huy động vốn tại các ngân hàng thương mại

Ngày nay trong điều kiện cạnh tranh rất khốc liệt giữa các ngân hàng việc đưa racác dịch vụ mới làm tăng tiện ích cho khách hàng là một yếu tố để cạnhtranh.Chính vì vậy mà các Ngân hàng

Phần mở đầu

1 Tính cấp thiết của đề tài

Vấn đề về vốn đang là một đòi hỏi rất lớn, chủ trương của Đảng và Nhà nước tahiện nay về vốn Ngân sách chỉ chi cho việc đầu tư các cơ sở hạ tầng không có khảnăng thu hồi vốn, còn toàn bộ nhu cầu vốn để sản xuất kinh doanh kể cả đầu tư xâydựng, vốn cố định và vốn lưu động đều phải đi vay Như vậy đòi hỏi về vốn khôngchỉ ngắn hạn mà còn cả vốn trung, dài hạn Nếu không có vốn thì không thể thayđổi được cơ cấu kinh tế, không thể xây dựng được các cơ sở công nghiệp, cáctrung tâm dịch vụ lớn Tuy đã có những thay đổi về nhiều phương diện, hệ thốngNgân hàng đã có những bước tiến dài nhưng hệ thống Ngân hàng vẫn chưa đápứng được nhu cầu về vốn của nền kinh tế

Từnăm 1994 trở đi bước vào thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá vấn đề về vốn nổilên là một yêu cầu hết sức cấp bách trong điều kiện chưa có thị trường vốn Giảiquyết nhu cầu vốn là đòi hỏi lớn đối với hệ thống ngân hàng Các ngân hàng kinh

tế đang đòi hỏi ở ngân hàng là phải huy động đủ vốn tạo điều kiện cho nền kinh tếphát triển không bị tụt hậu, đó chính là vấn đề về vốn

Trong thực tiễn hoạt động của NHNo&PTNT huyện Vụ Bản hoạt động huy độngvốn đã được coi trọng đúng mức và đã đạt được một số kết quả nhất định nhưngbên cạnh đó vẫn còn bộc lộ một số tồn tại do đó cần phải nghiên cứu cả về lý luận

và thực tiễn để nâng cao hiệu quả kinh doanh nhằm phục vụ công tác công nghiệphoá- hiện đại hoá đất nước

2 Đối tượng nghiên cứu

- Dựa vào cơ sở phân tích thực trạng công tác huy động vốn tại chi nhánh

NHNo&PTNT huyện Vụ Bản để tìm ra nguyên nhân của những tồn tại từ đó đưa

ra các giải pháp và kiến nghị để nâng cao hiệu quả hoạt động huy động vốn của chinhánh NHNo&PTNT huyệ Vụ Bản

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Thực trạng công tác huy động vốn tại chi nhánhNHNo&PTNT huyện Vụ Bản

- Phạm vi nghiên cứu: Các số liệu trong bảng tổng kết tài sản và báo cáo kết quảkinh doanh của NHNo&PTNT huyện Vụ Bản từ năm 2000 đến năm 2003

4 Phương pháp nghiên cứu

Sử dụng phương pháp: So sánh, phân tích, luận, giải

5 Bố cục

Đề tài được chia làm 3 chương:

Chương 1 : NHTM và công tác huy động vốn tại các NHTM.

Chương 2 : Thực trạng công tác huy động vốn tại chi nhánh NHNo&PTNT

huyện Vụ Bản

Chương 3 : Giải pháp và kiến nghị để đẩy mạnh công tác huy động vốn tại chi

nhánh NHNo & PTNT huyện Vụ Bản

1.1.1 Khái niệm về ngân hàng thương mại

NHTM là một định chế tài chính mà hoạt động thường xuyên và chủ yếu là nhậntiền gửi và sử dụng số tiền đó để cho vay, thực hiện nghiệp vụ chiết khấu và làmphương tiện thanh toán

1.1.2 Sự ra đời và phát triển của NHTM

Ngay

từ xa xưa người ta đã biết dùng tiền làm phương tiện thanh toán, làm trung giantrao đổi hàng hoá Thông qua tiền, việc trao đổi hàng hoá được tiến hành một cáchthuận lợi, dễ dàng hơn nhiều Chính vì thế đã kích thích sản xuất, đưa xã hội loàingười ngày càng phát triển

Xã hội ngày càng phát triển thì vai trò của tiền tệ ngày càng đươc phát huy.Thươngmại phát triển, một tầng lớp thương nhân giàu có ra đời và họ cần có những nơi antoàn để gửi tiền Những người nhận tiền gửi chủ yếu là chủ tiệm vàng, họ nhậnthấy: luôn có một lượng lớn tiền và vàng nhàn rỗi do tiền và vàng người ta gửi vàoluôn nhiều hơn tiền rút ra Mặt khác lại luôn tồn tại nhu cầu vay mượn để chi tiêu,đầu tư kinh doanh Và những người giữ hộ tài sản nghĩ đến việc sử dụng số tiềnnhàn rỗi đó để cho vay kiếm lời Và thay vì thu phí giữ hộ người ta trả một khoảnlãi cho người có tài sản đem gửi Bên cạnh đó người giữ hộ tiền cũng cho vay để

thanh toán cho một người nào đó bằng cách ghi nợ cho người vay tiền và ghi tăngtài sản cho người được thanh toán Và lúc các nghiệp vụ trên hình thành cũng làlúc ngân hàng xuất hiện.

Khoảng đầu thế kỉ thứ XV (1401) có một tổ chức trên thế giới được coi là mộtngân hàng thực sự theo quan niệm ngày nay đó là BAN - CA - DI Barcelona (TâyBan Nha), đây là ngân hàng đầu tiên trên thế giới Đến năm 1409 ngân hàng thứhai là Ban -co -di Valencia (TBN) và cả hai ngân hàng này đã thực hiện hầu hếtcác nghiệp vụ ngân hàng như ngày nay: nhận tiền gửi, cho vay, thanh toán

Từ thế kỉ XVII, song song với cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật kinh tế vàthương mại đã có những tiến bộ lớn, đồng thời ngân hàng cũng phát triển mạnh,đầu tiên là ở Châu Âu, sau đó là ở Châu Mỹ rồi đến Châu á và được phát triển trênphạm vi toàn thế giới Các nhà sản xuất cần đến vốn để sản xuất, các thương giacần vốn để thành lập các công ty thương mại, xuất nhập khẩu chỉ có thể dựa vàongân hàng và chỉ có ngân hàng mới có thể cung cấp đủ vốn cho họ Do đó vị thếcủa ngân hàng ngày càng được nâng cao và ngân hàng trở thành một bộ phậnkhông thể thiếu trong nền kinh tế

Bước chuyển mình lớn nhất của hệ thống ngân hàng bắt đầu từ thế kỷ XX khi màcác ngân hàng áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào hoạt động của mình Cácsản phẩm mới của ngân hàng ra đời đáp ứng mọi nhu cầu của khách hàng Ngânhàng trở thành nơi cung cấp các dịch vụ tài chính đa dạng và phong phú nhất chonền kinh tế

1.1.3 Vai trò của NHTM

1.1.3.1 NHTM là nơi cung cấp vốn cho nền kinh tế

Trong nền kinh tế thị trường các doanh nghiệp cá nhân, tổ chức kinh tế muốn sảnxuất, kinh doanh thì cần phải có vốn để đầu tư mua sắm tư liệu sản xuất, phươngtiện để sản xuất kinh doanh…mà nhu cầu về vốn của doanh nghiệp, cá nhân luônluôn lớn hơn vốn tự có do đó cần phải tìm đến những nguồn vốn từ bên ngoài Mặtkhác lại có một lượng vốn nhàn rỗi do quá trình tiết kiệm, tích luỹ của cá nhân,doanh nghiệp, tổ chức khác NHTM là chủ thể đứng ra huy động các nguồn vốntạm thời nhàn rỗi đó và sử dụng nguồn vốn huy động được cấp vốn cho nền kinh tếthông qua hoạt động tín dụng NHTM trở thành chủ thể chính đáp ứng nhu cầu vốncho nền kinh tế Nhờ có hoạt động ngân hàng và đặc biệt là hoạt động tín dụng cácdoanh nghiệp có điều kiện mở rộng sản xuất, cải tiến máy móc công nghệ, tăngnăng suất lao động, nâng cao hiệu quả kinh tế, thúc đẩy nền kinh tế phát triển.

