p, tạ i đó các m ậ t cắ t Paleozoi trung không dễ dàng th eo dõi nh ư ở các

nơ i khác như Đ ồ ng V ăn - N ho Q uế , H ạ

L ang, hạ lư u Sông Đ à V.V K hông nhữ ng thế , do đá bị biế n chấ t, p hầ n lớ n ho á thạ ch

bị tái kế t tinh gây trở ngạ i ch o việ c đị nh tuổ i các tậ p hợ p hoá th ạ ch riêng lẻ , Phầ n

lớ n trầ m tích Paleozoi tru ng tron g khu vự c

vớ i thành phầ n chủ yế u là đ á phiế n sét sericit, đá hoa và đá vôi kế t tinh đư ợ c

V asilevskaia E Đ [trong 1] m ô tả trong các hệ tầ ng C hiêm H oá và hệ tầ ng N à

H ang và cho tuổ i P roterozoi, m ộ t số khác như ở vùng C hợ Đ iề n ch ún g đư ợ c m ô tả

trong “G ác bậ c E ifel - G i v e t T ron g quá

trình lậ p bả n đồ đị a c h ấ t tỷ lệ 1: 200 000

tờ T uyên Q uang và tờ Bắ c K ạ n, nh ờ phát

hiệ n hoá thạ ch trong các đá từ ng đư ợ c

V asilevskaia E Đ m ô tả trong các hệ

tầ ng C hiêm H oá và N à H ang nên trầ m tích Proterozoi trong vùng này không còn

cơ sở để tồ n tạ i N guy ễ n K in h Q uố c [4] đã

m ô tả hệ tầ ng Phia K hao (S2 - D, p k ) và hệ

tầ ng Pia Phư ơ ng (D, pp ) Trư ớ c đó Phạ m

Đ ình L o n g 1 và đồ n g n gh iệ p trong quá

trình lậ p bả n đồ đị a chấ t tờ T uyên Q uang

đã m ô tả hệ tầ ng K he L au tuổ i Đ evon giữ a

(D 2e-gv kỉ ) ở vùng T hắ ng Q uậ n (Y ên Sơ n,

T uyên Q uang) Dư ớ i đây xin giớ i thiệ u

nhữ ng nét chủ yế u củ a các hệ tầ ng nói

trên theo các tác giả củ a chúng

Hệ tầ ng Phia Khao (S2 - D, pk)

Hệ tầ ng này lộ khá rõ ở nế p lồ i Phia

K hao (C hợ Đ iề n), L àng Bài (Thổ Bình),

gồ m 3 phân hệ tầ ng [4]: 1) P hân hệ tầ ng

dư ớ i - gặ p trong n hân nế p lồ i Phia K hao,

th ế nằ m lấ t thoả i; gồ m đ á vôi xen nhữ ng

lớ p đá phiế n sét vôi, phylit vôi, đá phiế n

sét sericit; dày 300m ; 2) Phân lĩệ tầ ng

giữ a - phân bố thành dả i , -ẹ p sát nế p lồ i

Phia K hao, gồ m đá vôi và đá vôi đolom it;

dày ~ 200m H oá thạ ch: C rassia lveo lites

sp indet., A m p h ip o ra sp.; 3) Phân hệ tầ ng

trên - phân b ố chủ yế u ở nế p lồ i Làng Bài

và nế p lồ i Phia K hao; bao gồ m chủ yế u là

đá vôi kế t tinh, đá hoa có xen nhữ ng lớ p

đá phiế n sét - sericit (theo m ô tả củ a

N guyễ n K inh Q uố c có thể thấ y thành

phầ n đá phiế n ch iế m tỷ lệ rấ t nhỏ trong

khố i lư ợ ng củ a phân hệ tầ n g này)

H oá thạ ch đư ợ c thu th ậ p ở đông bắ c

Làng Bài và Phia K h ao gồ m C la d o po ra

sp indet., C ra ssia ỉ v e o ỉ iìe s sp indet.,

A m p h ip o ra sp., F av ositid a gen et sp

indet., P acliỵ pora sp indet., và ở vùng m ỏ

Chợ Đ iề n - S ĩro m a to p o ra sp., A m p h ip o ra

sp., A lveolitidae (?)

N goài ra, có thể kể nhữ ng h oá thạ ch

mà V asilevskaia E Đ trích dẫ n trong khi

m ô tả các trầ m tích E ifel - G ivet ở trung

lư u Sông G âm [1 : 32-33] cũng thuộ c hệ

tầ ng Phia K hao Đ ó là nhữ ng d ạ n g san hô

thu thậ p trong đá vôi phân lớ p ở trung lư u

sông G âm , tạ i ghề nh ở k húc uố n củ a sông

(điể m lộ 2943 - 294 4 ở phía tây Pia Phồ n,

và xa hơ n về phía tây - đ iể m lộ 325 09 )

gồ m F a v o site s sp ind et., P a c h y fa v o site s sp., P acliyf cf m a rk o v sk y i Sok và

A m p h ip o ra sp.

Hệ tầ ng Pia Phư ơ ng (D-, pp)

Hệ tầ ng Pia Phư ơ ng phân bố khá rộ ng trong vùng, trong đó m ặ t cắ t đặ c trư nơ chạ y dọ c theo Y ou M a - Lạ ng G iang, gầ n

đỉ nh Pia Phư ơ ng và gồ m 3 phân hệ tầ ng:

ỉ ) P hân hệ tầ ng dư ớ i - phân bố dọ c nế p

lồ i Phia K hao, L àng Bài (Pia Phư ơ ng) và ớ cánh các nế p lõm C hợ R ã, N à Loà M ặ t

cắ t chủ yế u gồ m đá phiế n sét - sericit xen cát kế t, đá phiế n sét vôi, vôi silic; bề dày khoả ng dư ớ i 400m N aoài ra còn có tu f rvolit, albitop hy r (B Thi, B T ao, Lũng

