hình tượng nhân vật quasimodo trong tiểu thuyết nhà thờ đức bà paris của victo hugo

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY BẮC TRẦN THỊ KIM CÚC HÌNH TƯỢNG NHÂN VẬT QUASIMODO TRONG TIỂU THUYẾT NHÀ THỜ ĐỨC BÀ PARIS CỦA VICTO HUGO Chuyên ngành: Văn học nước ngoài K

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY BẮC

TRẦN THỊ KIM CÚC

HÌNH TƯỢNG NHÂN VẬT QUASIMODO

TRONG TIỂU THUYẾT NHÀ THỜ ĐỨC BÀ PARIS

CỦA VICTO HUGO

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

SƠN LA, NĂM 2014

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY BẮC

TRẦN THỊ KIM CÚC

HÌNH TƯỢNG NHÂN VẬT QUASIMODO

TRONG TIỂU THUYẾT NHÀ THỜ ĐỨC BÀ PARIS

CỦA VICTO HUGO

Chuyên ngành: Văn học nước ngoài

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Người hướng dẫn: ThS Nguyễn Thị Ngọc Thúy

SƠN LA, NĂM 2014

LỜI CẢM ƠN

Em xin chân thành cảm ơn Phòng Đào tạo, các thày cô trong Khoa Ngữ Văn (đặc biệt là các thày cô trong tổ Lí luận văn học - Văn học nước ngoài) đã tạo điều kiện ủng hộ và giúp đỡ em trong quá trình nghiên cứu khoá luận

Em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới cô giáo, Th.S Nguyễn Thị Ngọc

Thuý đã tận tình giúp đỡ, chỉ bảo và động viên em trong quá trình thực hiện

khoá luận tốt nghiệp

Em xin gửi lời cảm ơn chân thành tới tập thể lớp K51 Đại học sư phạm Ngữ văn, các cán bộ ở bộ phận thư viện Trường Đại học Tây Bắc đã giúp đỡ

em trong quá trình sưu tầm tài liệu để hoàn thành khoá luận tốt nghiệp

Em xin chân thành cảm ơn!