1.1.3.2 NHTM là cầu nối doanh nghiệp và thị trường.

Trong điều kiện nền kinh tế thị trường, hoạt động của các doanh nghiệp chụi sự tácđộng mạnh mẽ của các quy luật kinh tế như: quy luật giá trị, quy luật cung cầu,quy luật cạnh tranh và sản xuất phải trên cơ sở đáp ứng nhu cầu thị trường, thoảmãn nhu cầu thị trường về mọi phương diện không chỉ: giá cả, khối lượng, chấtlượng mà còn đòi hỏi thoả mãn trên phương diện thời gian, địa điểm Để có thểđáp ứng tốt nhất nhu cầu của thị trường doanh nghiệp không những cần nâng caochất lượng lao động, củng cố và hoàn thiện cơ cấu kinh tế, chế độ hạch toán kinh

tế mà còn phải không ngừng cải tiến máy móc thiết bị, đưa công nghệ mới vào sảnxuất, tìm tòi và sử dụng nguyên vật liệu mới, mở rộng quy mô sản xuất một cáchthích hợp Những hoạt động này đòi hỏi phải có một lượng vốn đầu tư lớn, nhiềukhi vượt quá khả năng của doanh nghiệp Do đó để giải quyết khó khăn này doanhnghiệp đến ngân hàng để xin vay vốn để thoả mãn nhu cầu đầu tư của mình.Thôngqua hoạt động cấp tín dụng cho doanh nghiệp ngân hàng là cầu nối doanh nghiệpvới thị trường Nguồn vốn tín dụng của ngân hàng cung cấp cho doanh nghiệpđóng vai trò rất quan trọng trong việc nâng cao chất lượng về mọi mặt của quá

trình sản xuất kinh doanh, đáp ứng nhu cầu của thị trường và từ đó tạo cho doanhnghiệp chỗ đứng vững chắc trong cạnh tranh

1.1.3.3 NHTM là công cụ để nhà nước điều tiết vĩ mô nền kinh tế.

Hệ thống NHTM hoạt động có hiệu quả sẽ thực sự là công cụ để nhà nước điềutiết vĩ mô nền kinh tế

Thông qua hoạt dộng thanh toán giữa các ngân hàng trong hệ thống, NHTM đãgóp phần mở rộng khối lượng tiền cung ứng cho lưu thông Thông qua việc cấp tíndụng cho nền kinh tế NHTM đã thực hiện việc dẫn dắt các nguồn tiền, tập hợp vàphân phối vốn trên thị trường, điều khiển chúng một cách hiệu quả và thực thi vaitrò điều tiết gián tiếp vĩ mô Cùng với các cơ quan khác, Ngân hàng luôn được sửdụng như một công cụ quan trọng để nhà nước điều chỉnh sự phát triển của nềnkinh tế

Khi nhà nước muốn phát triển một nghành hay một vùng kinh tế nào đó thì cùngvới việc sử dụng các công cụ khác để khuyến khích thì các NHTM luôn được sửdụng bằng cách NHNN yêu cầu các NHTM thực hiện chính sách ưu đãi trong đầu

tư, sử dụng vốn như : giảm lãi suất, kéo dài thời hạn vay, giảm điều kiện vay vốnhoặc qua hệ thống NHTM Nhà nước cấp vốn ưu đãi cho các lĩnh vực nhất định.Khinền kinh tế tăng trưởng quá mức nhà nước thông qua NHTƯ thực hiện chính sáchtiền tệ như: tăng tỷ lệ dự trữ bắt buộc để giảm khả năng tạo tiền từ đó giảm khảnăng cấp tín dụng cho nền kinh tế để nền kinh tế phát triển ổn định vững chắc.Việc điều tiết vĩ mô nền kinh tế thông qua hệ thống NHTM thườmg đạt hiệu quảtrong thời gian ngắn nên thường được nhà nước sử dụng

1.1.3.4 NHTM là cầu nối nền tài chính quốc gia và nền tài chính quốc tế.

Trong nền kinh tế thị trường ,khi các mối quan hệ hàng hoá, tiền tệ ngày càng được

mở rộng thì nhu cầu giao lưu kinh tế - xã hội giữa các quốc gia trên thế giới ngàycàng trở nên cần thiết và cấp bách Việc phất triển kinh tế ở các quốc gia luôn gắn

liền với sự phát triển của nền kinh tế thế giới và là một bộ phận cấu thành nên sựphát triển đó.Vì vậy jnền tài chính của mỗi quốc gia cũng phải hoà nhập với nền tàichính quốc tế và NHTM với các hoạt động của mình đã đóng góp vai trò vô cùngquan trọng trong sự hoà nhập này Với các nghiệp vụ như thanh toán, nghiệp vụhối đoái và các nghiệp vụ khác NHTM tạo điều kiện thúc đẩy hoạt động ngoạithương phát triển Thông qua hoạt động thanh toán, kinh doanh ngoại hối quan hệtín dụng với các NHTM nước ngoài NHTM đã thực hiện vai trò điều tiết nền tàichính trong nước phù hợp với sự vận động của nền tài chính quốc tế

NHTM ra đời và ngày càng phát triển dựa trên cơ sở nền sản xuất lưu thông hànghoá phát triển và nền kinh tế càng phát triển càng cần đến sự hoạt động củaNHTM Với vai trò quan trọng của mình NHTM trở thanh một bộ phận quan trọngtrong nền kinh tế quốc dân

1.1.4 Chức năng của NHTNM

1.1.4.1 Chức năng trung gian tài chính

Đây là chức năng quan trọng nhất của NHTM NHTM nhận tiền gửi và cho vaychính là đẫ thực hiện việc chuyển tiền tiết kiệm thành tiền đầu tư

Những chủ thể dư thừa vốn cũng có thể trực tiếp đầu tư bằng cách mua các công

cụ tài chính sơ cấp như: cổ phiếu, trái phiếu của doanh nghiệp hoặc chính phủthông qua thị trường tài chính Nhưng thị trường tài chính trực tiếp đôi khi khôngđem lại hiệu quả cao nhất cho người đầu tư vì: khó tìm kiếm thông tin, chi phí tìmkiếm thông tin lớn, chất lượng thông tin không cao, chi phí giao dịch lớn và phải

có sự trùng khớp về nhu cầu giữa người thừa vốn và người thiếu vốn về số lượng,thời hạn chính vì thế NHTM với tư cách là một trung gian tài chính đứng ra nhậntiền gửi tiết kiệm và cung cấp vốn cho nền kinh tế với số lượng và thời hạn phongphú và đa dạng đáp ứng mọi nhu cầu về vốn của khách hàng có đủ điều kiện vayvốn Với mạng lưới giao dịch rộng khắp, các dịch vụ đa dạng, cung cấp thông tin

nhiều chiều, hoạt động ngày càng phong phú chuyên môn hoá vào từng lĩnh vựcNHTM đã thực sự giải quyết được những hạn chế của thị trường tài chính trực tiếp,góp phần nâng cao hiệu quả luân chuyển vốn trong nền kinh tế thị trường.

1.1.4.2 Chức năng tạo tiền

Chức năng tạo tiền là chức năng cực kỳ quan trọng của NHTM Chức năng nàyđược thể hiện trong quá trình NHTM cấp tín dụng cho nền kinh tế và hoạt độngđầu tư của NHTM, trong mối quan hệ với NHTƯ đặc biệt trong quá trình thực hiệnchính sách tiền tệ mà mục tiêu của chính sách tiền tệ là ổn định giá trị đồng tiền

Từ một lượng tiền cơ sở do NHTƯ phát hành qua hệ thốngNHTM sẽ được tăng lêngấp bội khi NHTM cấp tín dụng cho nền kinh tế Khối lượng tiền qua hệ thốngngân hàng được tính theo công thức :

D=m.MB

D: khối lượng tiền qua hệ thống ngân hàng

MB: khối lượng tiền cơ sở

M=1/rd: hệ số nhân tiền

rd : tỷ lệ dự trữ bắt buộc

NHTƯ có thể điều tiết khối lượng tiền cung ứng bằng cách thay đổi lượng tiền tỷ

lệ dự trữ bắt buộc để tăng hoặc giảm khả năng tạo tiền của NHTM từ đó ảnhhưởng đến khả năng cấp tín dụng cho nền kinh tế do đó đạt được hiệu quả mà mụctiêu chính sách tiền tệ đặt ra

1.1.4.3 Chức năng cung cấp và quản lý các phương tiện thanh toán

Thông qua chức năng làm trung gian tài chính NHTM làm tăng lượng tiền tronglưu thông và cung cấp cho những người đầu tư những chứng khoán có tính lỏngcao hơn và có rủi ro thấp hơn do đó sẽ an toàn hơn khi nhà đầu tư nắm giữ nhữngchứng khoán sơ cấp do doanh nghiệp, công ty phát hành

CácNHTM còn cung cấp một danh mục phương tiện thanh toán rất đa dạng và phongphú : sec chuyển tiền, sec chuyển khoản, thẻ tín dụng sự xuất hiện của cácphương tiện thanh toán này tạo điều kiện cho các doanh nghiệp dễ dàng giao dịchthương mại, mua bán hàng hoá an toàn nhanh chóng, chi phí thấp.