L uông - B K an) Trong phân hệ tầ ng này

đã phát hiệ n đư ợ c nhữ ng lớ p m ỏ ng, vỉ a

m angan; 2) Phân hệ tầ ng giữ a - phân bố ở

B Cậ u - B Thi, B M àn, T hư ợ ng Lâm ,

Bắ c C hợ R ã v v vớ i bề dày theo đánh giá củ a N guy ễ n K inh Q uố c k h oả n g 850m , thậ m ch í 1000m như ở T hổ Bình T hành phầ n chủ yế u gồ m đá vôi silic, đá phiế n

sét vôi và đá phiế n sét sericit; 3) P hán hệ

tầ ng trên - phân bố chủ yế u ở nế p lồ i Phia

K hao, T hổ Bình, nhân nế p lõm Bắ c Chợ

R ã, N à Loà, Đ ạ i Thị V V M ặ t cắ t chủ

yế u gồ m đá phiế n sét - silic, cát kế t, bộ t

kế t, lớ p m ỏ ng đá vôi sét, phun trào axit;

bề dày khoả ng 300m (m ặ t cắ t B M àn - B

Cậ u) H oá thạ ch thu thậ p trong phân hệ

tầ ng gồ m F a vosites concentriciis, Fav cf

adm irabiỉ is, Fav a ff.fe s tiv u s , O cuỉ iop ora

sp., C rassia ìveo lites sp N g oài ra T rầ n

V ăn T ộ đã sư u tậ p đư ợ c hoá th ạ ch san hô

ở bờ phả i sông G âm , kh oả ng 8 k m về phía tây nam N à H ang do L M U litin a xác

đị nh gồ m K o nodophyllidae gen et sp

indet., T h a m n o p o ra sp„ T ry p la sm u sp.,

A lveo lites sp

' Phạ m Dinh Long (Chủ biên), J968 "Bả ìì dồ đị a chấ t tờ Tuyên Q u an g’’ tv lệ 1:200 000 (Lirti trữ Đị a chấ t) Hệ tầ ng Khe Lau chư a đư ợ c công b ố chính thứ c trẽ n các ấ n phẩ m, như ng đư ợ c sự đổ ng ý củ a Phạ m Dìnli Long, trong bài báo lìày c lìúng tôi sử dụ ng mô tả củ a ông trong báo cáo k ể trên.

Hệ tầ ng Khe Lau

Hệ tầ ng Khe Lau đư ợ c Phạ m Đ ình Long

và đồ ng nghiệ p xác lậ p trong quá trình đo vẽ

đị a chấ t 1: 200 000 tờ Tuyên Quang và cho

tuổ i Đevon giữ a (D2 e-gv kí), chủ yế u gồ m

các loạ i đá vôi phân lớ p m ỏ ng, m àu xám

xẫ m, từ ng đư ợ c Vasilevskaia E Đ [1] coi là

có tư ổ i Proterozoi (hệ tầ ng Chiêm Hoá và hệ

tầ ng Nà Hang) Phân bố chủ yế u ở gầ n dọ c

bờ sông Lô - vùng Thắ ng Q uậ n (Yên Sơ n,

Tuyên Quang)

Hệ tầ ng Khe Lau đư ợ c Phạ m Đình Long và

đồ ng nghiệ p m ô tả gồ m: 1) đá vôi sét phân lớ p

mỏ ng, màu xám, đôi khi xen nhữ ng lóp mỏ ng

đá phiế n silic - vôi hoặ c cát kế t thạ ch anh, dày

30m; 2) đá vôi màu xám tro tái kế t tinh hạ t

nhỏ , phân lóp mỏ ng, chuyể n lên phía trên phân

lớ p dày hơ n, bề dày khoả ng hơ n 300m Tổ ng

bề dày củ a hệ tầ ng Khe Lau khoả ng trên

300m Hoá thạ ch gồ m Aulacophyllum cf

vesiculatum, Trypỉ asma sp., Coenites sp.,

Thanmoponi sp., Gerronostroma aff

coiìcentricum.

II TÀI LIỆ U MỚ I VỀ HOÁ THẠ CH

M ùa hè năm 2000 các tác giả bài báo

này đã tiế n hành khả o sát và thu thậ p thêm

m ộ t số hoá thạ ch trong các m ặ t cắ t thuộ c

các hệ tầ ng Phia K hao và Pia Phư ơ ng,

đồ ng thờ i quan sát lạ i nhữ ng phân vị đị a

tầ ng và hoá thạ ch do H oàng Thái Sơ n

(Liên đoàn Đ ị a chấ t Tây Bắ c) và đồ ng

nghiệ p thu thậ p trong thờ i gian gầ n đây

Hoá thạ ch ở Nà Hang trong hệ tầ ng Pia

Phư ơ ng

Tạ i Mỏ Ca (Tạ i độ theo GPS 2221’08”B;

10523’12” Đ), bờ phả i sông Lô, khoả ng 8 km về

phía tây nam Nà Hang' (cũng chính là điể m hoá

thạ ch mà Trầ n Văn TiỊ suli tậ p và Nguyễ n Kinh

Quố c đã dẫ n, 1977) chúng tôi đã thu thậ p đuọ c

Sc/uameqfcn’osites aff baoỉ aceims, Cladopora

rectiỉ inccữ a, Тксипщюга cf eỉ eganlula, Alveolừ ella

aff prơ ecỉ am, Coeiútes ßibendns,

Stonophvllum (?) sp., Clatlurxỉ iơ yella (?) sp.

