Giáo trình tín dụng và lãi suất tín dụng

Tài liệu này dành cho sinh viên, giảng viên viên khối ngành tài chính ngân hàng tham khảo và học tập để có những bài học bổ ích hơn, bổ trợ cho việc tìm kiếm tài liệu, giáo án, giáo trình, bài giảng các môn học khối ngành tài chính ngân hàng

Trang 1

Chương 5 TÍN DỤNG VÀ LÃI SUẤT TÍN DỤNG

Đặng Thị Việt Đức Khoa Tài chính Kế toán- Học viện CNBCVT

0914932612 dangthivietduc@yahoo.com

Trang 2

• Quan hệ NSNN (không hòan trả trực tiếp)

• Quan hệ tài chính nội bộ

Trang 4

1.1 Bản chất tín dụng

• Hình thức

– Tín dụng là sự chuyển nhượng quyền sử dụng một

lượng giá trị nhất định dưới hình thức hiện vật hay

tiền tệ trong một thời hạn nhất định từ người sở hữu sang người sử dụng

– Khi đến hạn người sử dụng phải hoàn trả lại cho người

sở hữu một lượng giá trị lớn hơn Khoản giá trị dôi ra

là lợi tức tín dụng

• Bản chất

– Tín dụng là quan hệ vay mượn giữa người đi vay và

Trang 5

• 3 giai đoạn của hoạt động tín dụng

GĐ1

• Phân phối vốn dưới hình thức cho vay

• Vốn di chuyển từ người cho vay sang người đi vay

GĐ2

• Sử dụng vốn tín dụng trong quá trình tái sản xuất

• Người đi vay có quyền sử dụng

GĐ3

• Sự hoàn trả tín dụng

• Vốn + lãi chuyển từ người đi vay sang người cho vay

Trang 6

• Các yếu tố trong quan hệ tín dụng

– Chủ thể của tín dụng

• Người cho vay

• Người đi vay

• Người đi vay – Đối tượng tín dụng

– Thời hạn tín dụng

– Giá tín dụng

– Sự điều chỉnh quan hệ tín dụng

Trang 7

1.2 Chức năng tín dụng

• Chức năng tập trung và phân phối lại vốn tiền

tệ theo nguyên tắc có hoàn trả

– Phân phối lại vốn trực tiếp

– Phân phối gián tiếp

• Chức năng tiết kiệm tiền mặt

• Chức năng giám đốc các hoạt động của nền

kinh tế

Trang 8

1.3 Vai trò của tín dụng

• Là công cụ thúc đẩy phát triển sản xuất xã hội

– Đảm bảo tính liên tục của quá trình sản xuất kinh doanh

– Thực hiện tích tụ và tập trung vốn để mở rộng quy mô kinh doanh

– Giúp phân phối vốn tiền tệ một cách có hiệu quả nhất

• Là công cụ quan trọng trong việc tổ chức đời sống của

• Là công cụ quan trọng trong việc tổ chức đời sống của dân cư

• Là công cụ thực hiện chức năng quản lý kinh tế- xã hội của nhà nước

– Là công cụ cân đối thu chi ngân sách nhà nước

– Là công cụ điều phối lưu thông tiền tệ

Trang 9

1.4 Các hình thức tín dụng

• Căn cứ vào thời hạn tín dụng

• Căn cứ vào đối tượng tín dụng

• Căn cứ vào sự đảm bảo hoàn trả nợ

• Căn cứ vào lãnh thổ hoạt động

• Căn cứ vào chủ thể tham gia tín dụng

Trang 10

Căn cứ vào thời hạn tín dụng

• Tín dụng không kỳ hạn

– Người cho vay có thể rút vốn bất cứ lúc nào

• Tín dụng ngắn hạn

– Thời hạn dưới 1 năm

• Tín dụng trung hạn

– Thời hạn từ 1 đến 5 năm

• Tín dụng dài hạn

Trang 11

Căn cứ vào đối tượng của tín dụng

• Tín dụng hiện vật

– Khi vay và trả đều bằng hiện vật

• Tín dụng tiền tệ

– Khi vay và trả đều dưới hình thức tiền tệ

– Bao gồm cả quan hệ vay mượn bằng các giấy tờ có giá

• Tín dụng hỗn hợp

– Khi vay bằng hiện vật, trả bằng tiền hoặc ngược lại

– Tín dụng thương mại, tín dụng thuê mua thuộc loại tín dụng hỗn hợp

Trang 12

Căn cứ vào sự đảm bảo hoàn trả nợ

Trang 13