1.1.4.4 NHTM cung cấp các dịch vụ tài chính

Ngoài các dịch vụ truyền thống là huy động và cho vay, NHTM ngày nay còn cungcấp một danh mục dịch vụ khá đa dạng và phong phú: dịch vụ thanh toán, dịch vụmôi giới, bảo lãnh tư vấn bảo hiểm

Cùng với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, các loại dịch vụ ngân hàng cũng pháttriển và mang lại nhiều tiện ích cho khách hàng chưa bao giờ các dịch vụ tài chínhngân hàng lại phát triển như bây giờ, tỷ trọng thu nhập từ thu phí dịch vụ ở cácngân hàng hiện đại có thể chiếm tới 40-50% tổng thu nhập của ngân hàng Đồngthời việc phát triển các dịch vụ này cũng làm tăng hiệu quả sử dụng vốn, tăng chuchuyển vốn trong nền kinh tế, làm giảm lượng tiền mặt trong lưu thông do đó tiếtkiệm được chi phí in ấn kiểm đếm tiền

Ngày nay trong điều kiện cạnh tranh rất khốc liệt giữa các ngân hàng việc đưa racác dịch vụ mới làm tăng tiện ích cho khách hàng là một yếu tố để cạnhtranh.Chính vì vậy mà các Ngân hàng ngày nay rất tích cực đầu tư trang bị cơ sởvật chất, áp dụng công nghệ tin học, khoa học kỹ thuật vào hoạt động của mình.Nếu các NHTM có thể đáp ứng tốt nhu cầu của khách hàng về dịch vụ, tạo được

uy tín với khách hàng thì đây cũng là một biện pháp, yếu tố để tăng khả năng huyđộng vốn

1.2 vốn trong kinh doanh ngân hàng.

1.2.1 Khái niệm về vốn

Vốn của các NHTM là toàn bộ các giá trị tiền tệ mà Ngân hàng huy động và tạolập để đầu tư cho vay và đá ứng các nhu cầu khác trong hoạt động kinh doanh củangân hàng

Thực chất nguồn vốn của các NHTM là một bộ phận thu nhập quốc dân tạm thờinhàn rỗi trong quá trình sản xuất, phân phối, tiêu dùng mà khách hàng gửi vàoNgân hàng với các mục đích khác nhau Nói cách khác khách hàng chuyển quyền

sử dụng tiền tệ cho ngân hàng và Ngân hàng trả cho khách hàng một khoản lãi vàNgân hàng đã thưc hiện vai trò tập trung và phân phối vốn làm tăng nhanh quátrình luân chuyển vốn trong nền kinh tế, phục vụ và kích thích mọi hoạt động kinh

tế phát triển đồng thời chính các hoạt động đó lại quyết định đến sự tồn tại và pháttriển hoạt động kinh doanh của ngân hàng

1.2.2 Vai trò của vốn trong hoạt động kinh doanh của NHTM.

1.1.1 Vốn là cơ sở dể ngân hàng tổ chức mọi hoạt động kinh doanh

Trong nền kinh tế thị trường bất kỳ doanh nghiệp nào muốn sản xuất kinh doanhcũng cần có vốn, vốn quyết định đến khả năng kinh doanh của doanh nghiệp Đốivới NHTM vốn là đói tượng kinh doanh chủ yếu, vốn là cơ sở để ngân hàng tổchức mọi hoạt động kinh doanh Nếu thiếu vốn NHTM không thể thực hiện cáchoạt động kinh doanh Vì thế những ngân hàng có vốn lớn sẽ có thế mạnh trongkinh doanh Vốn là điểm xuất phát đầu tiên trong hoạt động kinh doanh củaNHTM

1.2.2.2 Vốn quyết định quy mô của hoạt dộng tín dụng và các hoạt động khác của NHTM

Ngoài vai trò là cơ sở để ngân hàng tổ chức các hoạt động kinh doanh, vốn còn

quyết định đến việc mở rộng hoặc thu hẹp khối lượng tín dụng và các hoạt độngkhác của NHTM.

Vốn tự có của ngân hàng ngoài viẹc sử dùng để mua sắm TSCĐ, trang thiết bị, gópvốn liên doanh Vốn tự có của ngân hàng là căn cứ để giới hạn các hoạt động kinhdoanh tiền tệ bao gồm cả hoạt động tín dụng Việc quy định tỷ lệ cho vay, tỷ lệ huyđộng vốn trên vốn tự có của NHTƯ thể hiện vai trò quản lý, điều tiết thị trườngcủa nhà nước, để đảm bảo an toàn hệ thống ngân hàng và đảm bảo quyền và lợi íchhợp pháp của người gửi tiền

Những quy định về mức cho vay, mức huy động trên Vốn tự có như:

- Mức cho vay một khách hàng không vượt quá 15% vốn tự có

- Mức vốn huy động không được vượt quá 20 lần vốn tự có

- Mua cổ phần hoặc góp vốn liên doanh không được vượt quá 50% vốn tự cóQua những quy định của NHTƯ đối với NHTM ta thấy vốn tự có quyết định đếnkhả năng cấp tín dụng, huy động vốn của NHTM vì thế những NHTM có vốn tự cólớn thì quy mô tín dụng càng lớn và ngược lại Không những vốn tự có ảnh hưởngđến hoạt động kinh doanh mà vốn huy động cũng ảnh hưởng rất lớn đến hoạt độngtín dụng và hoạt động khác Vốn tự có rất quan trọng nhưng chỉ chiếm một phầnrất nhỏ trong tổng nguồn vốn, vốn huy động chiếm tỷ trọng lớn nhất và là nguồnvốn chủ yếu để ngân hàng tiến hành các hoạt động kinh doanh do đó ngân hàngnào có nguồn vốn huy động càng lớn thì khả năng cấp tín dụng cho nền kinh tế vàcác hoạt động khác càng được mở rộng

1.2.2.3 Vốn quyết định khả năng thanh toán và đảm bảo uy tín của ngân hàng trên thị trường

Một NHTM có thể thu hút được đông đảo khách hàng đến gửi tiền và sử dụng cácdịch vụ của ngân hàng đó khi ngân hàng đó có uy tín trên thị trường Uy tín củangân hàng trước hết thể hiện ở khả năng sẵn sàng thanh toán cho khách hàng khi

họ yêu cầu Khả năng thanh toán của ngân hàng thông thường tỷ lệ thuận với khối

lượng vốn mà ngân hàng đó có Nếu có lớn vốn năng lực thanh toán của ngânhàng được nâng cao, do đó uy tín của ngân hàng được nâng cao từ đó sẽ thu hútđược nhiều khách hàng và nâng cao được vị thế của ngân hàng trên thị trường.

1.2.2.4 Vốn là một trong những yếu tố quyết định đến năng lực cạnh tranh của ngân hàng.

Với mỗi ngân hàng quy mô, trình độ công nghệ hiện đại là tiền đề để thu hút vốn.Đồng thời khả năng về vốn lớn là cơ sở để ngân hàng mở rộng khối lượng tín dụng

và có thể quyết định cả mức lãi suất cho vay Do đó có tiềm lực về vốn lớn ngânhàng có thể giảm mức lãi suất cho vay từ đó tạo cho ngân hàng ưu thế trong cạnhtranh, và giúp ngân hàng có tiềm lực trong việc mở rộng các hình thức liên doanh,liên kết, cho thuê, mua bán nợ, kinh doanh chứng khoán

KL: Vốn có vai trò rất quan trọng đối với hoạt động kinh doanh ngân hàng Do đóngân hàng phải luôn chú trọng đến việc phát triển nguồn vốn một cách ổn định cả

thuế nhương không được vượt quá 25% vốn điều lệ.

- Tàisản nợ khác:

- Tiền gửi của cá nhân và hộ gia đình

- Tiền gửi của tổ chức kinh tế và doanh nghiệp

Đây là nguồn vốn chủ yếu và quan trọng sử dụng để kinh doanh của ngân hàng vốn huy động chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng nguồn vốn của NHTM

Để đảm bảo hoạt động có hiệu quả cao, ngân hàng phải huy động đủ vốn đáp ứngcho nhu cầu sử dụng vốn làm sao để huy động được nguồn vốn phù hợp với chi phíthấp nhất, tỷ trọng các nguồn vốn phải hợp lý từ đó nâng cao được sức cạnh tranh

và hiệu quả hoạt động của ngân hàng

1.2.3.3 Vốn đi vay

Vốn đi vay là nguồn vốn được hình thành do ngân hàng đi vay các tổ chức tín dụngkhác hoặc NHTƯ:

a) Vay các TCTD khác: Trong trường hợp vốn huy động không đủ đáp ứng nhu

cầu thanh khoản NHTM có thể đi vay các TCTD khác để đáp ứng nhu cầu thanh

khoản Đây là nguồn vốn có tỷ trọng thấp trong tổng nguồn vốn, NHTM chỉ sửdụng nguồn vốn này khi thực sự cần thiết vì nó có chi phí cao hơn vốn huy độngrất nhiều.

b) Vay NHTƯ: NHTƯ cho NHTM vay dưới hình thức tái cấp vốn, vay thanh toán,

vay ngắn hạn bổ xung NHTƯ có cho NHTM vay hay không phụ thuộc vào:

- Chính sách tiền tệ mà NHTƯ đang theo đuổi: Nếu NHTƯ muốn mở rộng mứccung tiền để thúc đẩy kinh tế phát triển thì NHTƯ sẽ đáp ứng nhu cầu vay củaNHTM một cách dễ dàng và ngược lại

- Hạn mức tín dụng của NHTM được NHTƯ cấp đã được sử dụng hết chưa: thôngthường NHTƯ cấp cho mỗi ngân hàng một hạn mức tín dụng và NHTM được phépvay trong hạn mức này

Đây là nguồn vốn có chi phí rất cao do đó NHTM chỉ sử dụng khi thực sự cầnthiết

1.2.3.4 Vốn khác

Ngoài các nguồn vốn chủ yếu trên NHTM còn có các nguồn vốn khác cũng khôngkém phần quan trọng như: vốn trong thanh toán, nguồn vốn uỷ thác đầutư NHTM có thể sử dụng các nguồn vốn này để kinh doanh trong khoảng thờigian và điều kiện nhất định

1.3 huy động vốn của nhtm

1.3.1 Các hình thức huy động vốn của NHTM

1.3.1.1 Tiền gửi của khách hàng

1.3.1.1.1 Tiền gửi của tổ chức kinh tế

a) Tiền gửi không kỳ hạn: là khoản tiền mà khách hàng gửi vào ngân hàng nhưng

khách hàng có thể rút ra bất cứ lúc nào và ngân hàng phải luôn đảm bảo yêu cầunày.