Phầ n lớ n nhữ ng hoá thạ ch nêu trên đề u

là nhữ ng dạ ng từ ng quen biế t trong các trầ m tích Đevon hạ ở nhữ ng nơ i khác Thuộ c số

này có thể kể ra Squam eofavosites aff

baolacensis khá phổ biế n trong các trầ m

tích Đevon hạ (Praga) thuộ c hệ tầ ng M ia Lé

ở Đ ông Bắ c Bộ (Hà G iang, Cao Bằ ng, Bắ c

Kạ n, Thái Nguyên); T ham nopora elegantula, Cladopora rectiỉ ineata - Đevon

hạ ở nhiề u nơ i trên thế giớ i và hệ tầ ng M ia

Lé ở Tràng X á (Thái N guyên), Đ ồ ng Văn (Hà G iang), thư ợ ng lư u Sông Đ à (Lai Châu) Sự có m ặ t m ộ t số dạ ng thuộ c các

giố ng Clathrodỉ ctyella, Stortophyllum cũng

không m âu thuẫ n vớ i việ c đị nh tuổ i Đevon

sớ m vì đạ i biể u củ a các giố ng này tuy phổ

biế n nhiề u tron ị trầ m tích Silur, như ng cũng

gặ p trong Đevon hạ ở nhiề u nơ i trên th ế giớ i

N goài ra, tạ i gầ n cử a lò khai thác chì -

kẽ m củ a m ỏ Phúc N inh (Tuyên Quang), Trầ n V ăn Trị đã phát hiệ n hoá thạ ch san hô

Em m onsia cf yenlacensis Đ ây là dạ ng san

hô khá quen biế t trong các trầ m tích Đ evon

hạ ở mứ c đị a tầ ng củ a hệ tầ ng M ia Lé như ở các m ặ t cắ t Đ ồ ng V ăn - N ho Q u ế (Hà Giang), Y ên Lạ c (Bắ c Kạ n), Tràng X á (Thái

N guyên); Suố i N ho và X óm M áy (hạ lư u Sông Đà)

G ầ n đây trong quá trình lậ p bả n đồ đị a chấ t 1: 50 000 nhóm tờ Đ oan Hùng - Yên Bình, Hoàng Thái Sơ n và đồ ng nghiệ p đã

sư u tậ p m ộ t lư ợ ng lớ n hoá thạ ch trong các loạ i đá vôi kế t tinh để đị nh tuổ i cho các hệ

tầ ng do ông và đồ ng nghiệ p xác lậ p Trong

hệ tầ ng Đắ c N inh đư ợ c ông đị nh tuổ i Silur

m uộ n (S2 đn) Hoàng Thái Sơ n2 đ ã dẫ n ra

các dạ ng hoá thạ ch Paraỉ ỉ elostrom u typicum, P cf kam gatom icum , p cf barreti; và A lveolitidae, Favositidae trong

hệ tầ ng Tứ Q uậ n đư ợ c ông đị nh tuổ i

Orđovic m uộ n - Silur (О , - s? tq).

1Toạ độ củ a thị trấ n N à Hang theo GPS: 22" 18 '25 ”B; I05"2Ỉ ’08 ”Đ

2 Hoỏ iìíị Thái Sơ n (Chủ biên), 1997 Đ ị a chấ t và kli oáng sả n lìhóin tờ Đoan Hùng - Yên Bình, tỷ lệ

1 : 50 000 Lim trữ Đ ị a chấ t, H à Nộ i.

Hoá thạ ch ở vùng Khe Lau - Tứ Quậ n

Chúng tôi đã đư ợ c xem xét sư u tậ p hoá

thạ ch do H oàng Thái Sơ n và đồ ng nghiệ p

thu thậ p trong nhữ ng năm gầ n đây Trong

sư u tậ p, bên cạ nh m ộ t số di tích san hô, hoá

thạ ch Strom atoporoidea rấ t phong phú

nhung tấ t cả đề u bị tái kế t tinh, khó có thể

xác đị nh chính xác chúng đế n cấ p loài Tuy

vậ y, trong m ộ t số trư ờ ng hợ p nhờ quan sát

lát m ỏ ng hoá thạ ch qua các cách chiế u sáng

khác nhau nên m ộ t số dạ ng san hô đã đư ợ c

phát hiệ n và có thể so sánh chúng vớ i nhữ ng

hoá thạ ch quen biế t củ a Đevon hạ Đ ó là

Fav cf regularissim us (TQ 52),

Squam eofavosites ex gr cechicns (TQ 99),

C aìiapora cf ketneri (TQ 70); m ộ t số khác

chỉ có thể xác đị nh đế n giố ng, như ng đã

từ ng có nhiề u đạ i biể u trong các trầ m tích

Đevon ở V iệ t N am như P achyfavosites (?)

sp indet (TQ.108), Crassiaìveolites sp

indet (YB.32, YB.33, TQ 94, TQ.97,

TQ.98, TQ 100, T Q 120, TQ 124, TQ.125);

Alveolitelỉ a sp indet (TQ.126), Caliapora

sp indet (TQ.38, TQ 126) Thả ng hoặ c

cũng có trư ờ ng hợ p hoá thạ ch gầ n gũi vớ i

dạ ng từ ng có mặ t cả trong các trầ m tích

Silur thư ợ ng và Đ evon hạ ở nhữ ng nơ i khác

trên thế giớ i như C lathrodictyeìla (?) sp

indet (TQ.56); dạ ng tư ơ ng tự cũng gậ p

trong sư u tậ p ở điể m hoá thạ ch M ỏ Cá

Hoá thạ ch trong hệ tầ ng Phia Khao ỏ Chợ

Điề n và Nà Hang.

M ặ c cho nhữ ng c ố gắ ng củ a các nhà

đị a chấ t và cổ sinh, tron g n hữ ng đợ t khả o

sát m ớ i đây ho á th ạ c h thu th ậ p đư ợ c đề u ở

trạ ng thái bả o tồ n xấ u T ạ i Phia K hao

(Chợ Đ iề n) từ rấ t nh iề u di tích hoá th ạ ch

trong đá vôi vớ i h à n g lo ạ t lát m ỏ ng cũng

chỉ gặ p dạ ng A m p h ip o ra bị tái kế t tinh

N hữ ng hoá th ạ ch tư ơ ng tự cũng từ ng đư ợ c

V asilevskaia E Đ trích dẫ n trong m ô tả

“Các bậ c E ifel - G iv e t” ở C hợ Đ iề n M ộ t

hy vọ ng lớ n x uấ t h iệ n k h i m ộ t lư ợ ng lớ n

m ẫ u hoá thạ ch S trom atoporoidea Đ evon

đư ợ c thu th ậ p từ đá vôi ở Bả n Tun (Nà

H ang) Đ áng tiế c, toàn bộ lát m ỏ ng đư ợ c

m ài từ khố i lư ợ ng lớ n h o á thạ ch đó đề u có

m ứ c độ bả o tồ n xấ u khó có thể xác đị nh loài, cả ba nhà cổ sinh (Tố ng D uy Thanh,

