89 Phát triển song hành dịch vụ Ngân hàng bán buôn và Ngân hàng bán lẻ tại Ngân hàng Ngoại thương Chi nhánh TP.HCM

89 Phát triển song hành dịch vụ Ngân hàng bán buôn và Ngân hàng bán lẻ tại Ngân hàng Ngoại thương Chi nhánh TP.HCM

1 i m m i c a tài lu n v n

i m n i b t m i nh t c a tài là s k t h p nghiên c u c hai m ng d ch v NHBB

và NHBL t i m t chi nhánh NHTM Các tài có liên quan n l nh v c này th ng ch

t p trung nghiên c u m t m ng d ch v c a NH: ho c là d ch v NHBB ho c là d ch vNHBL Vi c nghiên c u này không ch có ý ngh a i v i VCBHCM mà còn có ý ngh a

i v i các NHTM Vi t Nam trong vi c nâng cao ch t l ng d ch v tr c nh ng thách

th c l n c a giai n h i nh p

2 K t qu t c khi nghiên c u tài lu n v n

- H th ng hóa nh ng v n mang tính lý lu n v d ch v NHBB và NHBL c bi t làphân nh rõ ràng danh m c các d ch v gi a NHBB và NHBL

- ánh giá m t cách t ng quát v th c tr ng phát tri n các d ch v c a VCBHCM trên

s ti p c n và phân tích t c t ng tr ng, c c u, th ph n và ch t l ng c a t ng

d ch v NHBB và NHBL

- xu t các gi i pháp giúp VCBHCM duy trì th m nh bán buôn và phát tri n h n n a

m ng kinh doanh bán l v n là m t th tr ng y ti m n ng nh ng ch a c cácNHTM trong n c khai thác có hi u qu

TR NG I H C KINH T TP.HCM

TR NH TH THU HI N

PHÁT TRI N SONG HÀNH D CH V NGÂN HÀNG BÁN BUÔN VÀ NGÂN HÀNG BÁN L T I NGÂN HÀNG

Chuyên ngành: KINH T – TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG

Mã s : 60.31.12

LU N V N TH C S KINH T

Ng i h ng d n khoa h c: PGS.TS NGUY N NG D N

TP H CHÍ MINH – N M 2008

Tôi cam oan ây là công trình nghiên c u c l p c a tôi.

Nh ng s li u, k t qu nêu trong lu n v n là trung th c, c trích d n và cótính k th a, phát tri n t các tài li u, t p chí, các công trình nghiên c u ã

c công b , các website,…

Các gi i pháp nêu trong lu n v n c rút ra t nh ng c s lý lu n và quátrình nghiên c u th c ti n

Tr nh Th Thu Hi n

Trang

TRANG PH BÌA

L I CAM OAN

M C L C

DANH M C CÁC T VI T T T

DANH M C CÁC B NG BI U

DANH M C CÁC TH

VÀ NGÂN HÀNG BÁN L 1.1 T ng quan v ngân hàng th ng m i

1.1.1 Khái ni m ngân hàng th ng m i -1

1.1.2 Ch c n ng c a ngân hàng th ng m i -1

1.1.2.1 Ch c n ng trung gian tín d ng -1

1.1.2.2 Ch c n ng trung gian thanh toán và qu n lý các ph ng ti n thanh toán 2

1.1.2.3 Ch c n ng cung ng d ch v ngân hàng -2

1.1.3 Khái ni m d ch v ngân hàng th ng m i -3

1.2 D ch v ngân hàng bán buôn -4

1.2.1 Khái ni m ngân hàng bán buôn -4

1.2.2 c m c a d ch v ngân hàng bán buôn -6

1.2.3 Vai trò c a d ch v ngân hàng bán buôn -6

1.2.3.1 i v i n n kinh t -6

1.2.3.2 i v i các ngân hàng t ng m i -7

1.2.3.3 i v i khách hàng -7

1.2.4 Các d ch v ngân hàng bán buôn ch y u -8

1.2.4.1 Huy ng v n -8

1.2.4.2 Tín d ng -8

1.2.4.3 D ch v thanh toán - 10

1.2.4.4 Kinh doanh ngo i t - 11

1.2.4.5 D ch v ngân qu - 12

1.2.4.6 D ch v khác - 12

1.3.1 Khái ni m d ch v ngân hàng bán l - 13

1.3.2 c m c a d ch v ngân hàng bán l - 13

1.3.3 Vai trò c a d ch v ngân hàng bán l - 14

1.3.3.1 i v i n n kinh t - 14

1.3.3.2 i v i các ngân hàng th ng m i - 15

1.3.3.3 i v i khách hàng - 16

1.3.4 Các d ch v ngân hàng bán l ch y u - 16

1.3.4.1 Huy ng v n - 16

1.3.4.2 Tín d ng - 17

1.3.4.3 D ch v thanh toán - 18

1.3.4.4 D ch v ngân hàng i n t - 19

1.3.4.5 D ch v khác - 19

K t lu n ch ng 1 - 20

CH NG 2: TH C TR NG PHÁT TRI N D CH V NGÂN HÀNG BÁN BUÔN VÀ NGÂN HÀNG BÁN L T I VCBHCM GIAI O N 2004 - 2008 2.1 l c quá trình hình thành và phát tri n VCBHCM - 21

2.2 K t qu ho t ng kinh doanh c a VCBHCM trong giai n 2004 – 2008 - 22

2.2.1 ánh giá v k t qu ho t ng kinh doanh c a VCBHCM - 22

2.2.2 ánh giá v th ph n ho t ng c a VCBHCM - 23

2.3 Th c tr ng phát tri n d ch v ngân hàng bán buôn và ngân hàng bán l t i VCBHCM giai o n 2004 -2008 - 24

2.3.1 Huy ng v n - 24

2.3.1.1 V t c t ng tr ng - 24

2.3.1.2 V th ph n - 25

2.3.1.3 V c c u huy ng - 25

2.3.2 Cho vay - 28

2.3.2.1 V t c t ng tr ng - 28

2.3.2.2 V th ph n - 29

2.3.2.3 V ch t l ng tín d ng - 30

2.3.2.4 V c c u n - 30

2.3.3 B o lãnh - 32

2.3.4 D ch v thanh toán - 34

2.3.4.1 Thanh toán n i a - 34

2.3.4.2 Thanh toán qu c t - 35

2.3.6 D ch v ngân hàng i n t - 39

2.3.7 Các d ch v ngân hàng dành riêng cho cá nhân - 40

2.3.7.1 D ch v tài kho n cá nhân - 40

2.3.7.2 D ch v thanh toán th - 41

2.3.7.3 D ch v chi tr ki u h i - 42

2.3.7.4 D ch v qu n lý ti n g i c a nhà u t - 43

2.4 ánh giá th c tr ng phát tri n d ch v ngân hàng bán buôn và ngân hàng bán l t i VCBHCM giai o n 2004 - 2008 - 44

2.4.1 Nh ng k t qu t c - 44

2.4.1.1 V d ch v ngân hàng bán buôn - 45

2.4.1.2 V d ch v ngân hàng bán l - 45

2.4.2 Nh ng t n t i, h n ch - 46

2.4.2.1 V d ch v ngân hàng bán buôn - 47

2.4.2.2 V d ch v ngân hàng bán l - 48

2.4.3 Nguyên nhân c a nh ng t n t i - 49

2.4.3.1 Nguyên nhân khách quan - 49

2.4.3.2 Nguyên nhân ch quan - 51

K t lu n ch ng 2 - 53

CH NG 3: CÁC GI I PHÁP PHÁT TRI N SONG HÀNH D CH V NGÂN HÀNG BÁN BUÔN VÀ NGÂN HÀNG BÁN L T I VCBHCM 3.1 nh h ng – m c tiêu trong t ng lai c a VCB - 54

