Thảo luận nhóm tình hình chuyển giá của coca cola tại việt nam

Tài liệu này dành cho sinh viên, giảng viên viên khối ngành tài chính ngân hàng tham khảo và học tập để có những bài học bổ ích hơn, bổ trợ cho việc tìm kiếm tài liệu, giáo án, giáo trình, bài giảng các môn học khối ngành tài chính ngân hàng

LỜI MỞ ĐẦU

Sau khi trở thành thành viên thứ 150 của Tổ chức thương mại thế giới (WTO), Việt Nam đã có nhiều chính sách thông thoáng trong việc tạo điều kiện cho các công ty đa quốc gia hoạt động Trong số đó, tập đoàn Coca Cola cũng là một trong số những công ty

có điều kiện tiếp cận sâu trên thị trường Việt Nam hiện nay

Tuy nhiên, các cơ quan chính phủ đang cân nhắc với công ty này về tình hình chuyển giá, bởi sự ảnh hưởng của chuyển giá tới nguồn thu ngân sách nhà nước là điều không thể không đưa ra xem xét

Vì thế, nhóm chúng em chọn đề tài “Tình hình chuyển giá của Coca Cola tại Việt Nam” với mong muốn có cái nhìn khách quan về thực trạng này.

Nội dung bài viết gồm 3 phần:

− CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CÔNG TY COCA COLA VÀ CHUYỂN GIÁ

− CHƯƠNG 2: TÌNH HÌNH CHUYỂN GIÁ CỦA CÔNG TY COCA COLA Ở VIỆT NAM

− CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM CỦA COCA COLA VÀ CÁC GIẢI PHÁP NGĂN CHẶN HOẠT ĐỘNG CHUYỂN GIÁ

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CÔNG TY COCA COLA

VÀ CHUYỂN GIÁ

1.1 Đôi nét về công ty Coca Cola:

1.1.1 Khái quát về công ty Coca Cola:

Coca Cola là công ty sản xuất và phân phối nước giải khát nổi tiếng toàn cầu, lần đầu tiên xuất hiện vào năm 1886, qua các năm Coca Cola đã liên tiếp đứng vào top 10 tập đoàn hàng đầu thế giới với số lượng sản phẩm toàn cầu trên 3.500 sản phẩm Không những thế, thương hiệu Coca Cola được nhắc đền không phải chỉ ở Mỹ mà hầu như ở 200 nước trên thế giới

Ở châu Á, Coca Cola hoạt động tại 6 khu vực chính là Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Philipine, Nam Thái Bình Dương & Hàn Quốc, Đông Nam Á với các nhãn hiệu được biết đến bao gồm: Sprite, Fanta, Coke, Coca Cola zero, Dasani…

1.1.2 Tình hình hoạt động của Coca Cola ở Việt Nam:

1.1.2.1 Quá trình hình thành ở Việt Nam:

Năm 1960: Lần đầu tiên Coca Cola được giới thiệu tại Việt Nam

Tháng 2/1994: Coca Cola trở lại Việt Nam và bắt đầu quá trình kinh doanh lâu dài Giai đoạn 1995-1998: Coca Cola liên doanh với Vinamex (miền Bắc), với công ty Chương Dương (miền Nam) cho ra đời nước giải khát Coca Cola Chương Dương, và với công ty nước giải khát Đà Nẵng

Tháng 6/2001: Do sự cho phép của Chính phủ Việt Nam, ba Công ty Nước Giải Khát

Coca-Cola tại ba miền đã hợp nhất thành một và có chung sự quản lý của Coca-Cola Việt Nam, đặt trụ sở tại Quận Thủ Đức – Thành Phố Hồ Chí Minh

Từ 01/03/2004: Coca-Cola Việt Nam đã được chuyển giao cho Sabco, một trong những Tập Đoàn Đóng Chai danh tiếng của Coca Cola trên thế giới

1.1.2.2 Tình hình kinh doanh:

Hiện nay, Coca Cola Việt Nam có 3 nhà máy đóng chai trên toàn quốc: Hà Tây – Đà Nẵng – Tp.Hồ Chí Minh với tổng số vốn đầu tư trên 163 triệu USD Coca Cola đã dẫn đầu trên thị phần nước giải khát

Số điểm bán hiện có trên thị trường: 130.000 điểm bán, số lượng tiêu thụ hàng năm (trung bình) trên 100 triệu lít nước giải khát Doanh số bán trung bình hàng năm: 19 triệu thùng/két, doanh thu trung bình mỗi năm: 38.500 triệu USD Số lượng nhân viên: 900 người Trụ sở chính: Quận Thủ Đức – Tp.Hồ Chí Minh

1.2 Chuyển giá:

1.2.1 Khái niệm:

Chuyển giá (transfer pricing) là một kĩ thuật mà các MNC tận dụng từ những ưu đãi khác nhau của các quốc gia trên toàn thế giới về các chính sách thuế, lãi suất để nâng giá đầu vào với các tài sản góp vốn, chi phí nguyên vật liệu, chi phí gián tiếp, và các yếu tố đầu ra thì kê khai thấp hơn giá bán thực tế trên thị trường sao cho có lợi nhất

Đây là một kĩ thuật mà hầu như bất kì MNC nào cũng phải tận dụng nhằm tối thiểu hóa số thuế phải nộp hoặc chiếm được thị phần lớn hơn cho các sản phẩm, dịch vụ của bản thân MNC và nhằm tối đa các rủi ro có thể gặp phải, bất chấp các quan hệ cung cầu của thị trường và tính cạnh tranh hợp pháp mà luật pháp của các quốc gia quy định

1.2.2 Các hình thức chuyển giá phổ biến:

1.2.2.1 Chuyển giá thông qua việc mua bán nguyên vật liệu sản xuất, bán thành phẩm hay thành phẩm:

Các thành viên của MNC có trụ sở tại các quốc gia có thuế suất thuế TNDN cao sẽ mua vào các nguyên vật liệu, bán thành phẩm hay thành phẩm với giá cao và bán ra cho các công ty thành viên với giá thấp nhằm tối thiểu hóa thuế TNDN Giá mua vào và giá bán ra cho các thành viên trong MNC bị áp đặt nhằm tối thiểu hóa thu nhập phải nộp

thuế Ngoài ra, thông qua việc xuất khẩu và nhập khẩu hàng hóa các MNC cũng thu lợi từ các biểu thuế xuất khẩu hay nhập khẩu nhằm tối đa hóa lợi nhuận sau thuế của MNC

1.2.2.2 Chuyển giá thông qua các TSCĐ hữu hình như định giá thật cao các TSCĐ chuyển giao cho các công ty thành viên tại các quốc gia có thuế suất cao:

Giá chuyển giao được xác định cao hơn nhiều lần so với giá trị thật của tài sản đó Thông qua hoạt động chuyển giao tài sản này thì các MNC đã chuyển một phần thu nhập

ra nước ngoài Vì vậy mà thu nhập chịu thuế sẽ bị giảm Khi thực hiện hành động này thì các MNC một mặt tiết kiệm được chi phí thanh lý các TSCĐ lỗi thời, một mặt lại chuyển được thu nhập về quốc gia có thuế suất thấp từ đó có thể tối đa hóa lợi nhuận của MNC

1.2.2.3 Chuyển giá thông qua việc mua các TSCĐ vô hình với giá thật cao hay chi trả các chi phí bản quyền, các chi phí để xây dựng thương hiệu sản phẩm, các chi phí nghiên cứu và phát triển sản phẩm:

Các MNC sẽ xây dựng các phòng nghiên cứu và phát triển sản phẩm tại các quốc gia

có thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp cao, tất cả các chi phí nghiên cứu phát triển sản phẩm sẽ do thành viên MNC tại quốc gia có thuế suất cao này gánh chịu Nhưng kết quả của việc nghiên cứu và phát triển sản phẩm thì các thành viên khác vẫn được áp dụng như nhau Hoặc một chương trình quảng cáo nhằm xây dựng thương hiệu cho sản phẩm trên phạm vi khu vực, nhưng chi phí lại được phân bổ hết về cho thành viên có trụ sở tại quốc gia có thuế suất cao Các hoạt động trên đều nhằm tối thiểu hóa số thuế phải nộp và việc phân bổ chi phí trên hoàn toàn là hành động chủ quan của các nhà quản lý của MNC, vì vậy đây cũng là hình thức chuyển giá

CHƯƠNG 2: TÌNH HÌNH CHUYỂN GIÁ CỦA CÔNG TY

COCA COLA Ở VIỆT NAM

2.1 Các dấu hiệu nhận biết hiện tượng chuyển giá của Coca Cola:

Cục Thuế TPHCM cho biết từ khi thành lập (tháng 2/1994) đến nay chưa năm nào công ty Coca Cola Việt Nam khai có lãi dù doanh thu tăng liên tục qua mỗi năm Năm

2004 doanh thu 728 tỷ đồng, số lỗ là 110 tỷ đồng Năm 2006 doanh thu vọt lên 1.026 tỷ đồng thì số lỗ lên đến 253 tỷ đồng