N guyễ n H ữ u H ùng và T ạ H oà Phư ơ ng) chỉ có thể xác đị nh đư ợ c nhữ ng dạ n g hoá

thạ ch này thuộ c giố ng A m p h ip o ra - dạ ng

qu en biế t thư ờ ng gặ p phổ biế n tro ng trầ m tích G ivet ở V iệ t N am H ơ n nữ a, đó đề u là

dạ ng A m p h ip o ra k ích thư ớ c lớ n, nên

N guyễ n Hữ u H ùng đã so sánh chú n g vớ i các dạ ng A m p h ip o ra F rasn i (Đ evon thư ợ ng) đã gặ p nhiề u ở V iệ t N am

III PHÂN TÍCH TUỔ I CỦ A CÁC SƯ U TẬ P

HOÁ THẠ CH

1 Các sư u tậ p hoá thạ ch tuổ i Đevon số m

- Hoá thạ ch thuộ c hệ tầ ng Pia Phư ơ ìig

Các sư u tậ p hoá thạ ch do N g u y ễ n K inh

Q uố c, T rầ n V ăn T rị thu th ậ p trư ớ c đâv [xem 4] và sư u tậ p m ớ i củ a ch ún g tôi đề u cho phép khẳ ng đ ị n h tuổ i Đ evon sớ m cho

hệ tầ ng Pia Phư ơ ng chứ a các ho á thạ ch này

N hữ ng h o á th ạ c h đư ợ c N g u y ễ n K in h

Q uố c thu th ậ p gồ m F a v o siỉ e s

c o n c en tric u s, Fav cf a d m ỉ ra b ilis, Fav

aff fe s tiv u s , O c u lio p o ra sp.,

C ra ssia ỉ v e o lite s sp [4] T ậ p hợ p hoá

th ạ c h này có th ể co i là đ iể n h ìn h cho

Đ evon hạ và vớ i n hữ ng d ạ n g q u e n biế t nêu trên ta có thể so sánh ch ú n g vớ i m ứ c

củ a các hệ tầ n g Bắ c Bun và M ia L é ở

Đ ông Bắ c Bộ G iố n g C ra ssia ìv e o lite s

phổ b iế n trong to àn Đ evon, như ng ch ún g

x u ấ t h iệ n từ nhữ ng lớ p Silur m uộ n; sự có

m ặ t củ a các đạ i b iể u C ra ssia lv e o lite s

trong tậ p hợ p các d ạ ng k h á đặ c trư ng đã nêu trên k h ô n g gây trở n g ạ i gì ch o việ c

đ ị n h tu ổ i Đ evon sớ m ch o to àn bộ tậ p hợ p

ho á th ạ ch này

T rầ n V ăn Trị đã sư u tậ p nhữ ng hoá thạ ch san hô ở k hoả ng 8 km về phía tây nam N à H ang đư ợ c L M U litin a x ác đị nh

gồ m K onodoph yllid ae gen et sp indet.,

T h a m n o p o ra sp., T ry p la sm a sp.,

A lveo lites sp D o m ứ c độ xác đị n h hoá

thạ ch không cho phép đị nh tuổ i chi tiế t,

4

như ng nhữ ng hoá thạ ch này cũng không

m âu thuẫ n vớ i việ c đị nh tuổ i Đ evon sớ m

cho trầ m tích chứ a chúng Đ ạ i biể u củ a

các giố ng T h a m n o p o ra , T rv p la sm a ,

A lveo lites đề u có m ặ t từ Silur đ ế n Đ evon

trung - thư ợ ng Các đạ i biể u củ a san hô

thuộ c họ K ono do ph yllid ae cũng phân bố

từ Silur đế n Đ evon trung, tuy ch ú ng phổ

biế n nhiề u ở Silur

T uổ i Đ ev o n sớ m c ủ a hệ tầ n g Pia

Phư ơ ng đư ợ c k h ẳ n g đ ị n h ch ắ c c h ắ n n h ờ

sư u tậ p h oá th ạ c h m ớ i th u th ậ p củ a

c h ú n g tô i đã tríc h d ẫ n và p h â n tíc h ở

n hữ ng dò n g trê n gồ m S q u a m e o fa v o site s

aff b a u la c e n sis, C ỉ aclopora r e c tiìin e a ta ,

T h a m n o p u ra cf e le g a n titla , A lv e o lite lla

aff p r a e c ỉ a r a , C o e n ite s p u b e r u lu s ,

S to rto p h v llư m (?) sp., C la th ro d ic ty e lla

(?) sp và E m m o n sia cf y e n la c e n sìs V ớ i

sư u tậ p m ớ i n ày ta có th êm cơ sở để

k h ẳ n g đ ị n h tuổ i Đ e v o n sớ m c ủ a trầ m

tích ch ứ a c h ú n g , ở đ ây là hệ tầ n g Pia

Phư ơ ng, và đ ố i sán h vớ i m ứ c đ ị a tầ ng

cùa hộ tầ n 2 M ia L é ở Đ ô n g Bắ c Bộ

- ỉ lo á thạ ch ở vùng Khe Lau - T ứ Quậ n

Nhữ ng hoá thạ ch đư ợ c H oàng Thái Sơ n

thư thậ p ở vùng Khe Lau - Tứ Q uậ n và

chúng lôi xác đị nh gồ m Fav cf

reạ itlarissim us (TQ 52), Squam eofavosiles

ex «r cecìúcus (TQ 99), C aỉ iapora cf

kein en (TQ 70); Pcichvfavosites (?) sp

indet (TQ 108), C ra ssialveolites sp indet

(YB.32, YB.33, TQ 94, TQ 97, TQ 98,

TQ 100, TQ 120 T Q 124, TQ 125);

A lveolitella sp indet (TQ 126), C aliapora

sp indet (TQ 38, T Q 126),

C laihrodictyella (?) sp indet (TQ 56)

