ĐỀ TÀI: Công tác thực hiện chính sách an sinh xã hội đối với gia đình liệt sỹ tại xã Nghi Liên, thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An

Từ những lý do trên tôi đã lựa chọn : “Công tác thực hiện chính sách an sinh xã hội đối với gia đình liệt sỹ tại xã Nghi Liên, thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An” làm đề tài báo cáo tốt nghiệp

1 Lý do chọn đề tài

Việt Nam là một dân tộc giàu truyền thống yêu nước, nó là một nét đặcsắc trong văn hóa lâu đời của nước ta và được hun đúc, ăn sâu vào mỗi tâmhồn con người Việt Mặc dù có phải trải qua bao khó khăn vất vả, mất mátnhưng những con người của dân tộc vẫn quyết giữ lấy non sông đất nước Khiđất nước chịu nhiều đau khổ, mất mát từ những cuộc chiến vô nghĩa của lũcướp nước, nhân dân tràn ngập trong khó khăn, nhưng chúng ta luôn đánhđuổi được bọn tàn ác đó nhờ vào những tinh thần yêu nước của toàn nhân dânnói chung và các tấm gương anh hùng của lịch sử như hai bà Trưng, bà Triệu,Trần Hưng Đạo nói riêng Cứ thế, truyền thống này cứ được nối tiếp từ thế

hệ này đến thế hệ khác đặc biệt nó lại được sôi sục lên khi Pháp và Mỹ tiếnhành chiến tranh xâm lược với ham muốn thôn tính Việt Nam về tay họ.Không cam chịu sự bóc lột chèn ép của những chế độ thực dân đó nhân dân ta

đã đồng sức, đồng lòng đứng lên đấu tranh quyết giữ hòa bình

Đã có biết bao nhiêu chàng trai, cô gái đã từ giã gia đình, vợ con, quêhương, những người thân của họ để lên đường nhập ngũ với một tinh thần: “quyết tử cho tổ quốc quyết sinh” Họ sẵn sàng gạt lại phía sau lưng biết baoniềm hạnh phúc riêng tư, những ước mơ, hoài bão đẹp đẽ của tuổi thanh xuân tất

cả cho tiền tuyến vì khát vọng độc lập tự do, vì lý tưởng cao đẹp độc lập chonước nhà Và cũng từ đó phải đổi bằng xương máu của biết bao thế hệ đã ngãxuống đã có nhiều chiến sỹ phải bị thương, tàn tật, nhưng đau thương và mấtmát hơn cả là nhiều chiến sỹ đã phải hy sinh lại tại chiến trường Dân tộc ta

đã phải mất đi những người con đầy sự bản lĩnh, dũng cảm, kiên cường Đauthương hơn cả là có rất nhiều anh hùng dã hy sinh khi thi thể không cònnguyên vẹn hay có rất rất nhiều người đã hy sinh nhưng đồng đội không thểnhận dạng được , họ trở thành những liệt sỹ vô danh Hy sinh và cống hiếnnhư vậy tuy nhiên họ lại không được chứng kiến cảnh đất nước hòa bình, độclập, không được tận hưởng cuộc sống tự do và đang càng ngày đổi mới

Chiến tranh đã đi qua gần 40 năm với ngần ấy thời gian, Việt Nam đãđược ghi danh vào sử sách chống giặc ngoại xâm, và ngày đang từng bước đilên xây dựng phát triển để có thể sánh vai với các cường quốc với năm châu.Đạt được những thành quả như ngày hôm nay, Đảng và nhân dân luôn ghinhớ về cội nguồn, công lao của những người đã hi sinh để dựng nước và giữnước Điều đó thể hiện qua chính sách ưu đãi, công tác chăm sóc thương binh,bệnh binh, gia đình liệt sỹ và người có công với cách mạng của nhà nước Hệthống chính sách đó luôn được sửa đổi, bổ sung nhằm từng bước cải thiện đờisống của người có công với cách mạng, phù hợp với sự phát triển kinh tế - xãhội của đất nước và đời sống chung của nhân dân Không chỉ vậy Đảng vànhà nước luôn chỉ đạo các chính quyền địa phương thường xuyên tổ chức cáchoạt động: “Đền ơn đáp nghĩa”, “Uống nước nhớ nguồn” đối với các gia đình

có công, gia đình chính sách nhằm thể hiện trọn nghĩa đạo của thế hệ sau đốivới thế hệ trước Trong đó thì nhà nước luôn giành các chính sách ưu tiên,quan tâm tới các gia đình có thân nhân là liệt sỹ, hy sinh vì độc lập dân tộc

Tuy nhiên việc hy sinh của các anh bộ đội không những để lại sự đauthương, mất mát, tiếc nuối cho gia đình mà còn để sự hy sinh của các chiến sỹthường để lại cảnh mẹ già, con côi Gia đình họ không những mất đi mộtnguồn lao động mà còn mất đi chỗ dựa tinh thần, mất đi một người chăm sóccho mẹ, vợ, con cái Theo thực tế hiện nay thì nhiều gia đình liệt sỹ còn gặpnhiều khó khăn về kinh tế, đời sống của họ chủ yếu dựa vào khoản trợ cấp củanhà nước Trong khi đó hoàn cảnh kinh tế nước ta còn nhiều khó khăn, nguồnlực ngân sách còn hạn chế, số lượng người có công nước ta đông, trợ cấp ưuđãi của Nhà nước không thể đáp ứng nhu cầu cuộc sống hằng ngày của họ.Bên cạnh đó sự trợ giúp của nhà nước đang còn hạn chế về việc quan tâm đếnđời sống tinh thần của các gia đình liệt sỹ

Từ thực trạng trên và tầm quan trọng của việc thực hiện chính sách ưuđãi cho người có công với cách mạng cùng với mong muốn làm sao để đờisống người có công ngày một nâng lên, phần nào bù đắp những mất mát hy

sinh mà họ đã dâng hiến cho tổ quốc Từ những lý do trên tôi đã lựa chọn : “

Công tác thực hiện chính sách an sinh xã hội đối với gia đình liệt sỹ tại xã Nghi Liên, thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An” làm đề tài báo cáo tốt nghiệp

của mình Với mong muốn phần nào đó giúp gia đình các liệt sỹ vượt quađược những khó khăn về kinh tế và nguôi ngoai về nỗi đau tinh thần mất mátngười thân

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Vốn có truyền thống “ uống nước nhớ nguồn”, chiến tranh kết thúc, đấtnước đã giành độc lập, nhưng người con của dân tộc không bao giờ quênnhững công ơn của các bậc anh hùng hy sinh vì dân tộc Vì thế chủ đề vềthương binh, liệt sỹ luôn là đề tài tiêu biểu không chỉ trong lĩnh vực nghệthuật như thơ ca, nhạc, họa , báo chí truyền thông mà trong các đề tài nghiêncứu khoa học rất phổ biến Đặc biệt từ khi nhà nước có chủ trương xây dựng

hệ thống các chính sách ưu đãi đối với những người có công và thân nhân củanhững người có công với cách mạng thì đã có nhiều nhà khoa học tập trungnghiên cứu về chính sách xã hội với người có công Để đảm bảo chất lượng

và hiểu quả nghiên cứu về chính sách xã hội thì đã có nhiều trung tâm, tổchức xã hội được thành lập như: Viện khoa học lao động và xã hội, trung tâmnghiên cứu và phân tích chính sách của trường đại học Khoa học xã hội vànhân văn Hà Nội Cùng với sự ra đời của các tổ chức, trung tâm nghiên cứu

đó thì các đề tài nghiên cứu khoa học về công tác thực hiện chính sách an sinh

xã hội lại càng đa dạng và phong phú

Đầu tiên phải kể đến đề tài nghiên cứu : “Một số vấn đề về chính sáchđảm bảo xã hội ở nước ta hiện nay” Công trình này được thực hiện bởi nhiềunhà khoa học tại Viện khoa học lao động và xã hội Đề tài này chủ yếu tậptrung đi sâu vào nghiên cứu mục đích, ý nghĩa của các chính sách xã hội đốivới người có công thương binh, bệnh binh, liệt sỹ, nạn nhân chất độc gia cam

và thân nhân của những người có công Từ đó đề tài nghiên cứu này cũng

đưa ra các giải pháp chung cho việc xây dựng chính sách an sinh xã hội đốivới những đối tượng thuộc diện chính sách.

Công trình nghiên cứu: “Chính sách an sinh xã hội và vai trò của Nhà nước trong việc thực hiện chính sách an sinh xã hội ở Việt Nam ” của nhà

nghiên cứu Nguyễn Văn Chiều thuộc Học viện khoa học xã hội Việt Nam.Trong đề tài nghiên cứu này tác giả có cách nhìn từ góc độ triết học về chínhsách an sinh xã hội và vai trò của Nhà nước trong việc thực hiện chính sách

an sinh xã hội Thành công của đề tài này là phân tích và làm rõ trên phươngdiện lý luận và thực tiễn trong các vấn đề:

- Khái quát một cách hệ thống lý luận cơ bản về chính sách an sinh xãhội và vai trò của nhà nước trong việc thực hiện chính sách an sinh xã hội

- Khái quát chính sách an sinh xã hội và vai trò của Nhà nước trongviệc thực hiện chính sách an sinh xã hội ở Việt Nam hiện nay

- Làm rõ bối cảnh, đề xuất phương hướng và các giải pháp chủ yếunhằm nâng cao vai trò của Nhà nước trong việc thực hiện chính sách an sinh

xã hội ở Việt Nam hiện nay

Bên cạnh đó còn có công trình nghiên cứu: “Chính sách chăm sócngười có công với cách mạng, thực trạng và giải pháp” do sinh viên trần ThịMai trường Đại học Đà Lạt nghiên cứu Đề tài nghiên cứu này lại tập trung đisâu vào phân tích thực trạng công tác thực hiện chính sách chăm sóc sức khỏecủa người có công trong đó bao gồm cả thân nhân liệt sỹ Đồng thời đề tài đãđưa ra giải pháp để thực hiện chính sách chăm sóc sức khỏe đối với nhữngngười có công và thân nhân của họ

Mới đây nhất là đề tài khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Phan ThịThanh Bình, lớp CTXHK30, trường đại học Khoa học Huế về : “ An sinh xãhội cho người có công cách mạng ở Việt nam hiện nay” Đề tài khóa luận này

đã phân tích thực trạng chung về những người có công cách mạng cũng nhưthực trạng thực hiện các chính sách an sinh xã hội của chính quyền địa

phương đối với họ Cuối cùng nhà nghiên cứu đã đưa ra các giải pháp nhằmthực hiện tốt hơn các chính sách an sinh xã hội ở Việt Nam.

Như vậy nhìn chung các công trình nghiên cứu an sinh xã hội đó đềurất đa dạng, được phân tích, đánh giá dựa trên nhiều khía cạnh khác nhaunhưng các công trình này còn mang tính chất giành chung cho đối tượngngười có công Tất cả các công trình nghiên cứu đều mong muốn hoàn thiệnhơn hệ thống chính sách an sinh xã hội và nâng cao hiểu quả của việc thựchiện chính sách Tuy nhiên số lượng công trình nghiên cứu giành riêng về lĩnhvực thực hiện chính sách an sinh xã hội đối gia đình liệt sỹ lại còn đang rấthạn chế, trong khi đó việc thực hiện chính sách cho các gia đình liệt sỹ lạiđang có rất nhiều vấn đề bức thiết

Trên cơ sở kế thừa những thành quả nghiên cứu đó tôi thấy rằng đề tài :

“: Công tác thực hiện chính sách an sinh xã hội với gia đình liệt sỹ tại xã NghiLiên, Tp Vinh, tỉnh Nghệ An” là rất cần thiết

3 Mục tiêu nghiên cứu vấn đề

3.1 Mục tiêu tổng quát

Thông qua việc áp dụng các kiến thức lý thuyết về công tác xã hội cùngvới quá trình tiến hành thực tập, thực tế tại địa phương nhằm tìm hiểu vềnhững kết quả đạt được và những hạn chế của chính quyền địa phương trongquá trình thực hiện các chính sách xã hội đối với gia đình liệt sỹ, đồng thờikiến nghị các giải pháp nhằm giúp đỡ các gia đình liệt sỹ vượt qua khó khăn

3.2 Mục tiêu cụ thể:

 Tìm hiểu về cuộc sống của các gia đình liệt sỹ

 Tìm hiểu việc thực hiện chính sách xã hội, các ưu đãi cho gia đình liệt

sỹ theo quy định của nhà nước tại xã Nghi Liên

 Phân tích những ưu, nhược điểm của việc thực hiện chính sách xã hộiđối với gia đình liệt sỹ

 Đề xuất các khuyến nghị đối với các cơ quan ban ngành nhằm nâng

4 Đối tượng, khách thể, phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Cuộc sống của những gia đình liệt sỹ và sự hỗ trợ của chính quyền địaphương đối với các gia đình liệt sỹ

4.2 Khách thể nghiên cứu

 Các gia đình thân nhân liệt sỹ

 Nhân dân địa phương tại địa bàn nghiên cứu

 Cán bộ phòng lao động thương binh xã hội thành phố Vinh, cán bộchính sách xã Nghi Liên cùng các ban nghành, đoàn thể liên quan khác của xã

4.3 Phạm vi nghiên cứu

 Đề tài nghiên cứu được thực hiện tại xã Nghi Liên, thành phố Vinh,tỉnh Nghệ An

 Thời gian nghiên cứu: 31/03/2014 – 30/04/ 2014

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp

Trước khi tiến hành nghiên cứu một vấn đề thì việc tìm hiểu tài liệu,các thông tin liên quan đến vấn đề là một công việc không thể thiếu Nó nhằmgiúp cho nhà nghiên cứu biết được về lịch sử nghiên cứu của vấn đề này đồngthời cung cấp thêm các thông tin, tài liệu cần thiết cho việc nghiên cứu Dovậy tôi đã sử dụng phương pháp này trong suốt quá trình nghiên cứu Nguồntài liệu mà tôi sử dụng trong đề tài này bao gồm: các văn bản, báo cáo tổngkết hàng năm về công tác thực hiện chính sách của ban chính sách xã hội xãNghi Liên, phòng chính sách xã hội thành phố Vinh

Bên cạnh đó tôi còn tham khảo một số bài viết như: “Uống nước nhớnguồn Cục thương binh, liệt sỹ và người có công” của tác giả Đỗ Mười, cácbài báo liên quan đến liệt sỹ kết hợp với việc tìm hiểu thông tin ở một số trangwebsite: http://trianlietsi.vn/new-vn

www.dantri.com.vn;

www.google.com.vn; www.vn.socialworks.com.vn

Việc sự dụng phương pháp nghiên cứu này đã giúp tôi có được các sốliệu, nội dung của các quyết định, các căn cứ đã có sẵn một cách nhanh chóng

và tiết kiệm thời gian

5.2 Phương pháp thu thập thông tin sơ cấp

5.2.1 Phương pháp phỏng vấn sâu

Nhằm mục đích khai thác những thông tin có tính chuyên sâu vàonhững khó khăn của các gia đình liệt sỹ, những tâm lý, nhu cầu, nguyện vọngcủa các gia đình liệt sỹ thì tôi đã tiến hành phỏng vấn sâu 4 gia đình có thânnhân là liệt sỹ Bên cạnh đó việc tiến hành phỏng vấn sâu còn giúp tôi biếtthêm được những khó khăn hay thuận lợi mà các gia đình gặp phải trong quátrình tiếp cận tới chính sách, chế độ ưu đãi của nhà nước Đồng thời để khaithác được những ý kiến đánh giá của các gia đình liệt sỹ đối thái độ, phongcách làm việc của cán bộ chính sách

Ngoài ra đề có được những thông số cơ bản về số lượng liệt sỹ, giớitính, năm sinh, địa điểm hy sinh của các chiến sỹ đã hy sinh tôi đã tiến hànhphỏng vấn sâu cán bộ chính sách xã Nghi liên tại phòng làm việc của Banchính sách xã Đồng thời ttooi cũng đã tiến hành phỏng vấn sâu cán bộ chínhsách để có thêm những hiểu biết về các quyết định, các chế độ chính sách ưuđãi của nhà nước dành cho các gia đình liệt sỹ

5.2.2 Phương pháp quan quan sát

Quan sát vừa được xem như là một phương pháp nghiên cứu và cũng làmột kỹ năng của nhân viên công tác xã hội Bởi để quan sát được, thu thậpđược thông tin mang tính chính xác cao, và mang tính khách quan thì đòi hỏingười quan sát cần linh động trong quan sát Trong quá trình nghiên cứu nàytôi đã sự dụng kết hợp giữa quan sát công khai và quan sát bí phương phápnày xuyên suốt quá trình thực hiện đề tài này của mình

Trước hết thì tôi tiến hành quan sát công khai và tìm hiểu các điều kiện

tự nhiên, kinh tế, xã hội, các phong tục tập quán, đời sống sinh hoạt, lối sống

sống, hoạt động sản xuất (đối với gia đình tham gia sản xuất nông nghiệp)thực tại của các gia đình liệt sỹ trên địa bàn.

Bên cạnh đó tôi tiến hành quan sát bí mật về thái độ, cử chỉ, cách đối

xử của những người dân xung quanh đối với các gia đình liệt sỹ Khôngnhững thế tôi đã tiến hành quan sát bí mật những buổi làm việc của cán bộchính sách xã với những gia đình có thân nhân liệt sỹ Thông qua phươngpháp này có thể giúp tôi đánh giá được một phần về hiểu quả, phương pháp

và thái độ làm việc của các cán bộ chính sách Ngoài ra tôi đã tiến hành quansát bí mật đài tượng niệm liệt sỹ của xã Nghi Liên để thông qua đó đánh giácách chăm sóc, tu dưỡng, tưởng nhở công ơn của các cán bộ và nhân dân xãNghi Liên đối với các anh hùng liệt sỹ

5.2.3 Phương pháp điều tra bảng hỏi

Ngoài việc dựa vào thông tin thu thập được từ chính quyền địa phươngtôi đã tiến hành nghiên cứu đề tài của mình bằng phương pháp điều tra bảnghỏi Mặc dù trên địa bàn nghiên cứu có 45 gia đình liệt sỹ, tuy nhiên do một

số gia đình có thân nhân sống đơn thân một mình, trí nhớ không còn tốt; đồngthời để tết kiệm thời gian nghiên cứu nên tôi đã chọn ra 35 thân nhân/35 hộgia đình để tiến hành điều tra bảng hỏi Các gia đình được chọn ngẫu nhiênđồng đều ở tất cả các xóm

Thông qua bảng hỏi giúp tôi tìm kiếm được những thông tin liên quanđến các mức trợ cấp của nhà nước đối với gia đình liệt sỹ, các chương trìnhchính sách mà gia đình được hưởng Bên cạnh đó tôi đã sự dụng các câu hỏi

mở để thông qua đó giúp các gia đình trình bày các ý kiến, kiến nghị củamình đối với công tác thực hiện chính sách an sinh xã hội trên địa bàn

6.Đóng góp của đề tài

Đóng góp về mặt lý luận:

Quá trình nghiên cứu thực tiễn của đề tài là một quá trình ứng dụngthực tiễn các hệ thống, khái niệm, phạm trù, lý thuyết CTXH vào việc mô tả,phân tích và giải thích tìm hiểu các vấn đề cần quan tâm thuộc chính sách xã

hội và đưa ra các giải pháp cụ thể Do đó đề tài này góp phần làm sáng tỏ, cụthể hóa nội dung của lý thuyết chuyên nghành công tác xã hội đã nêu trên.

Ngoài ra, đây cũng là nguồn tư liệu góp phần làm phong phú hơn các lýluận về lĩnh vực an sinh xã hội, và đồng thời cũng là một trong những tài liệugóp phần vào giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ

Đóng góp về mặt thực tiễn:

Đề tài này được nghiên cứu trên các khía cạnh: hoàn cảnh của các giađình liệt sỹ, những khó khăn của các gia đình liệt sỹ trong việc tiếp cận vàhưởng các chế độ chính sách của nhà nước, việc thực hiện các chính sách xãhội của các cấp chính quyền địa phương cho các gia đình liệt sỹ Vì vậy

Đối với xã hội: Đề tài nghiên cứu mong muốn góp phần nâng caotruyền thống “uống nước nhớ nguồn” của dân tộc nhằm thúc dục những ngườidân trong cộng đồng xã hội luôn tạo điều kiện thuận lợi, quan tâm tới các giađình liệt sỹ hơn

Đối với chính quyền địa phương: đề tài giúp cho chính quyền địaphương đưa ra được những giải pháp thực hiện hiểu quả các chính sách ansinh xã hội mà nhà nước đã xây dựng Đồng thời giúp chính quyền địaphương xây dựng thêm một số chương trình, chính sách giúp đỡ các gia đìnhliệt sỹ phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế cũng như văn hóa của địaphương

Ngoài ra thông qua việc thực tập, thực tế, nghiên cứu đề tài này giúpbản thân tôi rút được những kinh nghiện thực tiễn cuộc sống, từ đó hoàn thiệnhơn công tác sau này

Chương 2 Tình hình thực hiện chính sách an sinh xã hội đối với giađình liệt sỹ tại xã Nghi Liên, Tp Vinh, tỉnh Nghệ An

Chương 3 Vai trò của nhân viên CTXH trong việc thực hiện chínhsách an sinh xã hội đối với gia đình liệt sỹ

NỘI DUNG

Chương 1: Tổng quan về các vấn đề nghiên cứu và các khái niệm lý thuyết liên quan

1.1.Tổng quan về vấn đề nghiên cứu

1.1.1 Thực tiễn về gia đình liệt sỹ

Vì sự nghiệp đấu tranh của dân tộc lâu dài và gian khổ lịch sử dân tộc

ta gắn liền với nhiều cuộc chiến tranh trường kỳ, gian khổ Trong đó thìchúng ta đã phải đối mặt với 2 cuộc chiến tranh lớn nhất, ác liệt nhất là cuộckháng chiến chống Pháp (1945-1954) và cuộc kháng chiến chống Mỹ(1954-1975) Đây là khoảng thời gian mà dân tộc ta phải trải qua đầy đau thương,máu lửa nhất Trong hai cuộc chiến ác liệt này chúng ta đã phải đối đầu vớimột đội quân hùng hậu của giặc đồng thời là những trang bị vũ khí hiện đạicủa một nền công nghiệp hiện đại như: hàng ngàn xe tăng, xe bọc thép, trọngpháo, tàu chiến, máy bay trinh sát, chất độc hóa học Trong khi đó quân độichúng ta chỉ có trong tay những khẩu súng ngắn, súng tiểu liên, lựu đạn, mìn,thủy lôi thô sơ Chính từ những chênh lệch lớn này đã làm cho quân đội tagặp nhiều tổn thất trong cuộc chiến tranh Nhưng với một lòng quyết tâm vì

sự nghiệp độc lập bảo vệ dân tộc nên các đồng chí chiến sỹ của chúng ta đãmạnh dạn, dũng cảm chiến đấu đến từng hơi thở cuối cùng Vì sự càn quét ácliệt của quân địch nhằm tiêu diệt quân đội chúng ta nên nquân đội chúng ta đãphải hy sinh vô vàn các chiến sỹ

Do điều kiện chiến tranh diễn ra liên tục lúc bấy giờ cùng với điều kệnkinh tế khó khăn, số lượng quân binh lớn khó kiểm soát nên Việt nam chúng

ta chưa có thể thống kê chính xác được con số hy sinh của các chiến sỹ.Nhưng mới đây đã có nhiều tài liệu nước ngoài có liên quan đến việc hy sinhcủa quân đội Việt Nam Trong báo cáo sau trận đánh của Mỹ thì họ đã ướctính làm giết hại khoảng 500.000 chiến sỹ quân đội chúng ta [19] Theo tư

các viên chức chính phủ từng tham gia vào cuộc chiến trong một phim tàiliệu trình chiếu trên kênh truyền hình The History Channel, có rất nhiều viênchức của Việt Nam trong các cuộc phỏng vấn đã xác nhận con số gần đây từtài liệu giải mã, và số chiến binh tử trận của Quân đội Nhân dân Việt Namvào khoảng 1,1 triệu, bao gồm 300.000 mất tích chưa tìm được thi thể [19].Hay dựa vào số lượng mộ ở nghĩa trang liệt sỹ Trường Sơn - nghĩa trang liệt

sỹ lớn nhất của cả nước có hơn 7.000 ngôi mộ Mặc dù chưa có được con sốchính xác về số lượng các chiến sỹ đã hy sinh nhưng chúng ta có thẻ thấyđược sự hy sinh đó không phải là một con số nhỏ Không những các chiến sỹ

đã hy sinh trong trận chiến mà nhiều chiến sỹ đã hy sinh do bệnh tật, tai nạn,kiệt sức, rắn cắn, thú dữ trên đường hành quân Trong lúc bận rộn tiếp tụchành quân hay tiếp tục chiến đấu nhiều chiến sỹ không may đã hy sinh nhưngđược các đồng chí, đồng đội tiến hành chôn cất chu đáo Nhưng bên cạnh đócũng có nhiều chiến sỹ hy sinh trong hoàn cảnh cấp bách, cuộc chiến đangdiễn ra căng go, nên các đồng đội đành phải ngậm ngùi nước mắt mà khôngthể thực hiện việc chôn cất các chiến sỹ đã hy sinh của chúng ta Bên cạnh đócũng có nhiều chiến sỹ trong khi làm nhiệm vụ bị bắt cóc, giam cầm rồi giếthại mà đồng đội không hề hay biết Chính vì vậy có rất nhiều chiến sỹ chúng

ta sau khi hy sinh nhưng không thể toàn thi, không có nấm mộ để yên nghỉ

Có thể nói rằng các chiến sỹ đã anh dũng hy sinh vì non sông đát nước màkhông màng đến danh lợi, hạnh phúc riêng tư cùng gia đình

Sự ra đi của các chiến sỹ là nỗi đau chung của cả dân tộc, để lại trongmỗi người dân những niềm tiếc thương vô hạn đối với các chiến sỹ Sự hysinh của các chiến sỹ để lại phía sau họ gia đình yêu dấu, mẹ già, vợ hiền, conthơ Chính vì thế hơn ai hết thì chính gia đình của các đồng chí, thân nhân của

họ mới phải chịu nhiều mất mát lớn Nhiều liệt sỹ khi hy sinh họ để lại người

vợ với đứa con chưa kịp cất tiếng khóc chào đời, người vợ của họ cùng lúcphải gánh trên vai trách nhiệm vừa làm cha vừa làm mẹ Hay nhiều gia đìnhchỉ còn lại những người cha mẹ già tự phải an ủi chăm sóc qua tuổi già Khi

các chiến sỹ đã hy sinh thân nhân của họ chỉ còn có thể biết ngậm ngùithương đau, vươn lên để sống những cuộc sống tốt với đời và trọn nghĩa cửcủa những liệt sỹ sỹ không tiếc xương máu vì biển trời của Tổ quốc Mặc dùvới những sự cố gắng đó nhưng nhiều gia đình không thể tránh khỏi đượcnhững khó khăn, vấp ngã về kinh tế Bởi điều đó cũng dễ hiểu khi gia đìnhliệt sỹ đã mất đi một nguồn nhân lực tạo ra thu nhập của gia đình Hơn thếtrong điều kiện của nền kinh tế thị trường để có thể phát triển kinh tế gia đìnhthì nó đòi hỏi ở gia đình nhiều yếu tố như nguồn vốn, kinh nghiệm, thị trườngtiêu thụ, nhân lực trong khi đó các gia đình lại hạn chế về những điều kiệnnày Đặc biệt những gia đình liệt sỹ thuộc vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc ítngười thì kinh tế gia đình lại càng khó khăn hơn bởi họ không đủ điều kiện đểtiếp cận với các khoa học, công nghệ tiến bộ để áp dụng vào đổi mới và pháttriển kinh tế Một con số được đưa ra trong bài viết khó khăn của gia đình liệt

sỹ đã đưa ra có tới 30% hộ gia đình liệt sỹ đang sống trong những ngôi nhàtạm bợ, hư hỏng nặng

Trước những khó khăn đó, Đảng và Nhà nước đã lần xây dựng các hệthống chính sách nhằm hỗ trợ các gia đình liệt sỹ Từ đó đã giúp nhiều hộ giađình liệt sỹ vượt qua cảnh khó khăn, bần cùng Tuy nhiên bên cạnh đó vẫnđang còn nhiều gia đình có người thân đã hy sinh vì tổ quốc nhưng lại chưađược gi nhận công lao vì vậy gia đình không hề được nhận từ một sự hỗ trợ,giúp đỡ nào từ nhà nước Và đang còn nhiều hơn thế những nối oan ức, nhữngthiệt thòi mà các gia đình liệt sỹ đang gặp phải, cũng như đang nhiều nhữngcâu chuyện đau lòng đáng thương tâm liên quan đến gia đình liệt sỹ vẫn đangcòn tồn đọng giải quyết ở Việt Nam

1.1.2 Công tác hỗ trợ của Nhà nước

Với truyền thống “Thủy chung, nhân nghĩa”, “Uống nước nhớ nguồn”,

“Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”, dưới sự lãnh đạocủa Đảng cộng sản Việt nam,công tác đền ơn đáp nghĩa chăm sóc tới gia đình liệt sỹ nói riêng và các gia

thể hiện một phần khá rõ trong việc xây dựng hệ thống chính sách an sinh xãhội cũng như các chế độ ưu đãi đối với gia đình liệt sỹ Hệ thống chính sách,chế độ ưu đãi đó đã được ban hành trong các pháp lệnh ưu đãi người có công,nghị định chi tiết hướng dẫn thi hành pháp lệnh, thông tư liên tịch, quyết định

hỗ trợ người có công và được triển khai thực hiện trên phạm vi cả nước.Bao gồm:

 Về trợ cấp tuất thân nhân liệt sỹ

Liệt sỹ là những người đã anh dũng chiến đấu bảo vệ sự nghiệp chungcủa Tổ quốc mà sẵn sàng hy sinh gia đình, bản thân nhưng họ không đượchưởng quyền lơi Vì vậy Đảng và nhà nước phải có trách nhiệm bù đắp thiệtthòi của họ thông qua việc chăm lo cuộc sống yên ổn về vật chất, tinh thầncho gia đình của các liệt sỹ Nhằm góp phần tạo mọi điều kiện để gia đình cómức sống ngang bằng với mức sống trung bình trong cộng đồng

Tại Nghị định số 101/2013/NĐ-CP ngày 04/9/2013 của Chính phủ quyđịnh mức trợ cấp, phụ cấp ưu đãi đối với thân nhân của liệt sỹ củ thể như sau:

 Thân nhân của một liệt sỹ được hưởng tiền trợ cấp tiền tuất hàngtháng bằng một lần mức chuẩn là 1.220.000 đồng/tháng

 Thân nhân của 2 liệt sỹ được hưởng tiền trợ cấp tiền tuất hàng thángbằng hailần mức chuẩn là 2.440.000 đồng/tháng

 Thân nhân của 3liệt sỹ trở lên được hưởng tiền trợ cấp tiền tuấthàng tháng bằng ba lần mức chuẩn là 3.660.000 đồng/tháng

 Vợ hoặc chồng liệt sỹ lấy chồng hoặc vợ khác thì được hưởng trợcấp hàng tháng bằng một lần mức chuẩn là 1.220.000 đồng/tháng

 Thân nhân của liệt sỹ đang được hưởng trợ cấp tiền tuất hàng tháng

mà chết, người tổ chức mai tang phí, đại diện thân nhân được hưởng trợ cấpmột lần bằng ba tháng trợ cấp ưu đãi là 3.660.000 đồng/tháng

 cha đẻ, mẹ đẻ, vợ hoặc chồng, người có công nuôi dưỡng liệt sĩ, con

từ đủ 18 tuổi trở lên sống cô đơn không nơi nương tựa hoặc con dưới 18 tuổi

mồ côi cả cha mẹ đang hưởng trợ cấp tiền tuất hàng tháng được hưởng thêmtrợ cấp tiền tuất nuôi dưỡng là 976.000 đồng/tháng.

 Chính sách ưu đãi về y tế, chăm sóc sức khỏe

Sức khỏe là yếu tố quan trọng đối với con người nên Đảng và nhànước đã có chính sách ưu đãi về y tế chăm sóc sức khỏe đối với thân nhân củaliệt sỹ

Tại khoản 2 Điều 14 trong Pháp lệnh số 04/2012/UBTVQH 13 sửađổi, bổ sung một số điều của pháp lệnh ưu đãi người có công cách mạng đãquy định rõ: “ Thân nhân liệt sĩ được Nhà nước mua bảo hiểm y tế, cấpphương tiện trợ giúp, dụng cụ chỉnh hình cần thiết” Ngoài ra vào các ngày lễnhư 27/7 các trung tâm y tế huyện hoặc tỉnh trên cả nước còn tổ chức các hoạtđộng khám sức khỏe định kỳ và cáp phát thuốc miễn phí đối với thân nhâncủa liệt sỹ

 Chính sách ưu đãi giáo dục

Bộ LĐTBXH và Bộ GDĐT, Bộ TC đã kết hợp xây dựng chế độ giáodục đào tạo đối với con em liệt sỹ được thể hiện rõ trong Thông tư liên tịch số2013/TTLT-BLĐTBXH - BGDĐT – BTC như sau:

 Chế độ đối với học sinh thuộc diễn ưu đãi đang học tại cơ sở giáo dục+ Học phí:

Hỗ trợ 100% tiền học phí tại các trường công lập

Hỗ trợ học phí đối với học sinh học tại các trường ngoài công lập theomức học phí của các trường công lập cùng cấp do Ủy ban nhân dân tỉnh quyếtđịnh

+ Trợ cấp một lần hàng năm để mua sách vở đồ dùng học tập

Cơ sở giáo dục mầm non: 400.000 đồng

Cơ sở giáo dục phổ thông thường xuyên: 500.000 đồng

 Chế độ đối với học sinh , sinh viên thuộc diễn ưu đãi đang học tại

cơ sở giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học

Trường trung cấp chuyên nghiệp: 300.000đồng/ tháng

Trường dạy nghề: 400.000đồng/ tháng

Trường Cao đẳng : 400.000đồng/ tháng

Trường Đại học : 500.000đồng/ tháng

+ Trợ cấp một lần hàng năm để mua sách vở, đồ dùng họctập:600.000đồng

 Chính sách giải quyết việc làm

Theo quy định thì những người thân nhân là bố, mẹ, vợ hoặc chồng củaliệt sỹ, người có công nuôi dưỡng liệt sỹ trên 10 năm được miễn 100% thuế

sử dụng đất nông nghiệp để sản xuất, lao động bên cạnh đó là chính sách ưutiên tuyển dụng lao động đối với những con em của liệt sỹ

 Chính sách ưu đãi về nhà ở

Theo điều 55 của Nghi định số 31/2013/NĐ – CP nêu rõ:

 Thân nhân liệt sỹ được hỗ trợ cải thiện nhà ở tùy theo hoàn cảnh,công lao đóng góp của từng người và khả năng của Nhà nước, địa phương.Việc hỗ trợ cải thiện nhà ở căn cứ vào chế độ ưu đãi cao nhất mà người đóđược hưởng và chỉ giải quyết một lần

 Người có công với cách mạng và thân nhân liệt sỹ nếu mua nhà ởthuộc sở hữu nhà nước thì được miễn, giảm tiền sự dụng đất theo quy địnhcủa pháp luật về đất đai

Các hệ thống chính sách an sinh xã hội đó đã góp phần lớn trong việc

hỗ trợ, giúp đỡ các gia đình liệt sỹ vượt qua được những khó khăn về mặtkinh tế, đồng thời xoa dịu bớt những nỗi đau, mất mát của các gia đình, cũng nhưtạo dựng được niềm tin của gia đình vào đường lối của Đảng và Nhà nước

1.2 Một số khái niệm, lý thuyết liên quan

1.2.1 Một số khái niệm

1.2.1.1 Liệt sỹ

Liệt sỹ là người đã hy sinh vì sự nghiệp cách mạng giải phóng dân tộc,bảo vệ Tổ quốc và làm nghĩa vụ quốc tế hoặc vì lợi ích của nhà nước, của

nhân dân và được nhà nước truy tặng bằng “Tổ quốc ghi công” thuộc mộttrong các trường hợp sau đây:

 Chiến đấu hoặc trực tiếp phục vụ chiến đấu

 Trực tiếp đấu tranh chính trị, đấu tranh binh vận có tổ chức với địch

 Hoạt động cách mạng, hoạt động kháng chiến bị địch bắt, tra tấnvẫn không chịu khuất phục, kiên quyết đấu tranh hoặc thực hiện chủ trươngvượt tù, vượt ngục mà hy sinh

 Làm nghĩa vụ quốc tế

 Đấu tranh chống tội phạm

 Dũng cảm thực hiện công việc cấp bách, nguy hiểm phục vụ quốcphòng an ninh, dũng cảm cứu người, cứu tài sản của Nhà nước và nhân dân

 Do ốm đau, tai nạn khi đang làm nhiệm vụ quốc phòng, an ninh ởđịa bàn có điều kiện kinh tế- xã hội đặc biệt khó khăn

 Khi đang trực tiếp làm nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập tìm kiếm hài cốtliệt sỹ do cơ quan thẩm quyền giao

 Trực tiếp làm nhiệm vụ huấn luyện chiến đấu hoặc diễn tập phục vụquốc phòng, an ninh có tính chất nguy hiểm

 Thương binh hoặc người hưởng chính sách như thương binh chết dothương tật tái phát

 Người mất tin, mất tích trong các trường hợp vừa nêu trên

 Liệt sỹ được tổ chức báo tử, truy điệu, an táng Nhà nước và nhândân xây dựng quản lý, chăm sóc, giũ gìn các công trình ghi công liệt sỹ, bao

gồm phần mộ, nghĩa trang, đài tượng niệm, bia ghi tên liệt sỹ.[16]

1.2.1.3 Chính sách xã hội

Chính sách xã hội là các quan điểm, chủ trương được thể chế hóa để tácđộng vào các quan hệ xã hội nhằm giải quyết những vấn đề xã hội, góp phầnthực hiện công bằng xã hội, tiến bộ và phát triển con người

1.2.1.4 An sinh xã hội

An sinh xã hội đã được hình thành và tồn tại dưới nhiều hình thức khácnhau và ở tất cả các quốc gia lại có các mô hình của an sinh xã hội khácnhau Do tính chất phức tạp và đa dạng của ASXH nên vẫn còn nhiều nhậnthức khác nhau và có nhiều khái niệm về ASXH khác biệt giữa các quốc gia.:

Theo H Beveridge, nhà kinh tế học và xã hội học người Anh 1963), ASXH là sự bảo đảm về việc làm khi người ta còn sức làm việc và bảođảm một lợi tức khi người ta không còn sức làm việc nữa

(1879-Trong Đạo luật về ASXH của Mỹ, ASXH được hiểu khái quát hơn, đó

là sự bảo đảm của xã hội, nhằm bảo tồn nhân cách cùng giá trị của cá nhân,đồng thời tạo lập cho con người một đời sống sung mãn và hữu ích để pháttriển tài năng đến tột độ

Tổ chức lao động quốc tế (ILO) đang sử dụng: ASXH là sự bảo vệ của

xã hội đối với các thành viên của mình thông qua một loạt biện pháp côngcộng, nhằm chống lại những khó khăn về kinh tế và xã hội do bị ngừng hoặcgiảm thu nhập, gây ra bởi ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, thất nghiệp,thương tật, tuổi già và chết; đồng thời đảm bảo các chăm sóc y tế và trợ cấpcho các gia đình đông con

Như vậy, về mặt bản chất, ASXH là góp phần đảm bảo thu nhập và đờisống cho các công dân trong xã hội Phương thức hoạt động là thông qua cácbiện pháp công cộng Mục đích là tạo ra sự “an sinh” cho mọi thành viêntrong xã hội và vì vậy mang tính xã hội và tính nhân văn sâu sắc

1.2.1.5 Ưu đãi xã hội

Ưu đãi xã hội là sự phản ánh trách nhiệm của Nhà nước, cộng đồng vàtoàn xã hội, là sự đãi ngộ đặc biệt ưu tiên hơn mức bình thường về mọi mặt trongđời sống vật chất và tinh thần đối với người có công lao đặc biệt với đất nước

1.2.2 Các lý thuyết liên quan

Để trở thành một ngành khoa học thực sự thì một trong những yếu tốquan tọng không thể thiếu là các cơ sở lý thuyết của ngành đó Nó sẽ trởthành cơ sở khoa học để ứng dụng vào quá trình nghiên cứu, thí nghiệm, thựcành trong thực tiễn Công tác xã hội cũng là một ngành khoa học có đầy đủ cỏ

sở các lý thuyết, nhưng trong đề tài nghiên cứu này tôi chỉ vận dụng các lýthuyết sau:

1.2.1.1 Lý thuyết vai trò

Lý thuyết vai trò chỉ ra rằng: mỗi cá nhân khi sinh ra, họ sẽ đảm nhậnnhững vị thế xã hội khác nhau và những vai trò xã hội khác nhau Những vaitrò đó là do xã hội quy định, đặt sãn cho mỗi cá nhân, mong muốn cá nhânthực hiện những cá nhân thực hiện đúng những vai trò trách nhiệm đó thìđược xã hội tôn trọng, thừa nhận, và ngược lại không thực hiện được thì chịu

sự trừng phạt, chê trách của xã hội Những vai trò đó có thể là vai trò ẩn, hayvai trò hiện ra bên ngoài mà con người có thể nhìn thấy được Mục đích của

lý thuyết này là nhằm giúp thay đổi thân chủ có những hành vi, thái độ phùhợp với những vai trò của mình đac được xã hội định sẵn Tuy nhiên mở rộngphạm vi là những cá nhân và phát triển nó lên thì đó là những vai trò của cácnhóm, tổ chức, những tập thể, những cộng đồng Vì vậy tôi đã ứng dụng lýthuyết này để phân tích vai trò của từng cá nhân, nhóm, tổ chức trong việcthực hiện chính sách an sinh xã hội đối với gia đình liệt sỹ Đồng thời cũng đểtìm hiểu rõ những cá nhân, cơ quan, tổ chức nào chưa thực hiện đầy đủ tráchnhiệm của mình làm ảnh hưởng đến công tác thực hiện chính sách cho các giađình, thân nhân liệt sỹ

1.2.1.2 Lý thuyết nhu cầu của Maslow

Maslow nhà khoa học xã hội nổi tiếng đã xây dựng lý thuyết về nhucầu của con người vào những năm 1990 Lý thuyết của ông nhằm giải thíchnhững nhu cầu nhất định của con người cần được đáp ứng như thế nào để một

cá nhân hướng đến cuộc sống lành mạnh và có ích cả về thể chất lẫn tinhthần các nhu cầu của con người được sắp xếp từ đáy lên tới đỉnh phản ánhmức độcơ bản của nó với sự tồn tại và phát triển con người vừa là một sinhvật tự nhiên, vừa là một thực thể xã hội

Do vậy có thể ứng dụng lý thuyết này vào đề tài nghiên cứu để tìmkiếm, đánh giá đúng được chính xác những nhu cầu thiết thực của các giađình liệt sỹ, Để thông qua đó đưa ra những giải pháp kiến nghị về xây dựngchính sách phù hợp với tâm tư, nguyện vọng của các gia đình liệt sỹ

1.2.1.3 Lý thuyết hệ thống trong công tác xã hội

Các sự kiện, hiện tượng, quá trình xã hội cũng như các vấn đề xã hội cóthể xem xét dưới nhiều góc độ khác nhau, mỗi cách tiếp cận cho phép chúng

ta giải thích vấn đề theo những khía cạnh khác nhau Và theo lý thuyết hệthống xã hội cho rằng: hệ thống là toàn bộ các thành tố, các thành phần, các

bộ phận và các mối liên hệ giữa chúng theo một kiểu nào đó tạo thành mộtchỉnh thể, toàn vẹn.Trong hệ thống đó con người được xem như bị lôi cuốnvào sự tương tác không dứt với nhiều hệ thống khác nhau trong môitrường.Vì vậy con người cần phải biết cải thiện mối quan hệ tương tác trong

hệ thống đó Từ nội dung, ý nghĩa của lý thuyết tôi đã ứng dụng vào để tài

nghiên cứu của mình nhằm phân tích chỉ ra sự tác động mà các tổ chức, chínhsách, các cộng đồng, nhóm cá nhân ảnh hưởng đến các thân nhân, gia đình lệt

sỹ Thông qua đó cũng đựa vào sự tác động của các hệ thống xã hội này đểđưa ra giải pháp phù hợp với các thân nhân liệt sỹ