Sơn La, tháng 5 năm 2014 Sinh viên

Trần Thị Kim Cúc

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Lịch sử vấn đề 3

3 Phương pháp nghiên cứu 6

4 Đối tượng, phạm vi, nhiệm vụ nghiên cứu 7

5 Đóng góp mới của khóa luận 7

6 Cấu trúc của khóa luận 7

CHƯƠNG 1 GIỚI THUYẾT CHUNG 8

1.1 Nhân vật văn học 8

1.1.1 Khái niệm nhân vật văn học 8

1.1.2 Vai trò, vị trí của nhân vật văn học 8

1.2 Nhân vật của chủ nghĩa lãng mạn 10

1.2.1 Chủ nghĩa lãng mạn 10

1.2.2 Nhân vật của chủ nghĩa lãng mạn 12

1.3 Tác giả Victo Hugo 13

1.3.1 Cuộc đời và sự nghiệp sáng tác 13

1.3.2 Quan niệm nghệ thuật về thế giới con người của Victo Hugo 14

1.3.3 Những đóng góp của Victo Hugo đối với chủ nghĩa lãng mạn văn học Pháp 16

1.4 Tác phẩm Nhà thờ Đức bà Paris 17

CHƯƠNG 2 HÌNH TƯỢNG NHÂN VẬT QUASIMODO TRONG TIỂU THUYẾT NHÀ THỜ ĐỨC BÀ PARIS CỦA VICTO HUGO 20

2.1 Hình hài “bất thành nhân dạng” 20

2.2 Công cụ nô dịch của tôn giáo 23

2.3 Sự thức tỉnh - hiện thân cho công lí nhân dân 25

2.4 Một trái tim, một tâm hồn cao thượng 29

CHƯƠNG 3 NGHỆ THUẬT XÂY DỰNG HÌNH TƯỢNG NHÂN VẬT

QUASIMODO TRONG TIỂU THUYẾT NHÀ THỜ ĐỨC BÀ PARIS CỦA

VICTO HUGO 39

3.1 Miêu tả ngoại hình 39

3.1.1 Miêu tả hình dáng 40

3.1.2 Miêu tả khuôn mặt 41

3.2 Miêu tả tính cách 42

3.2.1 Qua hành động cử chỉ 43

3.2.2 Qua ngôn ngữ 45

3.3 Tạo dựng không gian nghệ thuật độc đáo 49

3.3.1 Khung cảnh Nhà thờ Đức bà Paris 49

3.3.2 Lễ hội Cacnavan 52

3.4 Bút pháp lãng mạn 53

PHẦN KẾT LUẬN 59

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Thế kỷ XIX, thế kỷ đầy những biến cố của thế giới toàn cầu Và nước Pháp được coi như nơi bắt đầu kỷ nguyên mới ấy của nhân loại, bởi cuộc cách mạng

tư sản vĩ đại Victo Hugo xứng đáng được coi như “đứa con thiên tài của thời

đại”, là“hiện thân của chủ nghĩa lãng mạn”.Tác phẩm của ông là “tiếng vọng

âm vang của thời đại” [10, 473] Cho tới nay, ông vẫn là nhà văn của những

tình cảm phổ biến nhất, những khát vọng bình dị và sâu xa nhất của con người

và được coi là “nhà tiên tri của hòa bình trên toàn thế giới” [23, 10]

V Hugo xuất hiện như một ngôi sao mọc sớm và lặn rất muộn ở chân trời của thế kỷ Mãnh liệt và cường tráng, thiên tài ấy ngay từ đầu đã tự khẳng định mình như chủ soái của trường phái lãng mạn Cho tới nửa sau của thế kỉ, dù trào lưu lãng mạn đã qua thời vàng son của nó, thì bản thân Victo Hugo vẫn làm

mờ nhạt tài năng của nhiều “chủ nghĩa” đang nở ra và tàn đi rất mau chóng ở cuối thế kỉ, đến nỗi họ phải than rằng“cây sồi già xanh ngắt cho đến lúc chết ấy

đã làm cớm cả một vùng bao quanh” [10, 475] Bước vào văn đàn lúc 17 tuổi,

với cuộc đời kéo dài trong hơn 80 năm đầy ắp những biến cố sôi động, Victo Hugo đã có mãnh lực thu hút áp đảo độc giả trên nhiều lĩnh vực khác nhau của văn chương nghệ thuật và một cường độ sáng tạo hiếm hoi trong lịch sử văn học xưa nay

Khác với Banzac, thiên tài Hugo bộc lộ và được chấp nhận rất sớm

Satobriang từng gọi ông là “cậu bé trác việt” [10, 474] Vinh quang đã đến với

Victo Hugo ngay từ thuở thiếu thời Hai mươi tuổi, Hugo đã đạt được nhiều điều mà biết bao tài năng trẻ hồi ấy hằng khát vọng Tuy chưa nổi tiếng như

Vinhi, Lamactin, nhưng trong nhóm Nàng thơ Pháp, gồm nhiều nhà văn nghệ

sĩ, Victo Hugo đã nổi lên như một nhân vật ấp ủ nhiều ý niệm mới mẻ về thi ca Bằng một hệ thống các phương thức và phương tiện thể hiện cuộc sống bằng nghệ thuật, khám phá cuộc sống bằng hình tượng, ông đã cho ra đời hàng loạt tác phẩm văn chương kiệt xuất Cùng một lúc, V Hugo xuất hiện ở cả ba lĩnh vực: kịch, thơ, tiểu thuyết Thành công của ông đã đem đến nhựa sống tươi tốt, ươm mầm cho tâm hồn bao thế hệ Khảo sát các tác phẩm của ông ta thấy tràn đầy tinh thần nhân đạo, tình yêu thương thiết tha, bay bổng với cuộc sống Chính điều đó khiến cho tư tưởng và nghệ thuật của Victo Hugo trở thành

những hạt ngọc sáng cho văn chương dân tộc ông và có những giá trị phổ biến cho văn chương nhân loại

