Xây dựng mô hình Ứng dung công nghệ cao trong sản xuất lan Hồ Điệp tại xã Xuân Đường, huyện Cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai

THÔNG TIN CHUNG VỀ ĐỀ TÀI 1 Tên đề tài: XÂY DỰNG MÔ HÌNH ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ CAO TRONG SẢN XUẤT LAN HỒ ĐIỆP TẠI XÃ XUÂN ĐƯỜNG, HUYỆN CẨM MỸ, TỈNH ĐỒNG NAI 2 Mã số được cấp khi Hồ

B1-2-TMĐT THUYẾT MINH ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU

I THÔNG TIN CHUNG VỀ ĐỀ TÀI

1 Tên đề tài:

XÂY DỰNG MÔ HÌNH ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ

CAO TRONG SẢN XUẤT LAN HỒ ĐIỆP TẠI XÃ

XUÂN ĐƯỜNG, HUYỆN CẨM MỸ, TỈNH ĐỒNG

NAI

2 Mã số (được

cấp khi Hồ sơ trúng tuyển)

Bộ Tỉnh

6 Thuộc Chương trình: Áp dụng đồng bộ KH&CN phục vụ CNH-HĐH

nông nghiệp và nông thôn tăng khả năng xuất khẩu và thu nhập của nông dân

Mã số:

1 Bản Thuyết minh này dùng cho hoạt động nghiên cứu ứng dụng và phát triển công nghệ thuộc 4 lĩnh vực khoa học nêu tại mục 7 của Thuyết minh Thuyết minh được trình bày

và in trên khổ A4

Thuộc dự án KH&CN;

Đề tài độc lập;

7 Lĩnh vực khoa học

8 Chủ nhiệm đề tài

1 Hoàng Quý Châu

Điện thoại: Tổ chức: 0838163614

Nhà riêng: 08.38551411 Mobile: 0972162301

Tên tổ chức đang công tác: Công ty TNHH Long Đỉnh

Địa chỉ tổ chức: 249/8 Ngô Quyền, P.6, Q.10, TP.HCM

Bio-lab: 79 – 81 đường CN11, KCN Tân Bình, Q Tân Phú, TP.HCM

Địa chỉ nhà riêng: 249/8 Ngô Quyền, P.6, Q.10, TP.HCM

2 Ngô Ngọc Tú

Ngày, tháng, năm sinh: 31/03/1987 Nam/Nữ: Nữ

Điện thoại: 0613.8222297-8600 Mobile: 0953 490013

Tên tổ chức đang công tác: Trung tâm Ứng dụng Công nghệ sinh học tỉnh Đồng Nai

Địa chỉ tổ chức: 1597 Phạm Văn Thuận, Thống Nhất, Biên Hòa, Đồng Nai Địa chỉ nhà riêng:1A/4 đường Trương Định, Kp2, phường Tân Mai, TP Biên Hòa, Đồng Nai

9 Thư ký đề tài

Họ và tên: Lê Thị Thu Nga

Ngày, tháng, năm sinh: 22/09/1985 Nam/ Nữ: Nữ

Học vị: Cử nhân Chức vụ: Chuyên viên

Điện thoại: 0613.8222297-8607 Mobile: 0973 155081

Fax: 0613 825585 E-mail: thunga091985@yahoo.com Tên tổ chức đang công tác: Trung tâm Ứng dụng Công nghệ sinh học tỉnh Đồng Nai

Địa chỉ tổ chức: 1597 Phạm Văn Thuận, Thống Nhất, Biên Hòa, Đồng Nai

Địa chỉ nhà riêng: 512 Nông Đức 3, Tam Phước, Biên Hòa, Đồng Nai

10 Tổ chức chủ trì đề tài

Trung tâm Ứng dụng Công nghệ sinh học tỉnh Đồng Nai

Điện thoại: 061 3823 447 Fax: 061 3825 585

Địa chỉ: 1597 Phạm Văn Thuận, Thống Nhất, Biên Hòa, Đồng Nai

Họ và tên thủ trưởng tổ chức: Nguyễn Thị Hoàng

Tên cơ quan chủ quản Đề tài: Sở Khoa học và Công nghệ Đồng Nai

11 Các tổ chức phối hợp chính thực hiện đề tài

Công ty TNHH Long Đỉnh (Cung cấp giống và triển khai công nghệ)

Địa chỉ: 249/8 Ngô Quyền, P.6, Q.10, TP.HCM

Bio-lab: 79 – 81 đường CN11, KCN Tân Bình, Q Tân Phú, TP.HCM

Họ và tên thủ trưởng tổ chức: Hoàng Quý Châu

Nội dung công việc tham gia

Thời gian làm việc cho đề tài

(Số tháng quy đổi2)