3.1.1 Chi n l c phát tri n d ch v ngân hàng c a VCB n n m 2010 - 54

3.1.2 nh h ng chung c a VCBHCM t i n m 2010 - 54

3.1.3 K ho ch kinh doanh n m 2008 c a VCBHCM - 55

3.1.3.1 Ph ng h ng, nhi m v c a VCB - 55

3.1.3.2 K ho ch, m c tiêu - 56

3.2 Các gi i pháp phát tri n song hành ho t ng ngân hàng bán buôn và ngân hàng bán l t i VCBHCM - 57

3.2.1 Nhóm gi i pháp chung - 57

3.2.1.1 Nhóm gi i pháp phát tri n ho t ng ch m sóc khách hàng - 57

3.2.1.2 Nhóm gi i pháp t ng c ng công tác qu ng bá, ti p th s n ph m - 60

3.2.1.3 Nhóm gi i pháp phát tri n các s n ph m d ch v ngân hàng tr n gói - 61

3.2.1.4 Nhóm gi i pháp v nhân s - 62

3.2.2 Nhóm gi i pháp phát tri n d ch v ngân hàng bán buôn - 63

3.2.2.1 Hoàn thi n và t ng tr ng các d ch v ã có - 63

3.2.2.3 Thành l p b ph n ch m sóc khách hàng VIP - 67

3.2.2.4 T ng c ng ti p th các doanh nghi p có v n u t n c ngoài - 67

3.2.3 Nhóm gi i pháp phát tri n d ch v ngân hàng bán l - 68

3.2.3.1 Hoàn thi n và t ng tr ng các d ch v ã có - 68

3.2.3.2 Phát tri n các d ch v m i - 72

3.2.3.3 M r ng m ng l i kênh phân ph i - 73

3.2.1.3.4 T ng c ng ti p th các DNVVN - 74

3.3 Ki n ngh - 74

3.3.1 Ki n ngh H i s chính VCB - 74

3.3.1.1 Xây d ng chi n l c s n ph m d ch v theo nh h ng khách hàng - 74

3.3.1.2 Xây d ng h th ng công ngh thông tin phù h p, an toàn - 75

3.3.1.3 Hi n i hóa quy trình nghi p v - 76

3.3.1.4 Có ch ãi ng t ng x ng, ch th ng ph t nghiêm minh - 76

3.2.2.5 Th c hi n t t vi c phân c p, phân quy n cho các chi nhánh c p 1 - 76

3.2.2.6 i m i mô hình ho t ng và c ch qu n tr u hành - 77

3.2.3 Ki n ngh v i Chính ph , NHNN và các c quan ban ngành - 77

K t lu n ch ng 3 - 78

K T LU N

PH L C

TÀI LI U THAM KH O

ACB Ngân hàng th ng m i c ph n Á châu

EIB Ngân hàng th ng m i c ph n xu t nh p kh u Vi t Nam

VCBHCM Ngân hàng Ngo i th ng chi nhánh TP.HCM

VIETINBANK Ngân hàng Công th ng Vi t nam

B ng 2.9 Doanh s thanh toán n i a c a VCBHCM giai n 2004 – 2008

B ng 2.10 Doanh s thanh toán qu c t c a VCBHCM giai n 2004 – 2008

B ng 2.11 Tình hình kinh doanh ngo i t c a VCBHCM giai n 2004 – 2008

B ng 2.12 Ho t ng tài kho n cá nhân t i VCBHCM giai o n 2004 – 2007

B ng 2.13 Tình hình kinh doanh th t i VCBHCM giai o n 2004 – 2008

B ng 2.14 Th ph n phát hành th ATM c a VCBHCM

B ng 2.15 Tình hình chi tr ki u h i c a VCBHCM giai o n 2004 – 2008

th 1: Huy ng v n bán buôn và bán l c a VCBHCM

th 2: Huy ng VND phân theo bán buôn và bán l giai n 2004-2008

th 3: Huy ng ngo i t phân theo bán buôn và bán l giai n 2004-2008

th 4: Huy ng không k h n phân theo bán buôn và bán l giai n 2004-2008

th 5: Huy ng có k h n phân theo bán buôn và bán l giai n 2004-2008

th 6: Huy ng v n bán buôn phân theo i t ng khách hàng giai o n 2004-2008

th 7: Huy ng v n bán l phân theo i t ng khách hàng giai o n 2004-2008

th 8: D n bán buôn và bán l c a VCBHCM

th 9: n VND phân theo bán buôn và bán l giai n 2004-2008

th 10: n ngo i t phân theo bán buôn và bán l giai n 2004-2008

th 11: n ng n h n phân theo bán buôn và bán l giai n 2004-2008

th 12: n trung dài h n phân theo bán buôn và bán l giai n 2004-2008

th 13: n bán buôn phân theo i t ng khách hàng giai o n 2004-2008

th 14: n bán l phân theo i t ng khách hàng giai o n 2004-2008

th 15: Doanh s b o lãnh c a VCBHCM

th 16: c u b o lãnh bán buôn giai o n 2004-2008

th 17: c u b o lãnh bán l giai n 2004-2008

th 18: c u b o lãnh phân theo bán buôn và bán l giai n 2004-2008

th 19: c u thanh toán n i a phân theo bán buôn và bán l giai n 2004-2008

th 20: Doanh s thanh toán qu c t c a VCBHCM

th 21: Doanh s TTQT phân theo bán buôn và bán l c a VCBHCM

th 22: T tr ng thanh toán XK c a VCB n m 2007

th 23: T tr ng thanh toán NK c a VCB n m 2007

th 24: Doanh s kinh doanh ngo i t c a VCBHCM

th 25: c u kinh doanh ngo i t bán buôn giai n 2004-2008

th 27: c u kinh doanh ngo i t phân theo bán buôn và bán l giai n 2004-2008

th 28: c u kinh doanh ngo i t theo khách hàng giai o n 2004-2008

th 29: Phát hành th c a VCBHCM

th 30: Doanh s thanh toán th c a VCBHCM

th 31: T tr ng các lo i th ghi n n m 2008

th 32: T tr ng phát hành th n m 2008

S C N THI T C A TÀI

1 Tính c p thi t c a tài

Sau n m t n m gia nh p WTO, n n kinh t Vi t Nam ã có nh ng chuy n

ng tích c c t ng b c áp ng yêu c u cam k t khi gia nh p WTO i v iriêng ngành NH - l nh v c nh y c m nh t c a n n kinh t c ng ã g t hái c

nh ng thành công nh t nh t quá trình h i nh p c bi t, ng d ng công ngh vào

s ph i chu n b gì không b y ra ngoài cu c ch i?

Bên c nh nh ng k t qu t c, vi c cung c p d ch v NH trong th i gianqua c a các NHTM Vi t Nam còn nhi u h n ch Nhìn chung, h th ng d ch v NHtrong n c hi n r t n i u, ch t l ng ch a cao, ch a nh h ng theo nhu c ukhách hàng và n ng v d ch v NH truy n th ng Do ó t ng d ch v c a NHTM

ch a t o d ng c th ng hi u riêng, s c c nh tranh y u trong khi ó ho t ngmarketing NH còn h n ch , nên t l khách hàng là cá nhân ti p c n và s d ng d ch

N m trên a bàn TP.HCM – n i ho t ng kinh t n ng ng nh t v i t c

ng tr ng cao và m c óng góp GDP l n cho c n c, VCBHCM ón nh n nhi u

h i c ng nh g p ph i không ít khó kh n thách th c trong quá trình phát tri n

VCBHCM ã ch u s c nh tranh quy t li t t các NHTM trong và ngoài n c V i v

th là m t NHTMNN l n, chi m gi th ph n cao trên a bàn, c bi t óng vai trò

ch o trong các ho t ng NHBB và th m nh truy n th ng trong ho t ng thanhtoán qu c t , kinh doanh ngo i t , thanh toán th , kinh doanh v n, VCBHCM ang

ph i i u v i nguy c gi m sút th ph n trong l nh v c kinh doanh d ch v và các

s n ph m d ch v NH hi n i

Xét v v trí, VCBHCM là m t NH có th m nh và gi vai trò ch l c trên abàn; trong h th ng là m t chi nhánh có nhi u óng góp quan tr ng, t tr ng các m t

ho t ng kinh doanh chi m t 20% - 50% so v i toàn ngành Chính vì v y, s pháttri n c a chi nhánh nh h ng r t l n t i thành công chung c a c h th ng VCB

ng t i m c tiêu c a NHNT Vi t Nam là tr thành m t t p oàn tài chính a

ng, có quy mô t m c trong khu v c, VCBHCM xác nh ph i th c hi n a d nghóa l nh v c kinh doanh và m r ng nhóm khách hàng m c tiêu c a mình Nói cáchkhác, bên c nh vi c duy trì th m nh c a m t NHBB, VCBHCM c n m r ng vàphát tri n m ng kinh doanh bán l , trong ó nhóm khách hàng cá nhân và cácDNNVV s là m t trong nh ng u tiên l a ch n ph c v Xu t phát t yêu c u trên,tôi ã l a ch n tài: “ Phát tri n song hành d ch v ngân hàng bán buôn và ngân hàng bán l t i Ngân hàng Ngo i th ng chi nhánh TP.HCM” làm tài t t nghi p

c a mình ây là m t tài khá m i m vì tác gi k t h p nghiên c u c hai m ngbán buôn và bán l t i m t chi nhánh NHTM

2 M c ích nghiên c u

tài t p trung phân tích th c tr ng tri n khai k t h p so sánh s t ng tr ng

và t tr ng c a t ng m ng d ch v NHBB và NHBL; ch ra m i quan h tác ng qua

l i ng th i ánh giá th ph n và m c c nh tranh c a t ng d ch v so v i toàn h

th ng VCB và toàn a bàn TP.HCM T ó, tài a ra nh ng gi i pháp c th cho

t ng d ch v NHBB và NHBL nh m góp ph n nâng cao n ng l c c nh tranh và gi

v ng th m nh trong kinh doanh c a VCBHCM trong giai o n hi n nay

m t ho t ng c a m t NH Vì v y, tác gi gi i h n ph m vi nghiên c u t i m t chinhánh c p 1 c a toàn h th ng VCB C th :

- i t ng nghiên c u: các d ch v NHBB và NHBL ang tri n khai t iVCBHCM

- Ph m vi nghiên c u: chi nhánh VCBHCM

4 Ph ng pháp nghiên c u

th c hi n m c tiêu nghiên c u, tài s d ng k t h p nhi u ph ng phápnghiên c u khác nhau nh m t n d ng tính ch t h p lý và u vi t c a t ng lo i

ph ng pháp nghiên c u khoa h c C th bao g m:

v Ph ng pháp th ng kê : thu th p và x lý thông tin qua 2 ngu n, ó là:

v Dùng d li u n i b c t o ra b i VCB và VCBHCM

v Dùng d li u ngo i vi thu th p t các ngu n: sách báo, các ph ng ti ntruy n thông, thông tin th ng m i, các t ch c, hi p h i, báo cáo th ngniên c a NHNN và m t s NHTM…

Ph ng pháp i u tra kh o sát: d a trên c s t ng h p s li u t vi c th m

dò ý ki n m t s khách hàng c a VCBHCM qua Phi u u tra kh o sát rút ra

nh ng t n t i, m m nh, m y u c a ch t l ng các d ch v ang th c hi n t iVCBHCM T nh ng c s này và nh h ng v phát tri n d ch v ngân hàng c atoàn h th ng VCB, lu n v n s a ra nh ng gi i pháp phát tri n song hành d ch

v NHBB và NHBL t i VCBHCM trong giai n hi n nay Ngoài ra, lu n v n còn

s d ng các ph ng pháp khác nh duy v t bi n ch ng g n li n v i ph ng phápphân tích, so sánh, quy n p, phán oán, t ng h p; k t h p gi a lý lu n và th c ti n tduy logic phân tích ch ng minh…

5 Ý ngh a khoa h c và th c ti n c a tài

- Ý ngh a khoa h c: h th ng hóa nh ng v n mang tính lý lu n v ho t

ng NHBB và NHBL

- Ý ngh a th c ti n: xu t các gi i pháp giúp VCBHCM duy trì th m nh bánbuôn và phát tri n h n n a m ng kinh doanh bán l v n là m t th tr ng y ti m

ng nh ng ch a c các NHTM trong n c khai thác có hi u qu Qua ó, góp

Vietcombank nói chung.

6 óng góp m i c a tài

i m n i b t m i nh t c a tài là s k t h p nghiên c u c hai m ng d ch vNHBB và NHBL t i m t chi nhánh NHTM Các tài có liên quan n l nh v c này

th ng ch t p trung nghiên c u m t m ng d ch v c a NH: ho c là d ch v NHBB

ho c là d ch v NHBL Vi c nghiên c u này không ch có ý ngh a i v i VCBHCM

mà còn có ý ngh a i v i các NHTM Vi t Nam trong vi c nâng cao ch t l ng d ch

v Ch ng 3: Gi i pháp phát tri n song hành d ch v ngân hàng bán buôn

và ngân hàng bán l t i VCBHCM trong giai n hi n nay.

V m t nh n th c, tôi cho r ng ây là m t tài khá r ng v ph m vi và i

ng nghiên c u vì liên quan n h u h t các d ch v c a m t NH Do ó, có thnêu b t c h t t t c các v n , tài òi h i nhi u công s c và th i gian V i kh

ng c a b n thân và th i gian nghiên c u còn h n ch , ch c ch n tài không tránh

kh i nh ng thi u sót R t mong nh n c nhi u ý ki n óng góp quý báu c a Quý

th y cô, các anh ch ng nghi p tài c hoàn thi n và mang tính th c ti nn

NHTM là t ch c trung gian tài chính có v trí quan tr ng nh t và có s l ng r t

l n trong n n kinh t S có m t c a NHTM trong h u h t các m t ho t ng c a n nkinh t xã h i ã ch ng minh r ng: âu có m t h th ng NHTM phát tri n thì ó

s có s phát tri n v i t c cao c a n n kinh t xã h i và ng c l i

Theo Lu t các TCTD Vi t Nam, do Qu c h i khóa X thông qua vào ngày

12/12/1997 thì NHTM là m t lo i hình TCTD c th c hi n toàn b ho t ng NH

và các ho t ng khác có liên quan Trong ó ho t ng NH c nh ngh a trong

Lu t NHNN c ng do Qu c h i khóa X thông qua cùng ngày: Ho t ng NH là ho t

ng kinh doanh ti n t và d ch v NH v i n i dung th ng xuyên là nh n ti n g i,

s d ng s ti n này c p tín d ng và cung ng các d ch v thanh toán

NHTM là lo i NH giao d ch tr c ti p v i các công ty, xí nghi p, t ch c kinh t

và cá nhân, b ng cách nh n ti n g i, ti n ti t ki m, r i s d ng s v n ó cho vay,chi t kh u, cung c p các ph ng ti n thanh toán và cung ng d ch v NH cho các i

ng nói trên Nh vào h th ng NHTM mà các ngu n ti n nhàn r i n m r i ráctrong xã h i s c huy ng, t p trung l i v i s l ng l n c p tín d ng chocác t ch c kinh t , cá nhân nh m m c ích ph c v phát tri n kinh t xã h i

1.1.2 Ch c n ng c a ngân hàng th ng m i

1.1.2.1 Ch c n ng trung gian tín d ng

ây là ch c n ng c b n nh t c a NHTM và có ý ngh a c bi t quan tr ng trong

vi c thúc y n n kinh t hàng hóa phát tri n th c hi n ch c n ng này, NHTMhuy ng và t p trung các ngu n v n ti n t t m th i nhàn r i trong n n kinh t (ch

y u là các kho n ti t ki m t các h gia ình) hình thành ngu n v n cho vay áp

ng nhu c u v n c a n n kinh t

V i ch c n ng này, NHTM th c s là m t c u n i gi a nh ng ng i có ti n

mu n cho vay ho c mu n g i ti n v i nh ng ng i thi u v n c n vay NHTM th c

hi n ch c n ng này theo nguyên t c “hoàn tr ” vô i u ki n (b t k ng i i vay s

d ng v n có hi u qu hay không) Nh v y, NHTM ã góp ph n t o l i ích công

b ng cho c ba bên: ng i g i ti n, NH và ng i vay

1.1.2.2 Ch c n ng trung gian thanh toán và qu n lý các ph ng ti n thanh toán

Theo Mác “Công vi c c a ng i th qu chính là ch làm trung gian thanhtoán Khi NH xu t hi n thì ch c n ng này c chuy n giao sang cho NH” V i ch c

ng này, NHTM thay m t các khách hàng th c hi n các kho n giao d ch thanhtoán gi a các khách hàng, gi a n i mua và ng i bán… hoàn t t các quan hkinh t th ng m i gi a h v i nhau Trong khi làm trung gian thanh toán, NHTM

t o ra các công c l u thông tín d ng và c quy n qu n lý các công c ó, nh v y

ã ti t ki m c cho xã h i r t nhi u v chi phí l u thông

Nhi m v c th c a ch c n ng này bao g m:

− M tài kho n ti n g i giao d ch cho các t ch c và cá nhân

− Qu n lý và cung c p các ph ng ti n thanh toán cho khách hàng

− T ch c và ki m soát quy trình thanh toán gi a các khách hàng

Ngày nay, có th nói r ng ho t ng thanh toán chi m m t v trí quan tr ng trong

ho t ng c a NHTM Nó t o u ki n cho nhi u d ch v khác phát tri n d dàng

n, ng th i nó ti t ki m m t kh i l ng l n ti n m t trong l u thông Chu chuy n

ti n t ngày nay ch y u thông qua h th ng NHTM và do v y ch khi ch c n ngtrung gian thanh toán c hoàn thi n thì vai trò c a NHTM s c nâng cao h n

d ng Nhi m v c th c a ch c n ng này bao g m: (i) d ch v ngân qu và chuy n

ti n nhanh qu c n i; (ii) d ch v ki u h i và chuy n ti n nhanh qu c t ; (iii) d ch v

y thác (b o qu n, thu h , chi h …); (iv) d ch v v n u t , cung c p thông tin;(v) d ch v NH i n t

Cho n nay, khái ni m d ch v NH ch a c nh ngh a m t cách c th trong

b t k t i n nào M i qu c gia u có nh ng cách hi u khác nhau v d ch v NH

Theo T ch c Th ng m i Th gi i (WTO), d ch v tài chính là b t k d ch v

nào có tính ch t tài chính c cung c p b i nhà cung c p d ch v tài chính D ch vtài chính bao g m m i d ch v b o hi m và d ch v liên quan t i b o hi m, m i d ch

v NH và d ch v tài chính khác (ngo i tr b o hi m) Nh v y, d ch v NH c ttrong n i hàm c a d ch v tài chính

Hi p nh chung v th ng m i d ch v (GATS) c a WTO c ng không nêu khái

ni m d ch v mà thay vào ó là li t kê d ch v thành 12 ngành l n M i ngành l n l i

c chia ra các phân ngành nh (55 phân ngành) và m i phân ngành l i li t kê các

ho t ng d ch v c th chi ti t (155 phân ngành) Các d ch v NH, theo GATS, là:

nh n ti n g i, cho vay, cho thuê tài chính, chuy n ti n và thanh toán th , séc,…, b olãnh và cam k t, mua bán các công c th tr ng tài chính, phát hành ch ng khoán,môi gi i ti n t , qu n lý tài s n, d ch v thanh toán và bù tr , cung c p và chuy ngiao thông tin tài chính, d ch v v n, trung gian và h tr v tài chính ây là

nh ng c s thích h p cho vi c xúc ti n àm phán v m c a th tr ng d ch v qu c

t

n c ta, n nay v n ch a có s minh nh rõ ràng v d ch v NH Có không ítquan i m cho r ng: d ch v NH không thu c ph m vi kinh doanh ti n t và các ho t

ng nghi p v NH theo ch c n ng c a m t trung gian tài chính (nh cho vay, huy

ng ti n g i…) mà ch nh ng ho t ng không thu c n i dung nói trên m i g i là

d ch v NH M t s khác l i cho r ng t t c ho t ng NH ph c v cho DN và côngchúng u là d ch v NH Theo Lu t các TCTD do NHNN Vi t Nam ban hành, d ch