Thời gian cứ thế trôi qua để bào mòn tất cả, nhưng những giá trị trong sáng tác của Victo Hugo dường như nằm ngoài quy luật nghiệt ngã đó, để bất tử trong tình yêu của bạn đọc khắp năm châu Hơn một trăm năm, kể từ ngày mất của Hugo đã qua, đã có nhiều biến chuyển thời cuộc, số phận con người đã trở nên tốt đẹp hơn, nhưng những vấn đề mà nhà thơ, nhà soạn kịch, nhà tiểu thuyết người Pháp thế kỉ XIX này đưa ra trong những sáng tác của mình, đặc biệt

trong Nhà thờ Đức bà Paris vẫn vẹn nguyên giá trị

Nhà thờ Đức bà Paris là một viên ngọc sáng ngời trong kho tàng văn học

tiến bộ nhân loại Phải chăng điều làm nên sức hấp dẫn kì lạ của cuốn tiểu thuyết này là sự đa dạng của những hình tượng nhân vật mà nhà văn xây dựng

Và trong số những nhân vật ấy, những viên ngọc ấy thì có lẽ Thằng gù nhà thờ

Đức bà Paris là viên ngọc sáng ngời, trong suốt nhất của tác phẩm

Quasimodo là linh hồn của tác phẩm Nhà thờ Đức bà Paris, người đánh

chuông nghèo hèn, khổ sở, mê muội nhưng một khi tâm hồn được tình yêu thức tỉnh thì lại có thể hi sinh tất cả cho hạnh phúc và cho người mình yêu Tác giả

Đặng Thị Hạnh trong cuốn Chuyên luận tiểu thuyết Hugo đã hết sức ca ngợi

tâm hồn cùng tình yêu thần thánh của Quasimodo: “Đây là nhân vật trung tâm

của tác phẩm, hình tượng nhân vật Quasimodo xuyên suốt toàn bộ cuốn tiểu thuyết Nhà thờ Đức bà Paris Hầu hết, tất cả các biến cố, sự kiện với những nấc thang cao trào đỉnh điểm đều có sự góp mặt của Quasimodo Hay nói cách khác, Quasimodo chính là nhân vật khởi đầu, đồng thời cũng là nhân vật viết nên kết thúc cuối cùng của cuốn tiểu thuyết, vai trò, vị trí của nhân vật này trong tác phẩm là vô cùng quan trọng, cần thiết” [15, 25]

Quasimodo là nhân vật khởi đầu cho một loạt hệ thống các hình tượng nhân vật trung tâm khác mà đặc trưng của nhân vật này là: xuất thân nghèo khổ, dung mạo xấu xí, tàn tật Nhân vật này có sức khoẻ phi thường và đức hi sinh cao cả Đây chính là nhân vật tiểu thuyết được tác giả Victo Hugo đặc biệt dành sức lực ngòi bút điêu luyện của mình để xây dựng Qua đó, giúp tác giả truyền

tải nội dung tư tưởng cũng như những đặc sắc nghệ thuật của tác phẩm Nhà thờ

Đức bà Paris

Nói tóm lại, vị trí của Quasimodo trong tiểu thuyết Nhà thờ Đức bà Paris

là rất quan trọng Quasimodo chính là một đại diện của con người thời trung cổ,

là biểu tượng về sự hi sinh cao thượng của quần chúng trong một cuộc cánh mạng chống tôn giáo vĩ đại trong lịch sử nước Pháp

Hơn nữa, nghiên cứu tác phẩm Nhà thờ Đức bà Paris, mà cụ thể ở đây là

nghiên cứu hình tượng nhân vật Quasimodo, sẽ giúp ích rất nhiều cho chúng ta trong việc khám phá tài năng nghệ thuật của tác giả, khám phá vẻ đẹp của cuốn tiểu thuyết trên bình diện nội dung và nghệ thuật Thông qua đó, tôi hi vọng sẽ làm nổi bật được quan niệm nghệ thuật về thế giới và con người cũng như tài năng nghệ thuật của nhà văn Victo Hugo Trên cơ sở đó, thấy được tư tưởng cũng như thi pháp nghệ thuật của chủ nghĩa lãng mạn