13.2 Mục tiêu cụ thể:

- Xây dựng quy trình trồng lan Hồ điệp trong nhà màng

- Xây dựng mô hình trồng lan Hồ điệp 1000m2, chất lượng cây và hoa cao: to khỏe mạnh, hoa lâu tàn, màu tươi sáng, không bị dị tật, không bị sâu bệnh, với

tỉ lệ ra hoa đạt khoảng 60 – 80%

14 Tình trạng đề tài

Mới Kế tiếp hướng nghiên cứu của chính nhóm tác giả

Kế tiếp nghiên cứu của người khác

15 Tổng quan tình hình nghiên cứu, luận giải về mục tiêu và những nội dung nghiên cứu của Đề tài

15.1 Đánh giá tổng quan tình hình nghiên cứu thuộc lĩnh vực của Đề tài

15.1.1 Công nghệ trồng cây trong nhà màng

Thế giới

Hiện nay, sản xuất rau và hoa trên thế giới đã được hoàn thiện với trình độ

cao Các công nghệ ứng dụng trong nhà kính, nhà màng càng ngày càng hiện đại với

hệ thống điều khiển tự động được lập trình và xử lý qua hệ thống máy tính thông qua các cảm biến (sensor) về nhiệt độ, ẩm độ, EC, pH… Các quốc gia đi đầu lĩnh vực này như Hoa Kỳ, Canada, Hà Lan, Israel, Mexico, Tây Ban Nha, Pháp, Ý và gần đây

có các quốc gia Đông Á (Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản), Singapore, Thái Lan đã phát triển mạnh việc ứng dụng các công nghệ tiên tiến để sản xuất sản phẩm nông

nghiệp chất lượng cao, an toàn phục vụ nhu cầu trong nước và xuất khẩu

Các nước tiên tiến như Hà Lan, Israel, Pháp… đã sản xuất lượng lớn hoa phục

vụ xuất khẩu từ các nhà kính, nhà màng như những công xưởng nông nghiệp Tại đây, tất cả các khâu trong quy trình trồng trọt đều được điều khiển tự động theo lập trình sẵn trong máy vi tính như: điều khiển chế độ chiếu sáng, nhiệt độ, ẩm độ, tưới

nước, bón phân, phun thuốc, …

Tại các quốc gia và vùng lãnh thổ Châu Á: Hàn Quốc, Trung Quốc, Đài Loan, Phillipin… hệ thống nhà màng trồng cây cũng đang được phát triển khá nhanh Đặc biệt là ở Trung Quốc, cùng với sự phát triển mạnh của các khu NNCNC thì công nghệ trồng cây trong nhà cách ly (nhà kính, nhà màng (che phủ bằng plastic)) cũng được mở rộng Tuy nhiên, những mẫu nhà kính, nhà màng và hệ thống điều khiển các yếu tố trong nhà kính, nhà màng cũng có những thay đổi nhất định cho phù hợp điều kiện khí hậu từng vùng, trong đó hệ thống điều khiển tự động hoặc bán tự động Riêng vùng Côn Minh, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc đã hình thành vùng sản xuất hoa khoảng 2.000 ha, hầu hết được trồng trong nhà kính, có hệ thống sưởi ấm về mùa đông và làm mát về mùa hè Những nhà kính này chủ yếu được điều khiển bán tự động để có chi phí thấp nhất, đảm bảo cho việc sản xuất có hiệu quả kinh tế cao Theo kinh nghiệm của Trung Quốc, những mô hình nhà kính đầu tiên được nhập ở

các công ty nước ngoài sau đó cải tiến phù hợp với điều kiện kinh tế, kỹ thuật của vùng Cho đến nay Trung Quốc đã có nhiều công xưởng chuyên sản xuất nhà kính để thoả mãn nhu cầu trong nước đang ngày một tăng

Việc áp dụng công nghệ này đang trở nên phổ biến tuy nhiên để đánh giá đúng hiệu quả về mặt kinh tế trong đầu tư và nuôi trồng như thế nào để có thể phổ biến cho các hộ nông dân có điều kiện đầu tư thì hầu như chưa có đánh giá một cách khoa học Tuy nhiên, việc đầu tư nhà kính nhà màng cũng cần phải kết hợp chặt chẽ việc

áp dụng các công nghệ mới (vi sinh, hữu cơ vi sinh, enzymes trong chăm sóc cây trồng để giảm thiểu phân bón hóa học và hạn chế tối đa thuốc BVTV) và góp phần

giảm giá thành gia tăng an toàn sinh học cho nông sản; Đây là vấn đề nổi cộm trong sản xuất nông nghiệp hiện nay trên thế giới

Việc áp dụng các mô hình này chưa có sự tính toán và nghiên cứu kĩ lưỡng về điều kiện khí hậu thời tiết đặc thù của mỗi địa phương Sự thành công của các mô hình nhà màng khác nhau khi áp dụng tại Đà Lạt, một phần quan trọng có tính quyết định đó là sự thuận lợi về điều kiện khí hậu thời tiết tại đây Tại Khu Nông nghiệp Công nghệ cao nhờ việc đúc rút được những bài học từ các địa phương đi trước, cùng với sự chuẩn bị kĩ lưỡng về nhân lực, nghiên cứu cải tiến quy trình công nghệ nên đã tránh được những hạn chế nêu trên Có thể nói kiểu nhà màng với mái thông gió cố

định hiện đang được triển khai tại Khu Nông nghiệp Công nghệ cao là kiểu nhà phù hợp nhất cho vùng khí hậu nhiệt đới tại các tỉnh phía Nam cả về mặt kết cấu, kĩ thuật,

cả về mặt kinh tế so với nhiều kiểu nhà màng hiện nay Cấu trúc nhà theo kiểu này đảm bảo được khả năng thoát nhiệt tốt (khi trời nắng), hạn chế nước mưa tạt thông qua hệ thống thông gió (khi trời mưa); khả năng đối lưu không khí, khả năng thoát ẩm; khả năng chống chịu gió bão; dễ thi công và lắp đặt; đồng thời thể hiện được tính thẩm mỹ cao và hiện đại

Đề tài nghiên cứu sản xuất lan hồ điệp theo công nghệ “Nhà màng nylon có máy lạnh” doTrung tâm Khoa học và Sản xuất lâm nông nghiệp Quảng Ninh, với giải pháp khoa học kỹ thuật nhằm thúc cho hoa nở theo ý muốn hiệu quả nhất hiện nay Sử dụng nhà màng nylon kín và máy lạnh để làm chủ nhiệt độ, tác động đến quá trình sinh trưởng và phát triển của cây Từ đó, điều khiển cây nở hoa đúng thời điểm

15.1.2 Tổng quan về cây lan hồ điệp

15.1.2.1 Vị trí phân loại

Ngành (Division): Magnoliophyta (Ngọc Lan)

Họ (Family): Orchidaceae*

Họ phụ (Subfamily): Epidendroideae

Tông (Tribe): Vandae

Tông phụ (Subtribe): Aeridae

Nhóm (Alliance): Phalaenopsis

Giống (Genus): Phalaenopsis

Loài (Species): Phalaenopsis spp

(* Orchidoideae: theo hệ thống cũ của R.M.T Dahlgren và H.T Clifford, 1982)

15.1.2.2 Nguốn gốc và phân bố

Lan Hồ Điệp thuộc họ Lan (Orchidaceae) là một họ lớn với ước tính 25.000 đến 35.000 loài, đứng thứ hai sau họ Cúc (Asteraceae) Các giống nguyên thuỷ được tìm thấy trong khu vực nhiệt đới của châu Á và các quần đảo thuộc Thái Bình Dương; ranh giới phân bố phía Tây ở Sri-Lanka và Nam Ấn; phía Bắc là Vân Nam Trung Quốc, Đài Loan; phía Nam là vùng Bắc Australia

Lan Hồ Điệp được tìm thấy vào năm 1750, đầu tiên được ông Rumphius xác

định dưới tên là Angraecum album Đến năm 1753, Linné đổi lại là Epidenndrum amabilis Chi Phalaenopsis do C.L.Blume phát hiện vào năm 1825

Năm 1887, loại Hồ điệp lai đầu tiên được J.Veitch đăng kí với tên

Phalaenopsis hariettiae, từ việc kết hợp giữa Phalaenopsis amabilis với Phalaenopsis violacea Sau đó, có rất nhiều loài lan lai được tạo ra làm tăng thêm sự

đa dạng của Phalaenopsis

Ở Việt Nam, có một số loài lan Hồ điệp rừng như: Phalaenopsis coenu (Hồ điệp dẹp), Phalaenopsis mannii (Hồ điệp ấn), Phalaenopsis parishii (Hồ điệp trung), Phalaenopsis pulcherrima (Hồ điệp nhài), Phalaenopsis chibae, Phalaenopsis fuscata, Phalaenopsis gibbo…

Hầu hết đều có hoa nhỏ nhưng màu sắc sặc sỡ và một số có hương thơm độc đáo

15.1.2.3 Đặc điểm thực vật

Lan Hồ điệp rất đa dạng về di truyền nhưng chúng cũng đều có những đặc tính chung về cấu tạo của cơ quan sinh dưỡng và cơ quan sinh sản

 Cơ quan dinh dưỡng

+ Thân: Lan Hồ Điệp thuộc nhóm lan đơn thân, gồm một trục chính tạo ra bởi một đỉnh sinh trưởng hoạt động liên tục Đốt thân ngắn và được bao bọc bởi hai hàng

bẹ lá xếp dọc chiều dài thân

+ Lá: Lá đơn nguyên, dày, mọng nước, không cuống và có bẹ ôm lấy thân Hình

dạng lá đơn giản (hình elip thuôn hoặc hình lưỡi mác) với màu xanh đơn thuần hoặc tạp sắc Một cây có từ 3 – 15 lá nhưng chỉ có 4 – 5 lá trên cùng còn tăng trưởng kích thước Lá mang đặc tính của thực vật CAM(1)

+ Rễ: Rễ bất định, khí sinh , mọc từ gốc thân xuyên qua bẹ lá Rễ phát triển mạnh, đỉnh màu xanh lục, xung quanh rễ có một màng xốp bao bọc Lớp xốp này dễ dàng hấp thu nước và các chất dinh dưỡng cho cây, đồng thời, còn đóng vai trò đặc biệt trong việc giữ nước cũng như ngăn chặn ánh sáng mặt trời gay gắt Số lượng rễ khá nhiều, rễ to và hơi dẹp tạo thành một vành đai để tăng diện tích tiếp xúc với ánh sáng

 Cơ quan sinh sản

+ Hoa: Phát hoa hình thành ở nách lá (thường là một phát hoa vài giống có thể có

2 – 3 phát hoa, tùy thuộc vào sức sống của cây và kỹ thuật chăm sóc) Hoa mọc thành cụm, lưỡng tính, đối xứng hai bên Bao hoa dạng cánh rời nhau, xếp thành hai vòng: ba mảnh vòng ngoài và hai mảnh vòng trong bé hơn, mảnh thứ ba có hình dạnh và màu sắc khác hẳn gọi là cánh môi Gốc cánh môi thường kéo dài ra, chứa tuyến mật Nhị và nhuỵ dính liền thành một cột Hạt phấn thường dính lại thành khối phấn, có chuôi và gót dính ở phía dưới Hai khối phấn ngăn cách nhau bởi trung đới

Bộ nhuỵ gồm ba lá noãn, dính nhau thành bầu dưới, mang nhiều noãn , đính bên Trung bình một phát hoa có từ 6 – 15 hoa Độ bền của hoa khoảng 2 tháng

+ Quả: Quả của lan hồ điệp thuộc loại quả nang, mở bằng 03 khe nứt dọc theo hai bên đường của giá noãn Quả lan chứa rất nhiều hạt Hạt cần trải qua 130 – 150 ngày

để thành hạt trưởng thành, và nở sau 90 ngày

15.1.2.4 Điều kiện nuôi trồng

Việc trồng và chăm sóc lan Hồ điệp gặp rất nhiều khó khăn, để có được những cây khoẻ mạnh, cho hoa đẹp cần phải tốn nhiều công sức và thời gian chăm sóc, vì vậy việc tìm hiểu điều kiện sống phù hợp của giống lan này là điều cần thiết để có

1

(CAM là từ viết tắt của Crassulacean Acid Metabolism (trao đổi chất axít họ Crassulacea), là một kiểu cố định cacbon phức tạp

trong một số thực vật quang hợp.)

được những cây hoa chất lượng tốt

Nhiệt độ: Nhiệt độ thích hợp sinh trưởng và phát triển là 180C vào ban đêm và

220C-250C vào ban ngày Tuy nhiên, lan Hồ điệp cũng có thể tăng trưởng khá tốt ở bất kì nơi nào có nhiệt độ không quá 350C vào ban ngày và 250C vào ban đêm

Ánh sáng: Lan Hồ điệp có biên độ ánh sáng khá rộng Ánh sáng hữu hiệu cho

loài này là 30% Vì thế, giàn che có độ che sáng 70% là thích hợp Cây lan được đặt

ở nơi có ánh sáng khuếch tán vừa phải với bộ lá có màu xanh, có ánh sáng nhẹ màu vàng là tốt nhất

Nước: Lan Hồ điệp là loài đơn thân, không giả hành nên không sợ trữ nước,

hơn nữa diện tích bốc hơi của bản lá khá lớn và chúng không có mùa nghỉ nên phải cung cấp một lượng nước đầy đủ và thường xuyên suốt năm Tốt nhất nên tưới từ trên xuống và tưới nghiêng để nước không đọng trên hoa Nếu thời tiết quá lạnh thì phải đợi cho nước ấm hơn mới tưới cây để cây không bị rét do nước quá lạnh sẽ làm rụng chồi

Độ ẩm: Lan Hồ điệp cần độ ẩm cao vào ban ngày, lá cần không khí ẩm khoảng

80% Không để nước nhiều trong chậu,cần để độ ẩm không khí cao Ở vùng khô hạn, cần tăng độ ẩm bằng cánh đặt cây phía trên một khay nước (không để đáy chậu đụng vào nước) Không nên để cây trong điều kiện khô hạn quá lâu

Độ thông thoáng: Cây cần được thông thoáng cao để tránh vi khuẩn và vi nấm

gây viêm nhiễm Nếu không thể để cây thông thoáng tự nhiên có thể giảm nhiệt độ vào ngày nóng và sấy khô nhẹ cho cây vào ban đêm

Ngoài ra sự thông gió ở lan Hồ điệp là tối cần thiết, đây là yếu tố có liên hệ đến bệnh thối lá thường gặp ở loại lan này Sự thông gió càng lớn cây càng ít bệnh vì nó giúp cây mau khô khi týới Tuy nhiên, sự thông gió quá mạnh dễ làm cho cây mất nýớc và chùn lá

