Hoàn thiện quản lý dịch vụ kiều hối trong hệ thống Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam

Mục tiêu nghiên cứu - Hệ thống hóa những lý luận cơ bản về NHTM; - Hệ thống hóa những quan điểm về kiều hối, quản lý dịch vụ kiều hốikiều hối, vai trò của kiều hối, nghiên cứu, phân tí

Trang 1

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn/

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH

TRƯƠNG THỊ THÙY GIANG

HOÀN THIỆN QUẢN LÝ DỊCH VỤ KIỀU HỐI TRONG HỆ THỐNG NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP

VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ

THÁI NGUYÊN - 2014

Trang 2

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH

TRƯƠNG THỊ THÙY GIANG

HOÀN THIỆN QUẢN LÝ DỊCH VỤ KIỀU HỐI TRONG HỆ THỐNG NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP

VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM

Chuyên ngành: Quản lý kinh tế

Mã số: 60.34.04.10

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

Người hướng dẫn khoa học: TS ĐOÀN VĂN THẮNG

THÁI NGUYÊN - 2014

Trang 3

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu đã được nêu trong luận văn có nguồn gốc rõ ràng, kết quả của luận văn là trung thực và chưa được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm trước lời cam đoan trên

Người cam đoan

Trương Thị Thùy Giang

Trang 4

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin chân thành cảm ơn:

Ban giám hiệu, Phòng QLĐT Sau đại học, Trường Đại học Kinh tế và Quản trị kinh doanh Thái Nguyên đã tạo điều kiện thuận lợi giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu để hoàn thành luận văn

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến thầy giáo TS Đoàn Văn Thắng

đã tận tình chỉ dẫn và giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn

Tôi xin gửi lời cảm ơn tới các đồng chí, đồng nghiệp, bè bạn, và gia đình đã tạo mọi điều kiện giúp đỡ, động viên khích lệ tôi, đồng thời có những

ý kiến đóng góp trong quá trình tôi thực hiện và hoàn thành luận văn

Thái Nguyên, tháng năm 2014

Tác giả luận văn

Trương Thị Thùy Giang

Trang 5

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT vi

DANH MỤC BẢNG vii

DANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ viii

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục tiêu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2

2.1 Mục tiêu nghiên cứu 2

2.2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

3 Ý nghĩa khoa học, thực tiễn của đề tài nghiên cứu 3

4 Bố cục của luận văn 3

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NHTM - DỊCH VỤ VÀ QUẢN LÝ DỊCH VỤ KIỀU HỐI TẠI CÁC NHTM 4

1.1 Hoạt động cơ bản của NHTM 4

1.1.1 Khái niệm 4

1.1.2 Các hoạt động cơ bản của NHTM 4

1.2 Khái niệm kiều hối, quản lý kiều hối và yếu tố hình thành kiều hối 5

1.2.1 Khái niệm kiều hối 5

1.2.2 Khái niệm và nội dung quản lý kiều hối 5

1.3 Các dòng kiều hối ở Việt Nam 9

1.3.1 Kiều hối chuyển theo kênh chính thức 11

1.3.2 Kiều hối chuyển theo kênh phi chính thức 13

1.3.3 Cơ sở pháp lý về Kiều hối tại Việt Nam 14

1.4 Vai trò của kiều hối trong phát triển kinh tế và hoạt động NHTM 15

1.4.1 Vai trò của kiều hối trong phát triển kinh tế 15

Trang 6

1.4.2 Vai trò của dịch vụ kiều hối đối với NHTM 17

1.5 Quy trình nhận và chuyển tiền kiều hối tại các NHTM 19

1.5.1 Quy trình chuyển tiền kiều hối 19

1.5.2 Quy trình nhận tiền kiều hối 19

1.6 Kinh nghiệm của các quốc gia trên thế giới và các ngân hàng ở Việt Nam trong việc thu hút và quản lý nguồn lực kiều hối 20

1.6.1 Kinh nghiệm của một số ngân hàng ở Việt Nam 24

1.6.2 Rút ra bài học kinh nghiệm đối với NHNo VN 30

Chương 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 32

2.1 Các câu hỏi đặt ra mà đề tài cần giải quyết 32

2.1.1 Ý nghĩa của nguồn kiều hối trong nền kinh tế VN? 32

2.1.2 Các phương thức nhận tiền kiều hối về Việt Nam 32

2.1.3 Vì sao nguồn kiều hối tại NHNoVN chưa cao? 32

2.1.4 Hoàn thiện quản lý dịch vụ kiều hối tại hệ thống Ngân hàng NHNoVN 32

2.2 Phương pháp nghiên cứu 32

2.2.1 Phương pháp thu thập thông tin 32

2.2.2 Phương pháp thống kê 33

2.2.3 Phương pháp tổng hợp và phân tích thông tin 34

2.2.4 Phương pháp so sánh 34

2.2.5 Phương pháp chuyên gia 35

2.3 Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu 35

2.3.1 Tổng hợp đánh giá về Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam 35

2.3.2 Chỉ tiêu về các nguồn kiều hối tại Việt Nam so với các chỉ tiêu kinh tế khác 36

2.3.3 Thị phần của nguồn kiều hối tại NHNoVN so với các ngân hàng khác 36

2.3.4 Công tác quản lý kiều hối trong hệ thống NHNo VN 37

Trang 7

Chương 3 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ DỊCH VỤ KIỀU HỐI TẠI

NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG

THÔN VIỆT NAM 39

3.1 Giới thiệu sơ lược về Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam 39

3.1.1 Sơ lược về Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam 39

3.1.2 Các hoạt động chủ yếu của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam 43

3.2 Tình hình kiều hối và quản lý kiều hối tại Việt Nam 46

3.2.1 Tổng quan về tình hình kiều hối ở Việt Nam 46

3.2.2 Tình hình hoạt động dịch vụ kiều hối của NHNo VN 63

3.2.3 Kết quả đạt được của hoạt động kiều hối 70

Chương 4 GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN VÀQUẢN LÝ DỊCH VỤ KIỀU HỐI TRONG HỆ THỐNG NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM 92

4.1 Định hướng phát triển chung 92

4.2 Giải pháp phát triển và hoàn thiện quản lý dịch vụ kiều hối trong hệ thống Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam 92

4.2.1 Các tiêu chí cần xác định 93

4.2.2 Nhóm giải pháp dành cho NHNo VN 95

4.3 Kiến nghị với các cơ quan quản lý Nhà nước 102

4.3.1 Xây dựng và hoàn thiện chính sách hợp lý 102

4.3.2 Cơ chế khuyến khích kiều bào đầu tư cho đất nước 103

4.3.3 Chính sách hỗ trợ đối với người lao động đi xuất khẩu ở nước ngoài 103

KẾT LUẬN 105

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 107

PHỤ LỤC 108

Trang 8

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

ACB : Ngân hàng Thương Mại Á Châu

ASEAN : Hiệp hội các nước Đông Nam Á

BIDV : Ngân hàng Đầu Tư và Phát Triển Việt Nam

FDI : Đầu tư trực tiếp nước ngoài

FII : Đầu tư gián tiếp nước ngoài

ODA : Nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức

SWIFT : Hiệp hội tài chính liên Ngân Hàng toàn cầu

VCB : Ngân hàng Ngoại Thương Việt Nam

VIB : Ngân hàng Thương Mại Cổ Phần Quốc Tế

Vietinbank : Ngân hàng Công Thương Việt Nam

WU : Western Union

XKLĐ : Xuất khẩu lao động

MTO : Người chuyển tiền

Trang 9

DANH MỤC BẢNG

Bảng 3.1: Các ngân hàng đại lý hợp tác chuyển tiền kiều hối với NHNo VN 71 Bảng 3.2: So sánh mạng lưới và thị phần kiều hối của các ngân hàng 79

Trang 10

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 3.1: Phân bổ kiều bào Việt Nam trên toàn thế giới 47

Biểu đồ 3.2: Lƣợng kiều hối về Việt Nam so với các chỉ tiêu kinh tế khác 52

Biểu đồ 3.3: Kiều hối Việt Nam giai đoạn 1992 - 2012 54

Biểu đồ 3.4: Thị phần chuyển tiền kiều hối từ các châu lục về Việt Nam 55

Biểu đồ 3.5: Thị phần NHNo VN trong các ngân hàng tại Việt Nam 64

Biểu đồ 3.6: Thị phần của Dịch vụ chuyển tiền kiều hối NHNo VN trong các ngân hàng tại Việt Nam 71

Biểu đồ 3.7: Phân bố kiều hối các vùng miền chuyển qua NHNo VN 78

Biểu đồ 3.8: Doanh số kiều hối NHNo VN (Agribank) so với các tổ chức khác qua các năm 78

DANH MỤC SƠ ĐỒ Sơ đồ 1.1: Các giai đoạn trong hệ thống cung cấp dịch vụ kiều hối chính thức về Việt Nam 11

Sơ đồ 1.2: Hình thức cung cấp dịch vụ kiều hối phi chính thức về Việt Nam 13

Sơ đồ 3.1: Chuyển tiền kiều hối qua tài khoản hoặc chứng minh thƣ 65

Sơ đồ 3.2: Quy trình thanh toán chuyển tiền kiều hối qua hệ thống SWIFT 66

Sơ đồ 3.3: Quy trình chuyển tiền qua Western Union 68

Sơ đồ 3.4: Quy trình chuyển tiền qua BNY 69

Sơ đồ 3.5: Quy trình chuyển tiền từ Malaysia về Việt Nam qua MayBank 70

Trang 11

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Kiều hối là nguồn tài chính ổn định và ít biến động ngay cả trong giai đoạn khủng hoảng kinh tế toàn cầu nên đây là nguồn lực rất quan trọng mà các nước đang phát triển cần tận dụng

Các chuyên gia kinh tế tài chính của Hội nghị Liên hiệp quốc về thương mại và phát triển (UNCTAD) đã nhấn mạnh vai trò ngày càng quan trọng của các nguồn kiều hối trong tiến trình thực hiện các mục tiêu phát triển thiên niên kỷ của các nước nghèo và các nước đang phát triển

Thứ nhất, nguồn kiều hối tương đối ổn định hơn các nguồn vốn viện trợ

khác, khắc phục được những khó khăn trong thời kì nền kinh tế chịu tác động của khủng hoảng mà thường trong thời kì này các nguồn vốn đầu tư trực tiếp hay vay nước ngoài của doanh nghiệp có xu hướng suy giảm Do đó, kiều hối giúp làm giảm bớt những xáo trộn đột biến cho nền kinh tế

Thứ hai, qua phân tích cán cân thanh toán cho thấy, kiều hối đống vai

trò quan trọng trong việc tài trợ thâm hụt cán cân vãng lai của Việt Nam Trong bốn năm gần đây, đặc biệt trong 2011 và 2012, lượng kiều hối lớn hơn gấp hơn hai lần vốn đầu tư nước ngoài thực tế vào Việt Nam Đây là nguồn vốn tăng tương đối ổn định và không tạo gánh nặng nợ nước ngoài cho nền kinh tế

Thứ ba, kiều hối góp phần thúc đẩy đầu tư và tiêu dùng, là động lực đẩy

mạnh tăng trưởng kinh tế, Việt Nam là một nước có nguồn thu ngoại tệ đáng

kể từ xuất khẩu dầu thô, đồng thời lại nhận được nguồn kiều hối tương đối lớn Do đó, Việt Nam là một trường hợp điển hình để so sánh lợi ích của kiều hối và thu nhập từ nguồn tài nguyên thiên nhiên Trong khi thu nhập từ dầu thô hoàn toàn do nhà nước quản lý thì kiều hối là một lượng tiền được phân phối rộng rãi không qua nhà nước Trên phương diện thực tế, kiều hối góp

Trang 12

phần giúp nhiều gia đình nghèo có phương tiện sinh sống và vốn làm ăn, góp phần giảm mức nghèo đói ở Việt Nam, đặc biệt khu vực nông thôn vì phần đông công nhân lao động đi nước ngoài xuất phát từ đây

Thu hút kiều hối không chỉ đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với các quốc gia đang phát triển,mà còn giúp ngân hàng thương mại thu phí và bán chéo các dịch vụ khác cho người nhận kiều hối, đồng thời nâng cao uy tín thương hiệu với khách hàng Với những lợi ích thu được, chi phí đầu tư không lớn và ít rủi ro của hoạt động chi trả kiều hối đã tạo nên sự cạnh tranh gay gắt trong mảng cung cấp dịch vụ chi trả kiều hối giữa các NHTM và các tổ chức tính dụng Nhận thức được vấn đề này, trong những năm qua Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam đã triển khai có hiệu quả dịch vụ kiều hối trên toàn hệ thống, trên cơ sở hệ thống mạng lưới rộng khắp, và nền tảng công nghệ hiện đại Tuy vậy, công tác quản lý dịch vụ kiều hối vẫn còn nhiều

tồn tại bất cập Chính vì vậy đề tài: “Hoàn thiện quản lý dịch vụ kiều hối trong

hệ thống Ngân hàng Nông Nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam” là đề

tài tôi chọn cho luận văn thạc sĩ của mình Xuất phát trên cơ sở những nghiên cứu về hoạt động dịch vụ chi trả kiều hối và những chiến lược kinh doanh nhằm phát triển, thu hút nguồn lực này tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam

2 Mục tiêu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu

2.1 Mục tiêu nghiên cứu

- Hệ thống hóa những lý luận cơ bản về NHTM;

- Hệ thống hóa những quan điểm về kiều hối, quản lý dịch vụ kiều hốikiều hối, vai trò của kiều hối, nghiên cứu, phân tích những tác động của nền kinh tế thế giới đến các dòng kiều hối;

- Phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động dịch vụ kiều hối tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam, những kết quả đã đạt được và những vấn đề còn tồn tại, định hướng phát triển dịch vụ kiều hối

Trang 13

- Đề xuất các giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiệnquản lý dịch vụ kiều hối, trong hệ thống Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam

2.2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu:

Luận văn nghiên cứu về công tác quản lý dịch vụ kiều hối, cách thức hoạt động và mạng lưới chi trả kiều hối trong hệ thống Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam

Phạm vi nghiên cứu:

Đánh giá thực trạng hoạt động kiều hối trong hệ thống Ngân hàng Nông nghiệp & Phát triển nông thôn Việt Nam trong giai đoạn 2009- 2012 Đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý dịch vụ kiều hối tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam

3 Ý nghĩa khoa học, thực tiễn của đề tài nghiên cứu

Thông qua nghiên cứu làm rõnhững lý luận cơ bản về quản lý nguồn kiều hối và đánh giá đúng thực trạng của công tác quản lý dịch vụ kiều hối tại

hệ thống Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam

Đề tài đã cung cấp cơ sở khoa học, thực tiễn cho việc xây dựngnhững giải pháp nhằm quản lýdịch vụ kiều hối trong hệ thống Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam, góp phần thúc đẩy sự phát triển Kinh tế - Xã hội của ngành Ngân hàng trong thời gian tới

4 Bố cục của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 4 chương như sau:

Chương 1: Cơ sở lý luận về dịch vụ và quản lý dịch vụ kiều hối tại các NHTM Chương 2: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3: Thực trạng quản lý dịch vụ kiều hối tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thông Việt Nam

Chương 4: Giải pháp hoàn thiện quản lý dịch vụ kiều hối trong hệ thống Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam

Trang 14

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NHTM - DỊCH VỤ

VÀ QUẢN LÝ DỊCH VỤ KIỀU HỐI TẠI CÁC NHTM

1.1 Hoạt động cơ bản của NHTM

1.1.1 Khái niệm

NHTM là một tổ chức kinh doanh tiền tệ mà hoạt động thường xuyên

và chủ yếu của nó là nhận tiền gửi của khách hàng với trách nhiệm hoàn trả

và được phép sử dụng số tiền đó để cho vay và thực hiện nghiệp vụ thanh toán, chiết khấu Với các chức năng là trung gian tài chính tín dụng, chức năng trung gian thanh toán, trung gian trong việc thực hiện các chính sách của quốc gia và đặc biệt cung cấp các dịch vụ tài chính đa dạng điển hình là tín dụng, tiết kiệm và dịch vụ thanh toán; NHTM thực hiện nhiều chức năng tài chính nhất so với bất kỳ một tổ chức kinh doanh nào trong nền kinh tế

Luật tín dụng do Quốc hội X thông qua ngày 12 tháng 12 năm 2007, định nghĩa: “NHTM là một loại hình tổ chức tín dụng được thực hiện toàn bộ hoạt động ngân hàng và các hoạt động khác có liên quan” Luật này còn định nghĩa: “Tổ chức tín dụng là loại hình doanh nghiệp được thành lập theo quy định của Luật này và các quy định khác của pháp luật để hoạt động kinh doanh tiền tệ, làm dịch vụ ngân hàng với nội dung nhận tiền gửi và sử dụng tiền gửi để cấp tín dụng, cung ứng các dịch vụ thanh toán”

Luật NHNN do Quốc hội khóa X thông qua cùng ngày định nghĩa:

“Hoạt động ngân hàng là hoạt động kinh doanh tiền tệ và dịch vụ ngân hàng với nội dung là thường xuyên nhận tiền gửi và sử dụng số tiền này để cấp tín dụng, cung ứng dịch vụ thanh toán”

1.1.2 Các hoạt động cơ bản của NHTM

- Hoạt động huy động vốn

- Hoạt động tín dụng

- Hoạt động dịch vụ thanh toán và ngân quỹ

Trang 15

- Các hoạt động khác

1.2 Khái niệm kiều hối, quản lý kiều hối và yếu tố hình thành kiều hối

1.2.1 Khái niệm kiều hối

Mặc dù kiều hối được nhắc đến khá nhiều trong các báo chí, các phương tiện thông tin đại chúng nhưng cho đến nay, vẫn chưa có một định nghĩa thống nhất về kiều hối trong các văn bản pháp lý của Việt Nam

Theo Ngân Hàng Nhà Nước, khi xác định cán cân thanh toán vãng lai của một quốc gia, bên cạnh cán cân xuất nhập khẩu hàng hóa và dịch vụ còn một hạng mục cán cân di chuyển đơn phương (chuyển tiền ròng) Hạng mục này liệt kê các khoản di chuyển một chiều của ngoại hối từ các đối tượng cư trú ở nước ngoài chuyển vào Việt Nam Đối tượng cư trú được xác định là những người nước ngoài hoặc người Việt Nam có thời gian làm việc, lao động ở nước ngoài trên 1 năm Như vậy, đối tượng này sẽ bao gồm 2 nhóm (1) những người nước ngoài, chủ yếu là kiều bào ở nước ngoài và (2) người Việt Nam đi lao động ở nước ngoài (phần lớn có thời hạn trên 1 năm) Thực

tế, theo các ngân hàng thương mại, chuyển tiền kiều hối cũng bao gồm tất cả các khoản ngoại tệ chuyển từ nước ngoài về Việt Nam của cả hai nhóm đối tượng trên

Theo quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) thì: “Kiều hối là những khoản tiền được người lao động di cư gửi từ nước mà họ đang làm việc cho những người (chủ yếu là người thân) ở quê hương họ”

Như vậy có thể hiểu:“Kiều hối là dòng tài chính do cá nhân là người Việt Nam hay người nước ngoài đang sinh sống và làm việc ở nước ngoài chuyển về Việt Nam” Kiều hối được chuyển về Việt Nam thông

qua Công ty kiều hối, chuyển qua Ngân hàng, chuyển qua tài khoản cá nhân mở tại ngân hàng

1.2.2 Khái niệm và nội dung quản lý kiều hối

Trang 16

Khái niệm quản lý kiều hối: Quản lý kiều hối làm một bộ phận của

chính sách tiền tệ Quốc gia, là công cụ vĩ mô của Nhà nước đối với nền kinh

tế, nhất là kinh tế đối ngoại Đó là việc Nhà nước áp dụng các chính sách, biện pháp tác động vào quá trình thu hút nguồn kiều hối về Việt Nam

Nội dung của công tác quản lý kiều hối: Nội dung của hoạt động quản

lý kiều hối là quản lý và kiểm soát các luồng vận động về kiều hối từ nước ngoài có liên quan tới hệ ngoại thương cũng như những quan hệ khác bằng ngoại tệ, góp phần phát triển ngoại thương, tạo sự cân bằng cho cán cân thanh toán quốc tế, ổn định giá trị đồng tiền

- Chính sách phát triển kiều hối của Chính phủ

Để tạo điều kiện thúc đẩy thị trường kiều hối qua kênh chính thức phát triển mạnh hơn, thu hẹp kiều hối chuyển qua kênh phi chính thức, chính Phủ Việt Nam đã có chủ trương thu hút kiều hối bằng cách bãi bỏ nhiều quy định

về thuế và không giới hạn số lượng ngoại tệ được chuyển về Việt Nam đối với người nhận và người gửi Người nhận không phải chịu thuế thu nhập đối với các khoản ngoại tệ từ nước ngoài chuyển về hoặc bắt buộc phải bán ngoại

tệ cho Ngân hàng như trước đây, quyền lợi của người nhận và người gửi được đảm bảo, đồng thời các hình thức chuyển tiền được mở rộng để thủ hút nguồn ngoại tệ kiều hối từ nước ngoài về VN

Chính sách thông thoáng này của Chính phủ đã hạn chế việc chuyển tiền “ngoài luồng”, tức là không thông qua kênh chính thức Bên cạnh đó, sự tham gia đúng luật của nhiều thành phần kinh tế vào dịch vụ kiều hối đã giúp nhà nước quản lý và kiểm soát số lượng ngoại tệ quốc gia, đồng thời có thêm một nguồn thu, trong khi với chính sách cũ nguồn ngân sách này dễ dàng bị tứ tán theo kênh “ngoài luồng”

Trong những năm gần đây, chính sách kiều hối được điều chỉnh theo hướng ngày càng cởi mở hơn, tạo thêm thuận lợi cho cả người gửi và người nhận Nếu trước đây lượng ngoại tệ gửi về bị kiểm soát, người nhận phải chịu

Trang 17

thuế thu nhập, cơ chế thành lập dịch vụ kiều hối khá ngặt nghèo thì nay lượng ngoại tệ gửi về không bị hạn chế số lượng, người nhận cũng không cần phải đến ngân hàng, không phải đóng thuế, không phải mất phí

Cuối tháng 9/2005, Thủ tướng cũng đã ký quyết định nâng tỷ lệ sở hữu

cổ phiếu trong các công ty cổ phần cho nhà đầu tư nước ngoài (trong đó có Việt kiều) lên 49%, thay vì mức 30% trước Đây là một cơ chế mới được nhiều nhà đầu tư, đặc biệt là nhà đầu tư Việt kiều đánh giá cao sau nhiều kiến nghị và thời gian chờ đợi

Ngoài ra, việc cho phép Việt kiều trở về nước mua nhà, mua đất cũng

đã bước đầu được triển khai, tạo thêm kênh dẫn vốn chính thống với khối lượng lớn

Chính sách cởi mở, dịch vụ kiều hối có điều kiện phát triển mạnh trong vòng 3 năm qua Số đơn vị thực hiện dịch vụ này đang ngày càng tăng cả trong và ngoài nước

- Chính sách thu hút kiều hối của Ngân hàng và các tổ chức kiều hối khác

Từ tháng 8/2003, Ngân hàng Nhà nước cho phép các Ngân hàng Thương mại cổ phần được thành lập công ty kiều hối trực thuộc, có tư cách pháp nhân, hạch toán độc lập bằng vốn tự có; điều kiện thành lập các văn phòng đại diện ở nước ngoài để xúc tiến các kênh kiều hối cũng thuận lợi hơn

Hiện các ngân hàng trong nước đang liên kết với các ngân hàng và công ty kiều hối ở nước ngoài để thiết lập mạng lưới thu nhận kiều hối TP.HCM là khu vực có lượng kiều hối “chảy” về nhiều nhất và Công ty kiều hối Đông Á (thuộc Ngân hàng Đông Á) là một trong những kênh chính cho dòng chảy đó

Để giúp khách hàng chuyển tiền, nhận tiền từ nước ngoài gửi về VN được nhanh chống, an toàn và chi phí thấp các NH đã thiết lập nhiều kênh chuyển tiền trực tiếp từ nước ngoài về VN, đặc biệt từ các quốc gia có nhiều kiều bào và lao động xuất khẩu của VN Các NH đã phối hợp với nhiều đối tác nước ngoài triển khai nhiều sản phẩm kiều hối mang lại tiện ích tối đa cho

Trang 18

khách hàng như dịch vụ chuyển tiền nhanh Western Union, Moneygram, dịch

vụ chuyển tiền trong ngày từ Mỹ về VN như Wells Fargo ExpressSend, dịch

vụ chuyển tiền kiều hối online, dịch vụ chuyển tiền qua điện thoại di động mobile phone… Hầu như NH nào cũng triển khai công nghệ kiều hối hiện đại cho phép xử lý giao dịch kiều hối tập trung với mức độ tự động cao.Hệ thống cho phép người nhận tiền có thể lĩnh tiền tại bất cứ điểm giao dịch nào của

NH trên toàn quốc.Những NH chưa có điều kiện về công nghệ và đối tác để

mở rộng dịch vụ kiều hối thì làm các đại lý phụ cho các NH lớn

Các NH và công ty chuyển tiền đối tác cung cấp một danh mục đa dạng các dịch vụ chuyển tiền kiều hối: Chi trả tại quầy, chi trả vào tài khoản và chi trả tại nhà Hiện nay, khách hàng có thể nhận tiền chuyển về tại bất cứ chi nhánh hoặc phòng giao dịch nào của các NH làm kiều hối hoặc sử dụng dịch

vụ chi trả tại nhà người thụ hưởng với thời gian nhận kiều hối rất nhanh trong vòng 10 phút đến 3 ngày làm việc kể từ khi món tiền được chuyển

Để tăng thêm lợi nhuận từ dịch vụ kiều hối, các NH tiếp tục tăng cường hợp tác với các công ty xuất khẩu lao động cung ứng gói sản phẩm trọn gói cho người lao động như: cho vay vốn, mở tài khoản, quản lý tiền ký quỹ, chuyển thu nhập về nước, gửi tiết kiệm kiều hối…

Sự ra đời của các đơn vị kiều hối cũng như sự phát triển mạnh mẽ của

hệ thống chi trả đang tạo ra một cuộc cạnh tranh, đó là phí dịch vụ kiều hối Các ngân hàng và công ty kinh doanh kiều hối cho biết, phí dịch vụ đang là công cụ để họ chạy đua lẫn nhau, bên cạnh yếu tố hệ thống kênh chi trả vốn quyết định phần lớn sự thành công của họ Phí dịch vụ đã giảm chỉ còn 1-2%

và tỷ lệ hoa hồng cũng chỉ còn 0,2-0,3% nhằm cạnh tranh thu hút các công ty kiều hối nước ngoài - những công ty đóng vai trò của nhà cung cấp dịch vụ đầu vào Mức giảm của dịch vụ phí còn do sự cạnh tranh của các nhà cung cấp nước ngoài vì họ cũng muốn thu hút khách hàng là những người Việt Nam sinh sống ở nước ngoài

1.2.3 Những yếu tố ảnh hưởng tới công tác quản lý dịch vụ kiều hối tại NHTM

Trang 19

Thứ nhất, lượng kiều hối đạt được kết quả khả quan có nguyên nhân

quan trọng từ quá trình đổi mới mở cửa hội nhập của Việt Nam đã đạt được những thành tựu: tăng trưởng kinh tế năm 2010 đạt 6,78%, vượt mục tiêu đề

ra, cao hơn tốc độ tăng trưởng của hai năm trước, đang có xu hướng cao lên

và đang trên đường tiến tới phục hồi

Thứ hai, cùng với việc đổi mới, mở cửa, hội nhập sâu rộng hơn, là sự

thông thoáng về chính sách của Nhà nước trong việc thu hút nguồn kiều hối (không hạn chế số lượng tiền, nhận và trả bằng nguyên tệ, thông thoáng trong việc về thăm quê hương, mua nhà ở, đầu tư trong nước…); sự thuận lợi, nhanh chóng, an toàn cho người nhận tiền của các ngân hàng thương mại và các đơn

vị làm dịch vụ chuyển kiều hối, kể cả việc đưa đến tận nhà người nhận

Thứ ba, là chính sách tỉ giá và lãi suất Lãi suất ở các nước hiện đang

rất thấp, trong khi lãi suất tiền gửi USD ở Việt Nam khá cao (5%/ năm), giá USD trên thế giới giảm nhưng vẫn tăng khá ở Việt Nam (tháng 12/2010 tăng 9,68% so với tháng 12/2009)

Thứ tư, một yếu tố quan trọng đó chính là yếu tố con người.Đó chính là

những người trực tiếp làm công tác quản lý dịch vụ và thực hiện nhiệm vụ nhận và chi trả kiều hối Họ chưa được đào tạo bài bản, chuyên nghiệp nên còn thụ động trong công việc Người dân tới nhận tiền không được tư vấn đầy

đủ về dịch vụ và những tiện ích, lợi ích khi nhận tiền qua ngân hàng sẽ dẫn tới nguồn kiều hối dễ bị nhận trôi nổi bằng các dịch vụ tư nhân bên ngoài

Thứ năm, yếu tố công nghệ thông tin cũng ảnh hưởng rất nhiều tới công

tác quản lý dịch vụ kiều hối Đó là nền tảng phát triển sản phẩm và dịch vụ ngân hàng tiên tiến, hỗ trợ tích cực trong việc nâng cao chất lượng dịch vụ cũng như hệ thống quản lý dịch vụ từ vĩ mô tới vi mô

1.3 Các dòng kiều hối ở Việt Nam

Có nhiều cách để chuyển tiền từ nước này sang nước khác, xét về cơ bản thì kênh chuyển tiền kiều hối được phân chia thành hai loại cơ bản sau:

Trang 20

Trang 21

1.3.1 Kiều hối chuyển theo kênh chính thức

Sơ đồ 1.1: Các giai đoạn trong hệ thống cung cấp dịch vụ kiều hối

chính thức về Việt Nam

Những hệ thống cung cấp dịch vụ chính thức là những hệ thống hoạt động theo hệ thống tài chính có điều tiết Trong hệ thống này, những tổ chức liên quan đến hoạt động cung cấp dịch vụ đều chịu sự giám sát bởi các cơ quan của chính phủ và luật pháp Hệ thống chi trả chính thức bao gồm các: Ngân hàng, các dịch vụ thuộc bưu chính, những người chuyển tiền, các dịch

vụ chuyển tiền bằng điện khác

Một trong những thành viên quan trọng của hệ thống này đó là: người chuyển tiền (MTO) Họ là những người cung cấp dịch vụ chuyển tiền nhanh nhất trong hệ thống này Chỉ cần vài phút để chuyển tiền từ nơi này đến nơi khác trên thế giới Nhờ đó, họ đang dần chiếm lĩnh thị trường, đánh bại những đối thủ trong hệ thống ngân hàng Hai MTO chính cung cấp dịch vụ kiều hối trên thị trường hiện nay đó là: Western Union và Money Gram; Western Union có hơn 480,000 đại lý ở 200 quốc gia và vùng lãnh thổ; Money Gram đang hoạt động ở 196 quốc gia với hơn 284.000đại lý Họ thâm nhập vào thị trường Châu Á vào cuối thập kỷ qua và đang hoạt động hầu hết tại các nước gửi và nhân tiền kiều hối ở Châu Á

Ngân hàng trung gian Kiều bào

Lao động

xuất khẩu

+ Công ty dịch

vụ kiều hối + Ngân hàng nước ngoài +Các MTO, tổ chức tài chính nhỏ

+ Ngân hàng + Bưu điện + Hải quan + Công ty dịch vụ kiều hối

Người nhận ở Việt Nam

Trang 22

Thẻ tín dụng và thẻ ghi nợ được sừ dụng để rút tiền ở các máy rút tiền

tự động ở nhiều nước nhận kiều hối Hình thức rất được phổ biến tại thị trường kiều hối ở Châu Mỹ La tinh Loại hình này tương đối nhanh và rẻ hơn, nhưng vẫn chưa tiếp cận được với dân lao động di cư ở Châu Á vì đa số những dân lao động di cư tay nghề thấp thì không tiếp cận được với các dịch

vụ ngân hàng ở cả nước nhận và nước gửi

Chúng ta cũng có thể phân chia dịch vụ nhận và chi trả kiều hối trong

hệ thống chính thức này căn cứ theo cách thức mà các điểm tiếp cận được hình thành và liên kết thành những loại sau:

- Dịch vụ đơn phương: là một sản phẩm đăng ký độc quyền do một nhà cung cấp dịch vụ chi trả kiều hối cung cấp mà không liên quan đến các đơn vị khác như: đại lý tiếp nhận và chi trả tiền

- Dịch vụ nhượng quyền: là khi nhà cung cấp trung tâm thấy không cần thiết phải có bất kỳ điểm tiếp cận nào của chính mình thì sẽ cung cấp một dịch vụ được đăng ký độc quyền

- Dịch vụ hợp tác: nhà cung cấp dịch vụ sẽ thỏa thuận với một số giới hạn những tổ chức khác ở các nước khác để tạo ra một mạng lưới các điểm tiếp cận thích hợp

- Dịch vụ mở: nhà cung cấp dịch vụ sẽ đưa ra một sản phẩm độc quyền cho các khách hàng của mình ở nước gửi tiền và có các điểm tiếp cận ở nước nhận tiền nơi mà sử dụng một mạng lưới mở để bất cứ một nhà cung cấp dịch

vụ nào cũng có sự tiếp cận trực tiếp hay gián tiếp Hiện nay, được áp dụng phổ biến tại ngân hàng quốc tế

Tuy nhiên, những dịch vụ trong hệ thống chính thức không chỉ lấy phí cao mà còn mất nhiều thời gian, ngân hàng thế giới ước tính rằng trung bình cho những dịch vụ chi trả kiều hối vẫn còn ở mức 13% đến 20% cho tổng giá trị được chi trả Ngoài ra, sự yếu kém cũng như thiếu vắng dịch vụ ngân hàng

ở những vùng nông thôn là phổ biến, thủ tục còn phức tạp, thiếu ngoại tệ chi

Trang 23

trả và mất mát về ngoại tệ do quy đổi theo tỷ giá ngoại tệ chính thức dẫn đến việc một số lượng lớn người gửi tiền sử dụng dịch vụ của hệ thống cung ứng dịch vụ kiều hối không chính thức

1.3.2 Kiều hối chuyển theo kênh phi chính thức

Trước kia, do thị trường kiều hối Việt Nam chưa mở cửa như bây giờ,

vì vậy đa số Việt kiều và những người xuất khẩu lao động Việt Nam chỉ biết đến những kênh chuyển tiền không chính thức, tức là qua những cá nhân chuyển tiền

Cách đây 4 năm, một điều tra thăm dò của một đơn vị dịch vụ kiều hối lớn đã đưa ra ước tính khoảng 50% lượng kiều hối được chuyển “chui” so với con số công bố từ các đơn vị làm dịch vụ chính thức Tỷ lệ ngoài luồng khá cao này xuất phát từ yếu tố tâm lý ngại phiền phức cả từ phía người gửi tiền lẫn người nhận tiền Theo các chuyên viên làm dịch vụ kiều hối, Việt kiều vào thời điểm đó thiếu thông tin về dịch vụ chuyển tiền trong nước, muốn giấu bớt thu nhập chịu thuế… đã nhờ các điểm tư nhân chuyển ngoại tệ về nước cho người thân bằng nhiều hình thức phi chính thức Còn trong nước, những người nhận tiền thấy tiện lợi do có người mang đến tận nhà, không phải cung cấp nhiều loại giấy tờ chứng minh, lại có thể muốn nhận loại tiền nào cũng được

Sơ đồ 1.2: Hình thức cung cấp dịch vụ kiều hối phi chính thức về Việt Nam

Trung gian chuyển tiền

Thông báo

Điện thoại/Fax

Trang 24

Những hệ thống cung cấp dịch vụ kiều hối phi chính thức không nằm trong hệ thống tài chính được điều tiết Nó tồn tại song song với kênh tài chính và ngân hàng có điều tiết, với những tên quen thuộc như: Hawala (Ấn

Độ, Trung Đông, Pakixtan), Hundi (Bangladesh), Chit (Trung Quốc), Chop (Trung Quốc), Padala và Paabot(Philipin), Pheikwan(Thái Lan), chuyển tiền tay ba (Việt Nam)… Ngoài ra, có hình thức khác như: chuyển tiền tay ba, chuyển tiền trao tay, cửa hàng bán lẻ và đại lý du lịch…

Dịch vụ chuyển tiền tay ba là dịch vụ được sử dụng nhiều ở Việt Nam:

Sử dụng phương pháp bù trừ tài khoản và các phương pháp ghi sổ khác để tạo điều kiện cho các giao dịch theo cách gần giống với cách của những nhà kinh doanh Hawala Người đầu mối chuyển tiền ở nước ngoài sẽ chuyển một cơ số tiền cho cơ sở trả tiền trong nước, người chuyển tiền giao tiền cho đầu mối ở nước ngoài và thông báo cho người thân đến địa chỉ đầu mối ở trong nước để nhận tiền, cơ sở trả tiền sẽ trao tiền cho người nhận thông qua danh sách được Fax và mail từ nước ngoài về Ngoài ra, còn có hình thức chuyển tiền trao tay như: Người gửi tiền chuyển tiền mặtcho người nhận thôngqua đối tác thường xuyên qua lại trong và ngoài nước, hoặc chính những người gửi tiền cầm tiền

về nước thông qua những chuyến về thăm quê…

Còn rất nhiều người gửi tiền vẫn ưa chuộng hình thức này do sử dụng hình thức này họ tránh được các khoản thuế cũng như các khoản chênh lệch

về phí và thời gian so với hình thức khác Vì vậy, để khuyến khích người gửi tiền sử dụng dịch vụ kiều hối qua hệ thống chính thức thì đòi hỏi Chính phủ cũng như các nhà cung cấp dịch vụ kiều hối phải có những chính sách phù hợp và thỏa đáng cho người nhận tiền và người gửi tiền

1.3.3 Cơ sở pháp lý về Kiều hối tại Việt Nam

Trong xu hướng mở cửa và tiến tới hội nhập nền kinh tế thế giới, chính sách quản lý ngoại hối của Việt Nam được chỉnh sửa ngày một thông thoáng hơn Những thay đổi tích cực về chính sách này đã góp phần đáng kể thu hút

Trang 25

các luồng vốn đầu tư nước ngoài vào trong nước, đặc biệt có tác động rõ rệt làm tăng luồng tiền kiều hối vào Việt Nam trong thời gian gần đây

Nhằm thu hút nguồn ngoại tệ từ nước ngoài và tạo điều kiện thuận lợi, khuyến khích người Việt Nam chuyển tiền về nước, trong những năm qua, Chính Phủ đã ban hành các văn bản: Quyết định số 170/1999/QĐ-TTg ngày 19/8/1999, Thông tưsố 02/2000/TT-NHNN7 về khuyến khích người Việt Nam ở nước ngoài chuyển tiền về nước; Quyết định số 78/2002/QĐ-TTg ngày 17/6/2002 về việc sửa đổi, bổ sung Quyết định số 170/1999/QĐ-TTg; Nhà nước ban hành Nghị định số 81-2001-NĐ-CP cho phép người Việt ở hải ngoại được mua nhà để ở tại Việt Nam; quy định về Quản lý ngoại hối tại Nghị định 63/1999/NĐ-CP ngày 17/8/1998 và Nghị định quy định chi tiết thi hành Pháp lệnh ngoại hối số 160/2006/NĐ-CP ngày 28/12/2006 đánh dấu một mốc rất quan trọng trong lĩnh vực quản lý ngoại hối, theo xu hướng nới lỏng việc quản lý ngoại hối, các giao dịch vãng lai (là giao dịch giữa người không

cư trú với người cư trú không vì mục đích chuyển vốn) được tự do hóa hoàn toàn, các giao dịch vốn sẽ tự do hóa từng bước nhằm phù hợp với tiến trình hội nhập quốc tế

1.4 Vai trò của kiều hối trong phát triển kinh tế và hoạt động NHTM

1.4.1 Vai trò của kiều hối trong phát triển kinh tế

Kiều hối là một nguồn lực quý giá góp phần bù đắp thâm hụt của cán cân thương mại, cải thiện cán cân thanh toán quốc tế, đồng thời góp phần quan trọng tăng cung cầu ngoại tệ cho hệ thống ngân hàng Kiều hối là một kênh mang lại ngoại tệ mạnh cho đất nước với hiệu quả rất lớn mà chi phí đầu

tư không nhiều, theo đó cũng góp phần cải thiện đời sống, phục vụ tiêu dùng,

là nguồn vốn đẩu tư kinh doanh sản xuất, góp phần thúc đẩy phát triển kinh

tế Kiều hối đóng vai trò rất lớn trong nền kinh tế Việt Nam Với 9 tỷ USD trong năm 2011, lượng kiều hối đã tương đương 7,4% tổng sản lượng nội địa

Trang 26

(GDP) của Việt Nam Ngoài ra, kiều hối còn lớn hơn nhiều so với vốn FDI và

ODA được đầu tư vào Việt Nam

- Kiều hối là một trong các nguồn thu ngoại tệ, có tốc độ tăng trưởng cao Kiều hối là một nguồn lực quý giá theo nhiều nghĩa, là một kênh mang lại ngoại tê mạnh cho đất nước mà không một kênh nào có thể sánh nổi về hiệu quả Bởi vì ngoại tệ thu được từ xuất khẩu tuy rất quý nhưng xuất khẩu thì phải mất chi phí để sản xuất hàng, chi phí vận chuyển mang ra nước ngoài, lại còn phải chịu thuế nhập khẩu, chịu hạn ngạch, chịu kiện bán phá giá, chi phí tiếp thị quảng cáo

- Kiều hối là nguồn thu ngoại tệ không phải hoàn trả

Hai nguồn thu ngoại tệ từ FDI và ODA đều không hiệu quả bằng ngoại

tệ thu được từ kiều hối vì hai nguồn thu này đều phải hoàn trả lại cho nhà đầu

tư người nước ngoài hay quốc gia cho vay vốn

- Kiều hối góp phần nâng cao và cải thiện đời sống nhân dân

Nguồn lực từ kiều hối là một nguồn lực rất dồi dào, góp phần rất lớn vào công cuộc phát triển kinh tế của Việt Nam Đầu tư của Việt kiều về Việt Nam ngày càng tăng, thông qua nhân thân người nhà của họ, làm cho các thành phần kinh tế ngày càng đa dạng đặc biệt là trong khu vực dịch vụ và sản xuất quy mô nhỏ Nền kinh tế được mở rộng kéo theo nạn thất nghiệp sẽ giảm, tạo nhiều công ăn việc làm cho nhân dân lao động, tăng thu nhập cũng như mức sống của người dân Ngoài ra kiều hối được chuyển về từ những người đi xuất khẩu lao động cũng ngày càng gia tăng do số lượng lao động Việt Nam xuất khẩu ngày càng đa dạng Chất lượng lao động ngày càng tăng, thị trường lao động ngày càng được mở rộng, điều này giúp cho tiền công của người lao động tăng cao Số tiền họ chuyển về cho người thân ngày càng lớn, giúp cho nhiều gia đình thoát khỏi hoàn cảnh khó khăn về việc làm và kinh tế,

và đến khi về Việt Nam họ cũng sẽ có một khoản vốn để có thể làm ăn kinh doanh cải thiện đời sống

Trang 27

- Kiều hối là cầu nối, liên kết cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài với đất nước

Nguồn kiều hối chính là tình cảm sâu nặng của bà con Việt kiều đang làm ăn sinh sống ở nước ngoài đối với nhân thân và quê hương Nhận thức được tầm quan trọng của nguồn lực kiều hối đối với nền kinh tế, Đảng và Nhà Nước luôn có chính sách cởi mở thông thoáng khuyến khích và tạo điều kiện cho kiều bào ở nước ngoài gửi tiền về giúp gia đình, tạo điều kiện đảm bảo an toàn cho món tiền chuyển về Việt Nam và người thân của kiều bào cũng sẽ được nhận tiền bằng ngoại tệ…

Kiều hối là một kênh mang lại ngoại tệ mạnh cho đất nước mà không một kênh nào có thể sánh nổi về hiệu quả, là một nguồn lực làm tăng thu nhập quốc dân, thực hiện mục tiêu Kinh Tế - Xã hội, đồng thời nhờ có kiều hối sẽ giúp Nhà nước xóa được đói giảm được nghèo, gián tiếp giúp cho tỷ lệ thất nghiệp giảm một cách nhanh chóng, thu hút nhiều lao động nhàn rỗi tham gia vào phát triển kinh tế đất nước

1.4.2 Vai trò của dịch vụ kiều hối đối với NHTM

Bên cạnh vai trò trong phát triển kinh tế, kiều hối còn mang lại những lợi ích không nhỏ cho ngân hàng thương mại Chính vì vậy việc nhận và chi trả kiều hối là một trong các nghiệp vụ đang được các ngân hàng chú trọng phát triển vì những lý do sau:

Thứ nhất, đây là một nghiệp vụ tiềm năng mang lại nhiều lợi nhuận So

với các lĩnh vực kinh doanh khác của ngân hàng, dịch vụ kiều hối ít rủi ro và

an toàn mà lại không phải bỏ vốn vì ngân hàng chỉ đóng vai trò là trung gian Hơn nữa, hoạt động cung ứng dịch vụ kiều hối còn góp phần tăng nguồn vốn lưu động trong ngân hàng thông qua việc tận dụng khoản ngoại tệ của ngân

Trang 28

hàng nước ngoài mở tài khoản tại ngân hàng mình hay việc sử dụng nguồn ngoại tệ của khách hàng để kinh doanh

Thứ hai, dịch vụ kiều hối giúp khách hàng tiết kiệm chi phí trên một

phạm vi rộng chẳng hạn như: khách hàng gửi tiền vào ngân hàng yêu cầu ngân hàng thanh toán cho họ tới người hưởng giúp khách hàng giảm chi phí

về bảo quản vận chuyển, kiểm đếm tiền trong thanh toán…

Thứ ba, dịch vụ kiều hối phát triển góp phần thu hút một lượng khách

hàng mở tài khoản tại ngân hàng, giúp ngân hàng huy động được nguồn vốn với giá rẻ

Thứ tư, dịch vụ kiều hối phát triển giúp đẩy nhanh quá trình luân

chuyển tiền tệ trong nền kinh tế, tăng vòng quay của đồng tiền, khơi thông các nguồn vốn khác nhau, tiết kiệm chi phí xã hội

Thứ năm, dịch vụ kiều hối có tác dụng khác đối với các bên tham gia

chuyển tiền: cải thiện được tính hiệu quả của hệ thống thanh toán, cải thiện dự trữ ngoại hối, giảm sức ép tỷ giá

Đối với các NHTM dịch vụ kiều hối có những nguồn thu chính sau:

- Hoa hồng và phí dịch vụ thu được từ người gửi và nhận tiền;

- Lợi nhuận thu được từ việc đầu tư những khoản tiền nhàn rỗi trong tài khoản của khách hàng trước khi người hưởng nhận tiền;

- Lợi nhuận thu được từ chênh lệch tỷ giá

Vì vậy, nếu dịch vụ kiều hối không có hiệu quả , thì không những lợi ích kinh tế bị thiệt hại của chính bản thân dịch vụ, mà còn gây thiệt hại tới các lợi ích kinh doanh khác Lượng kiều hối qua ngân hàng càng lớn chứng tỏ ngân hàng hoạt động càng mạnh, có hiệu quả và có uy tín.Nó vừa là một yếu

tố giúp ngân hàng nâng cao hiệu quả vừa có thể được coi là một chỉ tiêu đánh giá hiệu quả hoạt động của ngân hàng

Trang 29

Đánh giá được tiềm năng quan trọng của Dịch vụ chuyển tiền kiều hối nên nhiều ngân hàng Việt Nam như VP Bank, VIB Bank, Techcombank, Exim Bank,… đã rất chú trọng đến phát triển và mở rộng Dịch vụ này

1.5 Quy trình nhận và chuyển tiền kiều hối tại các NHTM

1.5.1 Quy trình chuyển tiền kiều hối

- Người chuyển tiền mang đến bất cứ ngân hàng nào trên thế giới hoặc tới

hệ thống các ngân hàng mà Dịch vụ Ngân hàng cung cấp có thỏa thuận trước

- Điền đầy đủ các thông tin cần thiết vào mẫu chuyển tiền

Họ và tên người nhận tiền

Số tài khoản của người nhận tiền, tại ngân hàng nào, chi nhánh của ngân hàng đó

Địa chỉ hoặc số điện thoại của người nhận tiền

+ Trong trường hợp người nhận tiền không có tài khoản tại bất cứ ngân hàng nào, thì người chuyển tiền cần cung cấp thông tin:

Họ và tên người chuyển tiền

Số tiền chuyển

Họ và tên người nhận tiền

Số chứng minh thư nhân dân, địa chỉ cụ thể, số điện thoại liên hệ của người nhận tiền

Người gửi tiền có thể mang tiền mặt đến ngân hàng hoặc trích từ tài khoản sẵn có tại ngân hàng để chuyển tiền đi

1.5.2 Quy trình nhận tiền kiều hối

Trang 30

- Người chuyển tiền sẽ thông báo cho người thân là đã chuyển một khoản tiền qua ngân hàng để người thân ra ngân hàng nhận tiền

- Người nhận tiền nếu có tài khoản tại ngân hàng, khi nhận được tiền, người nhận tiền chỉ cần kiểm tra số dư tài khoản của mình để biết tiền về để

sử dụng vào việc như gửi tiết kiệm, chuyển tiền đi hoặc rút (rút tiền từ tài khoản, rút tiền qua thẻ (nếu là tài khoản thẻ))

- Người nhận tiền nếu không có tài khoản tại ngân hàng, nếu chỉ dẫn chuyển tiền có số điện thoại hoặc địa chỉ chính xác, ngân hàng sẽ gọi điện hoặc gửi thư đến thông báo cho người nhận tiền Hoặc người gửi tiền sẽ thông báo mã số chuyển tiền và thông tin món tiền cho người nhận Khi đến nhận tiền, người nhận tiền chỉ cần cầm chứng minh thư nhân dân đến ngân hàng

1.6 Kinh nghiệm của các quốc gia trên thế giới và các ngân hàng ở Việt Nam trong việc thu hút và quản lý nguồn lực kiều hối

Trong suốt 30 năm qua, kiều hối quốc tế đã tăng trưởng đáng kể về quy

mô và tác động Theo báo cáo của IMF năm 2000, dòng kiều hối trên toàn thế giới vượt quá 100 tỷ USD mỗi năm, 50 lần số tiền của ba thập kỷ trước đó, với hơn 60% đối với các nước đang phát triển Dòng kiều hối trên toàn thế giới được ước tính đã vượt quá 440 tỷ USD trong năm 2010 Số tiền, các nước đang phát triển nhận được tổng cộng khoảng 406 tỷ USD kiều hối năm

2012, tăng 6,5% so với năm 2011 Dẫn đầu danh sách này là Ấn Độ với 70 tỷ USD.Theo sau là Trung Quốc (66 tỷ USD), Philippines và Mexico (24 tỷ USD) và Nigeria (21 tỷ USD) Đó là một nguồn tiền mà nhiều nýớc đang phát triển đã sử dụng rộng rãi cho phát triển kinh tế của họ, Trung Quốc đã có xu hướng bỏ qua tầm quan trọng của kiều hối khi FDI không ngừng phát triển Trong thời gian 18 năm, từ 1981 đến 1999, tổng lượng kiều hối mà Trung Quốc nhận được là chỉ có $ 11 tỷ đồng, bằng của Ấn Độ trong năm 1999 Nhưng đến nay Trung Quốc cũng đã chú ý nhiều hơn đến kiều hối, công nhận vai trò quan trọng của nó nhý là một nguồn lực cho phát triển, thực hiện các

Trang 31

biện pháp hiệu quả để giải quyết vấn đề, do đó đóng góp nhiều hơn nữa để xây dựng đất nước của họ

Nếu tính theo phần trăm GDP, các nước nhận kiều hối nhiều nhất năm

2011 là Tajikistan (47%), Liberia (31%) và Cộng hòa Kyrgyz Republic (29%) Ngân hàng thế giới dự đoán lượng kiều hối chảy vào các nước đang phát triển sẽ tăng 7,9% năm 2013, 10,1% năm 2014 và 10,7% năm 2015 để chạm mốc 534 tỷ USD Kiều hối trên toàn thế giới ước tính đạt 534 tỷ USD năm nay và tăng lên 685 tỷ USD năm 2015

Những quốc gia có nhiều lao động tại các nước xuất khẩu dầu mỏ tiếp tục nhận nhiều kiều hối, so với lao động làm việc tại các khu vực phát triển như Tây Âu Vì vậy, các nước ở Nam Á, Trung Đông, Nam Mỹ, Đông Á và Thái Bình Dương, với nhiều lao động làm việc tại vùng vịnh, cũng có tốc độ tăng trưởng kiều hối tốt hơn

Với khu vực Nam Á, kiều hối năm 2012 ước tính đạt 109 tỷ USD, tăng 12,5% so với năm 2011 Đông Á và Thái Bình Dương sẽ thu hút 114 tỷ USD, tăng 7,2% Trung Đông và Nam Mỹ sẽ nhận 47 tỷ USD, tăng 8,4%

Trái lại, kiều hối về châu Âu, Trung Á và châu Phi cận Sahara được dự đoán đứng yên, chủ yếu do kinh tế tại các nước châu Âu co lại Kiều hối vào châu Âu và Trung Á sẽ vào khoảng 41 tỷ USD, và châu Phi cận Sahara là 31

tỷ USD

Philippin

Philippine là nước nhận kiều hối lớn thứ 4 thế giới và tính theo GDP lớn nhất khu vực Đông Á, chiếm 10,7% GDP cả nước Kiều hối là nguồn ngoại tệ quan trọng và là thu nhập của Fiji (5,8% GDP), Việt Nam (5,1% GDP) và Campuchia (3% GDP)

Hiếm có quốc gia nào có nhiều công dân sống và làm việc ở nước ngoài và nền kinh tế phụ thuộc vào nguồn nhân lực xuất khẩu lớn như

Trang 32

Philippines Đó là cả một ngành công nghiệp “xuất khẩu nhân lực” bài bản và hiệu quả, trong đó chú trọng vào việc tạo thương hiệu cho đội ngũ lao động bằng uy tín và chất lượng, những người biết tôn trọng kỷ luật và cũng được bảo vệ quyền lợi tối ưu

Theo thống kê chính thức của Chính phủ Philippine, từ năm 1990 đến

2001, riêng số tiền kiều hối gửi về chiếm 20,3% thu nhập xuất khẩu của cả nước Thời điểm cuối tháng 12-2008, khoảng 9 triệu người, chiếm gần 10% dân số Philippines đang sống và làm việc ở 140 nước Một nửa số này là lao động hợp đồng, thường tập trung ở Saudi Arabia, Nhật Bản, Hong Kong, UAE, Đài Loan, một nửa còn lại chủ yếu di cư ở các nước như Mỹ, Canada, Australia, Nhật Bản, Anh quốc Chỉ tính riêng năm 2007, số kiều hối gửi về qua các kênh chính thức là 14 tỷ USD, đóng góp 10% tổng sản phẩm quốc dân (GNP) của nước này, vượt qua cả tiền viện trợ phát triển hay đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Philippine

Những con số ấn tượng đó phần nào lý giải vai trò và vị trí của người lao động đối với chính sách và văn hóa của quốc gia này Mỗi năm, Tổng thống Philippines thường kỷ niệm Ngày Công nhân di cư bằng cách trao giải thưởng

“Baygong Bayani” (Anh hùng thời hiện đại) cho 20 lao động xuất khẩu xuất sắc nhất về phẩm hạnh, tính chăm chỉ và kỷ lục gửi tiền về quê hương

Chuyên nghiệp và bài bản:

Chiến lược xuất khẩu lao động của Philippine bắt đầu từ những năm

1970, thời điểm mà nước này đang ngập nợ và cũng là thời kỳ bùng nổ nhu

Trang 33

cầu lao động làm việc tại các nước Trung Đông khi giá dầu thế giới tăng Bộ Lao động nước này đã đầu tư những chương trình đào tạo chuyên nghiệp cho lao động bởi một lao động có nghề mức thu nhập gấp 2 đến 3 lần lao động phổ thông Trong bất kỳ lĩnh vực nào họ cũng đều thể hiện được trình độ giỏi tiếng Anh, chịu khó, tận tâm với công việc, ý thức kỷ luật cao… nên lao động Philippines rất được “chuộng”

Giữ vững “thương hiệu”:

Sau 3 thập kỷ nền kinh tế được cải thiện rõ rệt từ đội quân xuất khẩu lao động, bước sang thế kỷ 21, Kế hoạch phát triển quốc gia của Philippines được công bố năm 2001 tiếp tục khẳng định lao động nước ngoài là sự lựa chọn chính thống của nguồn nhân lực đất nước với chiến lược 4 điểm thúc đẩy xuất khẩu lao động Mục tiêu của Chính phủ Philippine đối với vấn đề xuất khẩu lao động là rõ ràng và chắc chắn: Đẩy mạnh XKLĐ nhưng chỉ là những công việc tạm thời thông qua các kênh chính thức, trong đó không ưu tiên việc định cư vĩnh viễn tại nước ngoài Ngoài ra, Chính phủ thực hiện nghiêm lệnh cấm công dân ở quá hạn visa và thường xuyên cập nhật danh sách những công nhân bị cấm trong các hợp đồng lao động xuất khẩu trong tương lai, đó là một phần nỗ lực để giữ “thương hiệu” về XKLĐ

Nếu coi Philippine như một tấm gương điển hình về chính sách xuất khẩu lao động thì bài học rút ra rõ ràng nhất là phải có khả năng suy xét một cách bao quát, cân nhắc các nhu cầu và có chính sách linh động Một khi hiểu được tâm tư nguyện vọng của người lao động, động viên và ủng hộ họ một cách tích cực, hoạt động XKLĐ sẽ có hiệu quả tích cực

Ngoài các chính sách thông thoáng để thu hút nguồn kiều hối từ nước ngoài của chính phủ, các NHTM Philippine cũng đóng vai trò tích cực trong việc chuyển tiền cho kiều bào ở nước ngoài về, tạo mọi điều kiện thuận lợi để chi trả tiền cho người hưởng ở trong nước Với việc thành lập các công ty chuyển tiền ở nước ngoài có nhiều di dân và lao động người Philippine đang

Trang 34

sinh sống; hợp tác với các công ty chuyển tiền nhanh trên thế giới như: Western Union, MoneyGram, First remit các NHTM Philippine đã thu hút được phần lớn nguồn kiều hối chuyển qua kênh chính thức từ đó thúc đẩy dịch vụ chi trả kiều hối phát triển và tăng thêm thu nhập từ dịch vụ cho ngân hàng Thống đốc NHTW Philippine cho biết: “Các ngân hàng Philippine đang

nỗ lực cải tiến dịch vụ để khuyến khích kiều dân chuyển tiền qua hệ thống ngân hàng Nhiều trung tâm chuyển tiền có quan hệ với nước ngoài đã được thành lập” Mạng lưới chuyển tiền kiều hối tại Philippine được mở rộng và áp dụng kỹ thuật mới tiếp cận được nhiều người sé giúp cho nguồn kiều hối sẽ tiếp tục tăng trong các năm tới

ra nhiều sản phẩm dịch vụ kiều hối hấp dẫn như: chuyển tiền nhanh trong vòng 24 giờ, khách hàng nhận kiều hối có thể nhận: nội tệ, ngoại tê hay vàng theo yêu cầu Ngoài ra, các NHTM Ấn Độ cũng hợp tác với ngành bưu chính viễn thông về dịch vụ chi trả kiều hối nhờ mạng lưới dày đặc của họ đến tận các vùng hẻo lánh

1.6.1 Kinh nghiệm của một số ngân hàng ở Việt Nam

1.6.1.1 Về dịch vụ kiều hối

Trang 35

Đối với các tổ chức kinh tế, dịch vụ kiều hối rất quan trọng vì là một kênh huy động ngoại tệ đặc biệt mà không cần phải trả nhiều chi phí.Hiện ở Việt Nam, ngoài các ngân hàng còn có hàng chục công ty kiều hối cung ứng dịch vụ chuyển tiền từ nước ngoài về Dịch vụ chuyển tiền kiều hối không chỉ đem lại nguồn thu phí mà còn giúp ngân hàng mua được ngoại tệ, tăng nguồn tiền gửi và bán chéo được các sản phẩm khác cho người nhận tiền kiều hối, đồng thời nâng cao được uy tín và thương hiệu của ngân hàng với khách hàng

Trong hệ thống NHTM hiện nay ở Việt Nam VCB, Vietinbank, NHNo

VN, BIDV, ACB, Sacombank, Đông Á… là những ngân hàng có nhiều thế mạnh cung cấp dịch vụ chuyển tiền kiều hối vì mạng lưới rộng, quan hệ đại lý nhiều Nhằm giúp khách hàng chuyển, nhận tiền từ nước ngoài về Việt Nam được nhạnh chóng, an toàn và chi phí thấp, các ngân hàng đã thiết lập nhiều kênh chuyển tiền trực tiếp từ nước ngoài về Việt Nam, đặc biệt từ các quốc gia có nhiều kiều bào và lao động xuất khẩu của Việt Nam Các ngân hàng đã phối hợpvới nhiều đối tác nước ngoài triển khai nhiều sản phẩm kiều hối mang lại lợi ích tối đa cho khách hàng như dịch vụ chuyển tiền nhanh Western Union, MoneyGram… điển hình như:

- Công ty Kiều hối Đông Á có mặt ở63tỉnh thành với210 chi nhánh và đại lý thường xuyên chi trả kiều hối Hiện nay, công ty này đã liên kết với 30 công ty kiều hối nước ngoài phần lớn ở Mỹ, Canada, Úc, Đức…

Kể từ khi thành lập 11/2001, công ty Kiều Hối Đông Á (DongA Money Transfer) luôn dẫn đầu thị trường kiều hối về doanh số chi trả, được khách hàng trong và ngoài nước đánh giá cao, tín nhiệm

Vào tháng 7/2008, công ty Kiều Hối Đông Á (DongA Money Transfer)

là đơn vị đầu tiên tại Việt Nam đã ký kết với tập đoàn chuyển tiền hàng đầu Moneygram với dịch vụ nhận kiều hối tại nhà

Trang 36

Trong năm 2008, Kiều Hối Đông Á là công ty chuyển tiền duy nhất tại Việt Nam được tập đoàn chuyển tiền quốc tế MoneyGram trao tặng giải thưởng

“Best support product launch” - đơn vị hỗ trợ triển khai sản phẩm tốt nhất”

IAMTN trao giải thưởng “Đơn Vị Chuyển Tiền Sáng Tạo Nhất Năm

2010 - Most Innovative Company Award 2010” cho Ngân hàng Đông Á

Tháng 3 năm 2012 Kiều hối Đông Á đã phát triển thêm một đối tác mới nhằm mở rộng kênh chuyển tiền kiều hối an toàn, ưu đãi dành cho khách hàng

có nhu cầu chuyển tiền từ Cộng Hòa Séc về Việt Nam Năm 2012, kiều hối chuyển về qua ngân hàng Đông Á đã đạt được là 1,5 tỷ USD

Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam đã ký hợp đồng làm đại lý cho MoneyGram từ năm 1994, tổ chức này là một bộ phận của tập đoàn American Express (Mỹ), nó có khoảng 284.000 địa điểm giao dịch tại 196 nước trên thế giới Ngoài ra, VCB cũng đã mở công ty dịch vụ tài chính ở

Mỹ Với lợi thế về thương hiệu trên toàn cầu, hầu hết các ngân hàng trên thế giới khi thiết lập quan hệ hợp tác làm ăn với Việt Nam thì ngân hàng đầu tiên mà họ quan tâm đến sẽ là VCB Thêm vào đó, VCB là ngân hàng có lượng ngoại tệ đa dạng và dồi dào nhất tại Việt Nam nên VCB từng một thời nắm giữ vai trò chủ chốt trên thị trường kiều hối, những ngày nay do cạnh tranh gay gắt với các hình thức chi trả kiều hối đa dạng của các ngân hàng khác và các tổ chức tín dụng, kinh tế và các kênh chi trả không chính thức VCB đang mất dần vị trí độc tôn đó

- Năm 2004, BIDV liên kết với Ngân hàng Đài Loan Metrobank để khai thác lượng kiều hối về Việt Nam BIDV đã ký hợp đồng giao dịch kiều hối với ngân hàng METROPOLITAN (Đài Loan), PUBLIC BANK BERHAD (Malaysia), KOREA EXCHANGE BANK (Hàn Quốc)… để tập trung khai thác tốt thị trường kiều hối tại các nước mà thu nhập của người lao động khá cao và ổn định

- Vietinbank đã phối hợp với các đối tác triển khai nhiều sản phẩm dịch

vụ mới như: Phối hợp với Korea Exchange Bank và LG Telecom, Korea triển

Trang 37

khai sản phẩm Korea Dream phone (chuyển tiền kiều hối từ Hàn Quốc về Việt Nam qua điện thoại di động),… phối hợp với Wells Fargo Bank, ngân hàng lớn nhất của Mỹ với trên 3.000 chi nhánh triển khai dịch vụ chuyển tiền trọn gói ngay trong ngày từ Mỹ về Việt Nam Wells Fargo Express Send, dịch

vụ chuyển tiền kiều hối online, dịch vụ chuyển tiền qua điện thoại di dộng mobi phone… Cuối năm 2011 Vietinbank cũng đã thành lập công ty kiều hối, nhằm tạo sự chuyên biệt về dịch vụ cũng như đáp ứng tốt hơn nhu cầu của khách hàng