Mục đích của khách hàng khi gửi tiền vào ngân hàng là an toàn và hưởng các dịch

vụ ngân hàng, tạo mối quan hệ với ngân hàng Tỷ trọng tiền gửi không kỳ hạn của

tổ chức kinh tế trong tổng nguồn vốn của ngân hàng cao và nguồn vốn này có tính

ổn định tương đối cao vì bao giờ các tổ chức kinh tế cũng duy trì ít nhất ở một số

dư nhất định Đối với nguồn vốn này ngân hàng chỉ phải trả lãi thấp nhưng chi phíphi lãi rất cao Đó là chi phí mua và vận hành ATM, chi phí phục vụ

b) Tiền gửi có kỳ hạn : là khoản tiền khách hàng gửi vào ngân hàng mà có sự thoảthuận về thời hạn trong đó khách hàng không được rút trước hạn

Đây là nguồn vốn mà khách hàng gửi vào ngân hàng với mục đích sinh lời là chủyếu và ngân hàng phải trả lãi cao hơn hơn tiền gửi không kỳ hạn Đây là nguồn vốn

có tính ổn định rất cao nhưng thường có thời hạn ngắn vì đây là những khoản tiềntạm thời nhàn rỗi trong quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp và nguồnvốn này chiếm tỷ trọng rất nhỏ trong tổng nguồn vốn của ngân hàng

1.3.1.1.2 Tiền gửi của cá nhân và hộ gia đình

a) Tiền gửi không kỳ hạn

Khách hàng gửi tiền vào ngân hàng với mục đích an toàn là chủ yếu và hưởng cácdịch vụ của ngân hàng Đối với nguồn vốn này chi phí trả lãi ngân hàng bỏ rakhông đáng kể nhưng chi phí trả lãi rất cao ở các nước phát triển thì tỷ trọngnguồn vốn này rất cao nhưng các nước đang phát triển thì tỷ trọng này lại rất thấp

do người dân chưa có thói quen sử dụng các dịch vụ của ngân hàng Nguồn vốn từtiền gửi không kỳ hạn của cá nhân, hộ gia đình có tính ổn thấp do nhu cầu tiêudùng của cá nhân, hộ gia đình không ổn định, khi cần khách hàng có thể rút tiền rabất cứ lúc nào do đó ngân hàng phải chuẩn bị sẵn một khoản tiền để đáp ứng nhucầu của khách hàng

b) Tiền gửi có kỳ hạn

Khách hàng gửi tiền vào ngân hàng với mục đích sinh lời là chủ yếu Tiền gửi có

kỳ hạn của cá nhân và hộ gia đình chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng vốn huy động

và là nguồn vốn chủ yếu để ngân hàng cho vay Nguồn vốn này có tính ổn định caonhất và ngân hàng phải trả lãi rất cao cho nguồn vốn này.

1.3.1.2 Huy động vốn thông qua phát hành giấy tờ có giá

Ngày nay trong hoạt động kinh doanh của các NHTM cạnh tranh là yếu tố khôngthể thiếu được Các NHTM cạnh tranh nhau về lãi suất huy động đến lãi suất chovay Trong lĩnh vực huy động vốn các NHTM phải luôn luôn tìm các biện pháp để

có thể huy động được đủ nguồn vốn phục vụ cho nhu cầu sử dụng vốn của mình.Các NHTM không chỉ sử dụng các công cụ truyền thống để huy động vốn mà cònđưa ra các các công cụ mới có hiệu quả hơn để huy động vốn một cách dễ dàngđáp ứng nhu cầu vốn của mình và kỳ phiếu, trái phiếu ngân hàng đã ra đời Kỳphiếu và trái phiếu là giấy tờ có giá xác nhận khoản nợ của ngân hàng với ngườinắm giữ Kỳ phiếu được phát hành thường xuyên và có kỳ hạn ngắn: 3, 6 12tháng Trái phiếu thường có kỳ hạn lớn hơn 1 năm

Việc phát hành kỳ phiếu , trái phiếu có ưu thế: giúp ngân hàng huy động đượcđúng số lượng vốn cần thiết và có thời hạn đáp ứng nhu cầu sử dụng vốn của ngânhàng Tuy nhiên chi phí của nguồn vốn này tương đối cao do ngân hàng phải trả lãicao hơn các hình thức huy động truyền thống

1.3.1.3 Huy động vốn qua đi vay

a) Vay TCTD khác

Trong quá trình hoạt động ngân hàng có thể vay TCTD khác thông qua thị trườngtiền tệ liên ngân hàng Chi phí của nguồn vốn này thường cao và thời gian sử dụngthường ngắn Các ngân hàng cho nhau vay dưới các hình thức: vay qua đêm, vay

kỳ hạn, hợp đồng gia hạn

b) Vay NHTƯ

NHTƯ cho NHTM vay dưới hình thức chiết khấu giáy tờ có giá Mục đích cho vaycủa NHTƯ với NHTM là: thực thi chính sách tiền tệ, đảm bảo an toàn hệ thống

ngân hàng Chi phí của nguồn vốn này cao hay thấp phụ thuộc vào chính sách tiền

tệ của NHTƯ: giả sử khi NHTƯ muốn tăng mức cung ứng tiền thì NHTƯ sẽ giảmmức lãi suất chiết khấu từ đó sẽ kích thích các NHTM vay NHTƯ nhiều hơn do đótăng khả năng cấp tín dụng cho nền kinh tế thúc đẩy kinh tế phát triển và ngược lại

1.3.2 Các yéu tố ảnh hưởng đến nguồn vốn huy động

1.3.2.1 Nhân tố khách quan.

a) Môi trường chính trị - pháp luật

Kinh doanh ngân hàng là một trong những ngành chịu sự giám sát chặt chẽ củapháp luật và các cơ quan chức năng của chính phủ Hoạt động ngân hàng đượcđiều chỉnh rất chặt chẽ bởi các quy định của pháp luật Môi trường pháp lý đem lạicho ngân hàng hàng loạt các cơ hội và thách thức Ví dụ như việc dỡ bỏ các hạnchế về huy động vốn tièn gửi nội tệ sẽ mở đường cho các ngân hàng nước ngoàiphát triển các sản phẩm để huy động tiền gửi nội tệ và các sản phẩm về cho vay nộitệ

Ngoài ra ngân hàng còn chịu sự điều chỉnh của rất nhiều bộ luật : luật dân sự, luậtNHTƯ, các quy định của chính phủ Do đó hoạt động huy động vốn của ngânhàng cũng bị ảnh hưởng bởi chính sách pháp luật của nhà nước, chính sách củaNHTƯ như: chính sách tiền tệ, lãi suất, tài chính, tín dụng Sự thay đổi của nhữngchính sách này sẽ ảnh hưởng đến khả năng thu hút vốn và chất lượng nguồn củaNHTM

b) Môi trường kinh tế

Môi trường kinh tế có ý nghĩa rất quan trọng, nó ảnh hưởng đến khả năng thunhập, chi tiêu, thanh toán và nhu cầu về vốn và gửi tiền của dân cư và ảnh hưởngrất lớn đến hoạt động huy động của ngân hàng

Sự thay đổi của các yếu tố: tốc độ tăng trưởng kinh tế, tỷ lệ lạm phát, thu nhậpbình quân đầu người thay đổi, chính sách đầu tư, tiết kiệm của chính phủ sẽ ảnh

hưởng đến khả năng tiêu dùng và tiết kiệm của dân cư và từ đó ảnh hưởng đến khảnăng thu hút vốn của NHTM Ví dụ khi thu nhập bình quân đầu người tăng thì tiêudùng và tiết kiệm tăng và người dân gửi tiền vào ngân hàng tăng và ngược lại.c) Môi trường dân số