Mới nhất năm 2010, doanh thu của Coca Cola Việt Nam lên đến 2.529 tỷ đồng nhưng chi phí lại lên đến 2.717 tỷ đồng, dẫn đến số lỗ 188 tỷ đồng Lũy kế đến nay công ty này

đã lỗ tổng cộng 3.768 tỷ đồng, vượt cả số vốn đầu tư ban đầu là 2.950 tỷ đồng

Đồ thị 2.1 Doanh thu và số lỗ của Công ty Coca Cola Việt Nam giai đoạn 2004 - 2010

(đơn vị tính: tỉ đồng)

(Nguồn: Cục Thuế TPHCM)

Cũng theo đại diện Cục Thuế TPHCM, điểm bất thường khác là những doanh nghiệp khác tỉ lệ lãi trên vốn luôn là số dương nhưng riêng công ty Coca Cola Việt Nam tỉ lệ này luôn âm với một con số rất lớn Qua nhiều năm thua lỗ đến nay, Coca Cola Việt Nam đã

"âm" vốn chủ sở hữu đến 818 tỷ đồng

Vì thua lỗ nên sau hàng chục năm đầu tư vào Việt Nam, Coca Cola Việt Nam chỉ nộp thuế giá trị gia tăng (thực chất là do người tiêu dùng nộp), thuế môn bài, còn thuế thu nhập doanh nghiệp đến nay chưa thu được đồng nào Nhưng nghịch lý ở chỗ dù thua lỗ, công ty này vẫn liên tục mở rộng sản xuất

Thậm chí cuối tháng 10/2012, chủ tịch kiêm tổng giám đốc điều hành Coca Cola, ông Muhtar Kent, đã tới Việt Nam và tuyên bố Coca Cola sẽ rót thêm 300 triệu USD vào Việt Nam trong ba năm tới Vậy đâu là động lực để doanh nghiệp này tiếp tục mở rộng đầu tư tại Việt Nam khi liên tục thua lỗ như vậy?

Ông Lê Duy Minh, trưởng phòng kiểm tra thuế số 1 Cục Thuế TPHCM, cho biết so sánh với doanh nghiệp nước giải khát rất nhỏ cùng ngành nghề của Việt Nam là Chương Dương năm 2011, dù chỉ còn thị phần ở hai sản phẩm là soda chai và nước xá xị, doanh thu chỉ có 422 tỷ đồng nhưng lợi nhuận lên đến 30 tỷ đồng với số thuế nộp cho ngân sách lên đến 7,5 tỷ đồng Như vậy có thể thấy ẩn đằng sau con số lỗ của Coca Cola có thể là khoản lãi rất lớn hằng năm chảy về cho công ty mẹ dưới dạng tiền trả nguyên phụ liệu Theo Cục Thuế TPHCM, tình trạng doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại thành phố thua lỗ liên tục qua nhiều năm, thậm chí số lỗ vượt quá vốn chủ sở hữu nhưng vẫn

mở rộng sản xuất là dấu hiệu không bình thường nhằm trốn tránh nghĩa vụ thuế Nhưng nhìn thấy dấu hiệu bất bình thường ở doanh nghiệp là một chuyện, còn việc đấu tranh để các doanh nghiệp này thừa nhận chuyển giá không phải dễ Bởi khi thực

hiện việc chuyển giá, doanh nghiệp đã chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, chứng từ chặt chẽ, hợp đồng có giá trị pháp lý

2.2 Hình thức chuyển giá của Coca Cola:

Ông Lê Duy Minh, trưởng phòng kiểm tra thuế số 1 Cục Thuế TPHCM, cho biết để doanh nghiệp này có thể liên tục kê khai lỗ nằm ở chi phí nguyên phụ liệu, trong đó chủ yếu là hương liệu được nhập trực tiếp từ công ty mẹ với giá rất cao

Trung bình chi phí nguyên phụ liệu chiếm trên 70% giá vốn, cá biệt năm 2006-2007 chi phí nguyên phụ liệu lên đến 80-85% giá vốn Như năm 2010 chi phí do nhập nguyên vật liệu từ công ty mẹ lên đến 1.671 tỷ đồng trên doanh thu 2.329 tỷ đồng Năm 2009 chi phí này là 1.065 tỷ đồng

Do liên tục thua lỗ qua nhiều năm, đến nay Coca Cola Việt Nam hoạt động chủ yếu bằng vốn đi vay Trong đó vay nợ ngắn hạn từ công ty mẹ là 2.020 tỷ đồng, số nợ khác chỉ có 343 tỷ đồng "Như vậy Coca Cola Việt Nam nợ mà thực chất là không nợ vì chủ yếu là vốn từ công ty mẹ rót vào cho công ty con trích từ một phần lãi hằng năm chuyển

về ẩn dưới dạng thanh toán tiền mua hương liệu" - ông Minh cho biết

Nhiều lần Cục Thuế TPHCM cũng đã làm việc với doanh nghiệp này nhưng đại diện công ty Coca Cola Việt Nam vẫn trả lời là đã kê khai đầy đủ, chấp hành đúng luật pháp Việt Nam, còn nguyên nhân lỗ là do thu không đủ bù chi Công ty cũng không thể bán giá cao hơn vì muốn mở rộng thị trường Công ty này cũng giải thích giá nguyên phụ liệu cao do đây là sáng chế lâu đời, bao gồm cả chi phí chất xám

Phóng viên NDHMoney đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Khoa Mỹ, Giám đốc đối ngoại Coca Cola Việt Nam về vấn đề này Nói về nguyên nhân khiến Coca Cola Việt Nam liên tục thua lỗ trong những năm qua, ông Mỹ cho biết, nguyên nhân là do lạm phát cao, giá nguyên liệu đầu vào tăng, lãi vay tăng và do công ty mới đầu tư vào dây chuyền sản xuất và mạng lưới phân phối Là một doanh nghiệp tập trung vào vốn và lao động, do

đó, Coca Cola Việt Nam luôn cần các khoản đầu tư liên tục để có thể tăng trưởng một cách bền vững

Một chuyên gia phân tích, thủ đoạn nâng giá nhập nguyên vật liệu thường gặp ở các

DN sản xuất rượu, bia, nước giải khát như Coca Cola là chiêu thức cổ điển của chuyển giá Đó là nâng giá nhập cao hơn thực tế sẽ làm tăng giá thành, dẫn đến kinh doanh thua

lỗ và DN không thực hiện nghĩa vụ nộp thuế

2.3 Động cơ thúc đẩy Coca Cola chuyển giá:

2.3.1 Sự khác biệt về thuế suất thuế TNDN:

Khi phát hiện ra thuế suất thuế TNDN giữa hai quốc gia có sự khác biệt lớn, với mục tiêu luôn muốn tối đa hóa lợi nhuận của mình, công ty Coca Cola sẽ tiến hành thực hiện hành vi chuyển giá nhằm mục đích giảm thiểu tối đa khoản thuế mà công ty này phải nộp cũng như là tối đa hóa lợi nhuận sau thuế của công ty Khi có chênh lệch về thuế suất thì thủ thuật chuyển giá mà Coca Cola sử dụng đó là nâng giá mua đầu vào các nguyên, vật liệu, hàng hóa và định giá bán ra hay giá xuất khẩu thấp tại các công ty con đóng trên các quốc gia có thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp cao Như vậy, bằng cách này thì Coca Cola đã chuyển một phần lợi nhuận từ quốc gia có thuế suất thuế TNDN cao sang quốc gia có thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp thấp và như vậy mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận đã được thực hiện thành công Như vậy động cơ ở đây là có sự khác biệt về thuế suất thuế TNDN

2.3.2 Chi phí cơ hội:

Chi phí cơ hội cũng là một động lực để công ty Coca Cola thực hiện hành vi chuyển giá Coca Cola Việt Nam nhận ra rằng các khoản lợi nhuận của họ chỉ có thể chuyển về nước sau khi kết thúc năm tài chính và sau khi được kiểm tra của cơ quan thuế và chịu sự kiểm soát ngoại tệ của cơ quan quản lý ngoại hối Vì vậy, các cơ hội đầu tư có thể sẽ bị

bỏ lỡ Do đó công ty sẽ tiến hành thủ thuật chuyển giá nhằm thu hồi nhanh vốn đầu tư và bắt lấy cơ hội đầu tư khác Trong các hoạt động liên doanh liên kết với các đối tác trong

nước thì Coca Cola Việt Nam sẽ định giá thật cao các yếu tố đầu vào mua từ công ty mẹ nhằm tăng cường tỷ lệ góp vốn và nắm quyền quản lý Ngoài ra, Coca Cola có thể cấu kết với các công ty nước ngoài khác làm lũng đoạn thị trường trong nước

2.3.3 Tình hình lạm phát:

Do tình hình lạm phát của các quốc gia khác nhau, nếu quốc gia nào có tỷ lệ lạm phát cao tức đồng tiền nước đó bị mất giá, cụ thể ở đây là Việt Nam được đánh giá là một trong những nước có tỉ lệ lạm phát cao trên thế giới, vì thế Coca Cola sẽ tiến hành hoạt động chuyển giá nhằm bảo toàn lượng vốn đầu tư và lợi nhuận của mình