Vì những lí do trên và tình yêu với tác phẩm, nhà văn và nhân vật, tôi đã

lựa chọn đề tài:“Hình tượng nhân vật Quasimodo trong tiểu thuyết Nhà thờ

Đức bà Paris của Victo Hugo” để nghiên cứu Hi vọng sự thành công của đề tài

sẽ là nguồn tư liệu tham khảo cho việc học tập, giảng dạy và nghiên cứu các tác phẩm khác của tác giả và trào lưu văn học lãng mạn

2 Lịch sử vấn đề

Với những thành tựu chói lọi trên văn đàn thế giới, Victo Hugo cũng như các tác phẩm của ông đã thu hút tâm trí của nhiều nhà phê bình nghiên cứu Ở Việt Nam, Victo Hugo trở thành một hiện tượng được nghiên cứu khá rộng rãi

và phổ biến

Bằng tấm lòng ngưỡng mộ chân thành đối với tác giả Victo Hugo cũng như tình yêu đối với văn chương Pháp, đã có rất nhiều các công trình nghiên

cứu về tác giả này Victo Hugo không chỉ được nghiên cứu trong Giáo trình

văn học phương Tây (1997) (phần Victo Hugo, do Đặng Anh Đào viết), Victo

Hugo và tác phẩm Những người khốn khổ trong Văn học nước ngoài do Lê

Nguyên Cẩn viết (1998) với những nhận định của ông về phương diện nghệ

thuật, đó là:“Các điểm dừng không - thời gian trong cuộc hành trình hướng

thiện của Jean Valiean” [7, 37], mà còn được thể hiện qua các công trình mang

tính chất chuyên luận như Victo Hugo của Đặng Thị Hạnh (1971, 1975, 1978);

Victo Hugo của Phùng Văn Tửu (1978); Victo Hugo ở Việt Nam (công trình tập

thể do Viện văn học chủ trì - 1985) Ở đây, các tác giả đã đi sâu tìm hiểu về tác

giả Victo Hugo và khẳng định sự cần thiết của việc nghiên cứu về ông: “việc

tiếp nhận văn học nước ngoài, đặc biệt là văn học Pháp, trong đó có Victo Hugo đã trở thành một nhu cầu cần thiết… những tri thức Việt Nam đã tiêu hoá tất cả những cái đó theo cách riêng của họ và đưa đến một dòng máu mới” [33,

252] ; hoặc giới thiệu dưới hình thức chân dung như Victo Hugo - Bóng tối và

ánh sáng (Đặng Anh Đào), tác giả này đã có những đánh giá về Victo Hugo

như sau:“ Victo Hugo là cây đại thụ của chủ nghĩa lãng mạn Pháp đã toả bóng

gần khắp các thế kỉ trước” [9, 493] Đặc biệt, trong số các công trình đã viết về

tác giả này phải kể đến cuốn chuyên luận Tiểu thuyết Hugo của tác giả Đặng

Thị Hạnh (1987, 2002), một chuyên luận mang tầm vóc khái quát lớn về nhiều mặt và thực sự bổ ích cho những ai đang đặt chân vào con đường nghiên cứu tác giả này ở Việt Nam Trong chuyên luận này, Đặng Thị Hạnh đã cho ta thấy được sức ảnh hưởng mạnh mẽ của V Hugo đối với con người Việt Nam mọi thời đại, đặc biệt là tình cảm của giới văn nghệ sĩ đối với Hugo Nhà thơ Tế

Hanh đã tâm sự: “Gần đây, năm 1984, nhà xuất bản Văn học có đề nghị tôi

cộng tác làm một tuyển tập thơ Hugo, xuất bản trong năm 1985 để kỉ niệm

100 năm ngày mất của nhà thơ Tôi do dự vì thấy thơ của Hugo đồ sộ quá mà thời gian thì quá ít, nhưng suy nghĩ lại vì lòng quá yêu nhà đại thi hào, tôi lại nhận lời Tôi phải tuyển chọn những bài thơ đã dịch sẵn và mời nhiều nhà thơ dịch tiếp.Thật là cảm động khi thấy hàng chục năm nay nhiều nhà thơ và nhà nghiên cứu văn học Việt Nam đã cùng nhau dịch thơ Hugo theo từng tập một”