Môi trường dân số là yếu tố rất quan trọng bởi nó không chỉ tạo thành nhu cầu vàkết cấu nhu cầu của dân cư về sản phẩm dịch vụ ngân hàng mà còn là căn cứ đểhình thành hệ thống phân phối của ngân hàng Đồng thời môi trường dân số là cơ

sở để xây dựng và điều chỉnh hoạt động huy động vốn của ngân hàng Môi trườngdân số ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động vốn của ngân hàng do đó ngân hàng phảinghiên cứu kỹ lưỡng môi trường kinh tế trước khi đưa ra chiến lược huy động vốn

để có hể huy động được nguồn vốn phù hợp với nhu cầu của ngân hàng về chấtlượng, số lượng và thời hạn

d) Môi trường địa lý

Môi trường địa lý được xác định bởi quy định của quốc tế để hình thành quốc gia

và quy định từng quốc gia trong việc hình thành các tỉnh, huyện, xã, thành phố,nông thôn tuỳ từng khu vực địa lý mà ngân hàng quyết định đặt nhiều hay ítđiểm huy động vốn và quyết định chiến lược huy động ở mỗi khu vực vì mỗi khuvực có số dân và các điều kiện khác nhau

e) Môi trường công nghệ

Sự thay đổi về công nghệ có tác động mạnh mẽ tới nền kinh tế và xã hội Hoạtđộng ngân hàng là một trong những hoạt động chụi sự tác động mạnh mẽ của côngnghệ, hoạt động ngân hàng là hoạt động không thể tách rời khỏi sự phát triển củacông nghệ đặc biệt là công nghệ thông tin

Công nghệ có ảnh hưởng lớn đến quá trình phát triển của ngân hàng, nó mang lạicho ngân hàng nhiều cơ hội nhưng cũng mang lại hàng loạt những thách thức mới.Công nghệ mới cho phép ngân hàng đổi mới quy trình nghiệp vụ, cách thức phânphối sản phẩm, phát triển các sản phẩm mới nhờ có công nghệ mà hoạt động huyđộng vốn được cải tiến, phất triển, rút ngắn thời gian giao dịch và thực hiện nghiệp

vụ chính xác giúp ngân hàng có khả năng thu hút được nhiều vốn, nhiều khách

hàng và tăng thu nhập và uy tín của ngân hàng.

g) Môi trường văn hoá xã hội

Mỗi quốc gia đều có một nền văn hoá riêng, văn hoá chính là yếu tố tạo nên bảnsắc của các dân tộc như: tập quán, thói quen, tâm lý Đối với ngân hàng hoạt độnghuy động vốn là hoạt động chịu nhiều ảnh hưởng của môi trường văn hoá Cụ thể

ở các nước phát triển người dân có thói quen gửi tiền vào ngân hàng để hưởngnhững tiện ích trong thanh toán, hưởng lãi và trong tiềm thức họ ngân hàng là mộtphần không thể thiếu được , là một phàn tất yếu của nền kinh tế Do vậy ngân hànggặp không mấy khó khăn trong việc huy động vốn nhàn rỗi trong dân cư và tổ chứckinh tế Ngược lại ở những nước đang phát triển như Việt Nam việc huy độn vốncủa ngân hàng gặp rất nhiều khó khăn vì người dân Việt Nam hiện nay vẫn chưaquen sử dụng các dịch vụ ngân hàng Mặt khác ngân hàng chưa thực sự tạo đượclòng tin đối với người dân sáu hàng loạt sự kiện đã xảy ra như: đổi tiền 1985-1986,

tỷ lệ lạm phát 600-700% làm nhiề người dân mất trắng, sự sụp đổ của 7500 quỹ tíndụng nhân dân và hàng loạt sự kiên khác có liên quan đến ngân hàng : Dệt NamĐịnh, Minh phụng EPCO làm cho các ngân hàng bị thiệt hại lớn.Ngân hàng chưachú trọng đến công tác marketing, tiếp thị, quảng cáo người dân còn thiếu hiểubiết về chủ trương chính sách của nhà nước, hoạt động của ngân hàng vì vậy chođến nay vẫn còn tình trạng có tiền nhưng không muốn gửi ngân hàng vì không biếtphải làm những thủ tục nào, người dân ngại mất thời gian do thủ tục rườm rà

1.3.2.2 Nhân tố chủ quan

a) Chiến lược kimh doanh của ngân hàng

Ngân hàng phải xây dựng cho mình một chiến lược kinh doanh phù hợp Trongchiến lược kinh doanh ngân hàng phải quyết định sẽ mở rộng hoặc thu hẹp quy môhuy động vốn, thay đổi tỷ trọng các nguồn vốn trong tổng nguồn vốn, lãi suất huyđộng Nếu chiến lược kinh doanh đúng đắn ngân hàng sẽ khai thác được nguồnvốn đáp ứng nhu cầu và đạt hiệu quả cao

b) Chính sách lãi suất cạnh tranh

Chính sách lãi suất cạnh tranh bao gồm lãi suất cạnh tranh huy động và lãi suấtcạnh tranh cho vay là một chính sách quan trọng của ngân hàng Việc duy trì lãisuất cạnh tranh huy động là đặc biệt quan trọng khi lãi suất thị trường đang ở mứctương đối cao Các NHTM không chỉ cạnh tranh giành vốn với nhau mà còn cạnhtranh với các tổ chức tiết kiệm và người phát hành các công cụ khác nhau trên thịtrường vốn Đặc biệt trong thời kỳ khan hiếm tiền tệ, dù cho sự khác biệt tương đốinhỏ về lãi suất cũng sẽ thúc đẩy những người tiết kiệm và đầu tư chuyển vốn từcông cụ mà họ đang có sang tiết kiệm và đầu tư hoặc từ một tổ chức tiết kiệm nàysang tổ chức tiết kiệm khác

c) Chính sách khách hàng

Trong công tác khách hàng, ngân hàng thường chia khách hàng ra làm nhiều nhóm

để có cách phục vụ phù hợp Với những khách hàng lâu năm, giao dịch thườngxuyên, có số dư tiền gửi lớn, gây được tín nhiệm với ngân hàng thì ngân hàng sẽ cóchính sách phù hợp về thời hạn và lãi suất

d) Các hình thức huy động vốn của ngân hàng

Đây cũng là một trong những yếu tố có ảnh hưởng lớn đến hoạt động huy độngvốn của ngân hàng Hình thức huy động vốn của ngân hàng càng đa dạng, phongphú, linh hoạt bao nhiêu thì khả năng thu hút vốn từ nền kinh tế càng lớn bấynhiêu Điều này xuất phát từ sự khác nhau về nhu cầu và tâm lý của các tầng lớpdân cư Mức độ đa dạng của các hình thức huy động càng cao thì càng dễ dàng đápứng một cách tốt nhất nhu cầu của dân cư và họ đều tìm thấy cho mình một hìnhthức gưỉ tiền phù hợp mà lại an toàn Do vậy các NHTM thường cân nhắc rất kỹtrước khi đưa vào hình thức huy động mới

e) Các dịch vụ do ngân hàng cung ứng

Một ngân hàng có dịch vụ tốt hiển nhiên sẽ có nhiều lợi thế hơn các ngân hàngkhác Trong đièu kiện kinh tế thị trường các ngân hàng phải phấn đấu nâng caochất lượng dịch vụ và đa dạng hoá các dịch vụ để đáp ứng nhu cầu của khách hàng

và tăng thu nhập của ngân hàng Khác với cạnh tranh về lãi suất, cạnh tranh về

dịch vụ ngân hàng không có giới hạn do vậy đây chính là điểm mạnh để các ngânhàng vươn lên trong cạnh tranh.

g) Chính sách phục vụ, quảng cáo

Trong điều kiện cạnh tranh mạnh mẽ như ngày nay khó có thể duy trì sự khác biệt

về sản phẩm và giá cả nên chiến lược phục vụ và quảng cáo trở thành yếu tố vôcùng quan trọng để thu hút khách hàng Thái độ phục vụ thân thiện, chu dáo làđiều kiện để thu hút khách hàng , chiến lược quảng cáo phù hợp sẽ giúp ngân hàng

có nhiều khách hàng mới Do đó để có uy tín trên thị trường, giữ vững mối quan hệvới khách hàng truyền thống và thu hút thêm nhiều khách hàng mới ngân hàngphải không ngừng nâng cao chất lượng phục vụ, có chiến lược quảng cáo hợp lý để

để nhiều người biết đến ngân hàng và sản phẩm dịch vụ do ngân hàng cung ứng

1.3.3 Cách xác định nguồn vốn huy động

Để công tác huy động vốn ngày càng có hiệu quả cao đòi hỏi lãnh đạo ngân hàngphải có chiến lược huy động vốn đúng đắn: có nghĩa là: lãi suất huy động hợp lý đểkích thích khách hàng gửi tiền, đồng thời cũng phải xác định chính xác kỳ hạn cảucác nguồn tiền đó Thực hiện tốt các yêu cầu trên nguồn vốn huy động sẽ được sửdụng có hiệu quả cao hơn, đem lại hiệu quả cao cho ngân hàng

1.3.3.1 Xác định chi phí nguồn tiền

Chi phí nguồn tiền là khoản lãi phải trả cho nguồn tiền đó và chi phí được đolường qua lãi suất gồm:

- Lãisuất danh nghĩa: đây là mức lãi suất người tiền quan tâm nhất Ví dụ lãi suất tiềngửi kỳ hạn 3 tháng là 0.35%/1 tháng thì lãi suất danh nghĩa là 0.35%

- Lãi suất thực tế:là mức lãi suất ngân hàng phải tính toán chính xác xem chi phíthực tế bỏ ra để có nguồn tiền đó, tránh tình trạng thua lỗ do chi phí huy động thực

tế của nguồn tiền đó quá cao ttrong khi lãi suất cho vay không bù đắp được.Tuynhiên chi phí thực còn phụ thuộc vào phương thức trả lãi: số lần trả lãi trong một

kỳ , tỷ lệ dự trữ bắt buộc số lần trả lãi trong một kỳ càng nhiều , tỷ lệ dự trữ bắtbuộc càng cao thì chi phí thực tế càng lớn.