Căn cứ vào lãnh thổ hoạt động

• Tín dụng nội địa

– Hoạt động tín dụng phát sinh giữa các chủ thể

hoạt động trong phạm vi lãnh thổ quốc gia

• Tín dụng quốc tế

– Các chủ thể tín dụng thuộc các lãnh thổ khác nhau

– Chịu sự chi phối phức tạp của luật pháp và tập

quán quốc gia và quốc tế

Trang 14

Căn cứ vào chủ thể tham gia tín dụng

Trang 15

• Tín dụng thương mại

– Là quan hệ tín dụng giữa các doanh nghiệp, tổ

chức kinh tế, doanh nhân cấp cho nhau, không có

sự tham gia của hệ thống ngân hàng.

– Hình thức phổ biến nhất: mua chịu hàng hóa

– Gồm:

• Tín dụng thương mại không sử dụng thương phiếu

• Tín dụng thương mại sử dụng thương phiếu (Hợp đồng trả chậm/ sổ ghi nợ)

Trang 16

• Mục tiêu của doanh nghiệp cấp tín dụng

thương mại:

– Tăng doanh thu

– Tạo mối quan hệ với khách hàng

– Hỗ trợ tài chính cho đối tác, người cung cấp

Trang 17

• Lượng giá trị cho vay hạn chế

• Thời hạn cho vay ngắn

• Kém linh hoạt (do vay bằng hiện vật)

• Pham vi hoạt động hẹp (giữa các doanh nghiệp có quan

hệ mật thiệt với nhau)

Trang 18

• Tín dụng ngân hàng

– Là hình thức tín dụng giữa một bên là ngân hàng, các

tổ chức tín dụng và một bên là các chủ thể kinh tế- tài chính của toàn xã hội (doanh nghiệp, tổ chức xã hội, các cấp quản lý nhà nước hoặc cá nhân)

– Là tín dụng tiền tệ

– Ngân hàng vừa là người cho vay vừa là người cho vay

– Ngân hàng luôn là người đặt ra các điều kiện tín dụng cho khách hàng chấp nhận

Trang 19

– Ưu điểm

• Phạm vi hoạt động rộng (do mạng lưới chi nhánh ngân hàng rộng khắp)

• Linh hoạt (vì vốn vay bằng tiền)

• Tạo điều kiện duy trì và phát triển các loại tín dụng khác

Trang 20

• Định giá các khoản tín dụng ngân hàng

– Lãi suất cho vay cơ bản của ngân hàng thương mại

Trang 21

• Lãi suất cho vay kinh doanh

– Chính là lãi suất cơ bản của NHTM và thường là lãi

suất thấp nhất

• Lãi suất cho vay nông nghiệp

– Cao hơn lãi suất cho vay kinh doanh do rủi ro lớn, và quy mô sản xuất nhỏ

Cao hơn lãi suất cho vay kinh doanh do rủi ro lớn, và quy mô sản xuất nhỏ

• Lãi suất cho vay tiêu dùng

– Cao hơn lãi suất cho vay kinh doanh do rủi ro lớn, và quy mô sản xuất nhỏ Ngoài ra chi phí cho vay rất cao

• Lãi suất cho vay bất động sản

– Bị ảnh hưởng đặc biệt bởi (1) kỳ hạn cho vay, (2) tỷ lệ cho vay, (3)nhu cầu về tính thanh khoản, (4)tính chất

Trang 22

Căn cứ vào chủ thể tham gia tín dụng (5)

• Tín dụng nhà nước

– Là quan hệ vay mượn giữa nhà nước với xã hội để phục vụ cho việc thực thi các chức năng quản lý kinh tế- xã hội của mình

– (Nhìn chung) là tín dụng tín chấp

– Nhà nước là người đi vay

• Vay trong nước/ Vay nước ngoài – Nhà nước là người cho vay

Trang 23

– Tính chất tín dụng nhà nước

• Tính cưỡng chế

• Tính chính trị- xã hội – Vai trò của tín dụng nhà nước

– Vai trò của tín dụng nhà nước

• Bù đắp thiếu hụt ngân sách nhà nước

• Tạo điều kiện phát triển thương mại, hợp tác quốc tế

• Tạo điều kiện phát triển tín dụng ngân hàng

Trang 24

• Tín dụng tiêu dùng

– Là quan hệ tín dụng phục vụ cho việc tiêu dùng

của dân cư với người tiêu dùng Người cho vay thường là doanh nghiệp sản xuất kinh doanh, các công ty tài chính.