Trong số nhữ ng hoá thạ ch này các dạ ng

thư ờ ng gặ p trong Đ evon hạ là Fav cf

regỉ ílarissim its (TQ 52), Squam eofavosites

ex sr cechicus (TQ 99), C aliupora cf

ketncri Đ ó cũng là nhũng dạ ng thư ờ ng gặ p

trong mứ c đị a tầ ng củ a hệ tầ ng M ia Lé ỏ

Đông Bắ c Bộ Sự có m ặ t củ a A lveolitella

sp indet., C aliơ pora sp indet trong sư u

tậ p này không cả n trở gì cho việ c đố i sánh

sư ứ tậ p này vớ i các sư u tậ p thuộ c hệ tầ ng

M ia Lé vì đạ i biể u củ a các giố ng

A lveoỉ itella và C alỉ apora phân bố rộ ng rãi

trong Silur và Đ evon Phát hiệ n san hô

Em m onsia cf yenlacensis củ a T rầ n Vãn

Trị ở m ỏ chì - kẽ m Phúc N inh (Tuyên

Q uang) rấ t lý thú, vì chính H oàng Thái Sơ n

đã coi đá vôi ở Phúc N inh thuộ c hệ tầ ng

Đắ c N inh do ông xác lậ p và cho tuổ i Silur

m uộ n Đ áng chú ý là trong sư u tậ p này đôi khi ta cũng gậ p nhữ ng dạ ng thư ờ ng phân

bố trong Silur như ng cũng có trong Đevon

hạ như C la th ro d ic tw lla và nhữ ng dạ ng

tư ơ ng tự Đ iề u này không xa lạ đố i vớ i các phứ c hệ hoá thạ ch Đ evon hạ ớ Việ t Nam Trong m ặ t cắ t Y ên Lạ c (N a Rì - Bắ c Kạ n) bên cạ nh m ộ t tổ hợ p đặ c biệ t phong phú Tay cuộ n, San hô, Bọ ba thuỳ V.V thuộ c

phứ c hệ E itryspirifer tonkinensis đặ c trung

cho hệ tầ ng M ia Lé còn gặ p nhiề u dạ ng m à

ở nhữ ng nơ i khác chỉ gặ p trong Silur thư ợ ng Nhữ ng dạ ng Silur trong m ặ t cắ t

Yên Lạ c có thể kể đế n là H olm ophyllum

lìolmi, E venkiella sp., Pholidophylìiim sp

v v Tuy vậ y, tuổ i Đ evon sớ in củ a phứ c

hệ hoá thạ ch E uryspirifer tonkinensis đã

đư ợ c m inh chúng bằ ng cả phứ c hệ rấ t phong phú, đa dạ ng và sự có m ặ t ở m ặ t cắ t

Đ ồ ng V ăn củ a các đớ i D acryoconarida -

acuaria, zlichovensis, fearrandei nằ m sát

trự c tiế p trên hệ tầ n a M ia Lé và các đớ i

Răng nón - excavatiis; notlìoperboiỉ iis [7,

8, 9, 10, 12]

2 Các sư u tậ p hoá thạ ch tuổ i Đevon giữ a

Cho đế n nay hoá thạ ch tuổ i Đ evon giữ a chư a đư ợ c xác đị nh nhiề u trong vùng nghiên cứ u Tuy vậ y, nhữ ng di tích hoá thạ ch đã phát hiệ n có thể đư a đế n nhậ n

đị nh là các dạ ng hoá thạ ch san hô và Strom atoporoidea Đ evon giữ a không hiế m trong các đá vôi Đ evon ở trong vùng Trư ớ c hế t phả i kể đế n các dạ ng do Phạ m Đ ình Long và đồ ng nghiệ p (1968 -

Bả n đồ đị a chấ t tờ Tuyên Q uang) sư u tậ p trong “hệ tầ ng K he L au ” và do K abakovich

N V (V iệ n Cổ sinh - M oskva) xác đị nh Trong danh sách hoá thạ ch có

A iilacophyllum cĩ vesiciiìatum , Trypỉ asm a

sp., c oe ni t es sp., T h a m no p o ra sp.,

G evronostrom a aff concentricum ; ta thấ y

rõ tấ t cả các dạ ng này đề u có thể có m ặ t

trong Đ evon Đ ặ c biệ t đạ i biể u củ a các

giố ng A ulaco ph yỉ lum và G erronostrom a

cho đế n nay đư ợ c coi là chỉ phân bố trong

Đevon trung

T ron g đá củ a hệ tầ n g P hia K hao, như

trên đã trìn h bày, tuy di tíc h hoá th ạ ch

k h ô ng q u á hiế m như ng ch ú n g đề u bị phá

huỷ tron g qu á trìn h tái kế t tin h củ a đá vôi

chứ a ch ú ng D ạ ng p h ổ b iế n và nh iề u khi

dày đặ c trong đá vôi c ủ a hệ tầ ng Phia

K h ao là A m p h ip o ra , ví dụ ở đ ỉ n h Phia

K hao (C hợ Đ iề n ), Bả n T ú n (N à H ang)

T uy cấ u trúc bên tro n g bị p h á huỷ k h ôn g

cho phép xác đ ị n h lo ài, như ng

A m p h ip o ra là d ạ n g rấ t phí biế n tro n g đá

vôi Đ evon trun g, sự tậ p trung các đạ i

biế u củ a A m p lù p o ra đ ế n tạ o đá ch ỉ gặ p

trong đ á vôi Đ evon tru n g m à k h ôn g q uan

sát đư ợ c tron g bấ t k ỳ m ộ t m ứ c đ ị a tầ ng

nào k hác ở V iệ t N am N g o ài ra, kích

thư ớ c lớ n củ a các d ạ n g A m p h ip o ra thu

ihậ p tro n e hệ tầ n g P hia K hao thậ m chí

còn cho phép N g u y ễ n H ữ u H ù ng so sánh

ch ú ng vớ i các d ạ ng A m p ìú p o ra q u e n biế t

trong đá vôi F ra sn i ở n h iề u m ặ t cắ t

Đ evon c ủ a V iệ t N am

IV CÁC PHẢ N VỊ ĐỊ A TẦ NG PALEOZOI

N hư đã trình bày trên đây, trong khu

vự c đang nói đế n N guyễ n K inh Q uố c [4]