- Lãisuất bình quân: ngân hàng huy động rất nhiều nguồn tiền với các mức lãi suất, kỳhạn khác nhau, quy mô khác nhau mà thực tế cho vay không phân biệt rạch ròi từnguồn nào do đó ngân hàng phải tính toán lãi suất bình quân để làm cơ sở xác địnhlãi suất cho vay để đảm bảo lợi nhuận tổng thể cho ngân hàng

1.3.3.2 Xác định kỳ hạn nguồn tiền

- Kỳ hạn danh nghĩa: giả sử khách hàng gửi tiền kỳ hạn 6 tháng thì kỳ hạn danhnghĩa là 6 tháng

- Kỳhạn ổn định của đồng tiền: kỳ hạn này xét với từng đồng tiền riêng biệt: Thông quabiến động số dư của một loại tiền gửi nào đó qua các thời kỳ ngân hàng có thể xácđịnh một mức số dư ổn định tương ứng với một thời kỳ nhất định Việc xác định

kỳ hạn ổn định là rất quan trọng vì ngân hàng sẽ xác định chính xác nhu cầu chitrả thực tế đồng thời ngân hàng có thể sử dụng một phần dư đó để cho vay với kỳhạn dài hơn kỳ hạn của nguồn tiền mà vẫn đảm bảo khả năng thanh toán

Chương 2

Thực trạng công tác huy động vốn tại chi nhánh nhno&ptnt huyện vụ bản tỉnh nam định

2.1 Khái quát về chi nhánh NHNo&PTNT huyện Vụ Bản

2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển

Chi nhánh NHNo&PTNT huyện Vụ Bản là chi nhánh trực thuộc NHNo&PTNTtỉnh Nam Định Được thành lập và đi vào hoạt động ngày 26/3/1998 Trước đây làmột chi nhánh trực thuộc NHNN tỉnh Hà Nam Ninh, sau đó trực thuộc NHNN tỉnhNam Hà và đến năm 1997 cho đến nay là một chi nhánh thuộc NHNo&PTNT tỉnhNam Định

NHNo&PTNT huyện Vụ Bản là chi nhánh NHTM quốc doanh duy nhất trên địabàn huyện có mạng lưới ngân hàng cấp 4 được phân bố rộng khắp huyện với chứcnăng kinh doanh tiền tệ, tín dụng trên mặt trận nông nghiệp và nông thôn và cácthành phần kinh ttế khác trong huyện NHNo&PTNT huyện Vụ Bản đã và đanggiữ vai trò chủ đạo trên thị trường tài chính, tín dụng ở nông thôn

Từ một chi hánh có rất nhiều khó khăn từ khi mới thành lập : thiếu vốn, chi phíkinh doanh cao, cơ sở vật chất, công nghệ lạc hậu Nhưng nhờ kiên trì khắc phụckhó khăn, quyết tâm đổi mới cùng với sự giúp đỡ của các cấp uỷ đảng, chínhquyền địa phương, sự quan tâm của NHNo&PTNT tỉnh Nam Định, chi nhánh VụBản không những đã khẳng định được mình mà còn vươn lên tong cơ chế thịtrường thực sự là một chi nhánh làm ăn có hiệu quả cao

Nhờ hoạt động có hiệu quả, uy tín của NHNo&PTNT huyện Vụ Bản ngày càngđược nâng cao và trở thành người bạn không thể thiếu của nhà nông

2.1.2 Cơ cấu bộ máy

Ngân hàng Vụ Bản là chi nhánh NHTM quốc doanh duy nhất đóng trên địa bànhuyện Vụ Bản hoạt động chủ yếu trên lĩnh vực nông nhiệp và nông thôn

Bên cạnh thực hiện có hiệu quả các chiến lược kinh doanh ngân hàng hết sức quantâm đến công tác tổ chức cán bộ tạo điều kiện thu gọn bộ máy cán bộ, giảm chi phíquản lý, góp phần thực hiện kế hoạch của ngân hàng

-Ban lãnh đạo gồm 3 đồng chí: giám đốc chỉ đạo chung trực tiếp phụ trách tổ chứccán bộ , thi đua , khen thưởng, kỷluật, công tác kiểm tra, kiểm soát nội bộ và 2phó giám đốc giúp việc cho giám đốc.

-Thực hiện quy chế tổ chức và hoạt động của NHNo&PTNT Việt Nam chi nhánhNgân hàng Vụ Bản có cơ cấu các phàng ban như sau:

+ Ngân hàng trung tâm chia làm 3 phòng:

2.1.3 Đặc điểm hoạt động của NHNo&PTNT huyện Vụ Bản

Vụ Bản là huyện đồng bằng chiêm trũng của đồng bằng châu thổ sông Hồng

Thuộc phía tây bắc của tỉnh Nam Định, có gần 32000 họ với dân số 125000 người

có 18 xã, thị trấn, canh tác trên diện tích đất nông nghiệp trên 8000 ha bình quân1.76sào/ người Là huyên thuần nông, người dân ở đây chủ yếu là ngề trồng lúa,chăn nuôi và một số nghề khác Đảng và chính quyền địa phương xác định đây làhuyện nông nghiệp mũi nhọn cho nên tập trung phát triển sản xuất nông nghiệp,nâng cao năng suất cây trồng tạo thế đi vững chắc cho địa phương

NHNo&PTNT huyện Vụ Bản là ngân hàng cấp 3 trong hệ thống NHNo&PTNTViệt Nam, thực hiện chức năng kinh doanh tiền tệ trong địa bàn và phục vụ nhiệm

vụ chính trị, phục vụ sự nghiệp phát triển kinh tế địa phương Với những đặc điểm

về kinh tế và xã hội nêu trên NHNo&PTNT huyện Vụ Bản có nhiều cơ hội để pháttriển xong cũng gặp rất nhiều khó khăn, thử thách

2.1.3.1 Thuận lợi

- Tình hình chính trị, kinh tế xã hội trên địa bàn ổn định giúp cho người dân có cơhội đầu tư, có cơ hội phát triển sản xuất tạo điều kiện thuận để ngân hàng mở rộnghoạt động cho vay và huy động vốn

- Chính sách của Đảng, Nhà nước về cho vay hộ nông dân, ngư dân đã được đổimới, quy định người vay đến 10.000.000 đồng không phải thế chấp tài sản đã tạođiều kiện cho người dân vay vốn ngân hàng

- Dưới sự lãnh đạo của NHNo&PTNT tỉnh, huyện uỷ, UBND huyện Vụ Bản đểtiếp tục thực hiện quyết định 67/TTg của thủ tướng chính phủ, NHNo huyện VụBản đã phối hợp với các xã triển khai sâu rộng chủ trương của Đảng và Nhà nước

về vay vốn ngân hàng, tổ chức họp dân và thành lập được 224 tổ vay vốn nhằm tạođiều kiện thuận lợi cho việc giải ngân và đôn đốc hu nợ đến hạn, giảm nợ quá hạn,thu lãi

- Sau nhiều năm được mùa, giá cả ổn định nhân dân đã phấn khởi và chủ động vayvốn ngân hàng

- Lãi suất cho vay phù hợp đã khuyến khích người dân mạnh dạn vay vốn đầu tưvào sản xuất kinh doanh, phát triển ngành nghề

- Phong cách tiếp khách của ngân hàng đã được đổi mới làm cho người đân gầngũi hơn với ngân hàng hơn kể cả người vay tiền và người gửi tiền

- Làchi nhánh ngân hàng thương mại quốc doanh duy nhất nên NHNo&PTNT Vụ Bảnkhông phải cạnh tranh với các ngân hàng khác trên cùng địa bàn

2.1.3.2 Khó khăn

- Là một huyện thuần nông, kinh tế có phát triển xong chủ yếu là tự sản, tự tiêu,sản phẩm sản xuất ra khó tiêu thụ Cụ thể như hiện nay ứ đọng khá nhiều vì vậyviệc đầu tư cho người nông dân vay vốn cũng gặp không ít khó khăn.