v NH c ng không c nh ngh a và gi i thích c th T i kho n 1 và kho n 7,

i u 20 thì ho t ng kinh doanh ti n t và d ch v NH bao hàm c 3 n i dung : nh n

ti n g i, c p tín d ng và cung ng d ch v thanh toán, nh ng âu là kinh doanh ti n

t và âu là d ch v NH thì v n ch a c phân nh rõ ràng ây là m t trong

nh ng m b t c p c a Lu t các TCTD

Tóm l i, hi n nay Vi t Nam v n ch a có s th ng nh t v khái ni m c ng nhdanh m c các ch tiêu v d ch v NH trong các v n b n lu t Tuy nhiên Hi p nh

th ng m i Vi t Nam – Hoa K và Hi p nh khung ASEAN v d ch v (AFAS) ã

c xây d ng trên các nguyên t c chu n m c c a WTO nên h u nh các n i dung

và ph ng pháp phân lo i d ch v tài chính (trong ó có d ch v NH) t ng t nhWTO K t h p v i th c t cung c p các d ch v NH t i các NHTM Vi t Nam, tác gi

th ng nh t cách hi u v d ch v NH nh sau: D ch v NH theo ngh a r ng là toàn b

ho t ng ti n t , tín d ng, thanh toán, ngo i h a h th ng NH cung ng cho

n n kinh t

1.2 D ch v ngân hàng bán buôn

1.2.1 Khái ni m v ngân hàng bán buôn

Khái ni m NHBB (wholesale banking) c s d ng l n u vào cu i th p k 60

c a th k 20 Anh (David Cox, Shelagh Hefernan Anh, George H Hempel,Linda Allen M ) Do s hình thành và phát tri n c a các th tr ng v n bán buôn,các NH khi ó ã b t u tham gia vào các th tr ng này và th c hi n các kho n chovay v i s ti n ã i vay c, mang l i s phát tri n c a nghi p v NHBB NHBB là thu t ng dùng cho các giao d ch gi a NH và khách hàng l n (công ty) ho c giao

d ch v i nh ng kho n ti n l n (ti n g i lên t i hàng tr m ngàn và cho vay t i hàng tri u ô la ho c b ng Anh) Thu t ng bán buôn còn ch c nh ng giao d ch gi a các

NH th c hi n qua th tr ng liên NH tách bi t kh i khách hàng – có th c hi u làbán buôn “th t s ” trong ngôn ng c a th ng m i Ho t ng NHBB ra i g n li n

v i s phát tri n c a các th tr ng bán buôn, sau ó theo s phát tri n c a NH a

qu c gia và c ng d ng linh ho t trong tài tr phát tri n qu c t

Tùy t ng u ki n phát tri n tài chính qu c gia, ng i ta có nh ng nh ngh akhác nhau v NHBB n hình nh :

T i M , NHBB là d ch v NH gi a NHTM (Merchant Bank) và các nh ch tài chính Trong ó, Merchant Bank c nh ngh a là NH kinh doanh ch y u (nh ngkhông b gi i h n b i) là tài tr th ng m i qu c t , cho vay dài h n cho các công ty

và b o lãnh phát hành Merchant Bank không cung c p các d ch v NH cho côngchúng nói chung

NH ANZ (www.anz.com) thì cho r ng NHBB là vay và cho vay v i s l ng l n.

T n NH và Tài chính c a Anh nh ngh a NHBB là d ch v NH gi a NH tài

tr th ng m i và các nh ch tài chính khác, ng c l i so v i NHBL

Theo www.saga.vn, NHBB là nh ng d ch v NH cung c p cho các DN các b n báo cáo tài chính hoàn h o, và các khách hàng t ch c, nh qu l ng h u c ng nh các c quan chính ph Nh ng d ch v bao g m cho vay, qu n lý ti n m t, th ch p

th ng m i, các kho n vay v n l u ng, leasing, các d ch v y thác, H u h t các

NH phân chia ho t ng NHBB thành các d ch v khác nhau tùy quy mô c a DN:

Th tr ng cho các DN l n (ví d M là th tr ng dành cho các công ty thu c x p

h ng Fortune 500 và Fortune 1000), th tr ng cho các DN v a và th tr ng cho các

DN nh

Có quan i m l i cho r ng bán buôn t p trung vào các DN l n và ho t ng giao

d ch v n thông qua các trung gian tài chính Nh ng NHBB ch y u ph c v các công

d ng khái ni m NHBB Th t ng Chính ph ch p thu n giao cho NH u t vàPhát tri n Vi t Nam (NH T&PTVN) làm NHBB ngu n v n c a D án C th ,trong Công v n s 285/Q -TTg ngày 18/4/2002 c a Th t ng Chính ph v quy t

nh u t D án TCNTII giai n II có ghi rõ “NH T&PTVN là NHBB c a D

án, ch u trách nhi m qu n lý và th c hi n D án theo úng nh ng quy nh ã c

th a thu n và th ng nh t v i WB”

Tóm l i, k t h p các nh ngh a nêu trên ta có th rút ra khái ni m v NHBB nh

sau: NHBB là NH ch cung c p các d ch v cho các DN l n và các nh ch tài chính hay nh ng d ch v NH c cung c p v i s l ng l n Các khách hàng ch y u c a NHBB th ng là các t p oàn kinh t , t ng công ty, xí nghi p có quy mô l n.

1.2.2 c m c a d ch v ngân hàng bán buôn

S l ng khách hàng nh : Do i t ng ph c v c a NHBB ch y u là các DN

có quy mô l n nên s l ng khách hàng không nhi u Thông th ng, i v i m t NH

v a kinh doanh bán buôn và bán l thì ng khách hàng bán buôn ch chi m t 10%

n 30% t ng s khách hàng c a NH ó

Giá tr giao d ch l n và chi phí bình quân trên m i giao d ch nh

Các d ch v và quy trình th c hi n th ng ph c t p, m t nhi u th i gian Ví d

nh cho vay m t DN l n, NH th ng ph i ti n hành th m nh d án lâu h n so

v i cho vay m t cá nhân

Thu nh p do các khách hàng mang l i r t l n: V i kho ng 10% khách hàng có

th mang l i 50% thu nh p cho NH Chính vì v y, r i ro trong kinh doanh NHBB là

r t cao khi các khách hàng t b NH này n v i m t NH khác có nh ng u

các NH a d ng hóa l nh v c ho t ng, gi m thi u r i ro, t ó t o s n nh, b n

v ng cho n n tài chính qu c gia

V i ch c n ng trung gian thanh toán, NHBB th c hi n vi c thanh toán v i quy

mô l n và th ng xuyên, nh ó NH c ng thu c nhi u kho n phí d ch v Ngoài

ra, nó còn t o u ki n cho nhi u d ch v NH khác phát tri n d dàng h n Ví d :

d ch v tr l ng cho nhân viên các công ty qua tài kho n c phát tri n nh vào

vi c m tài kho n ti n g i thanh toán c a công ty t i NH

Ngoài ra, do s l ng khách hàng ít nh ng chi m t tr ng l n v doanh s giao

d ch nên NH có th ti t ki m c chi phí giao d ch d a vào l i th v quy mô giao

d ch

1.2.3.3 i v i khách hàng

Thông qua vi c cung c p tín d ng, NHBB óng vai trò là kênh b m v n quan

tr ng cho các DN th c hi n các d án u t hay XNK hàng hóa trong khi ngu n

v n t có b h n ch ây là m t trong nh ng y u t then ch t quy t nh s thànhcông c a các k ho ch kinh doanh c ng nh l i nhu n c a các DN Vi c gi i ngânnhanh chóng, úng ti n s giúp cho DN ti t ki m c r t nhi u th i gian và chiphí, nâng cao hi u qu s d ng v n c a mình, t ó góp ph n t ng tr ng l i nhu n.Bên c nh ó, nh có d ch v huy ng v n ti n g i t các DN, NH giúp h c t

gi , qu n lý và cân i có hi u qu ngu n ti n c a mình NHBB còn là trung gianthanh toán cho các DN nh vào các công c thanh toán nhanh chóng, ti n l i, an toàn

mà l i ti t ki m chi phí, giúp ng v n luân chuy n nhanh, thúc y quá trình tái s n

xu t c a DN

i v i các khách hàng là TCTD, thông qua vi c huy ng v n gi a các NHTM,

d ch v thanh toán i n t liên NH c ng có c h i phát tri n nh vi c ng d ng cáccông c thanh toán hi n i, giúp gi m thi u r i ro và t hi u qu kinh t cao

1.2.4 Các d ch v ngân hàng bán buôn ch y u

1.2.4.1 Huy ng v n

NHTM huy ng v n t các TCTD và các DN l n b ng nhi u hình th c khácnhau, bao g m: ti n g i thanh toán, ti n g i có k h n, phát hành gi y t có giá…

Ti n g i thanh toán c a các khách hàng bán buôn th ng có s d r t l n do nhu

c u thanh toán c a DN và thanh toán liên NH gi a các TCTD r t nhi u Khách hàng

l a ch n ti n g i lo i ti n g i này vì m c ích m b o an toàn v tài s n và tính ti ních trong vi c th c hi n các giao d ch thanh toán qua ngân hàng Chính vì v y, lãi

su t không ph i là công c thu hút ngu n v n này mà công c chính là d ch v

NH cung c p kèm theo ph i là d ch v có nhi u ti n ích, an toàn, nhanh chóng vàchính xác NH nào thu hút c ngu n v n này càng nhi u thì chi phí s d ng v nbình quân s r t th p

Ti n g i có k h n c ng là ngu n v n huy ng áng k c a NH t các DN l n vàcác TCTD Tuy nhiên, do nhu c u kinh doanh nên các khách hàng th ng ch g i k

h n ng n (th ng là các k h n d i 1 n m) thu hút ngu n v n này, các NHTM

th ng a ra các m c lãi su t h p d n tùy theo k h n và s ti n g i Do ó lãi su t

là công c thu hút ngu n v n này

Ngoài vi c huy ng t hai ngu n ti n g i trên, các NHTM có th huy ng cácngu n v n khác nh ti n g i ký qu , ti n g i m b o thanh toán, các lo i ti n g ikhác…ho c phát hành các lo i ch ng t có giá nh : k phi u, ch ng ch ti n g i có

ây là hình th c c p tín d ng chi m t tr ng cao nh t và là lo i hình tín d ng ph

bi n c a NHTM N u c n c vào th i h n vay, cho vay bao g m 2 lo i: cho vay ng n

h n (th ng u t vào tài s n l u ng), cho vay trung dài h n (nh m u t vàotài s n c nh, th c hi n các d án u t phát tri n s n xu t, kinh doanh) Trong các

hình th c cho vay dành cho các khách hàng bán buôn thì cho vay d án và cho vay

ng tài tr là hai hình th c n i b t và chi m t tr ng cao nh t

Cho vay d án: ây là lo i cho vay nh m giúp y nhanh quá trình u t c s

h t ng và phát tri n s n su t Vi t Nam Theo ó, các d án u t c a Nhà n chay c a DN v phát tri n s n xu t kinh doanh c s h t ng, d ch v , i s ng…n utính toán c hi u qu kinh t , có tính kh thi mà thi u v n thì NH s cho vay d án

u t , giúp n v ch u t có v n hoàn thành d án u t

Cho vay ng tài tr : Theo i u 2, kho n 1 quy ch ng tài tr - Quy t nh s186/2002/Q NHNN ngày 03/04/2002 và Quy t nh s 886/Q NHNN ngày11/08/2003 c a Th ng c NHNN Vi t Nam “ ng tài tr là quá trình t ch c th c

hi n vi c c p tín d ng c a bên ng tài tr v i s tham gia c a hai hay nhi u TCTD,

do m t TCTD làm u m i cho m t ho c m t ph n d án, ph ng án s n xu t kinhdoanh hay d ch v , u t phát tri n và i s ng”

v Chi t kh u

Các NH th c hi n chi t kh u t ng phi u và các gi y t có giá ng n h n khác

i v i các DN l n và có th tái chi t kh u các th ng phi u và các gi y t có giá

ng n h n khác i v i NH khác V i d ch v này, các NHTM giúp cho các DN l nkhôi ph c n ng l c thanh toán, giúp h y nhanh t c chu chuy n v n ây là

d ch v c a chu ng không nh ng i v i các khách hàng mà còn c i v i NH

vì có m b o b ng gi y t có giá và r i ro tín d ng th p

v B o lãnh

B o lãnh NH là cam k t c a NH b o lãnh c l p trên m t v n b n cam k t

v i bên có quy n (g i là bên th h ng b o lãnh) N u khi n h n bên có ngh a v(bên c b o lãnh) không th c hi n ho c th c hi n không úng các cam k t ã nêutrong h p ng thì v i NH b o lãnh s ng ra th c hi n ngh a v thay cho bên c

b o lãnh Th c ch t, ây là hình th c tín d ng b ng ch ký, không xu t v n nh ng

l i có r i ro vì NH b o lãnh bu c ph i th c hi n cam k t b o lãnh khi ng i b o lãnh

vì lý do nào ó không th c hi n ho c th c hi n không úng ngh a v c a mình

Các hình th c b o lãnh ch y u dành cho các khách hàng c a NHBB là b o lãnhvay v n, b o lãnh d th u, b o lãnh th c hi n h p ng, b o lãnh m b o ch t

ng s n ph m, b o lãnh i ng

v Cho thuê tài chính

NHTM ph i thành l p công ty cho thuê tài chính riêng th c hi n d ch v này

c tri n khai t n m 1995, cho n nay, Vi t Nam có 8 công ty cho thuê tài chính,trong ó có 5 công ty con tr c thu c các NHTMNN, 2 công ty liên doanh và 1 công

ty 100% v n n c ngoài

Cho thuê tài chính là m t giao d ch h p ng gi a hai ch th bao g m bên ch

s h u tài s n và bên s d ng tài s n, trong ó bên ch s h u tài s n (bên cho thuê)chuy n giao tài s n cho bên i thuê s d ng trong m t th i gian nh t nh và bên s

d ng tài s n ph i thanh toán ti n thuê cho bên ch s h u tài s n Th c ch t c a chothuê tài chính là m t hình th c tài tr v n, trong ó theo yêu c u c a bên i thuê, bêncho thuê ti n hành mua tài s n và chuy n giao cho bên i thuê s d ng

v Bao thanh toán

ây là m t hình th c c p tín d ng cho bên bán hàng thông qua vi c mua l i cáckho n ph i thu phát sinh t vi c bán hàng hóa ã c hai bên th a thu n trong h p

ng mua, bán hàng D ch v này do m t công ty “factor” (h u h t các NH l n t

ch c th c hi n d ch v factoring thông qua công ty “factor” tr c thu c) nh m giúpcác DN bán nh ng kho n n hi n có c a mình quay vòng v n Công ty “factor”xem xét, th m nh i tác mua hàng, n u ng ý tài tr , s ký h p ng “factor” v i

DN bán hàng Chênh l ch gi a giá tr hóa n và giá bao thanh toán t o nên thu nh pcho công ty “factor” l i là phí t n tài chính cho DN bán hàng, con s này th ngkhông nh

1.2.4.3 D ch v thanh toán

v Thanh toán trong n c

Bao g m thanh toán gi a các DN và thanh toán gi a các NH Thanh toán gi a các

DN qua NH là vi c thanh toán b ng cách trích ti n t tài kho n c a ng i ph i trsang tài kho n c a ng i h ng th thông qua nghi p v k toán thanh toán c a NH

Có r t nhi u ph ng th c thanh toán qua h th ng NH nh : thanh toán b ng u

nhi m chi, u nhi m thu, chuy n kho n thanh toán t ng nh k ,…Thanh toán

gi a các NH x y ra khi hai bên chi tr và th h ng không có tài kho n cùng NHnên ph i thông qua vi c thanh toán gi a các NH v i nhau Cách th c th c hi n vi cthanh toán gi a các NHTM bao g m: thanh toán qua NHNN, thanh toán bù tr gi acác NH, thanh toán thu/chi h gi a các NH Nh có d ch v này mà NHTM t p trungngày càng nhi u các kho n v n ti n t trong n n kinh t , làm t ng thêm ngu n v ntín d ng u t vào các quá trình tái s n xu t m r ng

v Thanh toán qu c t

D ch v này áp d ng cho các DN XNK khi thanh toán ti n hàng v i bên bán ho c

òi ti n bên mua Các giao d ch thanh toán qu c t th ng c th c hi n thông quacác ph ng th c ch y u nh tín d ng ch ng t (L/C), nh thu, chuy n ti n

1.2.4.4 Kinh doanh ngo i t

v Kinh doanh ngo i t trên th tr ng ngo i t liên NH

ây là hình th c kinh doanh ngo i t gi a các NHTM v i nhau thông qua th

tr ng liên NH Hi n nay, các NHTM Vi t Nam ch y u kinh doanh ngo i t v ikhách hàng là DN (t 75-85%), l ng ngo i t d th a m i em giao d ch th

tr ng ngo i t liên NH Trong tr ng h p khan hi m ngo i t , các NHTM th ng

s d ng chính sách d tr ngo i t , khi n cho ho t ng c a th tr ng liên NHkhông phát tri n, kìm hãm t c luân chuy n v n, gây thi t h i cho n n kinh t nóichung

v Kinh doanh ngo i t v i khách hàng là DN

Trong giao d ch mua bán ngo i t v i khách hàng trong n c, NHTM ch y ugiao d ch v i các DN có ho t ng kinh doanh XNK Các công ty XK có nhu c u bánngo i t thu c t XK l y VND chi tiêu ho c l y ngo i t khác tùy theo nhu c u

c a mình Ngoài ra các công ty XK còn có nhu c u mua bán ngo i t theo h p ng

k h n ho c quy n ch n ph c v cho vi c phòng ng a r i ro t giá Các công ty

NK th ng có nhu c u mua ngo i t thanh toán các h p ng NK n h n, muango i t k h n ho c quy n ch n mua phòng ng a r i ro t giá

Trong t ng lai, khi th tr ng ngo i h i Vi t Nam phát tri n và c t do hóa

n s xu t hi n m t b ph n khách hàng ti m n ng có nhu c u mua bán ngo i t

ph c v cho nhu c u tích l y ho c u c Vì v y, NHTM c n có các k ho ch chu n

b áp ng nhu c u này c a khách hàng

1.2.4.5 D ch v ngân qu

v Thu chi t i qu y

NH nh n ti n m t (VND và ngo i t ) t các khách hàng có nhu c u n p vào NH

g i ti t ki m, g i vào tài kho n thanh toán, tr n vay, chuy n tr ti n hàng, thu

i ngo i t … ng th i NH chi ti n m t (VND và ngo i t ) cho các khách hàng cónhu c u rút ti t ki m, rút t tài kho n thanh toán, tài kho n ti n vay… t i qu y giao

d ch c a NH

v Thu chi h

NH thay m t khách hàng th c hi n nghi p v thu h ti n t ng i mua hànghóa, d ch v … ho c chi tr h l ng, chi tr ti n cho i tác c a khách hàng D ch vthu chi h có th th c hi n b ng ti n m t ho c b ng ph ng th c chuy n kho n (quatài kho n cá nhân ho c qua th ATM)

1.2.4.6 D ch v ngân hàng i n t

NH i n t , hi u theo ngh a c th nh t là s k t h p ho t ng c a NH v iinternet ây là k t qu t t y u c a quá trình phát tri n công ngh thông tin, c

ng d ng trong ho t ng NH E-Banking là d ch v NH i n t có ti n ích cao,khách hàng ch c n quan h , giao d ch và thanh toán v i NH qua m ng, nh ng r i rotrong ho t ng d ch v này c ng không nh , vì khó m b o tính an toàn, b o m ttrong thanh toán v i công ngh hi n nay

D ch v NH i n t dành cho các khách hàng c a NHBB ch y u là Homebanking và Internet banking Hi n nay, các NH Vi t Nam m i ch th c hi n c

m t ph n trong giai n hai c a chi n l c NH n t , t c là khách hàng m i chtruy v n tài kho n và v n ph i t i NH th c hi n các giao d ch S d ng d ch v

NH i n t ch y u là các TCTD, còn các DN, t ch c kinh t ch tham gia v i tính

ch t t v n, tham kh o và tìm ki m thông tin là chính

nh : g i ti n ti t ki m, ki m tra tài kho n, th ch p vay v n, th tín d ng, th ghi n

và các d ch v khác i kèm.

Các chuyên gia kinh t c a H c vi n Công ngh Châu Á – AIT cho r ng NHBL là

NH cung ng s n ph m, d ch v NH t i t ng cá nhân riêng l , các DNNVV thông qua m ng l i chi nhánh Khách hàng có th ti p c n tr c ti p v i s n ph m và d ch

v NH thông qua các ph ng ti n n t vi n thông và công ngh thông tin

T n gi i ngh a Tài chính – u t – Ngân hàng – K toán Anh Vi t, Nhà xu t

b n khoa h c và kinh t n m 1999 nh ngh a d ch v NHBL là các d ch v NH c

th c hi n v i khách hàng là công chúng, th ng có quy mô nh và thông qua các chi nhánh nh m i l p v i d ch v NHBB là d ch v NH dành cho các nh ch tàichính và nh ng d ch v NH c cung c p v i s l ng l n

Theo cách hi u thông th ng, NHBL là ho t ng cung c p các s n ph m d ch v

ch y u cho khách hàng là các DNNVV, các h gia ình và các cá nhân.

C ng có quan m cho r ng NHBL là NH giao d ch không thông qua các trunggian tài chính N u hi u theo góc này thì bán l chính là “m t v n c a phân

ph i” trong ó ch y u tri n khai các ho t ng tìm hi u, xúc ti n, nghiên c u, thnghi m các s n ph m, phát hi n và phát tri n các kênh phân ph i mà n i b t là kinhdoanh qua m ng

Nói tóm l i, k t h p các quan m trên có th rút ra khái ni m v NHBL nh

sau: NHBL là NH cung ng các s n ph m d ch v NH cho các i t ng ch y u là

các cá nhân, h gia ình hay DNNVV thông qua m ng l i chi nhánh ho c vi c các khách hàng có th ti p c n tr c ti p v i s n ph m d ch v NH thông qua ph ng ti n thông tin, i n t vi n thông.

1.3.2 c m c a d ch v ngân hàng bán l

i t ng ph c v c a NHBL vô cùng l n: các cá nhân, h gia ình và các

DNNVV có s l ng r t l n và a d ng v hình th c ph c v

S l ng s n ph m d ch v NHBL cung c p r t a d ng nh ng giá tr c a t ng kho n giao d ch không cao S n ph m d ch v NHBL bao g m các s n ph m thu c

tài s n n (huy ng v n), tài s n có (cho vay) và các s n ph m d ch v NH khác r t

a d ng v ch ng lo i và phong phú v hình th c Tuy nhiên, do khách hàng c aNHBL là các cá nhân và DNNVV nên giá tr giao d ch không cao ph c v m i

i t ng khách hàng c a NHBL, NH c ng ph i t n chi phí gi ng nh khi ph c v

m t khách hàng c a NHBB nên chi phí bình quân tính trên m i giao d ch c a NHBL

th ng l n

D ch v NHBL phát tri n ch y u d a trên n n t ng công ngh và ngu n nhân

l c S phát tri n c a d ch v NHBL ph thu c r t nhi u vào trình phát tri n côngngh thông tin c a n n kinh t nói chung và m i NH nói riêng i n hình là các s n

ph m NHBL i n t c ng d ng m nh m công ngh hi n i trong vi c m r ng

và nâng cao ch t l ng s n ph m Bên c nh ó, a s n ph m d ch v n t ng

i t ng khách hàng, NHBL ph i có m t i ng nhân viên l n và thông th onghi p v

D ch v n gi n, d th c hi n: M c tiêu c a d ch v NHBL là khách hàng cá

nhân, nên các d ch v th ng t p trung vào d ch v ti n g i và tài kho n, vay v n,

m th tín d ng

Chi phí ho t ng trung bình cao: S l ng khách hàng tuy ông nh ng phân tán

r ng kh p nên vi c giao d ch không c thu n ti n Vì v y, ph c v các kháchhàng này, NH th ng ph i m r ng m ng l i, u t giao d ch online r t t n kém

P ng th c qu n lý và các hình th c ti p th a d ng, ph c t p h n d ch v

NHBB do m ng l i khách hàng tr i r ng

1.3.3 Vai trò c a d ch v ngân hàng bán l

1.3.3.1 i v i n n kinh t

D ch v NHBL góp ph n khai thác ngu n l c c a n n kinh t m t cách có hi u

qu và góp ph n th c thi chính sách ti n t qu c gia Vai trò này th hi n thông qua

vi c góp ph n y nhanh quá trình luân chuy n ti n t , t n d ng ti m n ng to l n v

v n t các DNNVV và các cá nhân phát tri n kinh t , ng th i giúp c i thi n i

s ng dân c , h n ch thanh toán ti n m t, góp ph n ti t ki m chi phí và th i gian cho

Vi c phát tri n các s n ph m d ch v NHBL trên n n t ng công ngh tiên ti n,

hi n i th hi n s v n minh c a n n kinh t qu c gia vì nó tr c ti p làm bi n i t

n n kinh t ti n m t sang n n kinh t phi ti n m t Nh vào kh n ng m r ng thanhtoán không dùng ti n m t, d ch v NHBL góp ph n nâng cao hi u qu qu n lý nhà

c v ti n t , ki m soát các hành vi gian l n th ng m i, tr n thu , tham nh ng…

1.3.3.2 i v i ngân hàng

T p chí Stephen Timewell nh n nh: xu h ng ngày nay th hi n rõ r ng, NHnào n m c c h i m r ng vi c cung c p d ch v NHBL cho m t l ng dân c

kh ng l ang “ ói” các d ch v tài chính t i các n n kinh t m i n i, s tr thành

nh ng gã kh ng l toàn c u trong t ng lai Vì v y, NHBL ngày càng chi m v tríquan tr ng trong ho t ng c a các NHTM trên th gi i, các NHBL toàn c u s óngvai trò ch o trong danh sách 20 ngân hàng toàn c u hàng u theo x p h ng c a

t p chí The Banker vào n m 2015 Các NHTM Vi t Nam ã và ang phát tri n d ch

v NHBL vì ây là xu th t t y u, phù h p v i xu h ng chung c a các NH trongkhu v c và trên th gi i, m b o cho các NH qu n lý r i ro h u hi u, cung ng d ch

v ch t l ng cao cho khách hàng, nh h ng kinh doanh, th tr ng s n ph m m ctiêu, giúp NH t hi u qu kinh doanh t i u

Xét trên giác tài chính và qu n tr ngân hàng, NHBL mang l i ngu n thu n

nh, ch c ch n, h n ch r i ro t o b i các nhân t bên ngoài vì ây là l nh v c ít ch u

nh h ng c a chu k kinh t Ngu n thu này s ngày càng chi m t tr ng cao n u

NH thu hút c ngày càng nhi u khách hàng s d ng d ch v c a mình Phát tri n

d ch v NHBL là cách th c có hi u qu nh t thay i c c u thu nh p c a NH

V i u ki n th tr ng ngày càng ph c t p, ho t ng tín d ng có quá nhi u r i ronên n u ch d a vào ngu n thu t lãi tín d ng s r t b p bênh Vì v y, vi c phát tri ncác d ch v NHBL s t ng ngu n thu d ch v cho NH

D ch v NHBL gi vai trò quan tr ng trong vi c m r ng th tr ng, nâng cao

ng l c c nh tranh, t o ngu n v n trung và dài h n ch o cho NH, góp ph n a

d ng hóa ho t ng NH, góp ph n làm v ng m nh n n tài chính qu c gia NHBL

m r ng kh n ng mua bán chéo (cross-sold) gi a các cá nhân và DN v i NH, t ógia t ng và phát tri n m ng l i khách hàng hi n t i và ti m n ng c a NHTM