[15, 267]

Số lượng các bài nghiên cứu về tác gia này đặc biệt xuất hiện khá nhiều trong khoảng từ 1985 trở lại đây Trước hết, một số lượng lớn các bài nghiên cứu từ các góc độ: tư tưởng chính trị xã hội, lý luận văn học - lý luận kịch; nhà

thơ; nhà tiểu thuyết, Victo Hugo và người Việt Nam được tập hợp lại trong công

trình Victo Hugo ở Việt Nam Tiếp đến là Tạp chí Văn học số 6/2002 - NXB

Giáo dục - số đặc biệt kỉ niệm 200 năm sinh Victo Hugo, với nhiều bài nghiên cứu cung cấp cho người đọc những cách nhìn mới về tác gia này Đó là chưa kể đến một số bài nghiên cứu về ông trong các thời kỳ trước đây như Tất cả các công trình nghiên cứu cùng các tạp chí văn học này đều thể hiện lòng cảm mến,

khâm phục của nhân dân Việt Nam đối với tác giả Victo Hugo: “Hugo đã đến

với những người đọc Việt Nam, đến tận cả những trường học miền núi xa xôi hẻo lánh Các nhân vật của Hugo thân thuộc và gần gũi hết sức đối với họ Điều kì diệu nào đã tạo nên được mối dây liên hệ vững chắc của V Hugo với độc giả như vậy? Phải chăng là ở tinh thần nhân đạo? Hay ở bút pháp trữ tình toát ra từ mỗi trang tác phẩm của Hugo?Và phải chăng người đọc nhận được

từ mỗi dòng chữ mà nhà văn gửi gắm ở đó toàn bộ tâm hồn, tư tưởng của mình những âm thanh đồng điệu? Chắc chắn là có tất cả những điều đó” [15, 268]

Với tư cách là một tác giả được ưa thích, Victo Hugo trở thành đề tài nghiên cứu của nhiều luận án, luận văn các cấp Tiêu biểu là luận án của Bửu

Nam về Thi pháp nhân vật trong tiểu thuyết của Victo Hugo, luận văn thạc sĩ

của Nguyễn Văn Hạnh Victo Hugo ở Việt Nam (1998) Hay trong cuốn Nghiên

cứu về Victo Hugo của Jean Massin với nhan đề Năm Victo Hugo(1985) đã tổng

kết:“Ông là nhà văn hơn ai hết bởi thiên tài mênh mông hiển nhiên của mình

đã khuất phục giới am hiểu văn chương (kể cả những nhà phê bình ác ý nhất),

và đồng thời sánh mình ngang tầm với hàng triệu con người bình thường từng đến với tác phẩm của ông rất dễ dàng để rồi trái tim và trí tuệ họ khắc sâu hoài

ấn tượng từ đó” Tuy nhiên, đó chỉ là những khía cạnh riêng trong nghệ thuật,

nó chưa có tính bao hàm được nghệ thuật xây dựng nhân vật trong tác phẩm

Nhà thờ Đức bà Paris của Victo Hugo

Đối với cuốn tiểu thuyết Nhà thờ Đức bà Paris, các tác giả nghiên cứu văn

học cũng khá chú trọng trong việc tìm hiểu những đặc sắc về giá trị nội dung và

nghệ thuật của nó Tác giả Đặng Thị Hạnh trong chuyên luận Tiểu thuyết Hugo

đã đi tìm những nét riêng trong sáng tác của Hugo Trên cơ sở đó tác giả đưa ra

những đánh giá khái quát về tác phẩm như :“Bắt đầu bằng tiểu thuyết Nhà thờ

Đức bà Paris và thử tiến hành một sự phân tích đơn giản (có thể chỉ gọi là thống kê) theo chiều dọc của tác phẩm, căn cứ trên ba trục - kể chuyện - miêu

tả và ngoại đề - thì chúng ta có thể rút ra một số nhận xét về đặc trưng tổ chức truyện kể cũng như đặc trưng đề tài và hình tượng trong tiểu thuyết của Hugo”