- Địa bàn nhỏ, diện tích đất tự nhiên có hạn, dân số ít, nghành nghề không pháttriển nên thị trường cho vay và huy động vốn bị hạn chế

- Thiên tai, bệnh dịch thường xuyên xảy ra tuy chỉ ở mức cục bộ nhưng cũng gâykhó khăn cho việc thu nợ và làm phát sinh nợ quá hạn

- Giá cả thực phẩm, nông sản thấp, ứ đọng nhiều không bán được làm ảnh hưởngđến sản xuất kinh doanh của dân khiến họ không giám mạnh dạn vay vốn mở rộngnghành nghề

- Người dân chưa có thói quen gửi tiền vào ngân hàng, món vay nhỏ, lẻ tẻ làm chochi phí giao dịch cao

2.2 Tình hình kinh doanh của NHNo&PTNT huyện Vụ Bản

2.2 1 Hoạt động huy động vốn

Ngân hàng Vụ Bản luôn xác định chức năng của ngân hàng thương mại là đi vay

để cho vay vì thế ngân hàng Vụ Bản luôn coi trọng công tác huy động vốn và coiđây là công tác chủ yếu nhằm mở rộng và nâng cao hiệu quả hoạt động của mình

Từ quan điểm muốn mở rộng cho vay thì phải đảm bảo đủ nguồn vốn mà chủ yếu

là nguồn vốn huy động tại địa phương, bằng các hình thức huy động phong phúphù hợp với mọi tầng lớp dân cư, mở rộng mạng lưới huy động như : thành lập cácngân hàng cấp 4, đổi mới phong cách làm việc tạo uy tín và sự tin cậy của kháchhàng

Đối với Vụ Bản là một huyện có dân số ít, kinh tế còn chủ yếu là sản xuất nôngnghiệp, đời sống nhân dân chưa khá giả Song bản chất người dân Vụ Bản là cần

cù, chịu khó, tiết kiệm Mặt khác ở nước ta trong những năm gần đây đồng tiền

khá ổn định, lạm phát ở mức thấp là nguyên nhân cơ bản góp phần vào sự thànhcông của kết quả huy động vốn của NHNo&PTNT huyện Vụ Bản, năm sau caohơn năm trước, tạo lập được nguồn vốn ổn định phục vụ cho quá trình tái đầu tưnền kinh tế địa phương Nhờ làm tốt công tác huy động vốn nên những năm vừaqua ngân hàng Vụ Bản luôn đáp ứng đủ nhu câù vốn cho hoạt động của mình Kếtquả huy động vốn những năm gần đây như sau:

Biểu 1 Đơn vị: triệu đồng

3487 20192 1091

19.3 77.2

3.5

22679 30339

5045 25294 3739

40 53.4

6.6

23085 36336

6336 30000 3508

36.7 57.7

5.6

36336 50707

9976 40731 2504

33.1 63.7

3.2

Nhìn vào biểu 1 ta thấy tổng nguồn vốn huy động của ngân hàng liên tục tăng quacác năm Năm 2001 tăng so với năm 2000 là 26163 triệu đồng tương đương với85.5%, năm 2002 tăng 6055 triệu đồng so với năm 2001 tương đương với 10.6%,năm 2003 tăng so với năm 2002 là 16165 triệu đồng tương đương với 25.6%

Có được kết quả về huy động vốn trong những năm vừa qua là do ngân hàng đãxác định được tầm quan trọng của vốn huy động, ngân hàng đã tổ chức, triển khainhiều biện pháp huy động vốn như : tuyên truyền, quảng cáo để nhân dân biết, khaithác được những điều kiện thuận lợi, tiềm năng dư thừa trong dân, trưng bày cácbiển quảng cáo ở trụ sở ngân hàng trung tâm và các ngân hàng khu vực, ở một sốtuyến đường xã tập trung đông dân cư, huy động qua tổ vay vốn, vận động mọingười tham gia gửi tiền tiết kiệm, tạo dựng thói quen tiết kiệm trong nhân dân, tạo

điều kiện cho mọi công dân có nhu cầu mở tài khoản tiền gửi cá nhân và thanhtoán giao dịch qua ngân hàng Có thể nói công tác huy động vốn trong những nămgần đây đạt được kết quả đáng khích lệ góp phần vào ổn định lưu thông tièn tệ trênđịa bàn, tạo lập được đủ nguồn vốn đáp ứng mở rộng đầu tư cho các thàng phầnkinh tế trên địa bàn và tăng ttrưởng tín dụng

2.2.2 Hoạt động sử dụng vốn

Bên cạnh việc coi trọng công tác huy động vốn, ngân hàng Vụ Bản đặc biệt coitrọng công tác sử dụng vốn vì đây là hoạt động chủ yếu đem lại lợi nhuận cho ngânhàng Mặt khác nếu làm tốt công tác sử dụng vốn có thể tác động trở lại thúc đẩyhoạt động huy động vốn Do bám sát định hướng phát triển kinh tế địa phương,định hướng kinh doanh của nghành Ngân hàng Vụ Bản đã đưa ra chính sách hợp lýnhằm tăng dư nợ, đáp ứng nhu cầu vốn trên địa bàn và góp phần thúc đẩy kinh tếđịa phương phát triển

Là một huyện nông nghiệp cho nên công tác tín dụng chủ yếu là cho vay hộ sảnxuất Những năm trước cho vay trực tiếp kinh tế hộ năm sau tăng trưởng cao hơnnăm trước nhưng chủ yếu là thực hiện cho vay từ phía khách hàng Từ khi có quyếtđịnh 67/TTg của thủ tướng chính phủ về một số chính sách tín dụng đối với nôngnghiệp và nông thôn, được sự chỉ đạo của Ngân hàng tỉnh Ngân hàng Vụ Bản đãthực hiện triển khai có hiệu quả việc cho vay theo tổ, nhóm tới mọi hộ nhân dântrong huyện biết và tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc về thủ tục, hồ sơ tạo điềukiện cho khách hàng được vay vốn nhanh chóng, thuận lợi Những kết quả đạtđược về công tác sử dụng vốn những năm qua như sau:

Đơn

Năm 2002 tăng 9984 trđ so với năm 2001 tương đương với 21.9%

Năm 2003 tăng 11860 trđ so với năm 2002 tương đương với 17.5%

Một số kết quả cho vay năm 2003:

số cho vay: 101687 trđ

Doanh số thu nợ : 34285

Năm 2003 hoạt động tín dụng tiếp tục phát triển cả về quy mô, doanh số cho vay

và doanh số thu nợ, dư nợ đều tăng hàng tháng Vòng quay vốn tín dụng đạt 0.9vòng, đây là kết quả phản ánh hiệu quả đầu tư vốn cho vay và thu hồi vốn kịp thời,đúng thời hạn, quan hệ tín dụng lành mạnh Nợ quá hạn ở tỷ lệ thấp các món nợquá hạn phát sinh được sử lý kịp thời Có được kết quả trên là do ngân hàng VụBản đẫ đưa ra và áp dụng triệt để các biện pháp:

- Ngân hàng kết hợp với hội phụ nữ , hội nông dân, hội cựu chiến binh thành lậpcác tổ vay vốn đạt hiệu quả cao

- Tổ chức điều tra, khảo sát nhu cầu vay vốn đến hộ sản xuất để nắm bắt được nhucầu của họ và để đáp ứng kịp thời nhu cầu đó

- Tiến hành phân loại khách hàng, phân tích chất lượng tín dụng, xử lý rủi ro , nângcao chất lượng tín dụng

2.3 thực trạng công tác huy động vốn tại Nhno&ptnt huyện vụ bản.

2.3.1 Những kết quả đạt được.

2.3.1.1 Kết quả đạt được về các loại nguồn vốn

Đối với NHTM, nguồn vốn huy động tại địa phương là nguồn vốn quan trọng nhất

và luôn luôn chiếm tỷ trọng cao nhất trong tổng nguồn vốn Việc các NHTM đảmbảo huy động đủ nguồn vốn cho công tác sử dụng vốn vừa đảm bảo thu hút đượcnguồn vốn nhàn rỗi trong xã hội vào công cuộc xây dựng và phát triển đất nước,vừa đảm bảo cho hoạt động của NHTM được ổn định và đạt được hiệu quả cao.Không giống các loại hình doanh nghiệp khác trong nền kinh tế hoạt động củaNHTM chủ yếu dựa vào nguồn vốn huy động Nguồn vốn tự có tuy rất quan trọngnhưng chỉ chiếm tỷ trọng rất nhỏ và chủ yếu để đầu tư vào cơ sở vật chất, tạo uytín với khách hàng Ngài ra các NHTM còn có một số nguồn vốn khác như : vốn đivay, vốn trong thanh toán, vốn uỷ thác đầu tư những nguồn vốn này cũng chỉchiếm tỷ trọng rất nhỏ trong tổng nguồn vốn của ngân hàng

Nhận thức được điều này ngân hàng No&PTNT huyện Vụ Bản đã tập trung mọi nỗlực và coi đây là nhiệm vụ trọng tâm của toàn chi nhánh nên trong những năm gầnđây vốn huy động dã tăng lên cả về số lượng và chất lượng

Các hình thức huy động chủ yếu được áp dụng tại Ngân hàng Vụ Bản trong thờigian qua là:

- Nhận tiền gửi của tổ chức kinh tế

- Nhận tiền gửi tiết kiệm của dân cư

- Phát hành giấy tờ có giá

Trong những năm qua Ngân hàng huyện Vụ Bản luôn luôn chú trọng áp dụng các

biện pháp nhằm tăng trưởng vốn huy động như: Mở rộng mạng lưới, tuyên truyền,quảng cáo, tạo mọi điều kiện cho khách hàng, linh hoạt điều chỉnh lãi suất trongphạm vi cho phép chính nhờ tăng cường công tác huy động vốn nên trong nhữngnăm qua hoạt động huy động vốn của chi nhánh luôn phát triển khá ổn định.