Phát tri n d ch v NHBL s mang l i nhi u l i ích t huy ng v n, tín d ng và

d ch v cho các NHTM Ngoài ngu n v n huy ng có k h n t ng i n nh,NHTM còn có th s d ng s d không k h n t các tài kho n thanh toán, tài kho n

m phát hành th , tài kho n ký qu huy ng ngu n v n có lãi su t th p

1.3.3.3 i v i khách hàng

Vì ây là ngành l i th theo quy mô và ph m vi nên khi s ng i tham gia càngnhi u thì chi phí càng th p và càng thu n ti n cho ng i s d ng Vi c phát tri n các

s n ph m d ch v NHBL trên n n t ng công ngh tiên ti n giúp ti t ki m nhân l c và

gi m chi phí v n hành, nh ó gi m chi phí d ch v cho khách hàng Khách hàng s

c ph c v t t h n do ho t ng NHBL em n s thu n ti n, an toàn, ti t ki mcho khách hàng trong quá trình thanh toán và s d ng ngu n thu nh p c a mình

c bi t, i v i các DNNVV, thông qua ngu n v n c tài tr và các ti n íchthanh toán khác, ho t ng NHBL t o u ki n cho quá trình s n xu t kinh doanh

c ti n hành trôi ch y, nh p nhàng, góp ph n y nhanh t c s n xu t và luânchuy n hàng hóa

1.3.4 Các d ch v ngân hàng bán l ch y u

1.3.4.1 Huy ng v n

Các NHTM huy ng ngu n v n t các cá nhân và DNNVV d i các hình th c

ch y u nh : ti n g i không k h n, ti n g i có k h n, ti n g i ti t ki m, phát hànhcác lo i gi y t có giá Các khách hàng cá nhân và DNNVV có ngu n v n nhàn r i

tuy không l n nh ng v i s l ng khách hàng ông s t o nên n n t ng huy ng

v n l n cho các NHTM Thông th ng, ngu n v n huy ng qua các i t ngkhách hàng bán l th ng có chi phí cao do a bàn huy ng dàn tr i, các kháchhàng cá nhân th ng l a ch n hình th c g i ti t ki m và s c nh tranh gi a các NHtrong huy ng v n Ngoài ra, ngu n v n này th ng không ng u v không gian

a lý do nh h ng b i thu nh p và trình dân trí

Trong các hình th c huy ng bán l thì ti n g i ti t ki m c a cá nhân là ngu n

v n chi m t tr ng l n, góp ph n quan tr ng t o nên ngu n v n trung dài h n tài

tr cho các ho t ng tín d ng c a NH Trên th gi i, có hai lo i ti n g i ti t ki mchính:

Ti n g i ti t ki m không có th i gian áo h n: n i g i khi mu n rút ra ph ibáo tr c cho NH m t th i gian Tuy nhiên, trên th c t , ngày nay các NH th ngcho phép khách hàng c rút ti n ti t ki m mà không c n báo tr c

Ti n g i ti t ki m có m c ích: ng i g i ký thác NH s d ng vào m t m cích nh t nh nh mua nhà , trang tr i chi phí h c t p,… i v i nh ng ng i g i

lo i ti n này, NH th ng c p tín d ng bù p thêm ph n thi u h t khi s d ngtheo m c ích c a ti n g i ti t ki m

Vi t Nam, lo i hình ti n g i ti t ki m các NH h t s c a d ng nh ti n g ikhông k h n (t t c các NH u có); ti n g i ti t ki m có k h n không m c ích

b t ng s n …), cho vay h gia ình và cho vay các DNNVV (nh cho vay t ng

l n, cho vay th u chi, cho vay theo h n m c)

Trong l nh v c tín d ng hi n nay, các NHTMCP t ra n ng ng và u th h ncác NHTMNN và NHNNg trong vi c cung c p tín d ng cho khách hàng cá nhân.Nhìn chung, hi n nay các NHTMCP ã phát tri n các s n ph m tín d ng khá a d ng

và phong phú dành cho các khách hàng cá nhân, i n hình nh ACB, STB, EIB,

EAB Các s n ph m c a ACB t p trung vào các nhóm chính nh : cho vay sinh ho ttiêu dùng; cho vay h tr tiêu dùng; cho vay xây d ng, s a ch a nhà; cho vay muanhà, n n nhà, hoán i nhà, cho vay s n xu t kinh doanh; cho vay mua xe c gi i;cho vay h tr du h c…V m t quy ch và th t c, cho vay khách hàng cá nhân v n

th c hi n theo quy ch cho vay khách hàng c a các TCTD Có m t m khác bi t làcác NHTMCP nh ACB th ng t ch c b ph n riêng chuyên giao d ch v i kháchhàng cá nhân ti n giao d ch và ph c v t t h n cho các khách hàng

Nhìn chung, t tr ng cho vay cá nhân và các DNNVV ngày càng l n trong t ng

n c a NH, góp ph n t ng doanh thu, l i nhu n cho các NHTM Tuy nhiên, cáckho n cho vay nh l , phân tán nên chi phí qu n lý cao Bên c nh ó, các khách hàngvay r t nh y c m v i các y u t nh lãi su t, th i h n và th t c nên NHTM b tác

ng m nh b i y u t c nh tranh trên th tr ng và kh n ng tr c l i c a khách hàng

1.3.4.3 D ch v thanh toán

NH thay m t khách hàng th c hi n thanh toán cho vi c mua hàng hóa và d ch v

nh phát hành và bù tr séc, cung c p m ng l i thanh toán n t …NH th c hi n

d ch v này thông qua vi c m tài kho n ti n g i giao d ch cho khách hàng Các

ph ng ti n thanh toán thông d ng bao g m: séc, th thanh toán, y nhi m thu, ynhi m chi, th ng phi u…

V i vi c cung ng các d ch v thanh toán không dùng ti n m t, NHTM mang l icho các cá nhân và DNNVV nhi u ti n ích trong vi c thanh toán Nh l ng kháchhàng này, NHTM có th t ng thêm thu nh p t thu phí d ch v và là c s pháttri n các d ch v khác i n hình nh t là thông qua vi c m các tài kho n ti n g ithanh toán c a khách hàng, các NH có c h i cung c p d ch v th cho các cá nhân

Th ATM ang c xem là m t công c hi n i, n ng ng và linh ho t, ph c

v h u hi u cho khách hàng khi s d ng tài kho n cá nhân v i an toàn và tính b o

m t cao Th ATM xu t hi n l n u tiên t i Vi t Nam vào n m 2002 n cu i n m

2007, có h n 30 NH tham gia v i trên 130 th ng hi u th khác nhau g m th ghi n

n i a, th ghi n qu c t , th tín d ng qu c t và th tr tr c T ng s th pháthành t kho ng g n 10 tri u th , bao g m c th n i a và qu c t , t ng h n 120%

so v i cùng k n m 2006 trong ó th n i a chi m 94.3% S n ph m th n i a

ti p t c duy trì m c t ng tr ng cao trong ó ch y u là th ghi n n i a v i t ng

s phát hành lên n h n 9 tri u th , t ng 124% so v i n m 2006 trong ó VCB ti p

t c d n u v i h n 2.3 tri u th , chi m h n 25% th ph n Ho t ng phát hành th

qu c t c ng t m c t ng tr ng áng k v i h n 550 nghìn th , t ng 83% so v i

m 2006 V trí ng u v s l ng th phát hành c a ACB và VCB ti p t c cduy trì trong ó ACB chi m 44.7% th ph n, VCB chi m 30.9% th ph n M ng iATM t 4.800 máy, t ng 103% so v i n m 2006 M ng l i ch p nh n th c ng

c m r ng t vài tr m i m lên g n 18.000 m trong ó VCB ti p t c d n u

nh :

Phone banking: khách hàng có th ki m tra s d tài kho n; ki m tra các giao

d ch g n nh t; nghe các thông tin v t giá và lãi su t; yêu c u NH g i fax các b ngsao kê, t giá ho c lãi su t cho khách hàng Hi n ã có m t s NH cung c p d ch vnày nh BIDV, VCB, Vietinbank, ACB

Internet banking: khách hàng có th tìm ki m thông tin v s n ph m và d ch v

c a NH; truy c p thông tin v tài kho n cá nhân nh s d , các giao d ch c a tàikho n trong t ng tháng Hi n nay, các m t s NHTM c a Vi t Nam ã tri n khai

d ch v này nh VCB, Vietinbank, ACB, BIDV, Techcombank

Mobile banking: khách hàng có th ki m tra s d tài kho n; li t kê giao d ch;

thông báo s d , t giá và lãi su t t ng; thanh toán hóa n ti n n, n c, ntho i, internet và n p ti n vào th Các NH cung c p d ch v này g m có BIDV,Vietinbank, ACB, Techcombank…

Home banking: khách hàng có th th c hi n h u h t các giao d ch t i nhà ho c

n phòng làm vi c c a mình thông qua h th ng máy tính k t n i v i h th ng máy

tính c a NH Các giao d ch thông th ng bao g m chuy n ti n, t giá, lãi su t, báo

n , báo có…Hi n nay, m t s NH cung c p d ch v này là BIDV, Techcombank,Eximbank, VCB

1.3.4.5 Các d ch v khác

Ngoài các d ch v nêu trên, các d ch v dành cho DNNVV còn bao g m d ch vthanh toán qu c t , kinh doanh ngo i t , b o lãnh D ch v dành cho các cá nhân cònbao g m d ch v chi tr ki u h i, thu h /chi h , chuy n ti n du h c, gi h vàng, chothuê t s t…