[15, 26] Như vậy, chuyên luận đã đi sâu nghiên cứu tìm hiểu về mặt thể loại và kết cấu của truyện

Ở bộ sách văn học phương Tây (3 tập) do nhóm tác giả Đặng Anh Đào - Hoàng Nhân - Lương Duy Trang chủ biên đã nhấn mạnh giá trị lịch sử của cuốn

tiểu thuyết này và ảnh hưởng của nó đối với văn chương thế giới:“Cho tới nay,

dù trào lưu văn học lãng mạn đã qua, thời trung cổ của phương tây càng trở

nên xa xôi hơn bao giờ hết đối với độc giả nhiều nước, nhưng“Nhà thờ Đức bà

Paris” vẫn là một cuốn truyện được dịch và đọc nhiều trên thế giới với tất cả vẻ ngây thơ, tươi mát và tình yêu con người tràn ngập trong đó” [10, 497]

Trong tiểu thuyết Nhà thờ Đức bà Paris, Quasimodo là nhân vật trung tâm

quan trọng nhất của tác phẩm Hugo đã rất công phu trong việc xây dựng nên hình tượng nhân vật Quasimodo.Thông qua đó, Victo Hugo gửi gắm thông điệp

về “triết lý tình thương” đến các thế hệ bạn đọc bằng một loạt các thủ pháp

nghệ thuật đặc sắc như: tương phản, ẩn dụ, ngoa dụ, so sánh, miêu tả trực tiếp nội tâm nhân vật

Trong cuốn giáo trình Văn học phương Tây do Đặng Anh Đào - Hoàng

Nhân - Lương Duy Trang chủ biên đã có đánh giá về nhân vật Quasimodo như

sau: “Quasimodo cũng là một loại đom đóm yêu một vì tinh tú” [9, 496] Giáo

trình còn cho ta thấy mối tương đồng giữa nhân vật Quasimodo với nhân vật

Trương Chi trong truyện cổ tích Trầu cau của Việt Nam:“Chúng ta thấy phảng

phất bóng dáng của Trương Chi qua Quasimodo, và kết thúc câu chuyện, hình

ảnh mối tình mà cái chết cũng không thể chia rẽ - khi người ta muốn kéo bộ xương của Quasimodo ra khỏi bộ xương mà y ôm hôn, thì nó vụn ra thành bụi - vừa gần gũi với Torixtang và Izo, vừa gần gũi với kết thúc của Trương Chi và Trầu cau” [10, 496]

Hay như trong cuốn Tiểu thuyết Hugo, tác giả Đặng Thị Hạnh cũng đã có lời đánh giá về nhân vật Quasimodo trong tiểu thuyết Nhà thờ Đức bà Paris như sau:“Hugo nhìn thấy ở phẩm chất bị che dấu của Quasimodo - một loại

nửa người bản năng và man rợ” - một lòng bác ái phù hợp với kinh Phúc âm và ông đã chọn Quasimodo làm biểu tượng cho Nhà thờ Đức bà” [15, 37]

Hơn nữa Nhà thờ Đức bà Paris quả thực là kiệt tác của thể loại tiểu

thuyết vào thế kỷ XV Với những giá trị mà cuốn tiểu thuyết đã đem lại thì ảnh hưởng của nó đến văn đàn thi ca của nhân loại là không nhỏ Ở nước ta

Nhà thờ Đức bà Paris là một trong những tác phẩm được yêu thích Song để

nghiên cứu về hình tượng nhân vật Quasimodo thì đây là một đề tài còn tương đối khá mới mẻ

Như vậy từ trước tới nay đã có rất nhiều các công trình khác nhau nghiên

cứu tìm hiểu về tác phẩm Nhà thờ Đức bà Paris Tuy nhiên, vấn đề hình tượng

nhân vật Quasimodo là một phương diện còn để ngỏ thôi thúc sự khám phá kiếm tìm bởi những người yêu thích và khám phá văn chương Vì vậy, tôi mạnh

dạn chọn đề tài nghiên cứu tên là:“Hình tượng nhân vật Quasimodo trong tiểu

thuyết Nhà thờ Đức bà Paris của Victo Hugo”