Năm 2001 tổng nguồn vốn đạt 70542 trđ tăng 14124 trđ so với năm 2000= 17.8% Năm 2002 tổng nguồn vốn đạt 80648 trđ tăng 10106 trđ so với năm 2001=14.3% Năm 2003 tổng nguồn vốn đạt 95634 trđ tăng 14986trđ so với năm 2002 =18.6%

Và tỷ trọng nguồn vốn huy động trong tổng nguồn vốn các năm là:

- Năm 2000 nguồn vốn huy động chiếm 83% tổng nguồn vốn

- Năm 2001 nguồn vốn huy động chiếm 81% tổng nguồn vốn

- Năm 2002 nguồn vốn huy động chiếm 84% tổng nguồn vốn

- Năm 2003 nguồn vốn huy động chiếm 85.5% tổng nguồn vốn

Nhờ duy trì được tỷ trọng cao của vốn huy động trong tổng nguồn vốn giúp ngânhàng Vụ Bản luôn luôn chủ động trong công tác sử dụng vốn, đáp ứng được tốtnhất nhu cầu vốn của khách hàng và tăng lợi nhuận cho ngân hàng

Để đánh giá chính xác về kết quả huy động vốn của ngân hàng Vụ Bản trongnhững năm gần đây chúng ta xem xét cơ cấu nguồn vốn huy động

Đơn vi : triệu đồng

19.377.23.5

22679303393739

4053.46.6

23085363363508

36.757.75.6

26336507072504

33.163.73.2

Nhìnvào biểu 3 ta thấy cơ cấu nguồn vốn huy động của ngân hàng Vụ Bản gồm: tiềngửi của tổ chức kinh tế, tiền gửi của dân cư và phát hành giấy tờ có giá Trong đónguồn tiền gửi của dân cư luôn chiếm tỷ trọng cao nhất Trong nguồn tiền gửi củadân cư nguồn tiền gửi có kỳ hạn chiếm phần lớn (95%), đây là nguồn vốn quantrọng, có tính ổn định cao tạo điều kiện thuận lợi cho ngân hàng trong quá trình sửdụng vốn Ngân hàng cần duy trì tỷ trọng cao của nguồn vốn này và không ngừngphát triển nguồn vốn này về số tuyệt đối.

Nguồn tiền gửi của tổ chức kinh tế luôn chiếm một vị chí quan trọng trong tổngnguồn vốn vì đây là nguồn vốn có chi phí thấp tạo điều kiện cho ngân hàng giảmchi phí và tăng sức cạnh tranh trên thị trường Trong những năm gần đây tỷ trọngcủa nguồn vốn này lại có xu hướng giảm mặc dù vẫn tăng về số tuyệt đối Ngânhàng cần chú ý tăng tỷ trọng của nguồn vốn này

Nguồn vốn từ phát hành giấy tờ có giá của Ngân hàng Vụ Bản chiếm tỷ trọng rấtnhỏ mặc dù đây là nguồn vốn có chi phí cao nhưng nó là nguồn vốn mà ngân hàng

có thể chủ động về lãi suất, số lượng, thời hạn, ngân hàng có thể sử dụng nguồnvốn này cho đầu tư trung và dài hạn Vì vậy ngân hàng nên chú trọng phát triểnnguồn vốn này để có thể chủ động trong đầu tư trung và dài hạn, đáp ứng nhu cầuvốn trung, dài hạn tại địa phương

Để hiểu rõ hơn về cơ cấu nguồn vốn của ngân hàng chúng ta đi xem xét kỹ từngthành phần của vốn huy động:

a) Tiền gửi của các tổ chức kinh tế

Tiền gửi của các tổ chức kinh tế là khoản tièn các tổ chức kinh tế gửi vào ngânhàng để thực hiện thanh toán, chi trả tiền nguyên vật liệu, hàng hoá, dịch vụ và vốntạm thời nhàn rỗi trong quá trình sản xuất kinh doanh Các tổ chức kinh tế gửi tiềnvào ngân hàng với mục đích là an toàn và hưởng các dịch vụ mà ngân hàng cungứng Tiền gửi của tỏ chức kinh tế chủ yếu là tiền gửi không kỳ hạn Đối với cácNHTM do thời gian và khối lượng các khoản thanh toán không giống nhau là do

luôn có những khoản tiền vào và ra ngân hàng nên luôn tồn tại một khoản tiền ổnđịnh và ngân hàng có thể sử dụng cho các doanh nghiệp thiếu vốn vay trong ngắnhạn Như vậy các ngân hàng có thể bù đắp được các chi phí bỏ ra khi thực hiệnquản lý các tài khoản của khách hàng Và việc nhận tiền gửi của các tổ chức kinh

tế giúp ngân hàng mở rộng quan hệ với khách hàng từ đó mở rộng quan hệ tíndụng với các doanh nghiệp và tổ chức kinh tế

Trong những năm gần đây, nguồn vốn tiền gửi của các tổ chức kinh tế luôn tăng Điều đó cho thấy ngân hàng ngày càng có nhiều quan hệ với các tổ chức kinh tế,

mở ra cho ngân hàng nguồn huy động dồi dào trong tương lai

đơn vị:triêụ đồng

3161.4%

325114.1%Nhìn vào biểu 4 ta thấy nguồn tiền gửi của các tổ chức kinh tế trong những nămgần đây tăng đáng kể Năm 2000 nguồn vốn này chỉ có 5914 trđ nhưng đến năm

2001 nguồn vốn này đã tăng lên gần gấp 3 lần đạt 22769 trđ Nguyên nhân là docuối năm 2000 đầu năm 2001 có nhiều doanh ngiệp mới được thành lập và đặtquan hệ với ngân hàng Từ năm 2001 nguồn vốn này tăng chậm và khá ổn định.Năm 2001 đạt 23508 trđ tăng 316 trđ đạt 1.4% Năm 2003 đạt 26336 tăng 3251 trđtương đương với 14.1% Qua số liệu trên cho ta thấy nguồn vốn từ tổ chức kinh tế

trong những năm gần đây tăng không ổn định

Trong nguồn tiền gửi của tổ chức kinh tế chủ yếu là tiền gửi không kỳ hạn Đây lànguồn vốn có chi phí thấp nhưng không ổn định, nếu ngân hàng có kế hoạch sửdụng chính xác sẽ giúp ngân hàng cắt giảm chi phí, tăng lợi nhuận

Có được kết quả trên là do Ngân hàng Vụ Bản đã rất cố gắng trong công việc thuhút nguồn vốn này Điều này cho ta thấy ngân hàng đã xây dựng kế hoạch huyđộng vốn và chính sách khách hàng rất đúng đắn, luôn tạo điều kiện cho ngân hàngtrong quá trình thanh toán Mặc dù trong những năm qua số vốn của tổ chức kinh

tế có phát triển nhưng vẫn chưa cao Ngân hàng cần chú ý hơn nữa đến chiến lượckhách hàng, tạo thói quen thanh toán không dùng tiền mặt qua ngân hàng vừa ổnđịnh tiền tệ quốc gia, vừa an toàn, thuận lợi cho khách hàng và tăng doanh thu chongân hàng Do đó ngân hàng cần có các biện pháp hữu hiệu và thiết thực hơn đểthu hút tiền gửi của các tổ chức kinh tế ngày càng có hiệu quả cao hơn

b) Tiền gửi của dân cư

Tiền gửi của dân cư là khối lượng tiền nhàn rỗi của nhân dân gửi vào ngân hàng đểhưởng lãi hoặc tiết kiệm cho chi tiêu trong tương lai Tiền gửi của dân cư chủ yếu

là tiền gửi tiết kiệm có kỳ hạn Đây là nguồn vốn có tính ổn định cao nhất và luônchiếm tỷ trọng lớn nhát trong tổng nguồn vốn huy động và là nguồn vốn chủ yếu

để ngân hàng thực hiên đầu tư

Trongnhững năm vừa qua Ngân hàng Vụ Bản luôn luôn xây dựng chính sách thu hútnguồn vốn rất hợp lý: điều chỉnh lãi suất tiền gửi, thực hiện chính sách khuyếnkhích người dân gửi tiền vào ngân hàng, cải tiến phương thức giao dịch Chính vìthế nên nguồn vốn tiền gửi của dân cư không ngừng tăng và luôn chiếm tỷ trọngcao nhất trong tổng nguồn vốn huy động Kết quả về huy động vốn từ tiền gửi củadân cư như sau: