Báo cáo KH: "Đền chùa tiêu biểu của quận Hoàn Kiếm - Hà Nội và việc thiết kế tour du lịch văn hóa"

Báo cáo khoa học thuộc trường Đại học Khoa học Xã hội và Ngân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội

Trường đại học khoa học xã hội và nhân văn

Đại học quốc gia hà nội

" đền chùa tiêu biểu của quận hoàn kiếm

thiết kế tour du lịch văn hoá"

thiết kế tour du lịch văn hoá"

TiÓu kÕt ch−¬ng I

1 LÞch sö h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn

2 HiÖn tr¹ng c¶nh quan-kiÕn tróc

3 Gi¸ trÞ cæ vËt III/c¸c n¬i thê cóng kh¸c

B- Nh÷ng thuËn lîi vµ khã kh¨n ®ang tån t¹i

1 Vai trò của đến, chùa tiêu biểu đối với du lịch Thủ đô Hà Nội

2 Thực trạng tài nguyên thiên nhiên du lịch của quận Hoàn Kiếm

3 Một số giải pháp nhằm khai thác có hiệu quả một số di tích văn hoá tiêu biểu của quận Hoàn Kiếm

4 Thiết kế tour

Tiểu kết chương III

Danh mục tài liệu tham khảo

PHầN Mở ĐầU

1 Lý do chọn đề tài

Việc khai thác một số di tích lịch sử văn hoá của địa phương trong hoạt động dulịch là hiện tượng phổ biến trên thế giới và là một thói quen trong nếp sống, sinh hoạt của xã hội hiện đại Cùng với sự phát triển của hoạt động du lịch, khái niệm du lịch cũng có được sự nhìn nhận sâu sắc hơn,

đi từ hiện tượng đến bản chất, ngoại diên được mở rộng, nội hàm được hiểu sâu thêm Hiện nay, tổ chức du lịch thế giới (WTO) đã thống nhất khái niệm

du lịch, phản ánh các mối quan hệ có tính bản chất bên trong làm cơ sở cho việc nghiên cứu các xu hướng và các quy luật phát triển của nó Theo đó "du lịch là tổng thể những hiện tượng và những mối quan hệ phát sinh do sự tác

động qua lại giữa khách du lịch, nhà kinh doanh du lịch, chính quyền sở tại

và cộng đồng cư dân địa phương trong quá trình thu hút và lưu giữ khách du lịch"

Cùng với sự phát triển của nền kinh tế, đời sống của con người ngày càng được nâng cao Do đó nhu cầu đi du lịch của con người là không thể thiếu được trong đời sống văn hoá xã hội Bởi vậy, đã xuất hiện nhiều loại hình du lịch phù hợp với từng tầng lớp và từng lứa tuổi như du lịch văn hoá,

du lịch sinh thái, du lịch mạo hiểm Trong đó du lịch văn hoá là một loại hình du lịch phổ biến ở nhiều nơi trên thế giới cũng như ở Việt Nam, một quốc gia nông nghiệp lâu đời tiềm ẩn nhiều giá trị văn hoá sâu sắc trong sự

đa dạng của các phong tục tập quán cùng các tín ngưỡng dân gian

Hà Nội cũng như nhiều địa phương khác trong cả nước đang ngày một khai thác có hiệu quả tiềm năng du lịch to lớn mà sự vận động của lịch

sử mang lại, trong đó không thể không kể đến quận Hoàn Kiếm Được coi là một quận trung tâm, Hoàn Kiếm còn là nơi có sự quần cư lâu đời nhất ở Hà Nội, sớm tập trung một thành phần dân cư đa dạng đến từ nhiều vùng đất khác nhau và sinh sống bằng nhiều nghề khác nhau Chính vì vậy, đây là nơi

có mật độ dày đặc các công trình văn hoá tín ngưỡng, nơi lưu giữ lại nhiều chứng tích của lịch sử Nghiên cứu hệ thống công trình văn hoá tín ngưỡng này, ta có thể hiểu rõ hơn những giá trị mà nó mang trong mình, đồng thời cũng mở ra nhiều khả năng mới trong việc khai thác những giá trị văn hoá lịch sử lâu đời trong hoạt động du lịch