- Sacombank đã thành lập công ty kiều hối Kể từ tháng 1-2011, Công

ty Kiều hối Sacombank đã cùng hợp tác với các đối tác và ngân hàng tại Nhật bản để chuyển tiền nhanh từ Nhật Bản về Việt Nam Ngày 29/2/2012 Sacombank

và Công ty chuyển tiền quốc tế Coinstar (Anh Quốc) ký kết hợp tác để triển khai dịch vụ “Chi trả kiều hối Coinstar” dành cho khách hàng cá nhân tại Việt Nam với các loại tiền chi trả là USD, VND Với hơn 380 điểm giao dịch trải dài khắp Việt Nam, công ty kiều hối Sacombank đã thu hút lượng khách hàng nhận tiền kiều hối chuyển từ nước ngoài về Doanh số kiều hối chuyển qua Sacombank năm 2011 đạt trên 1,6 tỷ USD, tăng 22% so với năm 2010 Kế hoạch năm 2012, Sacombank dự kiến tập trung phát triển dịch vụ chuyển tiền tại các thị trường tiềm năng ở các nước tại Châu Âu, Châu Á và Trung Đông

để thu hút dòng ngoại tệ của người Việt Nam đi công tác, học tập và xuất khẩu lao động, nhằm đạt mức tăng trưởng 15 - 20% doanh số so với năm

2011 Năm 2012, lượng kiều hối qua Sacombank đạt 1,7 tỷ USD

Các ngân hàng này đang tập trung vào những thị trường có nhiều Việt kiều sinh sống và làm ăn thành đạt

Hầu như ngân hàng nào cũng triển khai công nghệ kiều hối hiện đại cho phép xử lý giao dịch kiều hối tập trung với mức tự động cao Hệ thống cho phép người nhận tiền có thể lĩnh tiền tại bất cứ điểm giao dịch nào của ngân hàng trên toàn quốc.Những ngân hàng chưa có điều kiện về công nghệ và đối

Trang 38

tác để mở rộng dịch vụ kiều hối thì làm các đại lý phụ cho các ngân hàng lớn Các ngân hàng và công ty chuyển tiền đối tác cung cấp một danh mục đa dạng các dịch vụ chuyển tiền kiều hối: Chi trả tại quầy, chi trả vào tài khoản và chi trả tại nhà Hiện nay, khách hàng có thể nhận tiền chuyển về tại bất cứ chi nhánh hoặc phòng giao dịch nào của các ngân hàng làm kiều hối hoặc sử dụng dịch vụ chi trả tại nhà người thụ hưởng nếu ở các thành phố như: Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Đà Nẵng, Nha Trang, Bình Dương, TP.HCM… với thời gian nhận kiều hối rất nhanh trong vòng từ 10 phút đến 3 ngày làm việc kể từ khi món tiền được chuyển

Để tăng thêm lợi nhuận từ dịch vụ kiều hối, các ngân hàng tiếp tục tăng cường hợp tác với các công ty xuất khẩu lao động cung ứng gói sản phẩm trọn gói cho người lao động như: Cho vay vốn, mở tài khoản, quản lý tiền ký quỹ, chuyển thu nhập về nước, gửi tiết kiệm kiều hối…

Trong những năm gần đây, lượng kiều hối chuyển về qua con đường chính thức ngày càng tăng nhờ các chính sách thông thoáng của nhà nước và những nỗ lực của hệ thống ngân hàng Tuy lượng kiều hối vào nhiều nhưng chúng ta khai thác và sử dụng chưa thực sự mang lại hiệu quả cho nền kinh

tế Các ngân hàng hiện nay mới chỉ dừng lại ở việc thu hút kiều hối chuyển

về qua kênh chính thống, lượng kiều hối được người nhận bán lại cho ngân hàng còn khá khiêm tốn, kiều hối vẫn chủ yếu được người dân giữ lại, trôi nổi trong nền kinh tế Muốn thu hút được nguồn ngoại tệ đó, cùng với cách điều hành các chính sách hợp lý của Chính Phủ, các ngân hàng phải tạo được lòng tin và phát triển những sản phẩm dịch vụ hấp dẫn để người dân yên tâm và cảm thấy có lợi khi bán hay chuyển đổi số kiều hối mình được nhận cho ngân hàng

Theo đó các ngân hàng thương mại Việt Nam đang thực hiện những chính sách chi trả kiều hối hết sức năng động, với các phương thức chi trả

Trang 39

đơn giản nhưng hiệu quả cao, chi phí từ đó cũng giảm đáng kể và hết sức cạnh tranh

1.6.1.2 Về chính sách quản lý kiều hối

Thu hút được một lượng kiều hối lớn là một điều đáng mừng, nó có ý nghĩa rất lớn đối với sự phát triển kinh tế xã hội Tuy nhiên, thu hút được về rồi nhưng phải quản lý như thế nào để có thể sử dụng một cách có hiệu quả

để không có những tác động tiêu cực đến nền kinh tế cũng là một vấn đề cần phải xét tới

Năm 2009, theo thống kê của các ngân hàng thương mại thì có khoảng 10% lượng kiều hối gửi về Việt Nam được bán lại cho các ngân hàng, năm

2010 là khoảng 30% Số ngoại tệ còn lại được nhiều người dân mang cất giữ hoặc đơn giản là bán ra ngoài thị trường tự do thông qua hệ thống các cửa hàng vàng thuận tiện và đặc biệt là tỷ giá luôn cao hơn các ngân hàng Thời gian gần đây còn xuất hiện đồng USD được sử dụng làm giao dịch hàng ngày Thực tế này không chỉ gây mất cân đối cung cầu ngoại tệ, gia tăng nạn buôn lậu mà còn gây sức ép lên sự ổn định kinh tế vĩ mô Một phần nguyên nhân là do: chính sách điều hành tỷ giá của nước ta hiện nay khiến cho có một sự chênh lệch lớn về tỷ giá giữa thị trường chính thức và thị trường chợ đen, sự mất lòng tin vào đồng nội tệ, chính sách quản lý thị trường ngoại hối của Chính phủ chưa hiệu quả Việc nguồn kiều hối không thuhút hoàn toàn vào hệ thống ngân hàng (nhất là thời điểm tỉ giá trên thi trường cao hơn ngân hàng) dẫn tới một phần kiều hối bán ra chợ đen đã làm trầm trọng them tình trạng đô la hóa tiền mặt trong nền kinh tế NHNN khó kiểm soát được hoàn toàn thị trường ngoại hối

Chính sách quản lý ngoại hối theo hướng tự do hóa để thu hút kiều hối cũng tạo khó khan cho việc quản lý dòng kiều hối nói riêng và quản lý ngoại hối nói chung Như việc cho phép người dân nhận trực tiếp ngoại hối từ nước ngoài gửi về dưới hình thức kiều hối Khi thị trường ngoại tệ xuất hiện cung lớn hơn cầu, thì thôi sẽ không rút kiều hối từ ngân hàng để bảo toàn giá

Trang 40

trị và hưởng lãi suất Còn khi cung nhỏ hơn cầu thì họ sẽ rút ngoại tệ ra và bán trên thị trường tự do

Ngoài ra việc duy trì lãi suất USD/VND ở Việt Nam ở mức cao cũng dẫn đến lượng kiều hối gửi về nước nhiều để đầu tư kiếm lời Điều này gây khó khan cho việc quản lý kiều hối

Mặc dù có nhiều sai sót trong chính sách quản lý kiều hối nhưng không thể phủ nhận những đóng góp tích cực của chính sách quản lý kiều hối đối với nền kinh tế Nhờ có những chính sách quản lý kiều hối kịp thời

và chặt chẽ mà hiện tượng chuyển kiều hối qua con đường phi chính thức đã được giảm đáng kể Việc Chính phủ khuyến khích, tạo điều kiện cho các tổ chức tín dụng mở dịch vụ chi trả kiều hối, giảm chi phí giao dịch kiều hối…

đã khiến cho lượng USD chuyển qua các kênh chính thức và bán lại cho các ngân hàng thương mại tăng lên, giúp cho NHTW kiểm soát tốt hơn dòng kiều hối Điều này rất ý nghĩa đối với nền kinh tế đang trong tình trạng đô la hóa cao như hiện nay

1.6.2 Rút ra bài học kinh nghiệm đối với NHNo VN

Từ những kinh nghiệm của các nước và các ngân hàng trong nước ta có thể rút ra bài học để thu hút và quản lý nguồn kiều hối tại NHNo VN

Thứ nhất, hoạt động đa năng, cung cấp đa dịch vụ ngân hàng, tăng tỷ lệ

bán chéo sản phẩm ngân hàng, sản phẩm trọn gói (cho khách hàng vay đi XKLĐ, yêu cầu họ chuyển tiền lương về thông qua NHNo VN…)

Thứ hai, đa dạng hóa hoạt động ngân hàng, mở rộng và nâng cao hiệu

quả đối với các loại hình dịch vụ truyền thống như: cho vay xuất khẩu lao động, gửi tiết kiệm ngoại tệ, chi trả VNĐ tại quầy,… đồng thời chú trọng đến các loại hình dịch vụ đã được áp dụng ở các NHTM khác như: chi trả kiều hối tại nhà (Ngân hàng Đông Á, VIB), internet banking, mobile banking…

Thứ ba, tận dụng ưu thế về mạng lưới để phát huy tối đa hiệu quả

nguồn nhân lực dồi dào (tất cả các nhân viên đều có thể giới thiệu về sản

Định dạng
Số trang	119
Dung lượng	1,38 MB

Hoàn thiện quản lý dịch vụ kiều hối trong hệ thống Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam

Phƣơng pháp nghiên cứu