Trang 25

2 LÃI SUẤT TÍN DỤNG

• Khái niệm lãi suất tín dụng

• Vai trò lãi suất tín dụng

• Các loại lãi suất

• Phương pháp xác định lãi suất

• Các nhân tố ảnh hưởng tới lãi suất

Trang 26

2.1 Khái niệm lãi suất tín dụng

• Lãi suất tín dụng là tỷ lệ phần trăm giữa tổng số lãi vay và tổng số tiền đã bỏ ra cho vay trong một khoảng thời gian nhất định, thường tính theo

năm

100%

Trang 27

2.2 Vai trò lãi suất tín dụng (1)

• Vĩ mô

Lượng cung, cầu tiền tệ

Tổng cung, Tổng cầu

suất

Tổng cung, Tổng cầu

Cung cầu ngoại tệ

Cơ cấu ngành, khu vực

Trang 28

2.2 Vai trò của lãi suất (2)

• Vi mô

Các tổ chức tài chính trung gian

Lãi suất

chính trung gian

Doanh nghiệp và

hộ gia đình

Trang 29

2.3 Các loại lãi suất

• Căn cứ vào tính chất của khoản vay

• Căn cứ vào giá trị thực của tiền lãi thu được

• Căn cứ vào tính linh hoạt của lãi suất

• Căn cứ vào loại tiền cho vay

• Căn cứ vào nguồn tín dụng trong nước hay

quốc tế

Trang 30

Căn cứ vào tính chất khoản vay

• Lãi suất tiền gửi ngân hàng

• Lãi suất cho vay của ngân hàng

• Lãi suất chiết khấu ngân hàng

• Lãi suất chiết khấu của NHTW với các NHTM

• Lãi suất liên ngân hàng

• Lãi suất cơ bản

Trang 31

Căn cứ vào giá trị thực của tiền lãi thu được

• Lãi suất danh nghĩa (nominal interest rate)

– Là lãi suất được tính theo giá trị danh nghĩa không

kể đến tác động của lạm phát

– Được công bố chính thức trên hợp đồng tín dụng

• Lãi suất thực tế (real interest rate)

– Là lãi suất được điều chỉnh lại cho đúng theo

những thay đổi về lạm phát

– Lãi suất danh nghĩa = Lãi suất thực + tỷ lệ lạm phát

Trang 32

Căn cứ vào tính linh hoạt của lãi suất

• Lãi suất cố định (fixed interest rate)

– Là lãi suất được quy định cố định trong suốt thời gian vay

• Lãi suất thả nổi (floating interest rate)

– Là lãi suất có thể lên xuống theo lãi suất thị

trường trong thời hạn tín dụng

Trang 33

Căn cứ vào loại tiền cho vay

• Lãi suất nội tệ

• Lãi suất ngoại tệ

• r(d)= r(f) + ∆E

Trang 34

Căn cứ vào nguồn tín dụng trong nước

• Lãi suất quốc tế (international interest rate)

– Là lãi suất áp dụng với các hợp đồng tín dụng quốc tế

– LIBOR (London Interbank Offered Rate), NIBOR

Trang 35

2.4 Phương pháp xác định lãi suất

• Xác định lãi suất các công cụ nợ

– Nợ đơn

– Trái phiếu chiết khấu

– Trái phiếu coupon

– Nợ vay thanh toán cố định

Trang 36

Giá trị theo thời gian của tiền

n

FV = ( 1 + )

n n

i

FV

PV

) 1

(

1 +

=

Trang 37

Lãi suất đáo hạn

• Lãi suất đáo hạn (i*) là mức lãi suất làm tổng giá trị hiện tại của các khoản thu và chi của

cùng một công cụ nợ cân bằng với nhau

• Lãi suất đáo hạn phản ánh mức sinh lời của

công cụ nợ

Trang 38

Nợ đơn (simple loan)

• Nợ đơn là khoản nợ mà người vay nợ đồng ý trả cho người vay tiền gốc cộng với tiền lãi khi đáo hạn