3 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng tổng hợp các phương pháp, trong đó chú trọng đến các phương pháp sau đây:

3.1 Phương pháp thống kê:

Đây là phương pháp quan trọng, dựa vào những khảo sát cụ thể để chứng minh cho những nhận định đánh giá

3.2 Phương pháp so sánh đối chiếu:

- So sánh đồng đại: Đặt tác phẩm trong mối quan hệ với các tác phẩm cùng thời

- So sánh lịch đại: Đặt tác phẩm trong mối quan hệ với các tác phẩm khác thời

- So sánh đối chiếu nhân vật Quasimodo của tác giả Victo Hugo với các nhân vật khác trong sáng tác của ông, đồng thời so sánh Quasimodo với các

nhân vật khác của các nhà văn khác Qua đó chỉ ra được nét tương đồng và khác biệt Từ đây làm nổi bật hình tượng nhân vật Quasimodo

3.3 Phương pháp phân tích: Đây là phương pháp cơ bản được sử dụng

thường xuyên trong quá trình nghiên cứu tác phẩm văn học Tuy nhiên, có một

số nhân vật được phân tích tương đối hoàn chỉnh và toàn diện, một số nhân vật chỉ được phân tích một mặt nào đó để làm sáng tỏ những nhận định, những đánh giá xoay quanh nghệ thuật xây dựng nhân vật của tác giả trong tác phẩm

“Nhà thờ Đức bà Paris”

3.4 Phương pháp tổng hợp: Nhằm khái quát những vấn đề lí luận, khái

quát tổng hợp thành những nhận định, kết luận tổng quát về nghệ thuật xây

dựng nhân vật của Victo Hugo trong tác phẩm Nhà thờ Đức bà Paris

4 Đối tƣợng, phạm vi, nhiệm vụ nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu: Hình tượng nhân vật Quasimodo trong tiểu

thuyết Nhà thờ Đức bà Paris của Victo Hugo

4.2 Phạm vi nghiên cứu: Tác phẩm Nhà thờ Đức bà Paris của Victo

Hugo - NXB Văn học, 2004 của dịch giả Nhị Ca

4.3 Nhiệm vụ nghiên cứu: Khóa luận có nhiệm vụ làm sáng tỏ hình tượng

nhân vật Quasimodo trong Nhà thờ Đức bà Paris trên hai phương diện: đặc

trưng hình tượng và nghệ thuật xây dựng hình tượng nhân vật

5 Đóng góp mới của khóa luận

Trên cơ sở tiếp thu những công trình nghiên cứu của những tác giả đi trước và qua khảo sát đánh giá của bản thân, khóa luận sẽ đi tìm hiểu, khám phá hình tượng

nhân vật Quasimodo trong tiểu thuyết Nhà thờ Đức bà Paris.Từ đó khóa luận

bước đầu khám phá những nét đặc sắc cơ bản trong việc khắc hoạ hình tượng nhân

vật Quasimodo trong tiểu thuyết Nhà thờ Đức bà Paris của Victo Hugo

6 Cấu trúc của khóa luận

Ngoài phần mở đầu và phần kết luận, khóa luận gồm 3 chương sau:

Chương 1 Giới thuyết chung

Chương 2 Hình tượng nhân vật Quasimodo trong tiểu thuyết Nhà thờ Đức

bà Paris của Victo Hugo

Chương 3 Nghệ thuật xây dựng hình tượng nhân vật Quasimodo trong tiểu

thuyết Nhà thờ Đức bà Paris của Victo Hugo

CHƯƠNG 1 GIỚI THUYẾT CHUNG

Với tác phẩm này, Victo Hugo đã rất chú ý xây dựng hình tượng các nhân vật, đặc biệt là nhân vật Quasimodo Nghệ thuật xây dựng hình tượng nhân vật của ông trong tác phẩm này rất sắc sảo, độc đáo, qua đó giúp tác giả làm nổi bật được tư tưởng chủ đề của tác phẩm