Các loại chậu sử dụng: Nên sử dụng các loại chậu thông thoáng có vòm ở đáy

giữ nước Các loại chậu nhựa giúp mau khô thoáng, chậu bằng đất giúp giữ ẩm khi gió lớn Chọn các chậu có kích thước phù hợp để bộ rễ phát triển tốt vì các chậu quá

to sẽ làm giảm độ ẩm Khi cây còn nhỏ dùng chậu có đường kính 5cm, sau 4 – 6 tháng khi cây có khoảng cách giữa 2 lá lớn hơn 12cm thì chuyển sang chậu có đường kính 8,3cm Sau giai đoạn trồng từ 9 đến 12 tháng khi khoảng cách giữa 2 lá lớn hơn 18cm thì tiếp tục chuyển sang chậu có đường kính 12 cm

Giá thể: Giá thể trồng lan phải tơi xốp và thoáng khí, đồng thời phải có khả

năng giữ nước như mùn cây, than bùn khô, hạt đá nhỏ, rêu, quyết, dớn hoặc rêu “Chi Lê” nhập nội đã được xử lý an toàn nấm bệnh Sử dụng hỗn hợp giá thể phù hợp, không quá khô cũng không quá ẩm ướt

Bón phân: Dinh dưỡng đóng vai trò rất quan trọng đối với lan Khi lan đầy đủ

dinh dưỡng cây tươi tốt, ra nhiều hoa, hoa to đẹp, bền trong khi thiếu dinh dưỡng lan còi cọc, kém phát triển, không hoặc ít có hoa Lan cần >13 chất dinh dưỡng khoáng, thuộc các nhóm đa, trung và vi lượng: Dinh dưỡng đa lượng gồm Đạm (N), Lân (P)

và Kali (K); dinh dưỡng trung lượng gồm Lưu huỳnh (S), Magiê (Mg) và Canxi (Ca) Dinh dưỡng vi lượng gồm Sắt (Fe), Kẽm (Zn), Đồng (Cu), Mangan (Mn), Bo (B), Molypđen (Mo) và Clo (Cl),…

Thông thường cần bón phân cho cây 2 lần/tuần Cây cần bón phân thường xuyên vì chúng không thể giữ được phân bón lâu Nên sử dụng các loại bình xịt để tưới ướt lá giúp lá hấp thu chất dinh dưỡng tốt nhất

Một số tác nhân gây hại thường gặp: Lan Hồ điệp không thể thích nghi được

với môi trường ô nhiễm, đặc biệt là vào thời điểm nở hoa Do đó, cần giữ cây trong điều kiện không bị khói, bụi và không bị côn trùng, cỏ dại Các tác nhân không tốt này sẽ hạn chế sự tăng trưởng của cây và làm rụng chồi (thối nhũn lá non)

Một số tác nhân gây hại khác cho cây lan cũng ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự sinh trưởng và phát triển của lan Hồ điệp như sự phá hoại của ve bét, ốc sên, sâu ăn bột,

gỉ sắt, rệp rừng và vi khuẩn làm thối mục rễ

15.1.2.4 Giá trị thương mại

Ngày nay, hoa lan chậu đã trở nên phổ biến ở các nước trên thế giới Người ta

có thể dễ dàng nhìn thấy sự hiện diện của lan Hồ điệp ở khắp nơi, từ nhà riêng đến

nơi làm việc và trên cả các tạp chí sách báo hay truyền hình và cũng xuất hiện nhiều trong lễ nghi cấp quốc gia Điều này cho thấy, vẻ đẹp lan Hồ điệp trong cuộc sống biểu hiện rõ một chuẩn mực sang trọng, quí phái cho người thưởng thức

Lan Hồ điệp có trên 70 loài với hàng trăm giống hoa khác nhau và ngày càng xuất hiện thêm vô số giống lai mới Ngoài dáng độc đáo, lâu tàn, đẹp mắt, đa dạng về màu sắc, lan Hồ điệp không những có ưu điểm là trổ hoa quanh năm, dễ ra hoa, độ bền bông lâu hơn so với các loài lan khác mà còn là một loài cây rất thích hợp để trồng trong nhà Chính những yếu tố này đã hấp dẫn người tiêu dùng tìm đến nó với mục đích sưu tầm, chơi hoa hay đơn thuần là trang trí nhà cửa Hơn nữa, lan Hồ điệp

có trục phát hoa dài, đường kính to, mang nhiều hoa to, trung bình 7-15 hoa, thuận lợi cắt cành xuất khẩu, chuyên chở xa mà không ảnh hưởng đến chất lượng hoa Hiện nay, trên thị trường, lan Hồ điệp có nguồn gốc là những cây nuôi cấy mô có màu sắc

đa dạng và phong phú, chủ đạo như: tím, đỏ tuơi, trắng, vàng, xanh, hồng, trắng lưỡi

đỏ, trắng lưỡi vàng, vàng lưỡi đỏ hay nâu sẫm đến những màu mới là sự pha trộn của những màu này với nhau, chủ yếu là khác nhau ở vùng giữa hay mép cánh hoa với nhiều cấu trúc khác nhau như chấm hay sọc trên từng cánh bông

Lan Hồ điệp được trồng ở mọi nơi trên thế giới, hầu hết ở Đức, Nhật, Phần lan, Đài Loan, Trung Quốc, Mỹ Cây con được nuôi cấy mô ở Phần Lan, Đài Loan, Trung Quốc, sau đó sẽ được xuất khẩu cho các nước khác để trồng ra hoa Hàng ngàn giống đã được lai và tạo dòng rất có giá trị trên thị trường, mang các tính trạng qui định màu sắc hoa, cấu trúc hoa, cây nhiều nhánh, nhiều vòi hoa và gần đây là các giống có hương thơm Do công nghệ nuôi cấy mô và lai tạo giống mới ngày càng phát triển, các giống Hồ điệp có giá cao hiện nay sẽ giảm giá thành trong vài năm nữa; yếu tố cạnh tranh vẫn sôi động vì Lan Hồ Điệp có thể lai tạo và dễ dàng tung giống mới ra thị trường

Theo số liệu thông kê của USDA, thị trường của mặt hàng lan Hồ điệp, chỉ riêng tại Mỹ năm 2004 đã mang về 102 triệu USD, tương đương 35,7 triệu cây, chiếm đến 80% tổng lượng tất cả các giống hoa lan bán ra

Tại Mỹ, Úc, giá thị trường của lan Hồ điệp dao động từ 10 USD cho cây con và

80 USD cho cây có hoa đã được trang trí Một cây lan Hồ điệp loại trung bình có giá thường gặp 25 USD, cho thấy lợi nhuận có thể thu về từ việc xuất khẩu lan Hồ điệp

là rất lớn Đối với những Lan hồ điệp có vẻ đẹp lộng lẫy, đặc trưng, giá thị trường có thể lên đến > 200 USD/cây

Giá lan Hồ điệp trên thị trường Việt Nam vào khoảng 150.000 – 200.000 đồng/chậu đối với các cây có màu sắc thường, còn đối với các cây có màu sắc đặc biệt thì có thể lên tới vài triệu đến vài chục triệu đồng một chậu Dù giá cả có thế nào thì tại thị trường trong nước, lan Hồ điệp vẫn được yêu thích và mang lại hiệu quả kinh tế cao cho những nhà trồng và kinh doanh chúng Trong những năm gần đây, với chính sách mở rộng đầu tư về mọi mặt của nhà nước gia tăng, trong đó hoa lan đã đóng góp một phần đáng kể Hơn thế nữa, lan Hồ điệp đang rất được thị trường thế giới ưa chuộng, đây chính là một yếu tố thuận lợi để các nhà trồng hoa trong nước đưa hoa mình ra tiếp thị và hứa hẹn sẽ mang đến lợi nhuận lớn với sự quan tâm đúng mức của những nhà quản lý kinh tế quốc gia Bên cạnh đó, việc sử dụng nhiều thuốc BVTV để trị bệnh cho Lan Hồ Điệp sẽ vấp phải rào cản kỹ thuật của các nước nhập khẩu, đây là mối lo lắng lớn nhất của người nuôi trồng; để giải quyết những vấn nạn này, trồng hồ điệp sạch phải được quan tâm đầu tiên khi bắt tay vào việc nuôi trồng Lan Hồ điệp

15.2 Luận giải về mục tiêu và những nội dung cần nghiên cứu của Đề tài

Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của ngành công nghiệp, nông nghiệp cũng đã có những bước tiến mới, có tính cạnh tranh cao về giá

cả và chất lượng Bên cạnh các nước tiên tiến như Mỹ, Anh, Phần Lan,… và nhiều nước Châu Á cũng đã chuyển từ nền nông nghiệp theo số lượng sang nền nông nghiệp chất lượng – nông nghiệp công nghệ cao bằng việc sử dụng công nghệ sinh học, chế phẩm sinh học, cơ giới hóa,… để tạo ra sản phẩm nông nghiệp có năng suất chất lượng cao, an toàn và hiệu quả

Như vậy, có thể thấy rằng ứng dụng công nghệ cao trong nông nghiệp đã và đang trở thành lựa chọn hàng đầu ở nhiều quốc gia Việt Nam là một quốc gia có nền nông nghiệp truyền thống lâu đời Tuy nhiên, để bắt kịp và hội nhập với thế giới

trong xu thế toàn cầu hóa hiện nay đòi hỏi chúng ta phải nhanh chóng tiếp cận và triển khai ứng dụng các công nghệ hiện đại vào sản xuất nông nghiệp Đồng Nai là một trong những trung tâm kinh tế lớn của cả nước, có tốc độ đô thị hóa nhanh Vì vậy, phát triển nông nghiệp theo hướng ứng dụng công nghệ cao là sự lựa chọn phù hợp nhất

Tỉnh Đồng Nai có diện tích tự nhiên 590.216 ha, trong đó diện tích đất nông nghiệp là 291.181 ha Đồng Nai nằm trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, có điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội thuận lợi cho việc phát triển một ngành nông nghiệp công nghệ cao có lợi thế so với các địa phương khác

Lan Hồ điệp (Phalaenopsis) ngày càng được người tiêu dùng biết đến bởi vẻ

đẹp của hoa, màu sắc đa dạng, hoa bền Những năm qua, hoa lan Hồ điệp được tiêu thụ rất mạnh ở các đô thị, thành phố lớn, chỉ tính riêng năm 2011, số lượng lan Hồ điệp được tiêu thụ khoảng 60-70 vạn cây Tuy vậy, số lượng trên chủ yếu được nhập

về từ nước ngoài (Đài Loan, Trung Quốc,…), điều này cho thấy sản xuất hoa lan ở Việt Nam chưa đáp ứng được nhu cầu, thị hiếu của người dân

Những mô hình, nghiên cứu về lan Hồ điệp ở nước ta được nhiều nhà khoa học quan tâm như phân hoá mầm hoa và điều khiển sự ra hoa Tuy nhiên, đến thời điểm này, hầu hết các mô hình, các nghiên cứu đó đều chưa đạt kết quả như mong muốn Thực tế, cây lan hồ điệp có đặc tính sinh trưởng và phát triển ở vùng khí hậu lạnh, có sự chênh lệch nhiệt độ giữa ngày và đêm lớn Vì vậy, để hoa nở cần phải cần phải tạo được những điều kiện phù hợp Cụ thể là nhiệt độ trong khoảng 18-30 độ; trong đó, giữa ngày và đêm chênh nhau 8-10 độ Điều kiện nhiệt độ cao hơn, hoặc thấp hơn đều khiến cây bị bỏng lá hoặc ngừng sinh trưởng, thậm chí chết rét Do

“khó tính” như vậy nên nếu trồng trong điều kiện tự nhiên thì không thể đảm bảo cho hoa sinh trưởng tốt được

Để phần nào giải quyết được những vấn đề đó, đề tài “Xây dựng mô hình ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất lan Hồ điệp tại xã Xuân Đường, huyện Cẩm Mỹ, Đồng Nai” là cần thiết

Đề tài đầu tư xây dựng mô hình nhà màng với nylon kín và máy lạnh nhằm mục đích đáp ứng được tính thực tiễn và điều kiện khí hậu Giải pháp này nhằm khắc phục được đặc điểm thời tiết nắng nóng của miền Nam và đáp ứng được đặc tính của hoa lan Nhà màng nylon kín vừa che chắn mưa gió, cách nhiệt, vừa có độ thấu quang tốt Còn máy lạnh dùng để điều tiết nhiệt độ, độ ẩm, độ thoáng khí Bên cạnh

đó có sự hỗ trợ thêm của hệ thống quạt gió và tường nước kết hợp làm hạ nhiệt trong nhà Nhờ vậy, thời điểm đưa cây vào xử lý thúc hoa mặc dù nhiệt độ bên ngoài vẫn cao, song nhiệt độ tại nhà màng chỉ 20 – 22oC, đủ thấp để sau 20 – 40 ngày cây hình thành mầm hoa, 3 – 4 tháng sau đó sẽ cho hoa thương phẩm

Đối với yêu cầu của thị trường: Đề tài triển khai theo hướng mới trong sản

xuất hoa trên cơ sở ứng dụng công nghệ cao, phù hợp với điều kiện của Việt Nam, phù hợp với phương án sản xuất và yêu cầu của thị trường Sản phẩm tạo ra sẽ có chất lượng cao, hoa bền màu, số bông nhiều, cánh, lá và rễ cây được bảo toàn nguyên hình dáng, sản phẩm có thể cung ứng cho thị trường trong tỉnh cũng như các tỉnh, thành phố lân cận và hướng tới xuất khẩu

Đề tài góp phần bổ sung cơ sở khoa học và thực tiễn trong việc ứng dụng các tiến bộ kỹ thuật mới vào sản xuất; tạo cơ sở cho việc xây dựng mô hình sản xuất lan năng suất cao, ổn định chất lượng và chủ động được thời vụ thu hoạch hoa Kết quả ứng dụng được mô hình sản xuất lan ứng dụng công nghệ cao theo hướng công

nghiệp

16 Liệt kê danh mục các công trình nghiên cứu, tài liệu có liên quan đến đề tài

đã trích dẫn khi đánh giá tổng quan

 Dương Công Kiên.(2006) Kỹ thuật nhân giống – Lai tạo trồng một số giống lan

(Orchid) thông dụng và có giá trị kinh tế ở Việt Nam Tủ sách ĐH KHTN

 Nguyễn Quang Thạch, Nguyễn Thị Lý Anh, Nguyễn Thị Lâm Hải (2005) Lan

Hồ điệp kỹ thuật chọn tạo, nhân giống và nuôi trồng, NXB Nông nghiệp, Hà Nội

 Trần Duy Quý (2005) Sổ tay người Hà Nội chơi lan, NXB Nông nghiệp, Hà Nội

 De vries J.T,(1953) On the floweing of Phalaenopsis

schilleranna.Rchb.Ann.Bogor

 Wen Yu Wang, Wen Shaw Chen, Kuan Liang Huang, Li Sang Hung, Wen huei Chen, Wei Ren Su (2003).The efect of datlength on protein synthesis and