Dưới góc độ của những người làm du lịch và hơn hết là lòng yêu mến các giá trị văn hoá dân tộc, chúng tôi thực hiện đề tài "Đền chùa tiêu biểu của quận Hoàn Kiếm - Hà Nội và việc thiết kế tour du lịch văn hóa" với mong muốn góp thêm một tiếng nói vào việc bảo tồn các công trình tín ngưỡng và phát huy các giá trị lịch sử nhằm nâng cao chất lượng trong việc khai thác nguồn tài nguyên quý giá này trong hoạt động du lịch

3.Mục đích nghiên cứu:

Xét từ góc độ của những người làm du lịch và lòng yêu mến các giá trị văn hoá dân tộc, chúng tôi mong muốn có thể góp một phần nhỏ trong việc tìm hiểu, cung cấp tư liệu về các giá trị văn hoá của Việt Nam nói chung và quận Hoàn Kiếm nói riêng cho những người yêu mến, mong muốn hiểu biết về quê hương Việt Nam tươi đẹp

Hơn thế nữa, đề tài nghiên cứu này còn là tiếng nói chung đối với việc giữ gìn, kế thừa và phát huy những giá trị văn hoá lịch sử lâu đời của cha

ông để lại

Và để thu hút được sự quan tâm, chú ý của du khách trong và ngoài nước, việc xây dựng các tour du lịch tại các điểm du lịch của quận Hoàn Kiếm là hết sức cần thiết

4.Phương pháp nghiên cứu:

Tập hợp, phân tích các vấn đề lịch sử, văn hoá, du lịch về đền, chùa của quận Hoàn Kiếm

Khảo sát thực tế địa bàn nghiên cứu, làm việc với chính quyền địa phương, phỏng vấn nhân dân địa phương và những người có trách nhiệm

Sử dụng phương pháp thực tế, thống kê, so sánh

5.Nguồn tư liệu:

Để thực hiện đề tài này, chúng tôi sử dụng nguồn tư liệu chủ yếu từ các tác phẩm viết về Hà Nội, các tác phẩm viết về lịch sử, văn hoá, về kiến trúc Ngoài ra, còn là các tư liệu từ các báo, tạp chí du lịch, các tạp chí nghiên cứu về văn hoá, lịch sử

Hiện nay,về mặt hành chính, Hà Nội gồm 7 quận nội thành là: Hoàn Kiếm, Ba Đình, Đống Đa, Hai Bà Trưng, Tây Hồ, Thanh Xuân, Cầu Giấy,

và 5 huyện ngoại thành là Gia Lâm, Đông Anh, Thanh Trì, Từ Liêm, Sóc Sơn

Hà Nội nằm trong vùng nhiệt đới có gió mùa Một năm có 4 mùa: xuân, hạ, thu, đông, song ta có thể nhận ra 2 mùa chính là mùa khô và mùa mưa Mùa khô được tính từ tháng 10 năm trước đến tháng 4 năm sau, mùa này trời giá lạnh, không mưa to Mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 9, là mùa

nóng, có mưa to và bão Khoảng tháng 9, tháng 10 trời vào thu, Hà Nội hơi

se se lạnh, phảng phất hương hoa sữa ngọt ngào

Hà Nội có nhiều sông chảy qua, đáng kể có sông Hồng, sông Tô Lịch

và sông Kim Ngưu Sông Hồng là nơi cung cấp lượng phù sa bồi đắp cho

đồng bằng ven khu vực thành phố, đồng thời là cái nôi của nền văn minh nông nghiệp Các sông Tô Lịch và sông Kim Ngưu là hệ thống thoát nước cho thành phố

Ngoài ra, Hà Nội còn có hệ thống hồ với mật độ cao, tổng diện tích lên tới 220 ha Những hồ nổi tiếng đã đi vào trong thơ văn như Hồ Hoàn Kiếm, Hồ Tây, Hồ Trúc Bạch, Hồ Thiền Quang không chỉ là nơi vui chơi giải trí mà còn là những điểm dừng chân lý tưởng của du khách trong và ngoài nước

Theo đà phát triển kinh tế, Hà Nội cũng đang chuyển mình cùng cả nước Hàng loạt phố mới với những đại lộ, đường cao tốc đã được ra đời Nhiều khách sạn, công sở cao tầng hiện đại đan xen tạo nên một dáng vẻ mới cho thành phố 1000 năm tuổi Sân bay quốc tế Nội Bài cách trung tâm thành phố 35 km.Cứ 15' lại có 1 tuyến xe buýt vào trong thành phố Ga Hà Nội có các nhánh toả đi Lạng Sơn, Thái Nguyên, Lào Cai, Hải Phòng và thành phố Hồ Chí Minh Từ các bến xe ô tô của thành phố có thể đi tới khắp các nơi trong cả nước bằng các tuyến quốc lộ 1A, quốc lộ 2, quốc lộ 3, quốc lộ5, quốc lộ 6 và quốc lộ 32.Bằng tàu thuỷ có thể đến Hưng Yên, Nam

Định, Thái Bình, Việt Trì từ bến phà Đen; đến Phả Lại từ bến Hàm Tử Quan

2.Lịch sử hình thành và phát triển:

"Đã đúng ngôi nam bắc đông tây, lại tiện thế nhìn sông tựa núi"

(Lý Công Uẩn) Năm 1010, mới lên ngôi được 5 tháng, Lý Công Uẩn đã ban chiếu hỏi ý kiến quần thần về việc dời đô Bài chiếu có đoạn nói về vị thế của Thăng Long như sau:

" Thành Đại La ở vào chính giữa trời đất, có cái thế rồng cuộn, hổ ngồi, đã đúng ngôi nam bắc đông tây lại tiện thế nhìn sông tựa núi

Đất ấy rộng mà bằng phẳng, cao ráo mà sáng sủa; dân cư không phải cái nạn tối tăm,ẩm thấp, muôn vật cực kỳ giàu thịnh đông vui Xem khắp nước Việt, đó là đất danh thắng, thật là đô hội trọng yếu để bốn phương xum họp và là đô thành bậc nhất đáng mặt làm kinh sư cho muôn đời"

Quần thần hoan nghênh và mùa thu năm đó kinh đô được dời ra Đại

La, tên mới được đặt là Thăng Long Kinh đô khi ấy tương ứng với quận Hoàn Kiếm và một phần của hai quận Đống Đa, Hai Bà Trưng ngày nay Truyền thuyết kể lại rằng khi vua Lý Thái Tổ tới sông Cái thì thấy có con rồng vàng hiện lên trên không rồi bay lên trời cao Cho đó là điềm lành, nhà vua đã đặt tên cho kinh đô mới là Thăng Long (rồng bay lên)

Cũng từ đây Thăng Long ghi lại nhiều chiến công hiển hách

Thế kỉ XIII, 3 lần Thăng Long trở thành "thành không nhà trống" dồn quân xâm lược Nguyên Mông vào thế bị động, tiến thoái lưỡng nan để rồi bị quét sạch ra khỏi bờ cõi nước Việt

Đầu thế kỷ XV,Thăng Long lại trở thành điểm quyết chiến tối hậu chống quân Minh Sau mười năm khởi nghĩa, năm 1427 Lê Lợi đưa quân về Thăng Long vây chặt quân Minh xâm lược Bị áp đảo trước khí thế và sức mạnh của nghĩa quân, binh lính nhà Minh phải thề ở cổng thành phía Nam, xin đầu hàng và được phép rút toàn bộ quân sĩ về nước

Tới cuộc khởi nghĩa Tây Sơn thế kỷ XVIII, lại chính Thăng Long là nơi nghi nhận chiến công của người anh hùng "áo vải cờ đào" Nguyễn Huệ

mà hiển hách là chiến thắng Đống Đa năm 1789 Với cuộc hành quân thần tốc, ngày mồng 5 tết năm ấy, nghĩa quân Tây Sơn đã đánh tan 30 vạn quân xâm lược Mãn Thanh Trong chiến thắng đó có sự đóng góp không nhỏ của nhân dân thành Thăng Long

Đầu thế kỷ XIX, nhà Nguyễn đóng đô ở Huế, Thăng Long trở thành

lỵ sở của tỉnh Hà Nội, tỉnh mới lập nằm trong ba con sông là sông Hồng, sông Đáy và sông Nhuệ , bao gồm 4 phủ và 15 huyện Tuy nhiên, sự thay

đổi này không làm suy giảm vị thế của Thăng Long Một người nước ngoài

có mặt ở Hà Nội cuối thế kỷ XIX vẫn công nhận :"Dù không phải là thủ đô nữa nhưng Hà Nội vẫn là một thành phố đứng đầu cả nước về nghệ thuật, về công nghiệp, về thương nghiệp, về sự phong phú, về dân số, về lịch thiệp và

về văn hoá Tóm lại, đây chính là trái tim của dân tộc này" (De la Liraye - 1877)

Khi thực dân Pháp đánh chiếm Việt Nam, chúng đã vấp phải sự phản kháng của người dân Hà Nội cũng như các địa phương khác trong cả nước Và khi chủ nghĩa Mác - Lênin qua trí tuệ của lãnh tụ Nguyễn ái Quốc về với nhân dân việt Nam, thấm vào lòng dân Hà Nội thì phong trào cách mạng ở Hà Nội ngày càng lên cao Đỉnh cao của phong trào chính là ngày 19/8/1945 ,

Hà Nộikhởi nghĩa lập chính quyền cách mạng, mở đầu cho tổng khởi nghĩa trên phạm vi toàn quốc Ngày 2/9/1945 , tại quảng trường Ba Đình, chủ tịch

Hồ Chí Minh đọc bản tuyên ngôn độc lập, khai sinh ra nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hoà Từ đây, Hà Nội được chính thức công nhận là thủ đô của nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hoà

Nhưng thực dân Pháp vẫn không từ bỏ dã tâm xâm lược Việt Nam Ngày 19/12/1946, quân và dân Hà Nội lại nhất tề đứng lên đánh Pháp, mở

đầu cho giai đoạn toàn quốc kháng chiến kéo dài 9 năm Ngày 7/5/1954, quân Pháp tại Điện Biên Phủ kéo cờ trắng ra hàng Ngày 10/10/1954 thủ đô

được giải phóng, trung ương Đảng và chính phủ về Hà Nội Cho đến ngày nay, Hà Nội vẫn là trái tim hồng của cả nước Ngay cả trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, đất nước bị chia cắt làm hai miền, Hà Nội vẫn đồng lòng cùng miền bắc chi viện cho miền Nam, tất cả vì miền Nam ruột thịt

3 Sơ lược về kinh tế - văn hoá- xã hội

Tính đến ngày 01/04/1999, số dân Hà Nội đã là 2.672.122 người, trong đó số dân ở thành thị là 1.538.905 người, ở nông thôn là 1.133.217 người Dân cư Hà Nội có nguồn gốc từ nhiều vùng đất khác nhau do sự vận

động của lịch sử, và vẫn đang bị xáo trộn do các luồng chuyển cư theo đà phát triển của nền kinh tế

Tuy số dân Hà Nội cao hơn nhiều so với sức chứa lãnh thổ nhưng đó

là nguồn tài nguyên lao động dồi dào của thủ đô Đặc biệt, Hà Nội là nơi tập trung nhiều trí thức nhân tài, đội ngũ cán bộ khoa học kỹ thuật cao hơn hẳn các địa phương khác Số cán bộ quản lý và cán bộ nghiên cứu có trình độ đại học và trên đại học chiếm 80% số lượng cả nước Đây là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến tốc độ tăng trưởng kinh tế của Hà Nội hiện nay

Thủ đô Hà Nội là một trong những vùng kinh tế lớn nhất và quan trọng nhất của cả nước Trong những năm qua, kinh tế Hà Nội phát triển toàn diện, đồng đều với tốc độ cao Công nghiệp phát triển nhanh ở một số mặt chủ yếu và trong tất cả các thành phần kinh tế Các khu công nghiệp cũ

được củng cố và mở rộng, đổi mới công nghệ và thiết bị Một số khu công nghiệp mới, rộng lớn và kỹ thuật cao, công nghệ và thiết bị hiện đại, có khả năng cạnh tranh trên thị trường khu vực và thế giới đã và đang ra đời đi vào sản suất Cơ cấu ngành công nghiệp được dịch chuyển phù hợp với các điều kiện và nguồn lực hiện có trên địa bàn Hà Nội Nông nghiệp được phát triển theo nhiều hướng, tăng giá trị sản lượng hàng hoá trên một ha đất canh tác.Cơ cấu cây trồng vật nuôi ngày càng đa dạng Nhiều giống vật nuôi chất lượng cao được phổ biến Công nghệ vi sinh và công nghệ sạch được ứng dụng trong sản xuất, mang lại hiệu quả kinh tế cao Sản xuất nông nghiệp dần được cơ khí hoá Thương mại và dịch vụ trở thành khu vực kinh tế lớn nhất của Hà Nội Các loại dịch vụ tài chính, ngân hàng, pháp lý và dịch vụ thương mại phát triển nhanh, ngày một thoả mãn nhu cầu của người tiêu dùng Cùng với đó là sự phát triển mạnh của ngành du lịch, thể hiện ở các mặt như tổng sản phẩm quốc dân của du lịch Hà Nội tăng liên tục với tốc độ cao, tăng nhanh số lượt khách cũng như thời gian lưu trú của khách, theo đó

là sự phát triển không ngừng về số lượng cũng như chất lượng của các công

ty, tổ chức lữ hành và hệ thống khách sạn, nhà hàng Đầu tư và xuất nhập

khẩu ở Hà Nội phát triển , kéo theo đó là sự phát triển mạnh mẽ các quan hệ

đối ngoại

Hà Nội cũng đã chú trọng đầu tư phát triển mạnh mẽ các cơ sở hạ tầng, đáp ứng yêu cầu của nhân dân Bên cạnh đó, đời sống mọi mặt của người dân cũng có nhiều biến đổi Thu nhập tăng, số người không có việc làm giảm.Đời sống vật chất và đời sống tinh thần có nhiều cải thiện đáng kể Giao lưu văn hoá được mở rộng Dân chủ và nhân quyền được tôn trọng An ninh và trật tự xã hội ngày một tốt hơn Sự nghiệp giáo dục, y tế có nhiều tiến bộ Chất lượng đào tạo đang được nâng cao Y tế được quan tâm đúng mức

ánh những dấu mốc trong sự phát triển lịch sử của xã hội như lăng Hồ Chủ Tịch, đài tưởng niệm Khâm Thiên, nhà hát lớn thành phố

Bên cạnh đó cũng phải kế đến những tài nguyên nhân văn vô thể, những nhân tố góp phần không nhỏ trong sự đa dạng phong phú đời sống tinh thần của người Hà Nội Đó là các loại hình nghệ thuật dân gian truyền thống như chèo, tuồng, cải lương, kịch nói, xiếc, múa rối nước, dân ca, nhạc nghi lễ, nhạc tôn giáo ẩn trong từng loại hình là tính cách, tâm hồn người

Hà Nội, phả vào trong đó là hồn Việt

Cũng phải nhắc đến các lễ hội truyền thống phản ánh tín ngưỡng tôn giáo của người Hà Nội như hội đền Cổ Loa, lễ hội Phủ Đổng, hội Đống Đa, hội làng Lệ Mật vẫn được mong chờ mỗi độ xuân sang

II/ Vị trí và vai trò của quận Hoàn Kiếm với thủ đô Hà Nội

1 Vị trí địa lý, lịch sử hình thành và phát triển kinh tế xã hội của quận Hoàn Kiếm :

Với diện tích khoảng 4,5 km2, Hoàn Kiếm là nơi tập trung các cơ quan trọng yếu của thành phố Hà Nội như sở văn hoá thông tin, sở điện lực, bưu điện trung tâm thành phố, sở công an Ngoài ra nơi đây còn có các khu thương mại lớn, các trung tâm mua bán phục vụ đời sống của người dân thành phố và những người dân ở các tỉnh khác về đây làm việc, học tập Đó

là trung tâm thương mại Tràng Tiền plaza, hệ thống các siêu thị, siêu thị sách, siêu thị văn phòng phẩm

Câu thành ngữ "Hà Nội 36 phố phường" đã thể hiện sự phong phú của các làng nghề truyền thống được tập hợp lại thành từng phường hội trong các phố cổ Hà Nội Ngày nay, qua bao năm tháng thăng trầm các khu phố cổ Hà Nội vẫn còn giữ được những nét riêng vốn có Tên các con phố, nhất là trong khu phố cổ, vẫn gợi nhắc về một Hà Nội tài khéo ngày trước với những Hàng Mắm, Hàng Muối, Hàng Đào, Hàng Bông

2 Đặc điểm phường xã cư trú

Tính đến ngày 01/04/1999 số dân ở quận Hoàn Kiếm đã là 4 vạn người Người dân sống ở đây chủ yếu quần cư thành các làng nghề nhỏ Ngay từ thế kỷ XV, người dân "tứ chiếng" đã thường xuyên về đây làm ăn

"Thượng kinh phong vật phú" đã nghi :"Khách bốn phương, những người thích nơi thượng kinh đua nhau đến ở quanh cả kinh đô, không lúc nào ngớt , đều cố nhanh chân rảo bước mà đến như tranh đến kinh đô nước Yên xưa"

Từ cái cổ kính của làng xã Thăng Long xưa đã tạo nên nét văn hoá người Tràng An :

" Chẳng thơm cũng thể hoa nhài Dẫu không thanh lịch cũng người Tràng An"

Là trung tâm văn hoá - kinh tế - chính trị của thủ đô Hà Nội, quận Hoàn kiếm ngày càng đẩy mạnh phát triển du lịch dựa vào cảnh quan và những di tích lịch sử như: cụm di tích đền Ngọc Sơn- Hồ Hoàn Kiếm, đền Bạch Mã, đền Bà Kiệu, chùa Bà Đá, chùa Quán Sứ

Bên cạnh đó, quận còn khai thác những điểm du lịch khác như: nhà hát lớn, nhà thờ lớn Hà Nội, hệ thống các bảo tàng cùng hệ thống các khách sạn - nhà hàng lớn như khách sạn Dân Chủ, Hoà Bình, Hilton thu hút sự quan tâm của du khách

Ngoài ra, Hoàn Kiếm còn được thành phố ,nhà nước quan tâm đầu tư phát triển hiện đại cơ sở hạ tầng, giao thông vận tải, thông tin liên lạc

III/ Hoạt động du lịch ở Hà Nội trong những năm gần đây

Là trung tâm chính trị - văn hoá - khoa học kỹ thuật của cả nước, Hà Nội có lịch sử từ lâu được biết đến và nổi tiếng là thành phố cổ kính, xinh

đẹp trong khu vực Những năm gần đây, sự ổn định về chính trị của Việt Nam trong bối cảnh bất ổn chính trị toàn cầu là cơ hội tốt cho ngành du lịch phát triển Điều đáng chú ý là xu thế du lịch thế giới chuyển dần sang khu vực Châu á - Thái Bình Dương, đặc biệt là điểm đến đầy quyến rũ đối với

du khách Còn có thể coi đây là một lõi cốt, thần và hồn của những giá trị Thăng Long - Hà Nội cổ truyền Điều khẳng định các vốn quý này tức cũng

là tiềm năng có giá trị hàng đầu của du lịch thủ đô Hà Nội vừa đưa một di tích nữa vào hoạt động, đó là di tích Đoan Môn (2002) ở trong khu di tích thành cổ Hà Nội

Hiện nay, ở Hà Nội có 624 di tích được xếp hạng như đền Quán Thánh, chùa Chấn Quốc, Văn Miếu, phủ Tây Hồ, đền Ngọc Sơn Chính những di tích này góp phần không nhỏ tạo nên nét đặc trưng riêng ở Hà Nội

Năm 2001, năm mở đầu cho thế kỷ mới - thế kỷ thứ XXI, du lịch Hà Nội đã có sự tăng trưởng rõ rệt là 15,3% so với năm 2000, trong đó : khách quốc tế 700.000 lượt người, tăng 39%; doanh thu đạt 1.650 tỷ đồng tăng 14,5% so với năm 2000

Năm 2002 Hà Nội đã đón 3.350.000 lượt khách trong đó có 750.000 lượt khách quốc tế , doanh thu xã hội đạt 4.120 tỷ đồng Điều này chứng tỏ các doanh nghiệp du lịch đã chủ động trong việc khai thác các nguồn khách

từ các thị trường trong khu vực và trên toàn thế giới

Hoạt động tuyên truyền quảng bá về du lịch ngày càng được tăng cường.Chất lượng các dịch vụ được tăng lên.Do đó thị trường khách du lịch tiếp tục được củng cố và mở rộng.Lượng khách Trung quốc đến Việt Nam tăng 3,2 lần, chiếm tỷ trọng 37,77%; khách Pháp tăng 22,5%, chiếm tỷ trọng 12,25%; khách Nhật Bản tăng 42,86%, chiếm tỷ trọng 9,41% Điều

mà các doanh nghiệp lưu tâm là hơn 80% khách Pháp,37% khách Trung Quốc, hơn 30% khách Nhật Bản, 16,5% khách Mỹ đến Việt Nam đã đến Hà Nội

Để đạt được kết quả trên, Sở Du lịch Hà Nội đã đưa ra nhiều giải pháp

có hiệu quả, và phấn đấu đạt mục tiêu đã đề ra trong những năm tiếp theo nhằm đưa ngành du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn không chỉ của thủ đô mà còn là của cả nước

Tiểu kết chương I:

Là một trung tâm kinh tế-văn hoá- chính trị của cả nước, Hà Nội đã

và đang cùng với cả nước tiến bước trên con đường XHCN, xây dựng một xã hội dân chủ - công bằng -văn minh Với những thuận lợi vốn có về mặt địa

lý cảnh quan, lại thêm óc sáng tạo và bàn tay tài hoa của người Hà Nội, thủ

đô ngàn năm văn hiến của chúng ta thật xứng đáng là trái tim của cả nước

Quận Hoàn Kiếm - cái tên gợi cho ta thấy sự đông vui, tấp nập của khu trung tâm thành phố, nơi có sự quần cư lâu đời nhất với thành phần dân cư đa dạng tới đây làm ăn sinh sống Hơn thế nữa, quận Hoàn Kiếm cũng là nơi có mật độ dày đặc các công trình văn hoá tín ngưỡng, nơi lưu giữ nhiều chứng tích lịch sử của dân tộc

Trong công cuộc đổi mới hiện nay, với những chính sách và chủ trương đúng đắn, quận Hoàn Kiếm đang ngày càng phát triển trên mọi lĩnh vực Bên cạnh đó, du lịch là một thế mạnh, là tiềm năng lớn của quận, thu hút được sự quan tâm, chú ý của du khách trong và ngoài nước Hoạt động

du lịch của quận đóng góp một phần không nhỏ trong cơ cấu GDP về du lịch của thành phố

Chương II:

các di tích lịch sử văn hóa

A.Lịch sử hình thành và phát triển đền chùa tiêu biểu của quận Hoàn Kiếm

I/Một số ngôi đền tiêu biểu

Đình, đền vốn là những công trình tín ngưỡng quen thuộc của làng xóm Việt Nam.Đối tượng được thờ trong đình, đền thường là các thần và thành hoàng

+ Thần là các nhân vật truyền thuyết, huyền thoại:

Thần núi Tản Viên, Cao Sơn, Quý Minh Thần là các bộ tướng đời Hùng Vương như Bạch Hạc Tam Giang, Thiên uý Vương, Minh uý Vương

Thần là các nhân vật huyền thoại: Thánh Gióng, Bà chúa Liễu Hạnh, Huyền Thiên Chấn Vũ, Chử Đồng Tử, thần Đồng Cổ Hay các nhân vật được huyền thoại hoá như Linh Lang, Lý Ông Trọng

Từ đền trong tiếng Việt xuất phát từ chữ "điện", có nghĩa là "nơi thờ cúng tôn nghiêm" công trình thờ cúng của Lão giáo Ngày nay trong tiếng Việt, đền là nơi thờ thần đạo Lão được gọi là Quan ở Hà Nội có khá nhiều

ví dụ về các ngôi đền này Một trong những ngôi đền nổi tiếng nhất là đền Quan Thánh nằm bên hồ Trúc Bạch Đạo Lão đã kết hợp với một số tín ngưỡng của cộng đồng dân tộc như tục thờ cúng tổ tiên, thờ thiên nhiên

và đôi khi kết hợp cả Phật giáo và Khổng giáo Cùng với Phật giáo và Khổng giáo, Lão giáo thâm nhập vào Việt Nam ở lần đô hộ Bắc thuộc thứ nhất Từ đó kiến trúc đền bắt đầu phát triển

Đền thờ đạo Khổng gọi là Văn Miếu, Văn Tử hay Văn Chỉ, tuỳ theo

vị trí của chúng ở thành phố hay ở làng Một trong những ví dụ điển hình nhất của thể loại công trình thờ đạo Khổng là Văn Miếu ở Hà Nội, được gọi

là Văn Miếu Quốc Tử Giám

Hình dáng kiến trúc và cách sắp xếp của đền cũng tương tự như đình và chùa Đền thường nhỏ hơn đình Đền được chia làm hai phần chính là nhà

đại bái và hậu cung Đền có thể có nhiều gian và có một số dạng mặt bằng giống như đình

Khác biệt chính của đền là trong nơi thờ và các chi tiết điêu khắc trang trí Trong đền có hương án và bài vị thờ thần và các anh hùng Tượng của các cá nhân được đặt ở chính tẩm Hương án và đồ thờ được sơn son thiếp vàng hoặc được chạm khắc tinh vi theo nghệ thuật truyền thống

Giống với các công trình tôn giáo tín ngưỡng khác, tam quan và sân nằm ở trước nhà đại bái Một số đền tiêu biểu: đền Ngọc Sơn, đền Quan Thánh, đền Đống Nước, đền Bạch Mã

1.Đền Bạch Mã:

Đền thuộc phường Hà Khẩu, tổng Hữu Trúc, huyện Thọ Xương, phủ Hoài Đức xưa kia, nay ở số 76 phố Hàng Buồm, Hà Nội

1.1.Lịch sử hình thành và phát triển:

Bạch Mã là một ngôi đền cổ thờ thần Long Đỗ,tức thần núi Long

Đỗ,còn gọi là núi Nùng,là nơi tiếp nhận khí thiêng của sông núi kinh thànhThăng Long.Thần Long Đỗ có hiệu là Quảng Lợi bạch mã đại vương

Đã có nhiều câu chuyện về vị thần này.Tương truyền thời nước ta bị nhà Đường phương Bắc đô hộ,Cao Biền sang sai quân lính đắp thành Đại La.Một buổi trưa ,đi chơi vơ vẩn ra cửa đông ngoài thành,bỗng thấy mây mù nổi to,rồi có năm sắc rực rỡ bốc lên từ mặt đất lên tới trên không rồi tụ lại, dưới làn mây ngũ sắc khí trời trở nên lạnh lẽo.Trông trong làn mây thấy một người cưỡi rồng vàng,đầu đội mũ hoa,mình mặc áo tía, xiêm thêu, giày đỏ,

đồng thời thấy mùi hương ngào ngạt, tiếng nhạc vang lừng một hồi lâu mới tan.Cao Biền kinh hãi cho là yêu quái,định dùng bùa phép trấn yểm Đêm ấy Biền chiêm bao thấy vị thần đó hiện lên bảo rằng:"Ta là tinh anh đất Long

Đỗ, nghe nói ông sai đắp thành, cớ sao lại định dùng bùa phép trấn yểm?" Biền tỉnh dậy sợ hãi nhưng vẫn đem đồng và sắt chôn xuống các chỗ long mạch để trấn yểm.Tức thì đêm ấy mưa to gió lớn, sấm sét nổ đùng đùng Sáng dậy, Cao Biền thấy đồng và sắt đã bị đánh nát vụn Cao Biền thấy đó là

vị thần thiêng, bèn sai người lập đền thờ để xin được phù hộ

Lại có tương truyền khi Lý Công Uẩn dời đô ra thành Đại La, cho xây thành nhưng trầy trật mãi mà không xong Vua sai người đến đền Bạch Mã cầu thần thì thấy một con ngựa trắng từ trong đền đi ra một vòng từ

đông sang tây, đi đến đâu để lại dấu chân đến đó, rồi trở lại đền và biến mất Vua sai quân lính theo vết chân ngựa mà đắp thành, quả nhiên thành được xây xong Vua Lý Thái Tổ bèn cho sửa lại đền thờ, phong vị thần Long Đỗ

là Quảng Lợi Bạch Mã tối linh thượng đẳng thần Vén tấm màn thần linh ra , ta thấy vua quan nhà Lý, khi rời đô ra Đại La, quy hoạch kinh thành phía

đông là đền Bạch Mã, phía tây là đền Voi Phục, phía bắc là đền Trấn Võ, phía nam là đền Cao Sơn( đình Kim Liên ngày nay) Đó chính là "Thăng Long tứ trấn" Người xưa đã thần thánh hoá đất kinh thành và việc làm của vua, đất do thần thánh quy định với "đường tròn ma thuật" vốn là tín ngưỡng

từ thời bộ lạc lưu lại

Cũng ở thời nhà Lý, có tương truyền rằng: vua Lý Thái Tông cho mở phố chợ về phía cửa đông, hàng quán chen chúc, sát tới bên đền,rất là huyên náo.Muốn dựng đền ra một chỗ khác song vua lại nghĩ một ngôi đền cổ