1.2.1.4 Lý thuyết về hành động xã hội

Quan điểm của lý thuyết này cho rằng: Hành động xã hội là sự trao đổitrực tiếp giữa các cá nhân cũng như các khuôn mẫu quan hệ được cấu trúc hóabên trên các nhóm, tổ chức, thiết chế và xã hội Một thực tế có thể quan sátđược trong mọi tình huống cá nhân và công cộng hàng ngày là hành động xãhội của con người diễn ra theo những quy tắc nhất định và trong những hìnhthái nhất định, những quy tắc và hình thái này có một sứ bất biến tương đối.Đối với các cá nhân, những điều trên là rõ ràng và hiển nhiên, dựa trên nhậnthức và kinh nghiệm thực tiễn Do vậy tôi dựa vào lý thuyết này để tìm hiểuđược nguyên nhân của những thành công trong công tác thực hiện chính sách

xã hội cho gia đình liệt sỹ Đồng thời dựa vào lý thuyết này đua ra các giảipháp mang tính giáo dục hành động cho các thành viên xã hội cùng hướngđến gia đình liệt sỹ

CHƯƠNG 2: TÌNH HÌNH THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH AN SINH XÃ HỘI ĐỐI VỚI GIA ĐÌNH LIỆT SỸ TẠI XÃ NGHI LIÊN, TP VINH, TỈNH NGHỆ AN

Tổng quan về địa bàn nghiên cứu

2.1.1 Điều kiện tự nhiên

 Vị trí địa lý

Xã Nghi Liên là một xã đồng bằng thuộc khu vực thành phố Vinh, cáchtrung tâm thành phố về phía Bắc khoảng 9km Xã nằm ở tọa độ: 18°39′30″B105°40′10″Đ

Phía Đông Nam giáp với xã Nghi Ân

Phía Đông và phía Bắc giáp với xã Nghi Trung

Phía Tây giáp với xã Nghi Vạn

Phía Nam giáp với xã Nghi Ân

Xã Nghi Liên được thành lập và có tên trên bản đồ hành chính từ năm

1954, nhưng từ trước đó Nghi Liên vốn có tên gọi:làng Kim Yên Từ trướcnăm 2007 xã Nghi liên là một xã thuộc địa phận hành chính của huyện Nghi

Lộc Đến tháng 12/2007 thực hiện Nghị quyết 215/2007/NQ-HĐND về việc

thông qua nội dung đồ án điều chỉnh quy hoạch xây dựng thành phố Vinh đếnnăm 2025 với mục đích xây dựng thành phố Vinh được công nhận đô thị loại

I vào năm 2008 Do đó, phải hoàn thành cơ bản công tác điều chỉnh quyhoạch chung xây dựng mở rộng thành phố Vinh; quy hoạch chung gắn vớiquy hoạch mở rộng địa giới hành chính để đưa 4 xã của huyện Nghi Lộc là:Nghi Kim, Nghi Liên, Nghi Ân, Nghi Đức và 2 xã của huyện Hưng Nguyênlà: Hưng Chính, và một phần phía Bắc đường Quốc lộ 1A tránh Vinh của xãHưng Thịnh sát nhập vào thành phố Vinh Chính từ mộc thời gian đó NghiLiên trở thành đơn vị hành chính thuộc địa phận của Thành phố Vinh Dù cóthay đổi về tên gọi đơn vị hành chính thì Nghi Liên luôn được biết đến là mộtvùng đất giàu truyền thống đánh giặc trên mảnh đất quê hương xứ Nghệ Nơi

đây cũng chính là một trong những trận địa oanh liệt của cả nước trong cuộckháng chiến chống Pháp, chống Mỹ.

 Địa hình

Nghi Liên là một xã nằm ở khu vực đồng bằng, địa hình bằng phẳng,đặc biệt Nghi Liên là một xã tương đối thuận lợi về giao thông vận tải bởi trênđịa bàn xã có có sân bay Vinh, có tuyến đưường Quốc lộ 1A và đường sắtBắc Nam chạy qua

 Khí hậu

Là một xã nằm trong khu vực của Miền Trung, vì vậy khí hậu của xãmang đầy đủ những nét đặc trưng riêng của khí hậu Miền trung: khí hậu nhiệtđới gió mùa, khắc nghiệt, biến đổi thất thường, chịu tác động của gió phơnTây Nam khô nóng ( từ thangs4 đến tháng 8)

 Đất đai

Với tổng diện tích là 946,6 ha, phần lớn là đất sản xuất nông nghiệp.thổ nhưỡng nhìn chung là đất sét, đất cát pha ít bazan thuận lợi cho việc trồnglúa nước và thâm canh hoa màu Tuy nhiên một số vị trí do chịu ảnh hưởngcủa chiến tranh, bom mìn tàn phá nên đất đai bị khô cằn, bạc màu, hay thậmchí thành những hố sau nguy hiểm

 Tài nguyên khoán sản

Một trong những hạn chế lớn nhất của xã về điều kiện tự nhiên là hạnchế về tài nguyên Vì vậy xã chỉ có thể tận dụng vào tài nguyên đất màu mỡ,phù sa cùng với nguồn nước dồi dào từ các trạm bơm để phát triển kinh tếnông nghiệp, phát triển các cây hoa màu

2.1.2 Điều kiện kinh tế- văn hóa- xã hội

 Cơ sở hạ tầng

Nghi Liên từ một xã thuộc huyện Nghi Lộc, sau hơn 5 năm sát nhậpvào TP Vinh (2008) Nghi Liên có những bước phát triển đáng khích lệ Thựchiện Chương trình quốc gia về xây dựng nông thôn mới và thực hiện chỉ thị

05-CT/Th U ngày 2508/2011 của Thành Ủy Vinh thì Nghi Liên đã tích cựccải thiện, xây dựng hệ thống cơ sở hạ tầng ngày càng sang trang hơn:

 Giao thông: Ngoài việc xây dựng mở rộng các tuyến đường liênthôn, liên xã thì xã Nghi Liên trong năm 2013 đã làm tốt công tác giải phóngmặt bằng để mở rộng con dường huyết mạch của đất nước thêm đẹp và sangtrang hơn

 Điện: Trên địa bàn toàn xã 100% hộ gia đình đều có điện để sựdụng Không chỉ vậy xã còn đầu tư lắp đặt điện đường ở tất cả các xóm nhằmđáp ứng nhu cầu của người dân

 Y tế: Để đáp ứng được nhu cầu thăm khám chữa bệnh của nhân dântrên địa bàn xã, thì xã đã đầu tư xây dựng thêm 2 dãy nhà phục vụ bệnh nhân,tổng diện tích sàn là 260,5 m2 với 08 phòng chức năng được trang bị các thiết

bị y tế hiện đại

 Trường học: Trên xã có 3 cấp học với 4 ngôi trường: 2 trường mẫugiáo, một trường tiểu học, 1 trường trung học cơ sở với những phòng học đềumới, khang trang, hiện đại phục vụ nhu cầu học tập cho tất cả con em trêntoàn xã

 Chợ: Khác với những năm trước đây, do khuôn viên chợ chật hẹpcũng như đời sống nhân dân chưa cao nên một tháng chị họp 12 ngày/ phiên.Cho đến nay thì đến nay chợ đã được sửa sang và xây dựng thêm nhiều gianhàng mới rộng rãi và đẹp hơn

 Nước sạch: Mặc dù trên địa bàn xã chưa được sử dụng nước sạchnhưng trong thời gian qua xã đang từng bước hoàn thành công tác lắp đặt cácthiết bị cung cấp nước nhằm hướng tới mục tiêu cung cấp nước cho toàn bộnhân dân trong năm 2015

 Công sở: UBND xã được xây dựng mới năm 2010, đáp ứng cho yêucầu làm việc phục vụ nhân dân

 Đáp ứng nhu cầu thông tin liên lạc cho người dân trong xã thì năm

1997 xã đã xây dựng và thành lập 1 trung tâm bưu điện xã

Có thể nói nhìn chung về cơ sở hạ tầng tương đối đáp ứng nhu cầu cơbản của nhân dân trên địa bàn xã, nhưng khi so sánh với các phường xã kháctrên địa bàn thành phố thì xã Nghi liên cần phải cố gắng hơn nữa trong côngtác xây dựng cơ sở hạ tầng Đặc biệt các dịch vụ cung cấp nước sạch chongười dân.

 Kinh tế

Phát huy những kết quả đã đạt được những năm qua , xã Nghi Liên đãquyết tâm khai thác tốt hơn nữa những tiềm năng lợi thế, tập trung một số giảipháp để tiếp tục đưa kinh tế xã đi lên Trong đó quan tâm nhất vẫn là khuyếnkhích các nhà đầu tư, các doanh nghiệp tập trung đầu tư vào địa bàn xã để sảnxuất kinh doanh., cùng với việc chuyển dịch cơ cấu sản xuất nông nghiệp chongười dân Nhờ vậy tốc độ tăng trưởng kinh tế của xã đã có sự chuyển biếntích cực: tốc độ tăng trưởng kinh tế năm 2013 đạt 9,1%( năm 2012 : 8,8%) ,giá trị sản xuất tăng 12% so với năm 2013 Trong đó giá trị sản xuất nôngnghiệp đạt 56,2 tỷ đồng chiếm 15,71%, công nghiệp-tiểu thủ CNXD ước đạt

229 tỷ đồng chiếm 64,11%; dịch vụ thương mại đạt 72 tỷ đồng chiếm

20,16% [ 2]

 Văn hóa xã hội

Bên cạnh những thành công trên lĩnh vực kinh tế thì văn hóa - xã hộicủa xã đều gặt hái được nhiều thành quả đáng khen ngợi Kinh tế phát triểntạo tiền đề vững chắc cho các hoạt động văn hoá, thể dục thể thao phát triển

cả bề sâu lẫn chiều rộng Các hoạt động về văn hoá – TDTT cũng diễn rathường xuyên, sôi nổi Nghị quyết 06 về nếp sống văn hoá đô thị được tổchức thực hiện tốt Liên hoan tiếng hát Làng Sen, hội diễn Hoa phượng đỏ,hội khỏe Phù đổng, các ngày lễ lớn được tổ chức chu đáo, thiết thực,thiết chếvăn hóa được tăng cường: trong đó có 13/19 nhà văn hóa được xây dựng lạikhang trang Ngoài ra xã còn tuyên truyền, phổ biến và thực hiện tốt cácphong trào: “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa mới”, “Uống

2.1.3 Dân cư và nguồn gốc dân cư

Xã Nghi Liên được thành lập từ năm 1954 với 17 xóm từ xóm 1 đếnxóm 18 và thuộc địa phận của huyện Nghi Lộc Ngày 17/4/2008 Chính phủ raNghị Định số 45/2008/NĐ về việc điều chỉnh địa giới hành chính huyện NghiLộc và Hưng Nguyên để mở rộng thành phố Vinh vì vậy xã Nghi Liên chínhthức trở thành đơn vị hành chính của thành phố Vinh Sau đó do ảnh hưởngcủa quá trình đô thị hóa, số lượng nhập cư của người dân đến xã tăng lên, dân

số lần lượt tăng theo vì vậy xã đã tách xóm 18 thành 3 xóm 18A, 18B, 18C.Hiện nay trên toàn xã có 2.314 hộ, dân số là 11.223 người

Từ khi mới được hình thành thì xã Nghi Liên đã biết đến là một vùngđất có truyền thống yêu nước sâu sắc, một tinh thần truyền thống cách mạng ,tinh thần chống giặc ngoại xâm kiên cường bất khuất luôn sãn sàng hy sinh vìquê hương đất nước Sau 60 năm thành lập và trưởng thành thì người dân nơiđây lại phát huy truyền thống yêu nước đó qua tinh thần hiếu học, đoàn kếtxây dựng và phát triển kinh tế, gìn giữ ổn định chính trị xã nhà góp phần xâydựng quê hương đất nước ngày càng giàu đẹp xứng đáng với những gì ôngcha ta đã xây dựng nên

2.2 Thực trạng đời sống của các gia đình liệt sỹ ở xã Nghi Liên

 Tình hình chung về liệt sỹ xã Nghi Liên

Vốn là một xã có số lượng quân nhân tham gia hoạt động cách mạng vàkháng chiến chống thực dân Pháp, Mỹ khá cao vì vậy số lượng thương binh,bệnh binh, người của có công với cách mạng của xã rất lớn Đặc biệt trong sốnhững đối tượng người có công với cách mạng thì xã Nghi Liên có đến 41anh hùng đã hi sinh trong có tới 12 liệt sỹ đến nay vẫn chưa tìm thấy hài cốt

Bảng 1: Cơ cấu liệt sỹ qua các thời kỳ

3 Liệt sỹ chiến tranh biên giới 11 26,89%

Báo cáo số lượng thương binh, bệnh binh, liệt sỹ xã Nghi Liên

Theo báo cáo của ban chính sách xã Nghi Liên trong 41 liệt sỹ thì có 3liệt sỹ nữ trước đây là thanh niên xung phong và 39 liệt sỹ là nam Phần lớn

các liệt sỹ hy sinh khi tuổi đời đang còn rất trẻ, nhiều liệt sỹ đã hy sinh khichưa lập gia đình.

Bảng 2: Danh sách liệt sỹ của xã Nghi Liên STT Họ và tên Năm sinh Năm mất Hạng bậc Quê quán

5 Nguyễn Quốc Vượng 1957 1978 Binh nhì Xóm 8

18 Hoàng Trung Phương 1938 1962 Binh nhì Xóm 13

19 Nguyễn Cảnh Phướng 1943 1972 Binh nhất Xóm 7

20 Nguyễn Văn Nghinh 1957 1979 Binh nhất Xóm 17

22 Nguyễn Đức Nhơn 1946 1974 Binh nhất Xóm 1

23 Nguyễn Cảnh Nghi 1942 1965 Binh nhì Xóm 6

24 Nguyễn Quang Minh 1959 1979 Binh nhì xóm 4

26 Nguyễn Đức Lang 1952 1974 Binh nhất Xóm 9

27 Nguyễn Duy Lương 1956 1977 Binh nhất Xóm 10

36 Nguyễn Đình Châu 1952 1976 Hạ sỹ Xóm 7

40 Nguyễn Quốc Bính 1947 1975 Thiếu úy Xóm 18c

Các liệt sỹ đã hy sinh khi tuổi đời đang còn rất trẻ, vì thế đây là nhữngtổn thất lớn đối với đất nước Quân đội ta mất đi một đội quân hùng hậu anhhùng, đất nước mất đi một nguồn lực lao động lớn Có thể nói những tổn thất

đó là vô cùng to lớn vô kể nhưng đằng sau những tổn thất ấy là những khókhăn, tổn thất mà gia đình của các liệt sỹ đã hy sinh phải trải qua

Để tưởng nhớ công ơn các liệt sỹ đã cống hiến sức mình cho đất nước,vào năm 1980 dưới sự chỉ đạo đầu tư của nhà nước và đóng góp của nhândân, xã Nghi Liên đã tiến hành xây dựng Bia tưởng niệm để ghi danh và thờcúng những liệt sỹ nguyên quán ở xã Nghi Liên

 Đời sống tâm lý, tinh thần của các gia đình liệt sỹ

Trước hết thân nhân của các liệt sỹ đều phải trải qua những nỗi đau, cúsốc lớn về tinh thần Khi các chiến sỹ chúng ta hy sinh tại chiến trường thìnhững người thân yêu của họ nơi hậu phương chỉ nhận được giấy báo tử từđơn vị mà các chiến sỹ đóng quân Họ mất đi những người thân yêu, mất đichỗ dựa về tinh thần cũng như vật chất một cách bất ngờ vì vậy những ngườithân của chiến sỹ thường rơi vào tình trạng tâm lý hụt hẫng, hoang mang

Đau thương hơn vậy, có những chiến sỹ hi sinh để lại mẹ già đơn côi.Khi chiến tranh cướp đi sinh mạng người con của họ đó là nỗi đau xé lòng,

“ Khi nhận được giấy báo tử cuả ông từ chiến trường gửi về, bà nghĩ có thể

bà không sống được nữa, nhiều lần muốn chết cho xong Nhưng lúc đó 2đứa con còn đang dại, mình mà chết thì nó lại bơ vơ”

(Vợ của liệt sỹ Nguyễn Văn Cát)

đến nay họ già hơn không có người chăm sóc tuổi già thì nỗi đau ấy lại càngsâu thẳm hơn Các mẹ luôn phải sống trong cảnh cô đơn, tủi thân thiếu bóngchồng con.

Không những thế nhiều chiến sỹ đã hy sinh nhưng do sự tàn phá củachiến tranh nên họ đã bị mất đi cả nơi yên nghỉ của mình( mộ), hay không thểtìm lại được mộ của các liệt sỹ Vì vậy nhiều thân nhân của liệt sỹ luôn sốngtrong tình trạng chờ đợi và hy vọng Họ luôn hy vọng rằng người thân của họ

bị lạc đồng đội, bị bắt cóc, tạm giam chứ không phải đã hy sinh, họ khônggiám đối mặt với sự thật Trong suy nghĩ của những người thân của các chiến

sỹ luôn mong ngóng các chiến sỹ sẽ trở về đoàn tụ cùng gia đình

Mặc dù các gia đình đều phải trải qua mất mát, đau thương như vậynhưng nhiều thành viên trong xã hội không thể thấu hiểu được họ, chia sẻcùng họ mà còn tỏ thái độ xem thường đối với gia đình các liệt sỹ Một số giađình rơi vào cảnh kinh tế khó khăn nên thường hay bị chê cười, trách móc,đặc biệt là thể hệ trẻ nhận thức còn kém, chưa có suy nghĩ chín chắn Có thểnói nỗi đau về việc mất đi những người thân trong gia đình chưa phải là đỉnhđiểm mà nỗi đau khi bị xã hội không tôn trọng gia đình mới là nỗi đau lớnnhất của gia đình

Có thể nói thời gian có thể qua đi nhưng những vết thương lòng, nhữnghụt hẫng về tinh thần và tình cảm của gia đình vẫn còn mãi, kéo dài mãi chođến hôm nay và tận mai sau

 Đời sống vật chất của các gia đình liệt sỹ

Tại xóm 11, xã Nghi Liên có mẹ Nguyễn Thị Duyến mẹ của Liệt Sỹ

Nguyễn Huy Hoàng Mẹ đã mất chồng sớm vì bệnh thận và chỉ có một người con trai duy nhất nhưng lại hy sinh ở chiến trường Vì thế mẹ đã sống một mình từ năm 1979 cho đến nay

Sự ra đi của các chiến sỹ không chỉ để lại nỗi đau về tinh thần chonhững người thân yêu của họ mà đằng sau đó là những gánh nặng, khó khăn

về kinh tế của gia đình Bởi hầu hết các chiến sỹ đã hy sinh là những ngườiđóng vai trò trụ cột của gia đình Một khi họ đã hy sinh gia đình mất đi mộtnguồn lao động, nguồn thu nhập của gia đình Đối với những chiến sỹ nam,

sự ra đi của họ để lại những cảnh con thơ một mình tay vợ nuôi ăn học, khônlớn hay họ để lại cảnh những người mẹ già đơn thân Có thể nói đó là nhữnghoàn cảnh gia đình sẽ gặp nhiều khó khăn về việc xây dựng và phát triển kinh

tế gia đình

Với xã Nghi Liên là một xã xuất phát từ nông nghiệp, thu nhập củangười dân chủ yếu dựa vào ruộng đồng và chăn nuôi Do tính chất bấp bênhcủa nền kinh tế thị trường và phụ thuộc lớn vào điều kiện tự nhiên vì vậy kinh

tế chung của những người nông dân toàn xã nói chung đang có nhiều bất ổntrong những năm qua Theo báo cáo của Chi hội nông dân xã Nghi Liên thì90% gia đình của các liệt sỹ là gia đình nông nghiệp Đặc biệt hơn trong cácgia đình liệt sỹ của xã hầu hết đều là những gia đình liệt sỹ đều có thân nhân

là những người cao tuổi Do vậy việc tham gia sản xuất nông nghiệp lại bị hạnchế bởi sức khỏe yếu kém Chính tù những nguyên nhân ấy, hầu hết mức sốngcủa các gia đình liệt sỹ thường thấp hơn những hộ gia đình khác trong địa bàn( trù một số gia đình liệt sỹ có con cái trưởng thành, và thành đạt) Theo kếtquả điều tra bảng hỏi, phân tích và xử lý số liệu thì mức thu nhập bình quânđầu người của các gia đình liệt sỹ chỉ từ khoảng 1.220.000 đến 1.700.00,trong khi đó thu nhập bình quân đầu người của gia đình ở các hộ gia đình xã

Nghi Liên là 1.800.000/người/tháng [2]

Trong những năm trở lại đây với việc thực hiện nội dung trong "Đề ánphát triển thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An trở thành trung tâm kinh tế, văn hóavùng Bắc Trung bộ" vừa được Chính phủ phê duyệt Theo đó, trong nhữngnăm qua Chính phủ đã triển khai xây dựng và mở rộng các tuyến đường liênthông Bắc Nam cũng như các tuyến liên huyện Trong kế hoạch của mình,

Chính phủ cũng đẩy nhanh xây dựng thêm rất nhiều nhà máy, xí nghiệp cơquan đóng trên địa bàn thành phố Khi diện tích diện tích đất để đầu tư sảnxuất công nghiệp, đất để mở rộng đường sá tăng thì song song với nó là diệntích đất nông nghiệp bị thu hẹp dần Điều này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đầu tiênđến người làm nông nghiệp, các gia đình nông nghiệp rơi vào tình cảnh thiếuđất sản xuất, thừa thời gian lao động Trong đó thì những gia đình liệt sỹkhông thể tránh khỏi những tác động này Chính từ nguyên nhân này kết hợpvới các gia đình liệt sỹ có những thành viên đã lớn tuổi, không còn khả năngtạo việc làm trong các công ty, xí nghiệp, thiếu vốn, thiếu sức khỏe nên đời sốngvật chất của họ còn gặp nhiều khó khăn Những trang trại trong cuộc sống của giađình chủ yếu phụ thuộc vào số tiền trợ cấp, phụ cấp của Nhà nước.

Hơn thế do địa bàn xã Nghi Liên vừa sát nhập thành phố Vinh được 5năm, do đó các chi phí sinh hoạt cho gia đình đều theo mức giá của thành phốVinh như: tiền điện nước cao hơn ở nông thôn, tiền ăn uống, tiền mua sắmcác vật dụng tiêu dùng đều ở những mức giá cao hơn Trong khi đó thu nhậpcủa gia đình lại hạn chế, đây cũng chính là một trong những khó khăn về kinh

tế của các gia đình liệt sỹ

Ngoài ra, hiện nay các gia đình liệt sỹ đều có thân nhân là những ngườigià, tuổi cao, sức yếu nên tốn kém trong chi phí chăm sóc sức khỏe Mặc dùthân nhân liệt sỹ đã được cấp thẻ bảo hiểm y tế nhưng do khi đi khám chữabệnh tại các bệnh viện trung tâm y tế cần đến nhiều thủ tục giấy tờ, vì vậy cácgia đình khi ốm đau ở mức độ nhẹ thường tự mua thuốc ngòa để điều trị bênngoài Điều này gây tốn kém một khoản chi phí của gia đình

Bà thì có thẻ bảo hiểm y tế, khi đi khám, chữa bệnh được giảm 100%,nhưng mỗi lần đi khám phải làm thủ tục rườm rà quá, mà mình thì già rồinên việc làm giấy tờ luống cuống, phiền phức lắm Thế nên cứ khi nào ốmđau lặt vặt cứ ra hiệu thuốc tự mua uống Thế mà cũng tốn khá nhiều tiềncháu à

Từ những nguyên nhan khách quan và chủ quan đó nên một số gia đìnhrơi vào hoàn cảnh kinh tế khó khăn Trong số hộ nghèo trên địa bàn xã thì sốgia đình liệt sỹ thuộc hộ nghèo chiếm 9% Đặc biệt với những thân nhân liệt sỹ

có mẹ già sống đơn thân một mình thì kinh tế lại càng khó khăn và éo le hơn

Do điều kiện kinh tế khó khăn, thu nhập kinh tế gia đình thấp, trong khi

đó chi phí tiêu dùng của cuộc sống lại cao nên hầu như các gia đình liệt sỹtrên địa bàn xã chưa đủ điều kiện để đầu tư xây dựng nhà cửa và mua sắm cáctrang thiết bị hiện đại gia đình Theo kết quả của phiếu điều tra thì có kết quảnhư sau:

Bảng 3 : Thực trạng về nhà ở của các gia đình liệt sỹ

Biểu đồ 1: Thực trạng về mức sống của các gia đình liệt sỹ

Từ những khó khăn về kinh tế nó sẽ kéo theo đằng sau đó là hàng loạtcác khó khăn về giáo dục, vui chơi giải trí, chăm sóc sức khỏe, tham gia cáchoạt động xã hội bị hạn chế

 Nhu cầu của gia đình liệt sỹ

Mặc dù xuất phát từ nhiều hoàn cảnh, điều kiện khác nhau nhưng nhìnchung tất cả các gia đình luôn có những nhu cầu chung về tinh thần cũng nhưvật chất

Trước hết gia đình của các liệt sỹ đã mất đi người thân của họ bởi sựnghiệp phục vụ cho quê hương, đất nước Nhưng nhiều thành viên trong xãhội lại không quan tâm, chú trọng, biết ơn các liệt sỹ, nhiều người còn tỏ thái

độ mỉa mai với các gia đình liệt sỹ Vì thế các gia đình liệt sỹ đều rất mongmuốn sự hy sinh về người thân của họ được coi trọng, xã hội ghi nhớ công ơn.Theo phiếu điều tra thì có tới 30/35 phiếu mà gia đình có mong muốn xã hộitôn thờ, kính trọng và nhớ đến công lao của các chiến sỹ đã hy sinh, đặc biệt

là thế hệ trẻ Để thông qua việc tri ân, biết ơn tới các liệt sỹ sẽ giúp gia đìnhphần nào vơi bớt niềm đau và nhận thấy sự hy sinh của các chiến sỹ là hoàntoàn xứng đáng

Hơn thế, hầu như các gia đình liệt sỹ chưa có điều kiện để đưa thi hài,

mộ của các liệt sỹ về địa phương, mỗi lần thăm viếng các liệt sỹ tại nghĩatrang quốc gia cần phải đi lại tốn kém Trong khi đó sự hỗ trợ của nhà nước

về chi phí thăm viếng lại còn rất hạn chế, nên rất khó khăn cho gia đình trongviệc đi lại thăm nghĩa trang liệt sỹ Do vậy các gia đình liệt sỹ luôn mongmuốn được sự hỗ trợ về phương tiện đi lại, vật chất để có điều kiện thămnghĩa trang của các liệt sỹ Cùng với việc thăm viếng mộ liệt sỹ thì nhiều giađình còn mong muốn di chuyển hài cốt liệt sỹ về với nghĩa trang của gia tiên.Tuy nhiên việc hỗ trợ kinh phí để di chuyển hài cốt liệt sỹ còn thấp nên nhiềugia đình chưa đủ điều kiện để thực hiện

Gia đình bác rất muốn đưa hai cốt của ông nội về với quê hương, tổ tiên, nhưng giờ nhà có chưa có điều kiện Bây giờ đi từ Nghệ An vào Quảng Trị cũng khá tốn kém nhưng bác được biết nhà nước sẽ hỗ trợ khoảng 1.000.000 đồng đến 1.500.000 đồng Nhưng ngần ấy thì mới đủ chi phí đi lại chứ không đủ chi phí để xây lăng cho ông nội

Con trai của liệt sỹ Nguyễn Quốc Nam