flowering on Doritis pulcherima

 Yin-Tung Wang1 and Lori L Associate Professor of Floriculture Gregg

Technician II (1993).Medium and Fertilizer Affect the Performance of

Phalaenopsis Orchids during Two Flowering Cycles

 Wen-Shaw Chen 1 , Ho-Yih Liu 1 , Zin-Huang Liu 1 , Leuan Yang 2 , Wen-Huei Chen 2,* (1994) Geibberllin and temperature influence carbohydrate content and

flowering in Phalaenopsis

 Tạp chí Khoa học và công nghệ nông nghiệp Việt Nam, số 05 năm 2010

 www.nsl.hcmus.edu.vn/greenstone/collect/thesiskh/index/assoc/HASH0155.dir/5.PDF

 quy-phai-3.html

http://hoalancaycanh.com/diendan/phalaenopsis-ho-diep/4721-ho-diep-trang-nha- www.nongsinh.com/Phalaenopsis.htm

 http://www.anthura.nl/uploads/downloads/manuals/es/Manual%20Phalaenopsis%20SPA.pdf

17 Nội dung nghiên cứu khoa học và triển khai thực nghiệm của Đề tài và phương án thực hiện

Nội dung 1: Triển khai xây dựng nhà màng

* Công nghệ nhà màng được thiết kế phù hợp theo tiêu chuẩn NGMN – 1994 của Mỹ (Hiệp hội nhà kính Hoa Kỳ), tiêu chuẩn AS/NZS 4600:1996 của ÚC, tiêu chuẩn AS1397 của Úc Toàn bộ kết cấu khung nhà kính là thép cường độ cao mạ kẽm, máng xối và bát liên kết của nhà là thép cường độ cao mạ kẽm

+ Xây dựng mô hình nhà màng tự động, được trang bị hệ thống thông gió, quạt hướng trục đối lưu và máy lạnh

+ Xây dựng mô hình nhà có khoảng cách ly rộng với kích thước 3.0x4.0m, bố trí 2 cửa trượt treo đặt so le nhau và nền cho hành lang giao thông

* Thi công hệ thống nhà màng phục vụ nghiên cứu xây dựng mô hình trồng lan Hồ điệp

Về cơ bản nhà màng cấu tạo bằng khung thép mạ kẽm, kết cấu chắc chắn; có mái lợp bằng plastics trong, vừa có đủ sáng, vừa che được nước mưa nhỏ giọt đồng thời tránh vi khuẩn, mầm bệnh có thể hiện diện trong không khí Mô hình trên đều lắp ráp hệ thống tưới phun sương Spinnet với hệ thống được bố trí 6 hàng treo vòi phun, cách nhau 4m, lắp đặt vòi cách vòi 3,5m Bộ điều khiển tưới với các chế độ điều khiển tưới và dinh dưỡng với phần mềm kèm theo có thể kết nối hiển thị trên máy tính tại phòng điều khiển tưới

Nội dung 2: Khảo nghiệm sự sinh trưởng và phát triển của một số giống lan Hồ điệp đưa vào mô hình; xác định các giống hoa có năng suất và màu sắc hoa phù hợp với điều kiện tỉnh Đồng Nai

2.1 Mục tiêu

Xác định một số giống lan sinh trưởng, phát triển tốt, cây lan con sau 18 -20 tháng bắt đầu ra hoa Từ đó, chọn ra những giống lan Hồ điệp thích hợp đưa vào sản xuất

và nhân rộng trong mô hình nhà màng tại Đồng Nai

2.2 Vật liệu nghiên cứu và dụng cụ

- Đưa vào khảo nghiệm một số giống:

2.3 Phương pháp nghiên cứu

- Thí nghiệm bố trí theo kiểu đơn yếu tố hoàn toàn ngẫu nhiên, 4 nghiệm thức, 4

lần lặp lại, mỗi lần lặp lại 50 cây

- Thời gian thí nghiệm: 18 tháng

- Các chỉ tiêu theo dõi: (theo dõi 1 tháng/lần)

+ Tình hình sinh trưởng : số lá/tháng, kích thước lá (chiều dài và rộng lá (mm)), chiều cao và đường kính thân cây (mm)

+ Tình hình sâu bệnh: tỉ lệ cây bị bệnh (%)

Nội dung 3: Khảo nghiệm một số loại giá thể phù hợp với cây lan Hồ điệp trong nhà màng

3.1 Mục tiêu

Xác định được giá thể phù hợp với cây lan Hồ điệp trong điều kiện nhà màng

3.2 Vật liệu nghiên cứu và dụng cụ

- Cây giống: giống Hồ điệp Tím, cây 5 tháng tuổi