Trang 39

Nợ đơn (simple loan)

…

n

i P

F = ( 1 + )

i

i i

i P

*)1

(

)1

(

*)1

Trang 40

Trái phiếu chiết khấu

• Trái phiếu chiết khấu là loại trái phiếu mà

người đi vay sẽ trả cho người cho vay một

khoản thanh toán đơn đúng bằng mệnh giá

của trái phiếu

• Mệnh giá trái phiếu (F)

Trang 41

Trái phiếu chiết khấu

Mệnh giá

1

*

*) 1

P

F i

i

F P

Vì thời hạn của trái phiếu triết khấu thường là n=1 năm nên

khau triet

gia P

F

i* = − d =

Trang 42

Trái phiếu coupon

• Trái phiếu coupon: người đi vay thực hiện

thanh toán nhiều lần số tiền lãi theo định kỳ

và thanh toán tiền gốc khi đáo hạn

• Mệnh giá trái phiếu (F), lãi coupon (C)

Trang 43

…

n n

b

i

F i

i C

i

F i

C i

C P

*) 1

(

*) 1

(

1 1

*

*) 1

(

*) 1

(

*) 1

(

*) 1

+

+ +

=

Trang 44

• Nếu Pb=F i*=i

• Nếu Pb<F i*>i

• Nếu Pb>F i*<i

Trang 45

Nợ vay thanh toán cố định

• Đối với khỏan vay thanh toán cố định thì

người đi vay thanh toán cho người cho vay

theo định kỳ (tháng, quý, năm) Số tiền thanh toán bao gồm tiền lãi và tiền gốc

• Khoản tiền thanh toán định kỳ (FP)

Trang 46

Khoản vay thay toán cố định

+

+ +

i i

FP i

FP P

*) 1

(

1 1

*

*) 1

(

*) 1

(

*) 1

Trang 47

Tỷ suất lợi tức và lãi suất đáo hạn

• Lãi suất đáo hạn chỉ phản ánh mức độ sinh lời

từ việc đầu tư vào một công cụ nợ nếu nhà

đầu tư mua công cụ ấy và giữ nó cho đến khi đáo hạn

• Nếu nhà đầu tư nắm giữ thời gian ngắn hơn thời hạn của công cụ nợ, tỷ suất lợi tức mới là phép đo tin cậy về mức sinh lời của việc đầu tư

Trang 48

• Tỷ suất lợi tức là tỷ lệ phần trăm giữa tổng thu nhập

mà người đầu tư nhận được từ một khoản đầu tư so với giá trị của khỏan vốn đầu tư ban đầu

Tỷ suất

lợi tức

Lãi suất thông thường

Lãi suất do tăng giá CK

Trang 49

• Tỷ suất lợi tức= lãi suất đáo hạn khi thời gian nắm giữ trái phiếu = thời gian đáo hạn

• Khi lãi suất thị trường ↑, nếu trái phiếu chưa đáo hạn, giá trái phiếu ↓ (để lãi suất hoàn

vốn tăng lên) Nếu bán trái phiếu, tỷ suất lợi tức của nhà đầu tư có thể âm

• Kỳ hạn thanh toán của trái phiếu càng dài thì

sự thay đổi giá do thay đổi lãi suất càng lớn, việc nắm giữ trái phiếu càng rủi ro

Trang 51

2.5 Các yếu tố ảnh hưởng lãi suất

Lãi

Cầu vốn vay của doanh nghiệp, hộ gia đình

Lãi suất

Cầu vốn vay

Cầu vốn vay của CP nhằm bù đắp NSNN

Cầu vốn vay của chủ thể nước ngoài

Trang 52

Tiết kiệm của các hộ gia

đình

Nguồn vốn tạm thời

nhàn rỗi của các doanh

Lãi suất

Cung vốn vay

nhàn rỗi của các doanh

nghiệp

Các khoản thu chưa sử

dụng tới của NSNN

Trang 53

i- lãi suất

LS

L-Vốn vay LD

Trang 54

Các yếu tố làm dịch chuyển đường cầu vốn vay

• Lợi nhuận kỳ vọng của các cơ hội đầu tư

• Lạm phát kỳ vọng

• Vay nợ chính phủ

Trang 55

Các yếu tố làm dịch chuyển đường cung vốn vay

Định dạng
Số trang	55
Dung lượng	568,08 KB