PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG TMCP PHƯƠNG NAM GIAI ĐOẠN 2008 - 2013

PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG TMCP PHƯƠNG NAM GIAI ĐOẠN 20082013Ngân hàng TMCP Phương Nam được thành lập 19051993 với số vốn ban đầu 10 tỷ đồng. Trong năm đầu tiên, Ngân hàng Phương Nam đạt tổng vốn huy động 31,2 tỷ đồng; dư nợ 21,6 tỷ đồng và lợi nhuận 258 triệu đồng. Ngân hàng có mạng lưới tổ chức hoạt động là 01 Hội sở và 01 chi nhánh.

M C L C ỤC LỤC ỤC LỤC

I GIỚI THIỆU NGÂN HÀNG TMCP PHƯƠNG NAM 2

1 Lịch sử hình thành và phát triển 2

2 Tầm nhìn, chiến lược và phương hướng hoạt động năm 2014 3

2.1 Tầm nhìn và chiến lược hoạt động 3

2.2 Phương hướng hoạt động năm 2014 4

II PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG TMCP PHƯƠNG NAM GIAI ĐOẠN 2008-2013 5

1 Tổng tài sản 5

2 Nguồn vốn 9

3 Tình hình tín dụng 14

4 Tình hình kinh doanh và khả năng sinh lời : 17

4.1 Tình hình kinh doanh của NH Phương Nam 17

4.2 Phân tích các chỉ số tài chính của Ngân hàng Phương Nam: 21

5 Thương vụ sáp nhập Ngân hàng Phương Nam và Sacombank 22

5.1 Đôi nét về con đường đưa Phương Nam và Sacombank đến với nhau: 23

5.2 Những thách thức sau sáp nhập: 25

TÀI LIỆU THAM KHẢO 26

I GI I THI U NGÂN HÀNG TMCP PH ỚI THIỆU NGÂN HÀNG TMCP PHƯƠNG NAM ỆU NGÂN HÀNG TMCP PHƯƠNG NAM ƯƠNG NAM NG NAM

1 L ch s hình thành và phát tri n ịch sử hình thành và phát triển ử hình thành và phát triển ển

Ngân hàng TMCP Phương Nam được thành lập 19/05/1993 với số vốn ban đầu 10 tỷđồng Trong năm đầu tiên, Ngân hàng Phương Nam đạt tổng vốn huy động 31,2 tỷ đồng;

dư nợ 21,6 tỷ đồng và lợi nhuận 258 triệu đồng Ngân hàng có mạng lưới tổ chức hoạtđộng là 01 Hội sở và 01 chi nhánh

Trong giai đoạn 1997 – 2003, Ngân hàng Phương Nam đã tiến hành sáp nhập các ngânhàng và các tổ chức tín dụng:

 Năm 1997, sáp nhập Ngân hàng TMCP Đồng Tháp

 Năm 1999, sáp nhập Ngân hàng TMCP Đại Nam

 Năm 2000, mua Quỹ Tín Dụng Nhân Dân Định Công Thanh Trì Hà Nội

 Năm 2001, sáp nhập Ngân hàng TMCP Nông Thôn Châu Phú

 Năm 2003, sáp nhập Ngân hàng TMCP Nông Thôn Cái Sắn, Cần Thơ

Các sự kiện trong quá trình hoạt động của NH TMCP Phương Nam:

- 27/9/2006 mở trung tâm đào tạo úng dụng (ATC) và là ngân hàng đầu tiên thànhlập trung tâm đào tạo ứng dụng chuyên ngành có quy mô lớn nhất TP.HCM tạithời điểm đó

- Tháng 12 năm 2007, United Overseas Bank Limited (UOB) – Singapore chínhthức trở thành cổ đông chiến lược của Ngân hàng Phương Nam Qua đó, Ngânhàng Phương Nam được nâng cao về kinh nghiệm trong lĩnh vực tài chính

- Trong năm 2011, Ngân hàng Phương Nam đã mở thêm 30 đơn vị giao dịch mới tạimột số thị trường trọng điểm, tiềm năng, trong đó có chi nhánh Cà Mau, BìnhPhước, Nha Trang, Kiên Giang, Sóc Trăng, Đắk Lắk và Bến Tre nâng con số chiNhánh - Phòng Giao Dịch trực thuộc trên cả nước lên 137 điểm

- Trong năm 2012, Ngân hàng Phương Nam đã triển khai các sản phẩm mới như:Gói sản phẩm E-banking (Internet banking, Mobile banking, Phone banking,SMS) với tổng cộng 14.600 hợp đồng với khách hàng và 95.500 giao dịch đượcthực hiện Triển khai và thực hiện việc thu hộ tiền điện, tiền nước với công ty cấp

Ngân hàng Phương Nam cũng triển khai dự án về sản phẩm thẻ tín dụng quốc tếnhằm đa dạng hóa sản phẩm.

- Trong năm 2013, Ngân hàng TMCP Phương Nam đã triển khai dự án Mastercard, Thẻ ghi nợ, vận hành các ứng dụng phần mềm Core Banking, Ebanking,Web, hệ thống nhắn tin và các ứng dụng phục vụ công tác quản lý toàn bộ hệthống ngân hàng Đồng thời, thực hiện bảo trì nâng cấp toàn bộ Trung tâm dữ liệu,tổng đài Hội sở và cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin để đảm bảo các hoạt độngcủa ngân hàng được thông suốt và nhanh chóng, nâng cao tính tiện ích và chấtlượng phục vụ khách hàng

2 T m nhìn, chi n l ầm nhìn, chiến lược và phương hướng hoạt động năm 2014 ến lược và phương hướng hoạt động năm 2014 ược và phương hướng hoạt động năm 2014 c và ph ương hướng hoạt động năm 2014 ng h ướng hoạt động năm 2014 ng ho t đ ng năm 2014 ạt động năm 2014 ộng năm 2014

2.1 Tầm nhìn và chiến lược hoạt động

Trở thành tập đoàn tài chính đa năng và là một trong những ngân hàng bán lẻ hàng đầucủa Việt Nam được công nhận trên thị trường tài chính các nước trong khu vực thông qua

nỗ lực nâng cao chất lượng phục vụ khách hàng, đưa ra nhiều giải pháp và phương hướngkinh doanh mới và sử dụng tối ưu nguồn tài nguyên của Ngân hàng Phương Nam (nhânlực, cơ sở hạ tầng, tài nguyên bất động sản)

 Chiến lược hoạt động

Phát triển thành tập đoàn tài chính đa năng và mạnh mẽ của khu vực bằng chiến lược pháttriển phạm vi hoạt động sang nhiều lĩnh vực tài chính như: chứng khoán, bảo hiểm, bấtđộng sản,…

Tích cực tìm kiếm các đối tác chiến lược trong và ngoài nước để trao đổi kinh nghiệm vàcông nghệ, hoàn thiện các qui trình nội bộ (bao gồm quản trị doanh nghiệp và quản trị rủiro), liên kết cùng phát triển vì mục tiêu phát triển bền vững của ngân hàng nói riêng vàcủa cộng đồng nói chung

Tối đa hoá giá trị đầu tư của các cổ đông, giữ vững tốc độ tăng trưởng lợi nhuận và nănglực tài chính lành mạnh

Trải rộng hệ thống chi nhánh trên toàn quốc để mở rộng thị phần về các dịch vụ tài chính,làm cầu nối đưa hình ảnh ngân hàng đến gần hơn với khách hàng

2.2 Ph ương hướng hoạt động năm 2014 ng h ướng hoạt động năm 2014 ng ho t đ ng năm 2014 ạt động năm 2014 ộng năm 2014

Năm 2014, Ngân hàng Phương Nam hướng đến việc củng cố nội lực ngân hàng, tậptrung tổ chức thực hiện chiến lược kinh doanh với mục tiêu phát triển an toàn và hiệuquả Định hướng chính trên một số lĩnh vực, hoạt động cụ thể như sau:

 Tăng cường công tác quản trị rủi ro, tập trung xử lý nợ và thực hiện mua bán nợ vớiVAMC để đẩy nhanh công tác xử lý nợ xấu nhằm kiểm soát tỷ lệ nợ xấu ở mức dưới5% trên tổng dư nợ

 Tăng trưởng tín dụng hợp lý trên cơ sở kiểm soát chất lượng tín dụng

 Tập trung đẩy mạnh phát triển sản phẩm, dịch vụ ngân hàng; tạo thêm nhiều tiện íchcho khách hàng; đảm bảo khả năng thanh khoản, an toàn trong hoạt động ngân hàng

 Duy trì tốt hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn ISO 9001:2008 tại Hội sở vàlần lượt triển khai đến các đơn vị trong toàn hệ thống Ngân hàng Phương Nam

 Thực hiện chủ trương của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về việc cơcấu lại hệ thống các tổ chức tín dụng giai đoạn 2011-2015 Ngân hàng Nhà nướckhuyến khích việc sáp nhập, hợp nhất, mua lại các tổ chức tín dụng theo nguyên tắc tựnguyện để phát triển ngân hàng một cách an toàn, hiệu quả, vững chắc và đáp ứng tốthơn yêu cầu phát triển kinh tế xã hội trong giai đoạn mới Trong bối cảnh chung đó,Ngân hàng Phương Nam đã có phương án cơ cấu phù hợp với điều kiện và tình hìnhhoạt động của mình, đó là hướng tới cơ hội cùng hợp tác với Ngân hàng TMCP SàiGòn Thương tín để cùng kiến tạo một ngân hàng có quy mô hoạt động lớn hơn và khảnăng cạnh tranh tốt hơn sau sáp nhập

II PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG TMCP PH ƯƠNG NAM NG NAM GIAI ĐO N 2008-2013 ẠN 2008-2013

Biểu đồ: Tình hình tổng tài sản của NH Phương Nam 2008-2013 (đv: triệu đồng)

Tương tự như các ngân hàng khác trong hệ thống, chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng tàisản vẫn là các khoản liên quan đến tín dụng, kế đến là các khoản tiền gửi tại ngân hàngnhà nước, các TCTD, phần còn lại là tài sản cố định và một số khoản phải thu khác

Nhận xét:

Tổng tài sản của Ngân hàng Phương Nam tăng đều qua từng năm

- Từ năm 2008-2011, tốc độ tăng trưởng tổng tài sản đạt khoảng 70%/năm do việc mởrộng quy mô hoạt động sau việc United Oversea Bank Limited – Singapore trở thành cổđông chiến lược vào tháng 12/2007

Chỉ tiêu 2008 2009 2010 2011 2012 Q3/2013Tổng tài sản 20,761,516 35,473,136 60,235,078 69,990,870 75,269,552 77,557,719

Cho vay khách hàng 9,539,821 19,785,792 31,267,327 35,338,516 43,633,578 42,457,880

Tốc độ tăng tổng tài sản 70.86% 69.80% 16.20% 7.54% 3.04%

Tốc độ tăng của cho vay 107.40% 58.03% 13.02% 23.47% -2.69%

Tỷ lệ cho vay/tài sản 45.95% 55.78% 51.91% 50.49% 57.97% 54.74%

- Giai đoạn 2011-2013, tỷ lệ tăng trưởng tổng tài sản giảm mạnh chỉ còn 16%/năm và

giảm dần về 0.38%/năm, do nguyên nhân chính sau:

Bảng: Mối tương quan giữa tốc độ tăng trưởng giữa khoản mục cho vay và tổng tài sản

của NH Phương Nam giai đoạn 2008-2013 (ĐVT: Triệu đồng)

- Tỷ trọng khoản mục cho vay chiếm hơn 50% tổng tài sản của ngân hàng ở hầu hết

các năm trong giai đoạn 2008-2013 Vì vậy, tốc độ tăng trưởng trong khoản mục

cho vay ảnh hưởng rất lớn đến tốc độ tăng trưởng tổng tài sản Có thể thấy, tốc độ

tăng trưởng từ năm 2008-2009 rất cao, đến 107% Sau đó, tốc độ này giảm dần

còn 58% năm 2010 và đến năm 2013, tốc độ này đã là con số âm

- Đối chiếu với tốc độ tăng trưởng của tổng tài sản, thì tốc độ tăng mạnh nhất cũng

là giai đoạn 2008-2009 Tốc độ tăng giảm dần qua từng năm và đến năm 2013,

gần như không tăng so với năm 2012 Như vậy, tốc độ tăng/giảm của cho vay đã

dẫn đến tốc độ tăng/giảm của tổng tài sản

Biều đồ: Mối tương quan giữa tốc độ tăng trưởng giữa khoản mục cho vay và tổng

tài sản của NH Phương Nam giai đoạn 2008-2013 (ĐVT: Triệu đồng)

Ta thấy có sự tương đồng trong tốc độ tăng trưởng cho vay với tốc độ tăng trưởng tổngtài sản.Giai đoạn 2012-2013, tốc độ tăng của chỉ tiêu cho vay khách hàng và tổng tài sảngần như đi ngang.

Biểu đồ: So sánh tổng tài sản của ngân hàng Phương Nam với các ngân hàng trong hệ

thống tại thời điểm đầu tháng 7/2014 (ĐVT: nghìn tỷ đồng)

Trong đó đồ thị có màu xanh lá cây biểu hiện ngân hàng đã niêm yết trên sàn chứngkhoán, màu vàng là các ngân hàng đã và đang tái cơ cấu bằng sáp nhập

(Nguồn: Báo cáo tài chính hợp nhất của các ngân hàng)

Hiện tại, ngân hàng Phương Nam đứng thứ 18 trên toàn hệ thống theo như thống kê

NH Phương Nam dù được thành lập khá sớm (từ 1993) nhưng tổng quát về tổng tài sảncủa NH Phương Nam khi so sánh với các NH TMCP khác như: Eximbank, ACB,SACOMBANK, và các đại gia NH như VCB, BIDV thì tổng tài sản của NH PhươngNam là một con số khá thấp

Một điểm đáng lưu ý trong tổng tài sản của NH Phương Nam là các khoản phải thu của

NH khá lớn và tăng mạnh hằng năm, đến năm 2013, số nợ phải thu khá lớn, lên tới25.057 tỷ đồng Trong đó, các khoản phải thu là 15.042 tỷ đồng và các khoản lãi, phí phảithu là 10.015 tỷ đồng Các khoản phải thu này chủ yếu bao gồm các khoản phải thu docấn trừ nợ vay, phải thu nhà ở, quyền sử dụng đất, phải thu các công ty, phải thu do các

Tổ chức kinh tế, Tổ chức tín dụng phát hành chứng khoán, phải thu từ hợp đồng hợp tácđầu tư, phải thu do cấn trừ nợ vay bằng vàng, USD

 Chỉ tiêu tiền gửi khách hàng

Bảng: Tình hình huy động vốn của NH Phương Nam giai đoạn 2008-2013

mục tiền gửi KH

Xét đến chỉ tiêu chiếm tỷ trọng lớn nhất của Tổng nguồn vốn của NH Phương Nam làTiền gửi của Khách hàng Tăng trưởng huy động vốn của NH bình quân là 50%, tăngmạnh vào năm 2010 và 2012, khoảng 95% và 70%, mặc dù ngân hàng nhà nước bắt đầusiết chặt lãi suất trần huy động 14%/năm vào giữa năm 2011 Đây được coi là nỗ lực lớncũng như thể hiện kết quả khả quan, tuy nhiên cần xem xét đến hiệu quả sử dụng vốn để

có được kết luận cho vấn đề này

Biểu đồ: Tình hình huy động vốn của NH Phương Nam giai đoạn 2008-2013

(Đvt: triệu đồng)

