Toàn cầu hóa là giai đoạn mới của quốc tế hóa sinh hoạt kinh tế và đời sống xã hội hiện nay. Với ý nghĩa như trên, toàn cầu hóa kinh tế là sự phát triển tất yếu của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa. Đây chính là quy luật mà Mác đã phát hiện, nhưng toàn cầu hóa lại xuất hiện trong thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội. Tham gia vào toàn cầu hóa, ngoài các nước tư bản chủ nghĩa phát triển chiếm tỷ trọng lớn nhất về kinh tế, còn một số nước xã hội chủ nghĩa và những nước ngoại vi của chủ nghĩa tư bản, những nước đang phát triển.
Trang 1THỜI CƠ VÀ THÁCH THỨC TỪ BỐI CẢNH TOÀN CẦU HÓA ĐỐI VỚI
CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI CỦA VIỆT NAM
Toàn cầu hóa là giai đoạn mới của quốc tế hóa sinh hoạt kinh tế và đời sống xã hội hiện nay Với ý nghĩa như trên, toàn cầu hóa kinh tế là sự phát triển tất yếu của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa Đây chính là quy luật mà Mác đã phát hiện, nhưng toàn cầu hóa lại xuất hiện trong thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội Tham gia vào toàn cầu hóa, ngoài các nước tư bản chủ nghĩa phát triển chiếm tỷ trọng lớn nhất về kinh tế, còn một số nước xã hội chủ nghĩa và những nước ngoại vi của chủ nghĩa tư bản, những nước đang phát triển
Mác luôn nói về sự vĩ đại và tính tất yếu nhất thời của chủ nghĩa tư bản Toàn cầu hóa ngày nay đang khảng định thế giới quan của Mác Toàn cầu hóa không phải là giai đoạn siêu đế quốc, song là giai đoạn mới của chủ nghĩa tư bản độc quyền Toàn cầu hóa với quy mô và hình thức như ngày nay chúng ta đang chứng kiến có thể là chương mới, chương cuối cùng của chủ nghĩa đế quốc
Khi nói đến toàn cầu hóa kinh tế, chúng ta không thể tách lực lượng sản xuất khỏi phương thức sản xuất tuy nhiên, có thể ở khu vực này hay khu vực khác của thế giới, mặt lực lượng sản xuất nổi bật lên trong diễn biến toàn cầu
Toàn cầu hóa trước hết là xu thế khách quan của sự phát triển xã hội Có thể nói sự phát triển của chủ nghĩa tư bản biểu hiện trước hết ở chỗ nó tạo ra một lực lượng sản xuất đồ sộ, hiện đại, xã hội hóa cao, tạo ra hình thức cao của tổ chức lao động xã hội Với toàn cầu hóa, chủ nghĩa tư bản đang tạo ra những tiền
đề đầy đủ nhất cho chủ nghĩa xã hội Toàn cầu hóa không chỉ chứng tỏ chủ nghĩa
tư bản là tận cùng của lịch sử, ngược lại, với toàn cầu hóa, những mâu thuẫn nội tại của chủ nghĩa tư bản không mất đi mà ngày càng sâu sắc hơn Nhưng toàn cầu hóa không thay thế cách mạng xã hội chủ nghĩa
Toàn cầu hóa hiện nay nổi lên một số đặc điểm lớn như sau:
Trang 2Một là, thế kỷ XXI, nhất là nửa đầu thế kỷ XXI, vẫn nằm trong thời đại
quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội Đây không chỉ là một luận điểm
lý luận mà còn là một thực tế lịch sử nhân loại, khi tồn tại hai con đường phát triển của xã hội loài người cả về mặt lý luận và thực tiễn
Hai là, tương quan lực lượng trên trường quốc tế hiện nay và trong vòng
hai thập niên đầu thế kỷ XXI đang bất lợi cho chủ xã hội, cho các nền kinh tế
đang phát triển, cho trật tự “thế giới dân chủ và bình đẳng”.
Ba là, cuộc cách mạng khoa học công nghệ hiện đại và quá trình toàn cầu
hóa đang diễn ra mạnh mẽ với những mặt thuận lợi và mặt trái của nó, đang bị chi phối bởi các nước công nghiệp phát triển và các tập đoàn xuyên quốc gia Cần quan tâm đi sâu phân tích khía cạnh quan hệ quốc tế của quá trình toàn cầu hóa
Lịch sử nhân loại trong thế kỷ XIX và thế kỷ XX đã cho thấy rõ những kết quả chính trị và quan hệ quốc tế của quá trình quốc tế hóa kinh tế mà Mác và Ăngghen đã nêu trong tuyên ngôn của Đảng Cộng sản (năm 1848) và Lênin đã nêu trong Chủ nghĩa đế quốc - giai đoạn tột cùng của chủ nghĩa tư bản (năm 1916) Toàn cầu hóa có nhiều tính chất Xem xét dưới góc độ phương thức sản xuất, dưới góc độ hình thái kinh tế - xã hội thì tính chất của toàn cầu hóa hiện nay là tính chất tư bản chủ nghĩa Ở đại bộ phận các quốc gia trên thế giới hiện nay, toàn cầu hóa vận động trong khuôn khổ phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa Đại bộ phận lực lượng sản xuất hiện đại, nhất là lực lượng sản xuất “trí tuệ hóa” đang nằm trong tay các chủ thể đại tư bản Đương nhiên tham gia toàn cầu hóa không chỉ giai cấp tư sản mà cả nhân dân lao động Song chi phối, lãnh đạo toàn cầu hóa không phải giai cấp công nhân, các tầng lớp trung lưu, các nước đang phát triển, các nước xã hội chủ nghĩa mà là các nước tư bản lớn (các công ty xuyên quóc gia, các nước tư bản phát triển) Dưới tác động của toàn cầu hóa và cuộc cách mạng khoa học công nghệ đa có khoảng 60.000 công ty xuyên
Trang 3quốc gia cảu các tập đoàn tư bản kiểm soát 3/4 kim ngạch buôn bán thế giới, 4/5 nguồn vốn đầu tư trực tiếp, 9/10 các kết quả nghiên cứu và chuyển giao công nghệ trên thế giới Hơn nữa, chỉ 300 trong số hơn sáu vạn công ty nói trên đã sở hữu 50% tài sản của loài người Trong khi lực lượng sản xuất ngày càng mang tính xã hội thì quan hệ sản xuất vẫn là tư bản chủ nghĩa với sự sở hữu tư liệu sản xuất, sở hữu trí tuệ ngày càng tập trung vào tay tư bản độc quyền Và như vậy, toàn cầu hóa hiện nay mang tính chất tư bản chủ nghĩa
Trên đây là mặt khách quan của toàn cầu hóa Còn nói về mặt chủ quan, toàn cầu hóa chính là các chính sách, thiết chế, cam kết, luật lệ, kế hoạch, thủ đoạn… thì tính chất giai cấp, tính chất tư bản chủ nghĩa càng thể hiện rõ Những thể chế của toàn cầu hóa trên thực tế là do các nước tư bản soạn thảo Kết quả đấu tranh của giai cấp công nhân, quần chúng nhân dân, của các nước xã hội chủ nghĩa và các nước đang phát triển là đáng kể, nhưng chưa phải là căn bản Các lực lượng tiến bộ chưa thể đặt ra được mục tiêu đấu tranh là làm thay đổi căn bản tính chất của toàn cầu hóa mà họ chỉ có thẻ đề ra mục tiêu “dân chủ hóa” toàn cầu hóa
Toàn cầu hóa hiện nay không chỉ đậm tính chất tư bản chủ nghĩa mà về thực chất còn là toàn cầu hóa theo đường lối của chủ nghĩa tự do mới Một câu hỏi lớn đặt ra: toàn cầu hóa hiện nay về bản chất xã hội là tư bản chủ nghĩa, do chủ nghĩa tư bản chi phối, vậy vì sao chúng ta hộ nhập vào quá trình ấy? Các nước xã hội chủ nghĩa còn lại hội nhập có làm thay đổi tính chất cơ bản của toàn cầu hóa hay không?
Toàn cầu hóa hiện nay, không phải xã hội chủ nghĩa, mà là tư bản chủ nghĩa, song chúng ta không vì thế mà đồng nhất toàn cầu hóa với chủ nghĩa tư bản hơn nữa cần phân biệt bản chất của chủ nghĩa tư bản với những thành tựu
mà nhân loại tạo ra dưới chủ nghĩa tư bản, nhất là những thành tựu về khoa học công nghệ
Trang 4Toàn cầu hóa là quá trình chất chứa đầy mâu thuẫn Toàn cầu hóa chứa đựng hai mặt tương phản: mặt tích cực và mặt tiêu cực Như trên đã trình bày, toàn cầu hóa một mặt tăng cường quyền lực của tư bản, mặt khác nó làm sâu sắc thêm những mâu thuẫn nội tại của chủ nghĩa tư bản và chuẩn bị những tiền đề cho chủ nghĩa xã hội Trên phạm vi thế giới, mấy chục năm qua, toàn cầu hóa vừa là hệ quả của việc phát triển lực lượng sản xuất, vừa là động lực thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển toàn cầu hóa dẫn đến sự phân công lao động xã hội mới trên phạm vi toàn thế giới , thúc đẩy sự thay đổi nhanh chóng cơ cấu sản xuất, nhanh chóng đổi mới công nghệ, tạo động lực cho việc chuyển giao công nghệ tiên tiến từ vùng này sang vùng khác, nước này sang nước khác Thông qua tham gia toàn cầu hóa, các nước đang phát triển có thể tiếp cận công nghệ hiện đại, tranh thủ nguồn vốn vay, vốn đàu tư trực tiếp từ các nước tư bản giàu có, công nghiệp phát triển và tiếp cận được những thị trường mới để công nghiệp hóa Đối với các nước đang phát triển đi lên chủ nghĩa xã hội, bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa như nước ta, việc hội nhập vào toàn cầu hóa bao hàm trong đó việc sử dụng chủ nghĩa tư bản quốc tế để xây dựng chủ nghĩa xã hội Lênin đã nói Do vậy, nếu không tranh thủ được cơ hội do toàn cầu hóa mang lại thì chúng
ta không xây dựng chủ nghĩa xã hội được Đối với chúng ta, vấn đề không phải
là có hội nhập hay không hội nhập vào thế giới đang toàn cầu hóa mà vấn đề là hội nhập như thế nào, trển lập trường nào, nhằm mục đích gì? Mác đã từng cho chúng ta một ví dụ sinh động về quan điểm của chủ nghĩa xã hội đối với toàn cầu hóa do chủ nghĩa tư bản chi phối Đứng trên lạp trường của chủ nghĩa xã hội, Mác không tán thành chủ nghĩa bảo hộ mậu dịch mà tán thành mậu dịch tự do Nhưng Mác không tán thành mậu dịch tự do theo cái nghĩa các đại biểu tư sản giải thích, tán dương Mác nói với họ: “Chế độ mậu dịch tự do đẩy nhanh cách mạng xã hội Và như vậy, thưa quí vị, cũng chỉ với ý nghĩa cách mạng ấy mà tôi tán thành mậu dịch tự do”1 Ngày nay chúng ta tham gia toàn cầu hóa không vì
Trang 5toàn cầu hóa san sẻ quyền lực từ nước giàu sang những nước nghèo như có người nói mà vì chúng ta thấy ở toàn cầu hóa những cơ hội mới, những điều kiện mới cần thiết cho xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc của nhân dân ta Chúng ta cũng thấy rõ mặt tích cực và tiêu cực của toàn cầu hóa Nó không chỉ đem lại thời cơ mà còn đem lại cả những thách thức to lớn cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta
Chúng ta thấy rõ rằng, toàn cầu hóa không xóa bỏ mâu thuẫn xã hội mà còn làm cho những mâu thuẫn cơ bản của xã hội tư bản phát triển nhanh hơn, ngày càng sâu sắc hơn, trong đó có mâu thuẫn giai cấp và mâu thuẫn dân tộc
Toàn cầu hóa hiện nay không những không san lấp mà còn đào sâu thêm
hố ngăn cách giữa bộ phận dân cư giàu và bộ phận dân cư nghèo Trong các nước được coi là giàu, và đặc biệt là những nước được coi là đi tiên phong về tự
do thương mại như Mỹ, Anh, sự phân cực lớn các thu nhập và của cải đều không còn chối cãi Hầu hết các nước đang phát triển chẳng được lợi lộc gì bởi chính sách toàn cầu hóa Tại các nước này, đói nghèo ngày càng gia tăng, nền kinh tế suy thoái, có nguy cơ mất ổn định Nguyên nhân chính của tình trạng này là do các nước công nghiệp phát triển ngày càng có ảnh hưởng lớn đối vớ nền kinh tế thế giới thông qua chính sách toàn cầu hóa
Khoảng cách giàu nghèo trong xã hội và các dân tộc tiếp tục tồn tại trong điều kiện toàn cầu hóa Áp bức dân tộc đã tăng lên sau khi Liên Xô và Đông Âu sụp đổ Chủ nghĩa tư bản không thể tồn tại nếu không có hậu phương là hàng trăm các quốc gia, vùng lãnh thổ đang phát triển và kém phát triển Trong quan
hệ phụ thuộc lẫn nhau giữa các quốc gia thì các nước đang phát triển và chậm phát triển là những nước thật sự bị lệ thuộc
Nói đến thời cơ là nói đến sự xuất hiên những điều kiện trong nước và quốc tế thuận lợi tạo khả năng cho việc giải quyết các nhiệm vụ cách mạng trong đại, chẳng hạn như công nghiêp hóa, hiện đại hóa như hiện nay Thời cơ trước
Trang 6hết được tạo ra từ thắng lợi của cách mạng, từ sự lớn mạnh của nội lực (thời cơ bên trong) Thời cơ còn được tạo ra từ bên ngoài từ chuyển biến cảu tình hình quốc tế (thời cơ bên ngoài)
Thách thức là những vấn đề khó khăn, trở lực lớn phải vượt qua; những kẻ địch nguy hiểm phải chiến thắng, những mâu thuẫn phức tạo cần giải quyết để cách mạng tự bảo vệ và tiến lên Khó khăn, trở lực to lớn có thể phát triển thành những nguy cơ đe dọa thành quả cách mạng Có những thách thức từ bên trong của tình hình kinh tế, xã hội trong nước Có những thách thức từ bên ngoài, từ bối cảnh tình hình quốc tế
Thời cơ và thách thức có quan hệ chặt chẽ với nhau Trong thời cơ có thách thức, trong thách thức có các yếu tố của thời cơ Chủ tich Hồ Chí Minh đã chỉ rõ rằng cách mạng Việt Nam là một bộ phận của cách mạng thế giới Người đòi hỏi mỗi cán bộ, đảng viên phải thấu hiểu tình hình thế giới; trong bất kỳ hoàn cảnh quốc tế phức tạp nào cũng phải biết nắm chắc mọi thời cơ và thách thức để đưa cách mạng Việt Nam vững bước đi lên
Sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa của nhân dân ta đang tiến hành chịu sự tác động của điều kiện quốc tế phức tạp Nó tạo một số cơ hội quý báu nhưng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ không thể xem thường Đại hội Lần thứ XI của Đảng đã phân tích sâu sắc tình hình quốc té đương đại và chỉ rõ:
“Nước ta quá độ lên chủ nghĩa xã hội trong bối cảnh quốc tế có những biến đổi
to lớn và sâu sắc Cuộc cách mạng khoa học và công nghệ, kinh tế tri thức và quá trình toàn cầu hóa diễn ra mạnh mẽ, tác động sâu sắc đến sự phát triển của nhiều nước Các mâu thuẫn cơ bản trên thế giới biểu hiện dưới những hình thức và mức độ khác nhau vẫn tồn tại và phát triển Hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ
và phát triển là xu thế lớn; nhưng đấu tranh dân tộc, đấu tranh giái cấp, chiến tranh cục bộ, xung đột vũ trang, xung đột sắc tộc, tôn giáo, chạy đua vũ trang, hoạt động can thiệp, lật đổ, khủng bố, tranh chấp lãnh thổ, biển, đảo, tài nguyên
Trang 7và cạnh tranh quyết liệt về lợi ích kinh tế tiếp tục diễn ra phức tạp Khu vực Châu Á - Thái Bình Dương và Đông Nam Á phát triển năng động, nhưng cũng tiềm ẩn nhân tố mất ổn định Tình hình đó tạo thời cơ phát triển, đồng thời đặt ra những thách thức gay gắt, nhất là những nước đang và kém phát triển”2
Những đặc điểm trên có mối quan hệ biện chứng tác động qua lại lẫn nhau, chúng không tồn tại nhất thời mà tồn tại tương đối dài trong thời gian tới Trong phạm vi bài viết này xin được phân tích làm hơn thời cơ và thách thức đối với Việt Nam dưới tác động cuộc cách mạng khoa học công nghệ
Trong khi thế giới có những đảo lộn về chính trị, chế độ xã hội, chế độ kinh tế thì lực lượng sản xuất của loài người vẫn không ngừng phát triển, cách mạng khoa học công nghệ vẫn diễn ra mạnh mẽ, liên tục Trong thế kỷ XX, lực lượng sản xuất ở các nước tư bản phát triển đã chuyển từ giai đoạn công nghiệp
cơ khí là chủ đạo sang giai đoạn công nghệ tin học, kinh tế tri thức là chủ đạo Cách mạng khoa học công nghệ đã và sẽ trực tiếp hoặc gián tiếp đưa đến những biến đổi khó lường về kinh tế, xã hội, văn hóa, tư tưởng, lối sống và cả kiến trúc thượng tầng chính trị Thực tiễn nửa cuối thế kỷ XX cho thấy, lực lượng sản xuất không ngừng phát triển đã đòi hỏi tháo dỡ mọi trở lực, rào cản Đó là xu thế mạnh mẽ không thể đảo ngược Những sai lầm, chủ quan chính trị, quản lý kinh
tế, nhất là sai lầm trong xác định mô hình đã làm cho chủ nghĩa xã hội hiện thực trong một thời gian dài khong phát huy được tiềm lực của khoa học công nghệ hiện đại Đó là nguyên nhân sâu xa dẫn đến khủng hoảng kinh tế - xã hội ở các nước xã hội chủ nghĩa
Thời đại chúng ta mang hai nội dung chính yếu Nội dung thứ nhất là sự quá độ của loài người từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội Đây là cái nhìn
từ góc độ hình thái kinh tế - xã hội, cái nhìn tổng quát nhất Nội dung thứ hai là cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại Đây là góc độ từ cái nhìn kinh tế
-kỹ thuật, tức là góc độ sức sản xuất Dưới góc độ này có thể sử dụng các thuật
Trang 8ngữ “thời đại hậu công nghiệp” , “thời đại xã hội thông tin”, “thời đại kinh tế tri
thức”,
Chủ sở hữu đối với khoa học và công nghệ là các tập đoàn tư bản lớn Trực tiếp, trước mắt cuộc cách mạng khoa học và công nghệ tăng cường thế lực cho chủ nghĩa tư bản độc quyền, nhưng mặt khác, trong sâu xa, về lâu dài, cuộc cách mạng khoa học và công nghệ làm cho những mâu thuẫn nội tại của chủ nghĩa tư bản phát triển nhanh chóng đặc biệt là mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất xã hội hóa cao và chế độ chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa
Cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại và toàn cầu hóa kinh tế tạo ra những cơ hội lớn cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở nước ta
Công nghiệp hóa đòi hỏi phải có những tiền đề quốc tế Trước đây, tiền đề quốc tế quan trọng nhất là sự giúp đỡ về kinh tế, kỹ thuật của các nước xã hội chủ nghĩa tiên tiến Ngày nay, tiền đề quốc tế quan trọng nhất chính là cuộc cách mạng khoa học- công nghệ hiện đại và toàn cầu hóa kinh tế, nói cụ thể hơn là mặt tích của toàn cầu hóa kinh tế Sử dụng tiền đề đó thực chất là chủ động tiếp cận những thành quả kinh tế - kỹ thuật của chủ nghĩa tư bản hiện đại thông qua con đường hợp tác, giao lưu quốc tế, thông qua dòng chảy mạnh mẽ của toàn cầu hóa Có thể nói, không tận dụng được những cơ hội thuận lợi do toàn cầu hóa kinh tế mang lại mặc dù toàn cầu hóa do chủ nghĩa tư bản hiện đại chi phối -chúng ta không có được những điều kiện về kinh tế - kỹ thuật để xây dựng chủ nghĩa xã hội, bỏ qua chủ nghĩa tư bản Đương nhiên muốn “mượn những tiền đề” do chủ nghĩa tư bản hiện đại tạo ra, chúng ta cần phải có chiến lược hội nhập đúng đắn
Những thành tựu của công cuộc đổi mới hơn 25 năm qua đã tạo ra thế và lực của dân tộc để hội nhập kinh tế quốc tế Hiện nay chúng ta tham gia vào thị trường khu vực và toàn cầu không phải với hai bàn tay trắng mà đã có trong tay những mặt hàng xuất khẩu chủ lực có lợi thế so sánh, chúng ta có nhiều tiềm
Trang 9năng về tài nguyên, về con người, về vị trí địa - chính trị Việt Nam hội nhập quốc tế trong điều kiện đất nước hòa bình, chính trị, xã hội ổn định Chủ động hội nhập vào quá trình toàn cầu hóa, đất nước đứng trước những cơ hội mới để phát triển, đó là:
Cơ hội thâm nhập thì trường toàn cầu và khu vực Ngày nay vấn đề thị
trường xuât nhập khẩu là vấn đề sống còn đối với bất cứ nền kinh tế nào Đổi mới, hội nhập là quá trình đột phá, chiếm lĩnh thị trường Trong trào lưu toàn cầu hóa, nền kinh tế nước ta đã và đang khai thác thị trường rộng lớn, đa dạng, không ngừng phát triển chiều rộng và chiều sâu
Cơ hội thu hút vốn đầu tư nước ngoài Công nghiệp hóa, hiện đại hóa đòi
hỏi một lượng vốn rất lớn Để công nghiệp hóa, hiện đại hóa, chúng ta cần phải
có nguồn vốn lớn Chúng ta cần ra sức tranh thủ cơ hội các nguồn vốn huy động nước ngoài và vốn đầu tư trong nước để đẩy nhanh quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
Cơ hội tiếp nhận và đỏi mới trang thiết bị Là nước đi sau, Việt Nam có
điều kiện thuận lợi để tiếp nhận cộng nghệ tiên tiến, hiện đại của các nước phát triển để đẩy nhanh tiến trình công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước, xây dựng cơ
sở vật chất cho chủ nghĩa xã hội Tham gia vào nền kinh tế toàn cầu, nước ta có
cơ hội được hưởng những thành quả của tiến bộ khoa học và công nghệ mới Ngày nay, tốc độ phổ cập tri thức mới, kỹ thuật, công nghệ tiên tiến diễn ra nhanh chóng thông qua nhiều hình thức và kênh thông tin khác nhau, phổ biến nhất là chuyển giao công nghệ, nhờ đó các nước đang phát triển có thể thực hiện
và rút ngắn quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa
Mở cửa giao lưu, tạo điều kiện phát huy nội lực Với dân số như hiện nay
hơn 80 triệu người, chúng ta có nguồn lực khá dồi dào Người lao động nước ta thông minh, sáng tạo Nhưng nếu đứng ngoài toàn cầu hóa thì việc sử dụng
Trang 10nguồn nhân lực đó sẽ rất lãng phí và không hiệu quả Hội nhập quốc tế là cơ hội
để khai thác, sử dụng tốt nguồn nhân lực của mình
Thông qua hội nhập kinh tế, quá trình phân công lao động mới và xã họi hóa lao động sẽ diễn ra nhanh chóng, chất lượng nguồn nhân lực sẽ được nâng cao Quá trình chuyển giao công nghệ từ các nước phát triển tạo cơ hội cho việc chuyển đổi từ lao động giản đơn sang lao động co kỹ thuật ở nước ta diễn ra nhanh chóng
Tham gia vào nền kinh tế thế giới, các nhà quản lý, các doanh nghiệp Việt Nam có điều kiện tiếp cận thị trường một cách bình đẳng Mặt khác, các nhà quản lý và các nhà doanh nghiệp Việt Nam cũng phải bước vào môi trường cạnh tranh khắc nghiệt ở cả thị trường quốc nội và thị trường bên ngoài Điều này bắt buộc các nhà quản lý và các doanh nghiệp Việt Nam phải đổi mới cách tổ chức sản xuất, đổi mới công nghệ và trang thiết bị, tiếp thu những phương pháp quản
lý tiên tiến, từ bỏ lối làm việc quan liêu, trì trệ, không ngừng nâng cao năng lực cạnh tranh của mình Tóm lại, toàn cầu hóa thúc đẩy mạnh mẽ quá trình đổi mới trên tất cả các lĩnh vực: sự lãnh đạo của Đảng; sự quản lý của Nhà nước; môi trường pháp lý; cơ chế hoạt động của hệ thống chính trị, đổi mới công nghệ, đổi mới cơ chế quản lý kinh tế, đổi mới con người và đổi mới tư duy
Bên cạnh những thời cơ thuận lợi, sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội của nước ta đứng trước những thách thức rất lớn từ bối cảnh tình hình thế giới diễn biễn phức tạp Đó là những thách thức về tất cả các mặt: chính trị, kinh tế, văn hóa, tư tưởng, quốc phòng, an ninh Những thách thức nói trên mang tính chất thời đại và tính chất đa dạng, phức tạp
Những thách thức quốc tế không xuất hiện một cách ngẫu nhiên Xét cho cùng chúng là sản phẩm của thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội, chúng là sản phẩm của thời kỳ lịch sử đặc biệt trong thời kỳ quá độ đó Thời
kỳ này đặc trưng bởi hai quá trình, biến cố dường như trái ngược nhau Biến cố