2.4 Nguyên nhân Coca Cola có thể chuyển giá tại Việt Nam:

Lỗ hổng để DN này lợi dụng là do nền công nghiệp hỗ trợ của Việt Nam chậm phát triển, nên hầu hết các nguyên vật liệu phục vụ cho sản xuất của các DN FDI đều phải nhập khẩu từ công ty mẹ hoặc đối tác do công ty mẹ chỉ định, với giá cao hơn giá thực tế

"Đã 6 - 7 năm nay Cục Thuế TPHCM liệt Công ty Coca Cola Việt Nam vào vị trí số 1 trong danh sách doanh nghiệp nghi vấn có dấu hiệu chuyển giá Báo cáo tài chính của công ty này cũng được săm soi rất kỹ nhưng việc chứng minh doanh nghiệp này có chuyển giá phức tạp hơn các doanh nghiệp khác rất nhiều do không có cơ sở so sánh, đối chiếu giá nguyên liệu với các doanh nghiệp khác cùng ngành nghề vì nguyên liệu là do công ty mẹ của Coca Cola Việt Nam độc quyền cung cấp Cũng không thể lấy chi phí nguyên phụ liệu của doanh nghiệp Việt Nam cùng ngành nghề để so sánh vì đây là doanh nghiệp đặc thù" ông Minh, trưởng phòng kiểm tra thuế số 1 Cục Thuế TPHCM nói

Có thể nói vấn đề chuyển giá của doanh nghiệp FDI không mới nhưng đến nay về mặt quản lý nhà nước vẫn chưa có giải pháp cụ thể để giải quyết tình trạng này Nhiều ý kiến cho rằng nếu việc xử lý doanh nghiệp FDI chuyển giá chỉ dừng lại mức độ phạt, truy thu

thuế sẽ không giải quyết tận gốc vấn đề Thậm chí doanh nghiệp FDI sẽ tìm kẽ hở mới để chuyển giá tinh vi hơn

Là một trong những người luôn theo dõi và quan tâm đến tình hình hoạt động của các doanh nghiệp FDI, GS Nguyễn Mại - nguyên Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư cũng thừa nhận, vấn đề chuyển giá trốn thuế câu chuyện muôn thuở vì bản chất doanh nghiệp muốn lợi nhuận nhiều và vấn nạn chuyển giá trốn thuế của doanh nghiệp không chỉ diễn

ra tại Việt Nam mà còn ở nhiều nước trên thế giới

Câu chuyện chuyển giá, trốn thuế của doanh nghiệp FDI xảy ra ở nhiều nước, tuy nhiên GS Nguyễn Mại cho rằng để xảy ra tình trạng doanh nghiệp FDI đua nhau chuyển giá với số doanh nghiệp bị phát hiện ngày một tăng là do năng lực phản ứng chính sách của nhà nước còn kém, thiếu giải pháp đồng bộ

GS Nguyễn Mại cho biết: “Cách đây 3 - 4 năm mình đặt ra nghi vấn chuyển giá với Coca Cola, Kengnam…đáng nhẽ chúng ta phải có phản ứng chính sách nhanh nhạy hơn

Từ đó ngăn chặn các doanh nghiệp FDI khác nếu có ý định chuyển giá Còn hiện nay việc phát hiện thêm hàng loạt doanh nghiệp FDI chuyển giá mới điều này chứng tỏ năng lực phản ứng chính sách của ta còn kém”

2.5 Tác động từ việc chuyển giá của Coca Cola:

2.5.1 Đối với bản thân Coca Cola Việt Nam:

Hoạt động chuyển giá của Coca Cola giúp cho công ty dễ dàng thực hiện kế hoạch và mục tiêu kinh doanh của mình về lợi nhuận và thuế Việc chuyển giá còn giúp Coca Cola nhanh chóng chiếm lĩnh thị trường nội địa, đánh bật và thâu tóm các công ty nhỏ lẻ trong nước dựa vào nguồn lực tài chính dồi dào của mình Khi thực hiện việc xâm chiếm thị trường thì chi phí sẽ được chia sẻ cho các công ty con khác và cả công ty mẹ Vì vậy đứng trên phương diện tài chính thì Coca Cola sẽ không bị áp lực nhiều về tình trạng thua

lỗ

Bên cạnh những lợi ích của việc chuyên giá mang lại thì Coca Cola sẽ phải gánh chịu những hình phạt rất nghiêm khắc nếu việc chuyển giá bị cơ quan thuế của Việt Nam phát