LUẬN VĂN: Giáo dục hoà nhập cho học sinh khuyết tật tại trường tiểu học Nguyễn Duxã Tam Thanh, Thành phố Tam Kỳ, Tỉnh Quảng Nam”

Xác định rõ quan điểm“ trường học cho mọi trẻ em, trong một xã hội cho mọi người ” đồng thời cũng từng bước thực hiện tốt hơn, hiệu quả hơn cũng như giúp học sinh khuyết tật có cơ hội đ

Lời cảm ơn

Lựa chọn và thực hiện đề tài “ Giáo dục hòa nhập cho học sinh khuyết tật tạitrường Tiểu học Nguyễn Du xã Tam Thanh, Thành phố Tam Kỳ, Tỉnh Quảng Nam”, tôi đã nhận được rất nhiều sự quan tâm giúp đỡ Qua đây tôi xin gửi lời cảm

ơn đến:

- Ban giám hiệu trường Tiểu học Nguyễn Du

- Các thầy cô giáo tại trường Tiểu học Nguyễn Du nói chung và cô giáo NgôThị Minh, giáo viên chủ nhiệm lớp 1A nói riêng

- Một số phụ huynh lớp 1A , trường Tiểu học Nguyễn Du

…đã giúp đỡ tôi rất nhiều trong quá trình nghiên cứu

Đặc biệt, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến Thầy Phạm Tiến Sỹ, đã nhiệt tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài

Do kiến thức, năng lực còn hạn chế nên chắc chắn đề tài nghiên cứu của tôi còn nhiều thiếu xót vì vậy tôi rất mong nhận được sự góp ý của quý thầy cô và các bạn

để đề tài được hoàn thiện hơn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Tp Huế, ngày 5 tháng 8 năm 2014

Sinh viên: Ngô Thị Văn Thư

1 Lý do chọn đề tài

“Trẻ em như búp trên cànhBiết ăn, biết ngủ, học hành là ngoan”

Tất cả chúng ta đều biết rằng trẻ em chính là niềm vui, là tương lai của cả thế giới.Các em cần được vui chơi, học hành, được người lớn dành cho những gì tốt đẹp nhất.Tuy nhiên, không phải tất cả trẻ em đều được hưởng những điều cơ bản đó Ở trên trái đất này vẫn còn đó những mảnh đời cơ cực, những tâm hồn bé nhỏ cần được chở che, đặc biệt là những em khuyết tật Đây cũng là đối tượng dễ

bị tổn thương nhất, những nỗi đau tật nguyền của các em không ai có thể gánh giúp Bản thân mỗi em, bố mẹ, người thân đau xót trước những mất mát, không bình thường của con em mình; trẻ khuyết tật luôn phải sống trong sự tuyệt vọng, xem thường, khinh bỉ của mọi người, bị hạn chế trong các hoạt động xã hội, bị hạn chế trong học tập và vui chơi

Trong những năm qua, Quốc hội nước ta đã ban hành nhiều văn bản pháp luật về quyền của trẻ em khuyết tật như: Luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em,luật giáo dục, pháp lệnh người tàn tật… Đồng thời, đã có nhiều chương trình, dự

án hỗ trợ trẻ em khuyết tật hòa nhập cộng đồng thông qua giáo dục hòa nhập và đã đạt được những thành công nhất định Số lượng HS khuyết tật được học giáo dục hòa nhập đã tăng lên đáng kể Qua giáo dục hòa nhập, các em cũng đã có những thay đổi tích cực về tình trạng bệnh của mình cũng như có thể học tập, sinh hoạt với các bạn không khuyết tật trong lớp

Thông qua những kết quả đạt được thì chiến lược giáo dục hoà nhập trẻ khuyết tật đã đề ra mục tiêu là đến năm 2015 hầu hết trẻ khuyết tật Việt Nam có cơhội bình đẳng trong tiếp cận một nền giáo dục có chất lượng và được trợ giúp để phát triển tối đa tiềm năng, tham gia và đóng góp tích cực cho xã hội

Giáo dục hòa nhập là hoạt động có ý nghĩa hết sức quan trọng và lớn lao không chỉ đối với gia đình có trẻ khuyết tật, với bản thân trẻ khuyết tật, mà cả những đứa trẻ bình thường và cả toàn xã hội Khi được giáo dục hòa nhập với những bạn bình thường thì bản thân trẻ khuyết tật sẽ được nâng cao năng lực không những về trí tuệ mà cả trong các hoạt động sinh hoạt hàng ngày

Hiện nay mọi người có cái nhìn thoáng hơn về trẻ khuyết tật, thế nhưngvẫn tồn tại nhiều bất cập: trẻ ít có cơ hội học tập, hạn chế trong tham gia các hoạt động của trường - lớp, sự xem thường, khinh miệt của bạn bè – thầy cô – cộng đồng xã hội, sự hạn chế các thiết bị dạy học dành cho trẻ khuyết tật… Đó là những hạn chếrất lớn cản trở việc giáo dục hoà nhập cho trẻ khuyết tật

Trong giáo dục, gia đình, cộng đồng và xã hội cần tạo ra sự hợp tác hoà nhập với trẻ em khuyết tật trong mọi hoạt động Vì thế, các em phải được học ngaytại trường gần nhất, nơi các em sinh ra và lớn lên, các em được tham gia đầy đủ và bình đẳng mọi công việc trong nhà trường, xã hội

Xác định rõ quan điểm“ trường học cho mọi trẻ em, trong một xã hội cho mọi người ” đồng thời cũng từng bước thực hiện tốt hơn, hiệu quả hơn cũng như

giúp học sinh khuyết tật có cơ hội được thực hiện các quyền của mình, Phòng giáo dục Thành phố Tam KỳTỉnh Quảng Nam đã phối hợp với các bên liên quan cũng như các địa phương trong Thành phố, trong đó có trường Tiểu học Nguyễn Du triển khai thực hiện chương trình giáo dục hòa nhập cho học sinh khuyết tật trên địa bàn.Những kết quả bước đầu cho thấy đây không phải là một hoạt động không khả thi songnó cũng cho thấy đó là vấn đề khó khăn đòi hỏi các cấp, chính quyền địa phương cần phải xem xét và tạo điều kiện giúp đỡ.Với mong muốn tìm hiểu về công tác giáo dục hòa nhập cũng như nhận thức, quan niệm của giáo viên, gia đình,

cộng đồng….về học sinh khuyết tật nên tôi đã chọn đề tài: “ Giáo dục hoà nhập cho học sinh khuyết tật tại trường tiểu học Nguyễn Du-xã Tam Thanh, Thành phố Tam Kỳ, Tỉnh Quảng Nam ” làm đề tài nghiên cứu của mình.

2 Lịch sử nghiên cứu

Giáo dục hòa nhập là phương thức chính đáp ứng nhu cầu của người khuyết tật đã được khẳng định ở Việt Nam Hơn một thập kỷ qua, giáo dục hòa nhập đã được thực hiện ở các cấp học, bậc học từ Mầm non đến Đại học và đã thu được những kết quả đáng khích lệ

Nhằm đáp ứng nhu cầu về giáo dục hòa nhập trong trường học, trong cuộc sống hằng ngày của người khuyết tật nói riêng và trẻ khuyết tật nói chungvấn đề vềgiáo dục hòa nhập đã trở thành đề tài nghiên cứu, bàn luận của rất nhiều người

Với sự giúp đỡ về chuyên gia và tài chính của Tổ chức Catholic Relief Services(CRS) và cơ quan phát triển Hoa Kỳ( USAID), Bộ giáo dục và Học viện Quản lý giáo dục đã xây dựng chương trình và biên soạn tài liệu “Quản lý giáo dụchòa nhập”

Bên cạnh đó cũng có rất nhiều bài báo viết về vấn đề này như:

- Giải pháp nào cho giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật ở Nghệ An, đăng trên báo Nghệ An, ngày 30-10-2010 của tác giả Khánh Ly- Nguyễn Duy

- Tạo điều kiện để học sinh khuyết tật hòa nhập cộng đồng, đăng trên báo Thanh Niên số ra ngày 15-12-2010 của tác giả Thúy Quỳnh

- Để trẻ khuyết tật hòa nhập cộng đồng, của tác giả Minh Hoàng đăng trên báo Cần Thơ ra ngày 2-6-1014…

Tuy nhiên nghiên cứu về giáo dục hoà nhập cho trẻ khuyết tật tại trường Tiểu học Nguyễn Du, xã Tam Thanh thì từ trước đến nay không ai nghiên cứu Do

đó, nghiên cứu về giáo dục hoà nhập cho học sinh khuyết tật tại trường Tiểu học Nguyễn Du là cần thiết

3 Mục tiêu nghiên cứu

3.1 Mục tiêu chung

Tìm hiểu thực trạng về công tác giáo dục hòa nhập cho học sinh khuyết tật tại trường tiểu học Nguyễn Du xã Tam Thanh, thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam, từ đó đề xuất một số biệp pháp nâng cao hiệu quả công tác giáo dục hòa nhập cho học sinh khuyết tật tại trường

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu các vấn đề lý luận về giáo dục hòa nhập nói chung

- Điều tra, khảo sát thực trạng vấn đề giáo dục hòa nhập cho học sinh khuyếttật tại trường Tiểu học Nguyễn Du

- Xác định các biện pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục hòa nhập cho học sinh khuyết tật tại trường

5 Đối tượng, khách thể, phạm vi nghiên cứu

5.1 Đối tượng nghiên cứu

Công tác giáo dục hoà nhập cho học sinh khuyết tật tại trường Tiểu học Nguyễn Du xã Tam Thanh Thành phố Tam Kỳ Tỉnh Quảng Nam

5.2 Khách thể nghiên cứu

- Học sinh khuyết tật tạilớp 1A ( 3 học sinh) trường Tiểu học Nguyễn Du xã Tam Thanh

- 3 gia đình có học sinh khuyết tật lớp 1A trường Tiểu học Nguyễn Du

- 12 giáo viên trực tiếp giảng dạy học sinh khuyết tật và cán bộ quản lý tại trường tiểu học Ngyễn Du

6 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

6.2 Phương pháp thu thập thông tin

Đểthu được kết quả chính xác, khách quan trong quá trình điều tra, khảo sát, tôi đã sử dụng các phương pháp sau:

6.2.1 Phương pháp quan sát

Tại trường Tiểu học Nguyễn Du xã Tam Thanh, tôi đã xin phép đượctham gia vào một số buổi sinh hoạt hè của lớp 1A để tiến hành quan sát quá trình học tập, vui chơi của các em tại trường học Bên cạnh đó tôi cũng quan sát sinh hoạt tạigia đình, cộng đồng của các em Từ đó giúp tôi biết được thể chất, tâm lý, tình cảm, trí tuệ của các em

Thông qua quan sát tôi biết được sự quan tâm của thầy cô, gia đình, cộng đồng đối với trẻ khuyết tật tạo thuận lợi cho việc hoàn thành đề tài của mình

6.2.2 Phương pháp vấn đàm

Là cuộc trò chuyện, mặt đối mặt trực tiếp giữa nhân viên công tác xã hội vớimột số học sinh khuyết tật để biết được tâm tư, nguyện vọng, tình cảm của trẻ

Thông qua trò chuyện với thầy cô đang dạy các trẻ khuyết tật để biết được những thuận lợi, khó khăn cũng như những định hướng trong tương lai đối với việcgiáo dục hoà nhập cho trẻ khuyết tật.

Vấn đàm tại gia để tìm hiểu những thuận lợi, khó khăn cũng như sự hỗ trợ từphía gia đình đối với các em

6.2.3 Điều tra bằng bảng hỏi

Nhằm tìm hiểu sâu hơn về nhận thức, kiến thức, kỹ năng của Cán bộ quản

lý, giáo viên cũng như đánh giá được những yếu tố khác một cách khách quan tôi

đã sử dụng phương pháp điều tra bảng bảng hỏi Đồng thời sử dụng các bài kiểm tra để khảo sát thực trạng, chất lượng hòa nhập của học sinh khuyết tật tại lớp 1A

6.3 Phương pháp tổng hợp , phân tích tài liệu

Trên cơ sở thông tin tài liệu thu thập được tiến hành lựa chọn và phân loại các thông tin cơ bản liên quan đến vấn đề nghiên cứu, các báo cáo của trường Tiểu học Nguyễn Du, thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam từ đó tổng hợp và hệ thống hóa các số liệu đã thu thập và điều tra, tiến hành phân tích để tìm ra mối tương quan giữa chúng

7 Ý nghĩa của đề tài

Đối với bản thân

Đợt thực tế này là chuyến đi hết sức quý báu với bản thân, tôi có thể áp dụngnhững lý thuyết đã học, các phương pháp ở nhà trường vào thực tế cuộc sống Giúptôi trao dồi thêm kỹ năng, kiến thức, kinh nghiệm làm việc, đặc biệt làm việc với

trẻ khuyết tật Từ đó giúp tôi có cái nhìn đúng hơn, sâu hơn về trẻ khuyết tật và những khả năng của các em, giúp tôi biết được các phương pháp nhà trường áp dụng để tạo điều kiện cho các em khuyết tật hăng say, nhiệt tình trong học tập và các hoạt động xã hội

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU VÀ MỘT SỐ VẤN

ĐỀ LÝ LUẬN VỀ GIÁO DỤC HÒA NHẬP

1.1 Tổng quan về địa bàn nghiên cứu

Trường Tiểu học Nguyễn Du nằm trên địa bàn thôn 2 xã Tam Thanh, Thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam Trường được thành lập năm 2009 trên cơ sở tách ra

từ trường Tiểu học Nguyễn Chí Thanh cơ sở 2 nhằm đáp ứng tốt hơn nhu cầu học tập của học sinh trên địa bàn xã Tam Thanh cũng như để có thể tận dụng được sự đầu tư nhiều hơn từ UBND Tỉnh Quảng Nam và Sở giáo dục Tỉnh- Phòng giáo dụcThành phố Tam Kỳ khi Tam Kỳ được công nhận là thành phố trực thuộc tỉnh

1.1.1 Về cơ sở vật chất, trang thiết bị tại trường

Sau khi được thành lập cho đến nay nhà trường đã từng bước xây dựng hệ thống cơ sở vật chất…Cho đến nay nhà trường đã có một hệ thống cơ sở vật chất đảm bảo cho công tác dạy và học.Trường Tiểu học Nguyễn Du có diện tích khá rộng đảm bảo cho học sinh học tập và vui chơi, trường có sân bóng đá thuận lợi cho việc tổ chức các hoạt động ngoài giờ và cắm trại…

Nhà trường có đầy đủ các phòng chức năng như: phòng hiệu trưởng, phòng phó hiệu trưởng, y tế, tin học, phòng truyền thống đội…

Hệ thống các trường học tương đối đầy đủ về cơ sở vật chất với số học sinh

từ 25-30 em trong một lớp.Với sự phân bố học sinh này đảm bảo cho việc học tập

và giảng dạy của học sinh và giáo viên nhà trường Phòng học được trang bị đầy đủbảng chống lóa, quạt, bóng đèn đảm bảo điều kiện ánh sáng cho học sinh học tập

Năm 2011 để phấn đấu đạt chuẩn Quốc gia cấp 1nhà trường còn đầu tư hơn

40 triệu đồng để xây dựng phòng thư viện với đầy đủ sách, tranh ảnh và thiết bị khác phục vụ cho công tác dạy- học của giáo viên, học sinh nhà trường Với sự đầu

tư đồng bộ về hệ thống cơ sở vật chất cũng như đạt được những kết quả tích cực trong công tác giảng dạy, ngày 14.5.2013 trường Tiểu học Nguyễn Du đã được công nhận là trường đạt chuẩn Quốc gia cấp 1

1.1.2 Thực trạng cơ sở vật chất hổ trợ giáo dục đặc biệt

Có thể nói trường tiểu học Nguyễn Du là ngôi trường có khá đầy đủ về cơ sởvật chất trang thiết bị phục vụ cho việc giảng dạy của giáo viên và việc học của

học sinh Tuy nhiên bên cạnh đó là một trường hòa nhập đòi hỏi cần phải có nhữngtrang thiết bị chuyên dụng trong giáo dục hòa nhập, do đó trong quá trình thành lậpcũng như phát triển nhà trường cũng đã từng bước trang bị các phương tiện học tậpcho học sinh đặc biệt, như: giấy viết, sách giáo khoa nổi(Braille), sách tranh hình nổi, sách nói…phụ vụ cho việc dạy –học của học sinh khuyết tật.

Tuy nhiên để có thể đáp ứng tốt hơn nhu cầu dạy học cũng như nâng cao hơn nữa chất lượng của công tác giáo dục hòa nhập nhà trường cần đầu tư hơn trong việc mua sắm trang thiết bị phụ vụ cho giáo dục hòa nhập

1.1.3 Thực trạng về đội ngũ giáo viên, học sinh của nhà trường

Năm học 2013-2014 vừa qua nhà trường có 415 học sinh gồm 16 lớp từ khối1-5, trong đó: khối 1- 3 lớp, khối 2- 3 lớp, khối 3- 3 lớp, khối 4- 3 lớp, khối 5- 4 lớp

Về học sinh khuyết tật học hòa nhập có 13 học sinh: gồm khối 1- 6 em, khối 3- 3 em, khối 4- 3 em, khối 5- 1 em

Về đội ngũ giáo viên:

Tính đến năm học 2013-2014, toàn trường Tiểu học Nguyễn Du có 30 Cán

bộ, giáo viên và nhân viên Trong đó Ban giám hiệu gồm 2 người, 17 giáo viên dạyvăn hóa, 5 giáo viên chuyên ngành, 1 giáo niên tổng phụ trách và 5 nhân viên

Tất cả giáo viên đều đạt chuẩn và trên chuẩn giáo viên tiểu học: 14 cán bộ, giáo viên có trình độ Đại học, 7 người có trình độ Cao đẳng

Số lượng giáo viên trực tiếp tham gia giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật tại trường tiểu học Nguyễn Du là 12 người

1.2 Một số vấn đề lý luận về giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật

1.2.1 Trẻ khuyết tật

Trẻ em khuyết tật là trẻ em bị khiếm khuyết một hay nhiều bộ phận cơ thể hoặc chức năng biểu hiện dưới những dạng tật khác nhau, làm suy giảm khả năng hoạt động, khiến cho sinh hoạt, học tập và lao động gặp nhiều khó khăn

Từ định nghĩa trên: Trẻ khuyết tật là những đứa trẻ bị tổn thương về cơ thể hoặc rối loạn các chức năng nhất định gây nên những khó khăn đặc thù trong các hoạt động học tập, vui chơi và lao động.

1.2.2 Những đặc điểm phát triển tâm lý của một số dạng khuyết tật ở trẻ em

Các khuyết tật như khiếm thị (Khó khăn về khả năng nhìn), khiếm thính (khó khăn về khả năng nghe – nói) Bại liệt ( Khó khăn về vận động) thường tạo ra những ức chế, trẻ trở nên trầm cảm hay dễ nổi nóng, bộc lộ hung tính và không muốn giao tiếp

Các khuyết tật như chậm phát triển trí tuệ (CPTTT), hội chứng Down và bại

vì các em thiếu đi hai khả năng quan trọng là khả năng tiếp nhận thông tin và khả năng thiết lập các quan hệ tương tác nên các em thường rất dễ rơi vào sự lo lắng, trầm uất hoặc bực tức, cáu gắt, hung hãn vì không hiểu được những thông tin bên ngoài và cũng không biết cách diễn tả để cho người khác hiểu mình và đó là một trở ngại lớn mà người chăm sóc trẻ cần quan tâm để có những biện kháp khắc phụcthích hợp.Trong những năm đầu tiên, ở trẻ CPTTT thường xuất hiện những dấu hiệu khác thường về mặt cảm xúc: trẻ dễ bị kích động hoặc ngược lại, trẻ ù lỳ, trẻ khó hình thành hứng thú và các động cơ hoạt động xã hội

Trong việc giáo dục phục hồi (còn gọi là giáo dục đặc biệt hay chuyên biệt), trước đây nhiều phụ huynh thường có mong muốn con mình sau thời gian được giáo dục và điều trị sẽ có khả năng bình phục, trở về cuộc sống bình thường như bao đứa trẻ khác, và sau một thời gian đưa con đến các trường giáo dục đặc biệt, sựtiến bộ chậm chạp thậm chí là không tiến bộ bao nhiêu của trẻ đã khiến cho nhiều phụ huynh thất vọng, sau đó lại bỏ bê vì không còn sức để tiếp tục chăm sóc trẻ nữa, chính thái độ lúc quá chăm chút, khi lại thờ ơ sẽ khiến trẻ dễ rơi vào những rốinhiễu tâm lý hoặc có những hành vi không kiểm soát được Phụ huynh cần chấp nhận là đối với các tình trạng khuyết tật về trí tuệ sẽ không có biện pháp nào giúp trẻ trở lại tình trạng bình thường Nhưng việc giáo dục các kỹ năng theo những phương pháp chuyên biệt sẽ giúp trẻ có khả năng thích nghi với môi trường bên ngoài, trẻ có thể tham gia những hoạt động đơn giản trong gia đình cũng như ngoài

xã hội Điều này không những giúp cho trẻ phát triển các kỹ năng ngày một tốt hơn

mặc dù rất chậm chạp, mà còn giúp cho trẻ không rơi vào các rối nhiễu tâm lý và điều này mới thực sự là một thách thức.

Bên cạch đó các bậc cha mẹ thường có những sự quan tâm quá mức đối với trẻ khuyết tật do đó chúng dần trở nên ỷ lại và ích kỷ Trẻ chỉ muốn bố mẹ phải luôn luôn bên cạnh mình, rồi đòi hỏi và sai bảo dựa vào chính “ưu thế” khuyết tật của mình, để rồi khi lớn lên trẻ sẽ càng ỷ lại, không chịu phấn đấu “vượt lên chính mình” mà chỉ muốn thụ hưởng mọi sự ưu ái và quyền lợi của một người khuyết tật,nếu không được thì lại trở nên một kẻ bất mãn, chán đời …

1.2.3 Giáo dục hòa nhập

1.2.3.1 Định nghĩa giáo dục hòa nhập

Giáo dục hòa nhập là phương thức giáo dục trong đó trẻ khuyết tật cùng học với trẻ em bình thường trong trường phổ thông ngay tại nơi trẻ sinh sống

Giáo dục hòa nhập là “hỗ trợ mọi học sinh, trong đó có trẻ khuyết tật, cơ hộibình đẳng tiếp nhận dịch vụ giáo dục với những hỗ trợ cần thiết trong lớp học phù hợp tại trường phổ thông nơi trẻ sinh sống nhằm chuẩn bị trở thành những thành viên đầy đủ của xã hội”[9; 57]

1.2.3.2 Bản chất của giáo dục hoà nhập trẻ khuyết tật

Mọi trẻ em đều được học trong môi trường giáo dục, mà trong đó trẻ khuyết tật có điều kiện và cơ hội để lĩnh hội những tri thức mới theo nhu cầu và khả năng của mình Để có một môi trường học tập như vậy cho mọi trẻ em, GDHN cho trẻ khuyết tật cần đề cập đến những nội dung cơ bản sau đây trong dạy và học:

Trẻ em học theo một chương trình giáo dục phổ thông

Tuỳ theo năng lực và nhu cầu của từng trẻ mà giáo viên có trách nhiệm điều chỉnh nội dung phù hợp

Đổi mới phương pháp dạy và học, đặc biệt giáo viên cần biết cách điều chỉnh và lựa chọn những hoạt động học tập sao cho mọi trẻ em đều có đủ những điều kiện thuận lợi và cơ hội để lĩnh hội kiến thức mới

Môi trường giáo dục phù hợp cho mọi đối tượng

1.2.3.3 Các yếu tố của giáo dục hoà nhập

- Giáo dục mọi đối tượng học sinh

- Học sinh được học ở trường thuộc khu vực sinh sống

- Học sinh được bố trí vào lớp học phù hợp với lứa tuổi trong môi trường giáo dục phổ thông

- Cung cấp các dịch vụ và giúp đỡ học sinh

- Dạy học một cách sáng tạo, tích cực và hợp tác

- Bạn bè cùng lứa giúp đỡ lẫn nhau

- Học sinh với khả năng khác nhau được học theo nhóm

- Điều chỉnh chương trình, đổi mới phương pháp dạy học và cách đánh giá

- Mọi học sinh đều là thành viên của tập thể

- Lớp học có tỷ lệ học sinh hợp lý

- Mọi học sinh đều được học cùng một chương trình giáo dục phổ thông

- Giáo viên phổ thông và chuyên biệt cùng chia sẻ trách nhiệm giáo dục mọi đối tượng học sinh

- Chú trọng đến điểm mạnh của học sinh

- Cân bằng hiệu quả giữa kiến thức và kỹ năng xã hội

1.2.3.4 Tất yếu của giáo dục hoà nhập trẻ khuyết tật

Trên tất cả các phương diện lý luận và thực tiễn GDHN trẻ khuyết tật là một

xu thế, là một sự tất yếu của thời đại

Tại Hội nghị về giáo dục cho trẻ khuyết tật tại Agra(Ân Độ- 1998) do

UNESCO tổ chức đã khẳng định xu hướng giáo dụ hòa nhập cho trẻ khuyết tật là một xu thế tất yếu

Tính tất yếu của GDHN cho trẻ khuyết tật được thể hiện ró qua những điểm sau:

+ Giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật đáp ứng mục tiêu giáo dục:

UNESCO đã đề ra 4 mục tiêu đào tạo con người như sau:

Học để làm người

Học để biết

Học để làm

Học để cùng chung sống

+Giáo dục hòa nhập làm thay đổi quan điểm giáo dục

Chúng ta biết rằng giáo dục trong nhà trường là đào tạo ra những con người

có kỹ năng, thái độ, kiến thức cần thiết cho xã hội Trước đây người ta quan niệm rằng cần phải phân loại trẻ em càng tỉ mỹ càng tốt, những trẻ em sau khi được phânloại cần được dạy theo một chương trình, phương pháp riêng, người ta cho rằng cách này đào tạo sẽ có hiệu quả hơn Nhưng thực tế đã chỉ ra rằng trẻ em được học theo cách này không phát huy hết khả năng của mình nhất là những trẻ em khuyết tật, thậm chí các em có thể phát triển lệch lạc

+Tính hiệu quả

Được giáo dục trong môi trường hòa nhập trẻ có những dạng khuyết tật khácnhau đều có thể tiến bộ hơn, các tiềm năng của trẻ được khơi dậy và phát triển tốt hơn so với cách giáo dục trong môi trường khác

+Tính kinh tế: Chi phí đỡ tốn kém, nhiều trẻ khuyết tật được đi học

+ Giáo dục hòa nhập đáp ứng được sự gia tăng số lượng trẻ khuyết tật

Theo Tổ chức Ytế thế giới thì hiện tại số người khuyết tật trên thế giới chiếm khảng 8-10% dân số thế giới, đến năm 2020 sẽ là 12-15 %, và ở Việt Nam

là 1,2-1,8 triệu người

Tính tất yếu của GDHN còn được nhận thấy rõ khi ta so sánh giữa các mô hình giáo dục cho trẻ khuyết tật với nhau:

Chuyên biệt Hội nhập Hòa nhập

Trẻ Đặc biệt Được đưa tới càng

gần bình thườngcàng tốt

Đứa trẻ tồn tại nhưchính bản thân nó

Lấy trẻ làm trung tâm

Giáo

viên

Chuyên biệt Giáo viên chủ

nhiệm, giáo viênchuyên biệt, chuyêngia của các lĩnh vựcliên quan

Giáo viên chủ nhiệm

Có khả năng giúp đỡmọi trẻ trong quá trìnhhọc hòa nhập

sách

Rất cao Đỡ đắt hơn Hầu hết đều có hiệu

quảTính

1.2.3.5 Qui trình giáo dục hòa nhập cho trẻ khuyết tật

Giáo dục hòa nhập được tiến hành theo một chu trình khép kín gồm 4 bước,

và qui trình này mang tính tuần hoàn sau mỗi giai đoạn thực hiện giáo dục, cần thiết phải đánh giá lại kết quả giáo dục và xây dựng mục tiêu, kế hoạch cho giai đoạn tiếp theo

Bước 1: Tìm hiểu nhu cầu, năng lực của trẻ khuyết tật và xây dựng mục tiêu giáo dục cá nhân

Nội dung cần tìm hiểu:

- Sự phát triển về thể chất: sự phát triển cân đối của cơ thể về hình dáng bề ngoài, khả năng vận động- lao động, phát triển các giác quan…

- Khả năng sử dụng ngôn ngữ và giao tiếp: khả năng tiếp nhận và biểu đạt thông tin bằng các phương thức khác nhau…

- Khả năng nhận thức: nghe, nhìn, ghi nhớ, tư duy…

- Quan hệ xã hội: quan hệ của trẻ với người xung quanh…

- Môi trường phát triển của trẻ: gia đình, nhà trường…

Bước 2: Lập kế hoạch giáo dục cá nhân

Căn cứ vào mục tiêu đã đề ra để xây dựng kế hoạch giáo dục, nghĩa là tìm cách đáp ứng những nhu cầu của trẻ

Bước 3: Thực hiện kế hoach giáo dục

Sau khi kế hoạch giáo dục cá nhân được xây dựng, các hoạt động nhằm đạt được các mục tiêu trong bảng kế hoạch được nhà trường, học sinh, giáo viên, gia đình… thục hiện

Bước 4: Đánh giá kết quả giáo dục hòa nhập

Đánh giá để thấy được mặt tích cực mà trẻ đạt được trong quá trình giáo dụchòa nhập đồng thời phản ánh những hạn chế mà trẻ gặp phải từ đó có những biện pháp giúp trẻ cải thiện

CHƯƠNG 2.THỰC TRẠNG GIÁO DỤC HÒA NHẬP CHO HỌC SINH KHUYẾT TẬT TẠI TRƯỜNG TIỂU HỌC NGUYỄN DU XÃ TAM THANH THÀNH PHỐ TAM KỲ TỈNH QUẢNG NAM

2.1 Thực trạng về công tác giáo dục hòa nhập tại Việt Nam

Từ năm 1991-1999, Chính phủ Việt Nam và một số tổ chức quốc tế đã tiến hành chương trình giáo dục hòa nhập với việc thử nghiệm mô hình giáo dục hòa nhập tại một số tỉnh trên cả 3 miền Bắc- Trung- Nam Năm 2002 có 70.000 trẻ khuyết tật học trong 1.900 trường phổ thông thuộc 97 quận/huyện của 51 tỉnh thành trong cả nước.Trong năm 2003- 2004, có khoảng 107.500 trẻ khuyết tật đi học, trong đó có khoảng 100.000 trẻ khuyết tật học hòa nhập tại các quận huyện trong cả nước Sự phát triển của giáo dục hòa nhập trên phạm vi cả nước là điều kiện bảo đảm số lượng trẻ khuyết tật đi học hòa nhập và phát triển tăng

0

Nguồn:[9;101]

Qua bảng số liệu trên có thể nhận thấy: tỉ lệ trẻ khuyết tật đến lớp tăng liên tục qua các năm, đặc biệt là số học sinh khuyết tật học hòa nhập tăng gần gấp đôi ởnăm 2004, 2008

Năm 2013 trong tổng số 32 triệu trẻ em ở Việt Nam,trẻ khuyết tật có khoảng1,2 triệu em, chiếm khoảng 3,4% so với trẻ em cùng độ tuổi Năm học 2010 - 2011chỉ có khoảng gần 269 nghìn em, chiếm 24,22% số trẻ khuyết tật được đi học

ở các loại hình trường lớp Năm học 2012 - 2013, có gần 390.000 trẻ khuyết tật đi học hoà nhập Tỉ lệ trẻ khuyết tật trong độ tuổi Tiểu học đi học đạt 67%, kết quả

học tập của học sinh khuyết tật có tiến bộ đáng kể, số học sinh xếp loại học lực trung bình trở lên đạt 48,5%[9;105].

Những số liệu trên cho thấy có sự chuyển biến cơ bản trong vấn đề tăng cường cơ hội để trẻ khuyết tật được đến trường cũng như sự quan tâm của gia đình

và nhà trường, xã hội đối với học sinh khuyết tật.Tuy nhiên, hiện nay vẫn còn khoảng 700 nghìn trẻ khuyết tật chưa từng được đến trường và 32,99% trẻ khuyết tật bỏ học

Sau hơn 20 năm thực hiện, giáo dục hòa nhập Việt Nam đã đạt được những thành tựu đáng kể:

- Hệ thống quản lý giáo dục trẻ khuyết tật được hình thành ở 64 tỉnh, thành phố và bước đầu đi vào hoạt động

- Mạng lưới các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quản lý, giáo viên cho giáo dục trẻ khuyết tật được hình thành và đang phát triển

- Các chương trình giáo dục trẻ khuyết tật được xây dựng và triển khai thực hiện Phương thức giáo dục hòa nhập phù hợp hoàn cảnh nước ta đang ngày càng được áp dụng rộng rãi Số trẻ khuyết tật đi học ngày càng tăng

Tuy nhiên, thực trạng giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật ở Việt Nam vẫn còn những hạn chế:

- Cộng đồng chưa nhận thức đầy đủ về vai trò và trách nhiệm của xã hội trong việc giáo dục trẻ khuyết tật và về khả năng phát triển của trẻ khuyết tật khi được giáo dục, trong đó có cả cha mẹ, cán bộ giáo dục và giáo viên của các

trường.Đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên dạy trẻ khuyết tật chưa được đào tạo, bồi dưỡng đủ về số lượng và chất lượng để đáp ứng nhu cầu đi học ngày càng tăng của trẻ khuyết tật

- Hầu hết, đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục các cấp chưa được bồi dưỡng kiến thức về giáo dục trẻ khuyết tật và quản lý chuyên môn trong trường trẻ khuyếttật học hòa nhập Số giáo viên được đào tạo chính quy và tại chức về giáo dục trẻ khuyết tật, trình độ đại học mới có 339 người và trình độ cao đẳng là 688 người.Sốlượng này không đáp ứng đủ nhu cầu của gần 35 nghìn trường học từ mầm non đếntrung học cơ sở trong cả nước mà mới chỉ đáp ứng được ở những nơi có chương

trình dự án.Vì vậy nên hơn 700 nghìn trẻ khuyết tật chưa được đến trường.Tập trung chủ yếu ở các vùng nông thôn, miền núi.

- Ngân sách Nhà nước dành cho giáo dục trẻ khuyết tật chưa chính thức và còn quá ít

- Cơ chế chính sách về giáo dục trẻ khuyết tật chưa đủ để bảo đảm cho việc xây dựng, quản lý và phát triển hệ thống giáo dục trẻ khuyết tật Các dịch vụ hỗ trợđồng bộ chưa bảo đảm những điều kiện phù hợp sự tham gia của trẻ khuyết tật trong hệ thống giáo dục quốc dân, công tác quản lý giáo dục trẻ khuyết tật chưa hợp lý và kém hiệu quả, chưa hình thành được các mối quan hệ phối hợp hữu cơ chặt chẽ, thiếu sự kiểm tra, giám sát thường xuyên của các cấp quản lý từ Trung ương đến địa phương Công tác nghiên cứu, giáo dục trẻ khuyết tật chưa được đầu

tư về nhân lực và kinh phí.Những vấn đề về thực hiện và lý luận chưa được nghiên cứu, tổng kết, đánh giá một cách đúng mức.Bất cập này đã dẫn đến mâu thuẫn Mục tiêu vĩ mô, chính sách quốc gia là đúng đắn, hợp lòng dân, hợp xu thế thời đại, nhưng không có nguồn nhân lực và giải pháp triển khai thực hiện.…vì vậy quátrình giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật cần được quan tâm hơn nữa

2.2 Thực trạng về công tác giáo dục hòa nhập tại trường Tiểu học Nguyễn Du

Nhằm tìm hiểu về công tác giáo dục hòa nhập tại trường Tiểu học Nguyễn

Du, mà cụ thể là tìm hiểu về nhận thức, kiến thức, kỹ năng giáo dục hòa nhập của giáo viên và chất lượng hòa nhập của học sinh khuyết tật học hòa nhập tôi đã tiến hành xây dựng và sử dụng một số bộ công cụ sau:

Các phiếu bài tập, các bài kiểm tra nhanh cho học sinh lớp 1A ở hai môn Toán- Tiếng Việt

Bảng hỏi gồm 14 câu dành cho giáo viên Sau đây là kết quả tôi đã thu thập, nghiên cứu được:

2.2.1 Nhận thức của giáo viên về giáo dục hòa nhập cho trẻ khuyết tật

2.2.1.1 Nhận thức của giáo viên về khả năng học hòa nhập của trẻ khuyết tật

Trong quá trình nghiên cứutôi đã tiến hành khảo sát nhận thức của 12 giáo viên về khả năng học hòa nhập của 6 đối tượng học sinh khuyết tật ở 6 mức độ

khác nhau( trong đó mức 1- thuận lợi nhất, mức 6- khó khăn nhất) và thu được kết quả nghiên cứu sau:

Bảng 2.2.1.1.Nhận thức của giáo viên về khả năng học hòa nhập của trẻ khuyết tật

[Kết quả điều tra của cá nhân]

Theo bảng số liệu ta thấy:

Nhóm 1( cột 1) là nhóm đối tượng ở mức độ thuận lợi nhất khi học hòa

nhập, theo bảng trên thì thuận lợi nhất khi học hòa nhập là học sinh thuộc dạng khuyết tật vận động khi có 33.32% ý kiến đồng ý

Nhóm 6( cột 6) là nhóm học sinh gặp khó khăn nhất khi học hòa nhập, có gần 50% giáo viên cho rằng học sinh đa tật gặp khó khăn nhất

Cũng theo số liệu trên ta thấy có rất nhiều giáo viên không có ý kiến gì về vấn đề này Điều này nói lên sự thờ ơ của các giáo viên trong việc quan tâm đến khả năng học hòa nhập của học sinh khuyết tật

Như vậy, qua kết quả bảng khảo sát ở trên có thể nhận xét rằng việc nhận thức của các giáo viên về khả năng học hòa nhập của các đối tượng học sinh

khuyết tật là hoàn toàn khác nhau Các con số trên cho thấy rằng sự nhận thức về khả năng học hòa nhập tốt nhất (thuận lợi nhất) của trẻ khuyết tật chưa tập trung vào một đối tượng nào cụ thể Nói cách khác, sự nhận thức này rất khác nhau và dàn trãi trên các đối tượng

2.2.1.2 Nhận thức của giáo viên về mô hình giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật

Về vấn đề này, qua quá trình khảo sát tôi nhận thấy có gần 50% giáo viên cho rằng: “ giáo dục hòa nhập là phương thức giáo dục trong đó trẻ khuyết tật học chung lớp với học sinh bình thường trong trường phổ thông tại địa phương nơi các

em sinh sống ( theo chương trình riêng)”, chỉ có 24.99% giáo viên cho rằng “ giáo dục hòa nhập là phương thức giáo dục trong đó trẻ khuyết tật học chung lớp với học sinh bình thường trong trường phổ thông tại địa phương nơi các em sinh sống (theo chương trình chung)” và 24.99% giáo viên không có ý kiến

Như vậy qua các số liệu trên ta thấy: nhận thức của các giáo viên dạy học hòa nhập trẻ khuyết tật tại trường Tiểu học Nguyễn Du là khác nhau Có gần một nửa số giáo viên nhận thức chưa đúng về mô hình giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật,30% giáo viên có nhận thức đúng và 1/4 giáo viên không có ý kiến

Điều này nói lên rằng, mặc dù thực hiện giáo dục hòa nhập nhiều năm

nhưng cho đến nay vấn đề nhận thức của giáo viên trường Tiểu học Nguyễn Du về

mô hình GDHN TKT còn rất nhiều hạn chế Vấn đề này cần được các cấp lãnh đạotrong và ngoài trường quan tâm nhiều hơn để giúp các giáo viên dạy học hòa nhập TKT có cái nhìn đúng đắn về mô hình GDHN TKT ngay tại trường nơi mình công tác, từ đó đảm bảo cho việc giảng dạy đạt hiệu quả cao nhất

2.2.1.3 Nhận thức của giáo viên về các vấn đề xung quanh việc giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật

+ Ảnh hưởng của giáo dục hòa nhập TKT đối với nhà trường

Bảng 2.2.1.3.a.Ảnh hưởng của giáo dục hòa nhập TKT đối với nhà trường

đồng ý

Việc học sinh khuyết tật học hòa nhập sẽ

giúp nhà trường trở thành ngôi trường đáp

ứng được các học sinh khác nhau

Nhà trường bị áp lực từ gia đình phụ huynh

học sinh bình thường nếu cho học sinh

khuyết tật vào học cùng

[ Kết quả khảo sát của cá nhân]Như vậy qua các số liệu trên, ở cả quan điểm thứ nhất và thứ hai đều cho chúng ta thấy rằng, hiện nay vấn đề nhận thức của giáo viên dạy hòa nhập tại trường Tiểu học Nguyễn Du về ác quan điểm trong GDHN TKT mà Đảng và Nhà nước ta đưa ra vẫn còn nhiều hạn chế Có đến hơn một nửa giáo viên nhận thức chưa đúng đắn, đầy đủ về các vấn đề này

+ Ảnh hưởng của góa dục hòa nhập trẻ khuyết tật đối với HS bình thường

Ở lĩnh vực này tất cả giáo viên dạy học hòa nhập trẻ khuyết tật tại trường tiểu học Nguyễn Du đểu đồng ý với quan điểm mà tôi đưa ra, 100% ý kiến cho rằng, học cùng với bạn khuyết tật, học sinh bình thường học được cách tôn trọng

sự khác biệt của mỗi cá nhân và học được tính tương thân tương ái, biết chia sẻ vớinhưng bạn có hoàn cảnh khó khăn hơn mình

Nhìn chung tất cả giáo viên đã có nhận thức đúng đắn về quan điểm này Việc nhận thức đúng đắn quan điểm này sẽ tạo thuận lợi cho các giáo viên trong việc giáo dục học sinh, đặc biệt là trong quá trình giáo dục nhân cách cho học sinh bình thường giúp các em có tấm lòng nhân ái, bao dung

+ Ảnh hưởng của giáo dục hòa nhập TKT đối với giáo viên dạy hòa nhập

Bảng 2.2.1.3.b Ảnh hưởng của giáo dục hòa nhập TKT đối với giáo viên dạy hòa nhập

đồng ýKhi HS khuyết tật học hòa nhập giáo viên có

thêm nhiều phương pháp giáo dục mới

Việc HS khuyết tật học hòa nhập làm giáo viên

vất vả hơn do phải hổ trợ thêm cho HS khuyết

tật

Việc HS khuyết tật học hòa nhập làm giáo viên

không đảm bảo được tốc độ, chương trình dạy

và ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục chung

Có HS khuyết tật trong lớp làm giáo viên bị áp

lực tâm lý trước các phụ huynh, cán bộ quản

lý…

[ Kết quả khảo sát của cá nhân ]

Với số liệu trên có thể thấy, giáo viên tại trường tiểu học Nguyễn Du còn nhiều lo lắng cũng như chưa nhiệt tình trong công tác giáo dục hòa nhập cho HS khuyết tật

Như vậy qua bảng số liệu trên chúng ta thấy được mức độ nhận thức của giáo viên về sự ảnh hưởng của GDHNTKT đối với giáo viên dạy hòa nhập là khác nhau

Ở quan điểm thứ nhất và thứ hai, đa số các giáo viên đều đồng ý Hầu hết giáo viên đều cho rằng: khi học sinh KT học hòa nhập giáo viên có thêm nhiều phương pháp giảng dạy hữu hiệu và những trải nghiệm với những dạng học sinh khác nhau, cùng với đó là việc học sinh KT học hòa nhập làm giáo viên vất vả hơn

do phải hỗ trợ thêm học sinh khuyết tật Theo tôi nhận định của giáo viên ở hai quan điểm này hoàn toàn đúng và phù hợp với thực tế GDHN TKT hiện nay

Tuy nhiên ở quan điểm thứ ba và thứ tư, có đến gần 50% giáo viên đồng ý với quan điểm này, bên cạnh đó chỉ có 1/4-1/3 giáo viên khôn đồng ý Như vậy ở các quan điểm này sự nhận thức của đa số giáo viên là chưa hoàn toàn chính xác, chỉ có một số lượng nhỏ giáo viên có nhận thức đúng đắn về vấn đề này

2.2.1.4 Nhận thức của giáo viên về vai trò của giáo dục hòa nhập đối với học sinh khuyết tật

Bảng 2.2.1.4.Nhận thức của giáo viên về vai trò của giáo dục hòa nhập đối với học sinh khuyết tật

đồng ýGDHN giúp HSKT có cơ hội được hòa nhập

trong môi trường gần nhà các em

GDHN giúp các em có cơ hội có thêm nhiều

bạn và cải thiện tâm lý mặc cảm

HSKT mặc cảm tự ti vì bị bạn bè bình thường

không chấp nhận

HSKT ít có cơ hội được quan tâm cá nhân và

thiếu những phương tiện hỗ trợ học tập

[Kết quả khảo sát của cá nhân]

Ở quan điểm này đa số các giáo viên đều đồng ý với quan điểm mà tôi đưa

ra nhưng điều đó không có nghĩa là nhận thức về vai trò của GDHN TKT đều chính xác

Ở quan điểm 1,2 và 3 có 66.66% số giáo viên đồng ý, điều này nói lên cách nhìn của các giáo viên về vai trò của GDHN TKT là tích cực Tuy nhiên ở quan điểm 4, đa số giáo viên đã có cách nhìn chưa chính xác, một số khác thì đang phân vân.Như vậy những hạn chế về sự hiểu biết về GDHN TKT của các giáo viên đa được thể hiện ở quan điểm này

Tóm lại: Qua quá trình khảo sát thực tế tôi nhận thấy rằng nhận thức của cácgiáo viên dạy hòa nhập trẻ khuyết tật tại trường Tiểu học Nguyễn Du về các vấn đềliên quan đến GDHN TKT còn nhiều hạn chế, bất công trong quá trình thực hiện GDHN TKT tại ngôi trường này

2.2.2 Mối quan hệ giữa học sinh bình thường và học sinh khuyết tật tại lớp 1A

Qua quá trình quan sát buổi sinh hoạt hè của các em học sinh lớp 1A tôi nhận thấy: không có sự phân biệt hay kỳ thị nào của HS bình thường với HS

khuyết tật Mối quan hệ giữa HS bình thường và HS khuyết tật rất thuận lợi cho quá trình GDHN Thậm chí HS khuyết tật còn là trung tâm của các hoạt động học