đã m ô tả và công bố 2 hệ tầ ng Pia Phư ơ ng

(D, pp) và Phia K h ao (S, - D, pk) Các tác

giả củ a Đ ị a chấ t V iệ t N am T ậ p I Đ ị a tầ ng

[15] đã gộ p hai hệ tầ ng Pia Phư ơ ng và Phia

K hao lạ i thành m ộ t hệ tầ ng và gọ i tên là hệ

tầ ng Pia Phư ơ ng N goài ra, Phạ m Đ ình

Long và đồ ng hg hiệ p (1968, Lư u trữ ) đã

phân đị nh hệ tầ ng K he Lau (D2 e-gv kỉ ) và

mớ i đây H oàng Thái Sơ n (1997, Lư u trữ )

phân đị nh hệ tầ ng T ứ Q uậ n (O , - s ? tq) và

hệ tầ ng Đ ắ c N inh (S2 đn).

Hệ tầ ng Pia Phư ơ ng

H ai hệ tầ ng Pia Phư ơ ng và Phia K hao

do N guyễ n K inh Q uố c [4] m ô tả có tính chấ t riêng biệ t, việ c nhậ p hai phân vị nàv thành m ộ t hệ tầ ng [15] và gọ i tên là hệ

tầ ng Pia Phư ơ ng có hai điề u kh ôn g hợ p lý Trư ớ c hế t theo tính chấ t củ a các m ặ t cát, hai hệ tầ ng này khác biệ t nhau rõ rệ t Hệ

tầ ng Pia Phư ơ ng về đạ i thể là chuỗ i xen kẽ

củ a các loạ i đá biế n chấ t (đá phiế n sét - sericit, đá phiế n silic - vôi) và đá phiế n sét vôi, đôi khi có nhữ ng lớ p kẹ p đá vôi, cát

kế t, bộ t kế t vôi; hệ tầ ng Phia K hao gồ m chủ yế u là đá carbonat (đá vôi kế t tinh, đá vôi đolom it, đá hoa) vớ i m ộ t vài lớ p kẹ p đá

phiế n sét vôi và đá phiế n sét - sericit Thứ

đế n là việ c nhậ p hai hệ tầ ng Pia Phư ơ ng và Phia K hao thành m ộ t hệ tầ ng lạ i cũng

m ang tên Pia Phư ơ ng là không phù hợ p vớ i quy cách củ a công tác đị a tầ ng

Do điề u đã phán tích trên đây, trong bài báo này các hệ tầ ng Pia Phư ơ ng và Phia

K hao đư ợ c sử dụ ng theo quan niệ m củ a

N guyễ n K inh Q uố c [4]

N hữ ng sư u tậ p hoá thạ ch củ a N guyễ n

K inh Q uố c [4] và sư u tậ p mớ i thu thậ p củ a chúng tôi đã dẫ n trong bài này đề u cho phép khẳ ng đị nh tuổ i Đ evon sớ m cúa hệ

tầ ng Pia Phư ơ ng Trong tấ t cả các dạ ng hoá thạ ch đã dẫ n không có nhữ ng vế u tố điế n hình cho tuổ i Silur Nhữ ng dạ ng đơ n lẻ có thể xác đị nh đư ợ c từ sư u tậ p hoá thạ ch bả o

tồ n xấ u củ a Hoàng Thái Sơ n cũng không

tạ o đư ợ c cơ sở để khả ng đị nh sự có m ặ t các

yế u tố Silur trong khu vự c Hơ n nữ a, ngay trong đá vôi Phúc N inh đư ợ c H oàng Thái

Sơ n coi là Silur m uộ n thì T rầ n V ãn Trị lạ i

phát hiệ n đư ợ c E m m onsia cf yenlcicensis

là dạ ng khá phổ biế n trong trầ m tích

Đ e von hạ ở Bắ c Bộ

T heo ý nghĩa sinh đị a tầ ng, n hũ ng hoá thạ ch đã dẫ n cho phép ta so sánh chúng

vớ i mứ c đị a tầ ng củ a hệ tầ ng M ia Lé hoặ c phầ n dư ớ i củ a hệ tầ ng K hao Lộ c vì đề u chứ a các yế u tố san hô tư ơ ng tự nhữ ng

dạ ng cùng loạ i củ a phứ c hệ E u rvsp irifer

tonkinensis Cấ u trúc đị a c h ấ t phứ c tạ p,

mứ c độ biế n chấ t kh ôn g đồ ng đề u củ a đá

6

trong vùng này gây k h ó k hăn nhiề u cho

việ c xác đị nh trậ t tự củ a các thể đị a tầ ng,

do đó khó có thể kh ắ n g đị nh đư ợ c là đá

chứ a phứ c hệ E n ry sp irife r to n kin en sis phủ

trên đ á củ a hệ tầ ng Pia Phư ơ ng T inh hình

này cũng có thể n hậ n ra khi nhữ ng n h à đị a

chấ t dày dạ n kinh nghiệ m công tác trong

vùng cũng thấ y khó kh ẳ n g đị nh m ố i q uan

hệ đị a tầ ng củ a các hệ tầ ng đ ang nói đế n

Hệ tầ ng Pia Phư ơ ng đư ợ c đ án h giá là nằ m

dư ớ i trầ m tích chứ a phứ c hệ E u rysp irifer

to n kinen sis ở Đ ạ i T hị như ng đồ n g thờ i

quan hệ vớ i trầ m tích Đ evon hạ lạ i cũng

đư ợ c đánh giá là k h ôn g rõ ràng [15] Có lẽ

cũng do tính chấ t phứ c tạ p củ a cấ u trúc

đị a chấ t m à cả hai hệ tầ ng Pia Phư ơ ng và

Phia K hao đề u không có m ặ t cắ t điể n hình

và liên tụ c để chọ n làm stratotyp củ a

chúng

Các tác giả củ a Đ ị a chấ t V iệ t N am Tậ p

I Đ ìa táng [15] coi “hệ tầ ng Pia Phư ơ ng”