Ch ng 1 c a Lu n v n t p trung nghiên c u các v n lý lu n liên quan n

d ch v NHBB và NHBL Qua nghiên c u rút ra:

- D ch v NHBB nh m ph c v cho các TCKT và TCTD trong ó ch y u là các

d ch v tín d ng, thanh toán XNK, kinh doanh ngo i t NHBB th ng giao d ch v igiá tr l n nên có tính ch t quy t nh quy mô u ra (th ng là tín d ng) c a các

NH, vì v y d ch v NHBB óng vai trò quan tr ng trong vi c t o ra l i nhu n NH

Vi c phát tri n các d ch v NHBB có th t o u ki n cho nhi u d ch v NH khác,

c bi t là d ch v NHBL phát tri n d dàng h n

- D ch v NHBL nh m ph c v cho các cá nhân và DNNVV trong ó ch y u là

các d ch v huy ng v n, cho vay tiêu dùng, thanh toán th D ch v NHBL là m ngkinh doanh d ch v hi n i nên hi n nay c nhi u NHTM chú tr ng phát tri n

ây là ho t ng d ch v ch y u t o ra ngu n v n trung và dài h n ch o cho NH,

là c s tài tr cho ho t ng tín d ng bán buôn và a d ng hóa ho t ng c a cácNHTM Ho t ng NHBL em l i ngu n thu nh p n nh, ch c ch n, h n ch cnhi u r i ro bên ngoài, ti t ki m chi phí và th i gian, t c là nâng cao hi u qu kinhdoanh c a các NH i v i n n kinh t nói chung, ho t ng NHBL góp ph n khaithác và t n d ng hi u qu ti m n ng to l n v v n phát tri n kinh t , c i thi n i

s ng dân c , xây d ng v n minh thanh toán không dùng ti n m t

tr ng thành, VCBHCM ã có nh ng óng góp xu t s c trong s nghi p xây d ng

và phát tri n kinh t - xã h i c a TP.HCM nói riêng và c n c nói chung

T ngày u thành l p, t ng s CBNV chi nhánh là 338 ng i Là m t chi nhánh

có nh ng ho t ng r t a d ng, l i có m t kh i l ng giao d ch l n nh t n c vXNK, d ch v ngo i t ki u h i và các giao d ch i ngo i khác t i a bàn TP.HCM

và các t nh phía Nam, chi nhánh ã th c hi n t t vai trò c a mình trong su t th i k

k ho ch t p trung bao c p Do tác ng ph c t p c a n n kinh t th tr ng, s thi u

ng b trong i m i nên giai o n u c a th i k 1996-2000, VCBHCM ã lâmvào tình tr ng “thoái trào” vì s ng tài s n th t thoát qua các v án kinh t và nquá h n khó òi t ng cao, lên n trên 1.200 t ng Tr c tình hình ó, Ban lãnh

o NHNT v n v ng vàng, kiên quy t b ng m i giá n nh tình hình và kh c ph ckhó kh n Chi nhánh ã gi i quy t thành công nh ng n i dung ho t ng c a Ch ngtrình tái c c u, ti p t c i m i và m r ng quy mô ho t ng kinh doanh n nay,

chi nhánh VCBHCM có t t c 37 phòng ban trong ó có 10 PGD, 1000 cán b nhânviên.

Tóm l i, sau m t ch ng ng h n 30 n m hình thành và phát tri n, VCBHCMngày nay ã tr thành m t NHTM th c s ho t ng kinh doanh theo c ch th

tr ng, v n hành theo các quy nh c a lu t pháp hi n hành v NHTM Vi t Nam

nh t Vi t Nam, chi nhánh VCBHCM ang t ng b c chuy n mình hòa nh p vào

xu th m i c a th i i, s n sàng cho m t cu c hành trình nhìn ra bi n l n

2.2 K t qu ho t ng kinh doanh c a VCBHCM giai n 2004 - 2008

2.2.1 ánh giá v k t qu ho t ng kinh doanh c a VCBHCM

B ng 2.1: M t s ho t ng ch y u và k t qu kinh doanh c a VCBHCM giai

3 Thanh toán qu c t (t USD) 5.5 7.5 10.1 9.9 3.1 37% 35% -3% 31%

4 Kinh doanh ngo i t (t USD) 4.1 5.6 7.1 8.3 3.4 35% 28% 16% 92%

Nhìn chung, giai o n 2004 – 2008 ánh d u nhi u b c th ng tr m trong các

m t ho t ng c a VCBHCM N m 2005, h u h t các l nh v c ho t ng c a chinhánh u t k t qu r t cao B c sang n m 2006, do s chuy n tách các chi nhánh

c p 2 theo ch tr ng c a NHNN làm cho ngu n v n ch t ng 3% trong khi d n tín

d ng gi m m nh 22%, phát hành th gi m 5% kéo theo các ch tiêu nh thu lãi ròng,thu d ch v ròng c ng gi m m nh, k t qu là l i nhu n gi m 43% Chính vì v y,trong m 2007, chi nhánh ã t ng b c khôi ph c và phát tri n các m t ho t ngkinh doanh nh m bù p l i s s t gi m doanh s do vi c chuy n tách các chi nhánh

c p 2 V c b n, các m t ho t ng chính ã có s t ng tr ng khá, t o à cho

nh ng n m ti p theo, n hình nh v n huy ng t ng 11%, d n tín d ng t ng24%, doanh s mua bán ngo i t t ng 16% c bi t, b c sang nh ng tháng u

m 2008, th tr ng tài chính ti n t có nhi u bi n ng m nh, n hình là “c nbão” lãi su t huy ng c a các NHTM trên a bàn kéo theo s d ch chuy n m t

ng khách hàng c a chi nhánh sang giao d ch t i các NH khác Tr c tình hình ó,

Ngu n: Theo tính toán c a tác gi t các báo cáo ho t ng kinh doanh c a NHNN TP.HCM và VCBHCM

M c dù có s gi m sút th ph n so v i các n m tr c nh ng v th c a VCBHCMtrong toàn h th ng v n ti p t c c duy trì H u h t các m t ho t ng VCBHCM

u d n u toàn h th ng ch ng t chi nhánh có vai trò quy t nh n s t ng

tr ng ho t ng kinh doanh c a h th ng VCB nói chung So v i toàn a bànTP.H Chí Minh, t t c các m t ho t ng d ch v c a VCBHCM u chi m t tr ngcao, c bi t là các m ng kinh doanh truy n th ng, tuy nhiên th ph n b t u có d u

hi u gi m sút n hình là th ph n huy ng và tín d ng gi m r t nhanh, n n m

2007 huy ng ch còn chi m 5% còn d n ch còn 3% Th tr ng th ATM c ng

b chia s b i các NHTM khác v i m c ngày càng t ng Riêng hai m ng d ch vtruy n th ng là thanh toán qu c t và kinh doanh ngo i t v n còn gi c phong

m c dù ã có s gi m sút so v i các n m tr c

Hi n nay, các NHTMCP trong n c ang y m nh m ng kinh doanh d ch vbán l và h ã chinh ph c c th tr ng b i ch t l ng d ch v n h n cácNHTMNN, i n hình là d ch v huy ng v n có t c t ng tr ng trên 50%, cá

bi t có nh ng NH có m c t ng tr ng trên 100% trong n m 2007 nh Sacombank.Bên c nh ó, các NHTMNN khác trên a bàn c ng chú tr ng h n n chính sáchkhách hàng c ng nh không ng ng a ra các s n ph m m i nh m duy trì th ph n

và thu hút các khách hàng Các NH liên doanh, chi nhánh NHNNg m c dù ch a t ncông m nh vào th tr ng nh ng c ng ang g p rút chu n b cho các chi n l c dài

h n nh m khai thác ti m n ng to l n c a n n kinh t Vi t Nam T t c nh ng i thnày là thách th c r t l n i v i VCBHCM, nh t là khi Vi t Nam m c a hoàn toàn

th tr ng tài chính NH vào n m 2010 Trong các n m ti p theo ti p t c gi v ngvai trò u tàu trong toàn h th ng, chi nhánh c n ph i n l c r t nhi u nh m duy trìcác m ng ho t ng kinh doanh truy n th ng nh tín d ng, thanh toán qu c t , kinhdoanh ngo i t ng th i t ng c ng m r ng các ho t ng c a m t NH hi n i,

c bi t chú tr ng m ng d ch v bán l

2.3 Th c tr ng phát tri n d ch v ngân hàng bán buôn và ngân hàng bán l t i VCBHCM giai o n 2004 – 2008.

2.3.1 Huy ng v n

c a chi nhánh gi m i 15% trong ó có t i/ 2/3 là huy ng bán l Sang n m 2007,

v i n l c m r ng m ng l i các phòng giao d ch, huy ng bán l c a chi nhánh ã

ph c h i và t t c t ng 14% Tuy nhiên, b c vào u n m 2008, tình hình khan

v n trên th tr ng bu c các NHTM lao vào cu c ua lãi su t khi n cho l i th c nhtranh v huy ng v n c a chi nhánh b suy gi m Trong cu c ch y ua này, VCBnói chung và VCBHCM nói riêng ành ph i theo sau các NHTMCP – n i có c chlãi su t linh ng h n r t nhi u Và k t qu là chi nhánh ã m t i m t l ng ti n g ikhông nh (bình quân chi nhánh m t i g n 1000 t so v i th i m u n m) trong

ó có t i m t n a là ti n g i c a các khách hàng cá nhân do d ch chuy n v n sangcác NH khác