Biểu đồ: So sánh vốn điều lệ của Ngân hàng Phương Nam so với các ngân hàng khác

trong khu vực (đvt: tỷ đồng)

Như vậy, tính từ giai đoạn 2008 đến tháng 7/2014, vốn điều lệ của Ngân hàng PhươngNam đã tăng từ hơn 2000 tỷ lên 4000 tỷ, gần gấp 2 lần Đây được coi là một nổ lực rấtlớn của ngân hàng nhằm đáp ứng quy định của luật về vốn điều lệ tối thiểu và sức épcạnh tranh hiện nay

Bảng: So sánh với những ngân hàng trong hệ thống có cũng mức vốn điều lệ

Biểu đồ: So sánh với những ngân hàng trong hệ thống có cũng mức vốn điều lệ

(đvt: tỷ đồng)

Cùng với mức vốn điều lệ, nhưng theo như bảng thống kê trên, hiệu quả hoạt động củaNgân hàng Phương Nam được coi là dẫn đầu Vốn điều lệ của Phương Nam vàOceanBank đều là 4000 tỷ, tuy nhiên, Tổng tài sản của Phương Nam hơn 11% so vớiOceanBank, Cho vay gấp 57% và Tiền gửi gấp 28% so với OceanBank

VIB có vốn điều lệ là 4250 tỷ, nhưng các chỉ tiêu chính trên cũng thấp hơn so với PhươngNam.Cụ thể: Phương Nam có chỉ tiêu Cho vay gấp 16% và Tiền gửi gấp 54% so vớiOceanBank

Cụ thể, Ông Trầm Bê là cổ đông lớn nhất khi nắm giữ tới 8,36% cổ phần Tuy vậy, ôngTrầm Bê không nắm giữ chức vụ nào tại Southern Bank

Ông Trầm Trọng Ngân – con trai cả, giữ vai trò Phó Chủ tịch Hội đồng quản trị với số cổphần sở hữu là 4,42%

Em gái Trầm Thuyết Kiều sở hữu 7,36% vốn Southern Bank

Theo Điều 55, Khoản 2 của Luật các tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12 do Quốc hội banhành ngày 16/6/2010, có hiệu lực ngày 1/1/2011, quy định:

Một cổ đông là cá nhân không được sở hữu vượt quá 5% vốn điều lệ của một tổ chức tíndụng

Qua điều trên ta thấy gia đình ông Trầm Bê đã vi phạm pháp luật khi có 2 thành viên có

tỷ lệ sở hữu vượt quá 5% tại một tổ chức tín dụng là ông Trầm Bê và Bà Trầm ThuyếtKiều

Theo Điều 55, Khoản 3 Luật này cũng quy định: Cổ đông và người có liên quan của cổđông đó không được sở hữu quá 20% vốn điều lệ của một tổ chức tín dụng Tuy nhiên giađình ông Trầm Bê sở hữu đến 20.81%

Ngoài 3 cổ đông lớn kể trên, một số người trong gia đình họ Trầm cũng sở hữu lượng cổphiếu không nhỏ tại Southern Bank Ông Lê Trọng Trí - chồng bà Trầm Thuyết Kiều

đang giữ 0,67% vốn Sounthern Bank Như vậy, chiếu theo Luật các tổ chức tín dụng

2010, gia đình ông Trầm Bê đã 3 lần vi phạm Ông Trầm Bê vượt sở hữu 3,36%, còn congái Trầm Thuyết Kiều vượt sở hữu 2,36% Gia đình ông Trầm Bê sở hữu 20,81%, vượt0,81% so với quy định

Để giải quyết vấn đề này, Ngân hàng Phương Nam đứng trước 2 lựa chọn:

- Thoái vốn bằng cách chuyển nhượng vốn sang tổ chức, cá nhân khác Tuy nhiên, đâykhông phải là cách hiệu quả trong giai đoạn khó khăn, giá cổ phiếu ngân hàng giảm mạnhnhư hiện nay

- Sáp nhập với ngân hàng khác để giảm tỷ lệ sở hữu về đúng quy định của luật Và đây làcách Phương Nam chọn Tổng số vốn của Sacombank khoảng trên 12.000 tỉ đồng,Southern Bank 4.000 tỉ đồng Về luật, sau khi hợp nhất 2 ngân hàng lại chắc chắn tổng sốvốn nắm giữ tại ngân hàng mới của gia đình ông Trầm Bê sẽ không còn lo ngại vượt trần(trên 20%) như trước

Bảng: Cơ cấu tín dụng NH TMCP Phương Nam

Xuất phát điểm là một Ngân hàng TMCP nên Ngân hàng TMCP Phương Nam có cơ cấu

dư nợ chủ yếu tập trung vào các công ty TNHH tư nhân, công ty cổ phần và các thànhphần kinh tế cá thể, với tỷ trọng cho vay nhóm khách hàng trên qua các năm đều đạt trên90%

Cơ cấu về thời hạn cho vay của Ngân hàng cũng có những sự thay đổi qua các năm Cụthể, Ngân hàng đã tăng cường đẩy mạnh cho vay ngắn hạn và giảm dần dư nợ cho vaytrung - dài hạn Điều này có thể giúp Ngân hàng giảm thiểu được rủi ro trong hoạt độngcho vay của mình

Bảng: Phân tích tình hình tín dụng NH TMCP Phương Nam

Nguồn: Tổng hợp từ báo cáo tài chính NH TMCP Phương Nam các năm

Biểu đồ: Tình hình tín dụng của NH TMCP Phương Nam:

Tình hình dư nợ của Ngân hàng TMCP Phương Nam có sự tăng trưởng qua các năm.Trong đó, năm 2009 là năm có sự tăng trưởng mạnh mẽ nhất với mức tăng 107% so vớinăm 2008 Tuy nhiên, tình hình nợ xấu năm 2009 cũng tăng cao khiến cho tỷ lệ nợ xấu/tổng dư nợ của Ngân hàng không giảm và duy trì ở mức 2,33% Mặc dù tỷ lệ nợ xấu/tổng dự nợ năm 2009 không thay đổi nhiều nhưng trong cơ cấu nợ xấu thì nợ nhóm 5 (nợ

có khả năng mất vốn) có sự gia tăng đột biến với mức gia tăng là 262% so với năm 2008.Điều này càng khiến cho tình hình nợ xấu của Ngân hàng càng trở nên đáng báo độnghơn

Sang năm 2010, tình hình nợ xấu đã được cải thiện đáng kể, tỷ lệ nợ xấu/tổng dư nợ đãgiảm và trong cơ cấu nợ xấu chủ yếu tập trung tại nợ nhóm 3 (nợ dưới tiêu chuẩn)

Từ năm 2011 đến cuối năm 2013, tỷ lệ nợ xấu có diễn biến không tốt và tiếp tục quay trởlại mức 2,32% trong năm 2011 và tăng lên 3,79% trong quý III năm 2013 Đây là mứctăng cao nhất qua các năm gần đây của Ngân hàng, điều này cho thấy chất lượng tín dụngcủa Ngân hàng đang suy giảm một cách đáng báo động Nguyên nhân làm tăng nợ xấutrong các năm gần đây là do tình hình kinh tế khó khăn chung, sản xuất, tiêu thụ chậm,doanh nghiệp thu hẹp nhu cầu đầu tư, các công nợ phải thu thì chưa thu được Đồng thời

có thể do quản lý chất lượng tín dụng các năm trước chưa cao làm tăng nợ xấu các năm