(theo quan niệ m củ a các tác giả này gồ m

khố i lư ợ ng cả hai hệ tầ ng Pia Phư ơ ng và

Phia K hao củ a N guyễ n K inh Q uố c) có tuổ i

Silur m uộ n - Đ evon sớ m có lẽ xuấ t phát từ

quan niệ m Pia Phư ơ ng nằ m dư ớ i trầ m tích

chứ a E uryspirifer tonkinensis, hơ n nữ a bả n

thân phầ n ứ ng vớ i hệ tầ ng Phia K hao đư ợ c

coi là nằ m dư ớ i lạ i đã đư ợ c N guyễ n Kinh

Q uố c đị nh tuổ i Silur m uộ n - Đ evon sớ m

Chú V đế n tính chấ t củ a iư ớ ng đá và

trậ t tự đị a tầ ng cũng như thành phầ n hoá

thạ ch ta có thể thấ y trong khu vự c Lô -

G âm và nhữ ng vùng k ế cậ n thì các hệ tầ ng

Cố c Xô, Đ ạ i Thị , Pia Phư ơ ng có thể là

nhữ ng thê tư ơ ng đồ n g và phầ n lớ n m ang

các yế u tố sinh đị a tầ ng củ a tầ ng chứ a

Eurwspirifer tonkinensis Đ iể m khác biệ t

oiữ a các hệ tầ ng này chỉ thể hiệ n chủ yế u

ớ trình độ biế n chấ t củ a đá Đ ặ c biệ t, các

hệ tầ ng Pia Phư ơ ng và Đ ạ i Thị lạ i càng

gầ n gũi nhau, điề u sai khác củ a hai hệ

tầ ng này có lẽ chỉ là ở sự có m ặ t củ a các

vỉ a đá phun trào m à N guyễ n K inh Q uố c đã

mỏ lả trong hệ tầ ng Pia Phư ơ ng X ét trong

bình đồ cấ u trúc khu vự c Lô - G âm và liên

hệ vớ i nhữ ng khu vự c lân cậ n ở Đ ông Bắ c

Bộ và xa hơ n nữ a - ở H oa N am , thì sự có

m ặ t củ a các thể đá phun trào trong Đevon

hạ đòi hỏ i có nhữ ng nghiên cứ u bổ suna

đầ y đủ hơ n

Trong điề u kiệ n tài liệ u đị a tầ ng và sinh

đị a tầ ng hiệ n có thì có thể coi hệ tầ ng Pia Phư ơ ng là thể thạ ch đị a tầ ng thấ p nhấ t củ a Đevon trong khu vự c nghiên cứ u Tuy vậ y

cầ n chú ý rằ ng về trậ t tự đị a tầ ng và tậ p

hợ p hoá thạ ch thì hoàn toàn có khả năng

đố i sánh hệ tầ ng Pia Phư ơ ng vớ i hệ tầ ng

M ia Lé, hay nói đúng hơ n là đố i sánh vớ i

bậ c khu vự c M ia Lé [ 11 ]

Hệ tầ ng Bả n Páp

Đ ặ c điể m dễ nhậ n biế t củ a hệ tầ ng Phia

K hao do N guyễ n K inh Q uố c [4] m ô tả là

nó chủ yế u chỉ gồ m các loạ i đá vôi T rong

tổ ng bề dày kli oả ng gầ n 800m cứ a hệ tầ ng

Phia K hao thành phầ n đá phiế n biế n chấ t chỉ Vphiế m m ộ t tỷ lệ nhỏ dư ớ i dạ n g nhữ ng

lớ p kẹ p Tấ t cả nhữ ng d ạ ng hoá th ạ ch thu thậ p đư ợ c trong hệ tầ ng Phia K hao đề u

bả o tồ n không tố t nên không cho phép xác

đ ị nh chính xác đế n cấ p loài T uy vậ y chúng đề u cho thấ y đá chứ a chú ng có thế

đố i sánh vớ i các trầ m tích Đ evon trun^ Trong m ô tả hệ tầ ng Phia K hao,

N guyễ n K inh Q uố c [4] dẫ n ra

C rassialveoỉ ites sp indet và A m ph ipo ra

(?) sp ớ phân hệ tầ ng giữ a Cả hai giố ng

C rassialveolites vả A m ph ipo ra xuấ t hiệ n

từ Silur và phát triể n phong phú trong

Đ evon, nhung ờ V iệ t N am đạ i biể u củ a hai

giố ng này thư ờ ng chí gặ p trong các trầ m tích Đevon trung V asilevskaia E Đ [1] chỉ thu thậ p đư ợ c di tích A lveolitidae và Strom atoporoidea trong đá vôi C hợ Đ iể n (ứ ng vớ i hệ tầ ng Phia K hao) N hữ ng dạ ng

do chúng tôi m ớ i sư u tậ p cũng chỉ cho

phép xác đị nh là A m ph ipo ra sp indet.,

như ng cầ n chú ý rằ ng ở V iệ t Nam

A m phipora là dạ ng rấ t quen biế t và phố

biế n trong trầ m tích Đ evon trung, nhấ t là ớ nhiề u m ặ t cắ t củ a G ivet chúng tậ p trung

đế n mứ c tạ o đá, chính vì vậ y các nhà đị a chấ t Pháp trư ớ c đây từ ng xác lậ p m ộ t mứ c

đị a tầ ng củ a Đevon đặ c trư ng ở V iệ t Nam

và Lào vớ i tên gọ i là “Đ á vôi chứ a

A m phipora” [3 - C alcaires à Am phipora]

Dạ ng tậ p trung kiể u tạ o đá như vậ y có thể

thấ v rõ trong đá vôi xám sáng ở Bả n Tun

và đá vôi Phia K hao ở vùng C hợ Đ iề n

thuộ c hệ tầ ng Phia K hao N goài ra, nhiề u

d ạ n s A m p hip ora chúng tôi thu thậ p có kích

thư ớ c lớ n nên N guyễ n Hữ u H ùng m ộ t m ậ t

so sánh chúng vớ i vớ i các dạ ng Đevon

giữ a, m ặ t khác còn nêu ý kiế n về khả n ã n s

tư ơ ng đồ ng củ a nhữ ng dạ ng này vớ i các

d a n s Frasni trong nhiêu m ậ t cắ t Đevon

thư ợ ng ớ V iệ t N am , nhấ t là ở Bắ c Bộ

Vớ i nhữ ng d ạ ng hoá thạ ch đã nêu trên

và đạ c biệ t vớ i tính chấ t củ a m ặ t cắ t chỉ

uồ m các loạ i đá vôi nên V asilevskaia E

Đ [1] đã có lý khi m ô tả các loạ i đá vôi

này thuộ c “r á c b ậ c E ifel - G ivet" như đố i

vớ i nhữ ng đá vôi cùng loạ i phân b ố rộ ng

rãi ỏ ' m iề n Bắ c V iệ t N am H ệ tầ ng đá vôi

Đevon đư ợ c m ô tả dư ớ i tên gọ i “r á r bậ c

E ifel - G ivet” trong D ovjikov và nnk [1]

về sau đã đư ợ c các tác giả V iệ t N am m ô

tả dư ớ i tên gọ i là hệ tầ ng Bả n Páp [6], hệ

tầ n° Nà Q uả n và hệ tầ ng Bằ ng Ca [7], hệ

tầ ng T ràng K ênh [5], còn T ố ng Duy

Thanh [11] đã coi tấ t cả chúng thu ộ c bậ c

khu vự c Bả n Páp T rầ m tích carb on at ở

vùna Khe L au chứ a các ho á thạ ch

A niacophyỊ lum cf vesicu la tư m ,

T rypla sm a sp., C o en ites sp., Tlìam no p ora

sp., G erron o strom a aff concentricum

cũng có thể thuộ c hệ tầ n g này N hữ ng hoá

thạ ch F a v o site s sp in d et., P a ch \'fa vo sites

sp., P ach yf cf m a rk o v skv i Sok và

A m p lìip o ra sp m à V a sile v sk a ia E Đ [1]

thu thậ p ở tru n g lư u sông G âm cũng

m inh chứ ng cho tu ổ i Đ evon giữ a củ a đá

vôi th u ộ c “ hệ tầ n g P hia K h ao ”

N h ư vậ y có th ể coi hệ tầ ng Phía K huo là

clóiìíị I i íị lũ a vớ i các trầ m tích thuộ c “các bậ c

Eifel - G ivet” [1] VÀ hệ tầ ng Bả n Páp theo

quan niệ m p h ổ biế n hiệ n nay.

Như đã nêu trên đây, cấ u trúc đị a chấ t

phứ c tạ p và mứ c độ biế n chấ t không đề u

củ a đá trong vùng này đã gây khó khãn

nhiề u cho việ c xác đị nh trậ t tự củ a các thể

đị a tấ ng, do đó cầ n tiế p tụ c nghiên cứ u tiế p

mố i quan hệ đị a tầ ng giữ a hệ tầ ng Pia Phư ơ ng và hệ tầ ng Phia Khao do Nguyễ n Kinh Quố c m ô tả [4] m à trong bài này chúng tôi đã đố i sánh vớ i hệ tầ ng Bả n Páp

V ĐỐ I SÁNH CÁC PHÂN VỊ ĐỊ A TẦ NG Các thể tư ơ ng đồ ng củ a hệ tầ ng Mia Lé

(Bả ng 1) Trong bố i cả nh hiệ n tạ i điể m khác biệ t nhau giữ a các phân vị đị a tầ ng Paleozoi trung củ a khu vự c Lô - G âm và các vùna lân cậ n thể hiệ n trư ớ c hế t là ở trình độ biế n chấ t củ a các đá

N ế u ở nhữ ng vùng’ lân cậ n hệ tầ ng M ia

Lé đư ợ c cấ u tạ o từ c á c ,lo ạ i đá phiế n sét,

đá phiế n sét vôi xen nhữ ng lớ p bộ t kế t, cát

kế t, nhữ ng lớ p hoặ c thấ u kính đá vôi thì trong khu vự c Lô - G âm nhữ ng thể đị a

tầ ng tư ơ ng đồ ng như hệ tầ ng Đ ạ i Thị , hệ

tầ ng Pia Phư ơ ng có thành phầ n đá là đá phiế n kế t tinh (đá phiế n sét - sericit, đôi khi có cả đá phiế n thạ ch anh -m ica) và các loạ i đá cát kế t, bộ t kế t, đá phiế n sét vôi và nhữ ng lớ p kẹ p đá vôi kế t tinh N guyên nhân gây biế n chấ t không phả i là đố i

tư ợ ng xem xét trong bài báo này, như ng

rõ ràng vớ i tính chấ t củ a đá và di tích hoá thạ ch đã thu thậ p, ta có thể luậ n giả i là đá

củ a các hệ tầ ng Pia Bhirơ ng và Đ ạ i Thị khi chư a bị tác độ ng biế n chấ t cao phả i là

tư ơ ng đồ ng vớ i các thể đá củ a hệ tầ ng M ia Lé

T heo c ách nhìn n h ậ n vừ a nêu , các

dạ ng đá đư ợ c H oàng T hái Sơ n m ô tả trong hệ tầ n g Tứ Q u ậ n cũ ng có thế coi là thể tư ơ ng đồ n g vớ i Pia Phư ơ ng, M ia Lé

vì gồ m các loạ i đá q u arzit (b iế n ch ấ t củ a cát k ế t), đôi khi có cả đá ph iế n th ạ ch anh

- sericit (biế n ch ấ t củ a đá p hiế n sét), thấ u kính và lớ p kẹ p sét vôi, đá vôi chứ a

A lveolitidae, Favositidae là nhữ ng dạ ng

phổ biế n tro ng Đ evo n hạ (kh ô n g có trong

O rđovic và rấ t hiế m khi tro n g Silur)

T hêm vào đó các d ạ ng san hô E m m o n sia

cf y e n ỉ a c e n sis do Trầ n V ăn Trị phát hiệ n

ở m ỏ chì - kẽ m Phúc N inh (th uộ c hệ tầ ng

Tứ Q u ậ n củ a H oàng T h ái Sơ n) và các hoá