Xuất phát từ đối tượng, nhiệm vụ của đề tài đã xác định trước đó, trong chương một này, tôi sẽ trình bày khái quát một số vấn đề lí luận về nhân vật và

đi sâu tìm hiểu một số đặc điểm về cuộc đời, sự nghiệp của tác giả Victo Hugo

cũng như tác phẩm Nhà thờ Đức bà Paris của ông Những kiến thức đó sẽ là

nền tảng lí luận, văn học sử để triển khai cho các chương sau

1.1 Nhân vật văn học

1.1.1 Khái niệm nhân vật văn học

Nói đến nhân vật văn học là nói đến“con người được miêu tả, thể hiện

trong tác phẩm bằng phương tiện văn học” [23, 277]

Nhân vật văn học là khái niệm dùng để chỉ hình tượng các cá thể con người trong tác phẩm văn học - cái đã được nhà văn nhận thức, tái tạo, thể hiện bằng các phương tiện riêng của nghệ thuật ngôn từ

Nhân vật là con người cụ thể được miêu tả trong tác phẩm văn học Nhân vật có thể có tên riêng hoặc không có tên riêng, có khi được sử dụng như một

ẩn dụ, không chỉ một con người cụ thể nào cả, mà chỉ một hiện tượng nổi bật nào đó trong tác phẩm Nhân vật là phương tiện khái quát tính cách số phận con người (tính cách nhân vật là một hiện tượng xã hội lịch sử xuất hiện trong một hiện thực khách quan), (trong câu chuyện thần thoại ) Qua đó, nhân vật dẫn dắt

ta đến với đời sống xã hội

1.1.2 Vai trò, vị trí của nhân vật văn học

Nói một cách khái quát, nhân vật là điều kiện thiết yếu đảm bảo cho sự miêu tả thế giới của văn học có được chiều sâu và tính hình tượng Khi nhân

vật xuất hiện, cái gọi là “hiện thực cuộc sống” không còn tồn tại như một khái niệm khô khan, trừu tượng nữa mà trở nên có hình khối rõ ràng, có đủ “ba

chiều” để mời gợi người đọc tưởng tượng, khám phá và suy ngẫm Hơn thế,

nhân vật nhiều khi trở thành những chủ đề đối thoại thực sự có ý nghĩa về cuộc đời và con người

Đầu tiên, nhân vật có vai trò miêu tả và khái quát các loại tính cách xã hội Với vai trò, vị trí này, nhân vật chứng tỏ được ưu thế vô song của văn học trong

việc phản ánh bản chất của đời sống xã hội qua một hình tượng mang tính chất kết tinh là tính cách.Trong đời sống, ta được tiếp xúc với rất nhiều loại tính cách khác nhau Đây chính là một hiện tượng thú vị của thực tế khách quan, đòi hỏi được văn học nghiên cứu và thể hiện Tìm hiểu các nhân vật văn học được xây dựng một cách thành công, trước hết ta có cảm tưởng như vừa gặp lại những con người của đời sống thực, rất rõ nét, sau nữa, ta nhận thấy nhiều mối tương quan cơ bản và có tính lịch sử của thực tại được tái hiện sinh động trong

đó Vì sao vậy? Vì phẩm chất riêng, nổi bật và bền vững của một con người là sản phẩm của sự kết hợp theo quy luật nhất định vô số yếu tố vừa chủ quan, vừa

khách quan Với nhân vật Hăm let (trong bi kịch Hăm let ), W Shakespeare vừa

gợi cho ta niềm cảm phục một tính cách cao thượng đặc trưng của thời Phục hưng, vừa giúp ta thấy được nhiều vấn đề lớn của chính thời đại đó, cảm nhận được sức sống mãnh liệt của chủ nghĩa nhân văn trong cuộc đối đầu với những thế lực hắc ám tượng trưng cho một thời trung cổ đương qua Với nhân vật

Grangđê (trong tiểu thuyết Eugenie Grandet ), H de Balzac vừa tạo cho độc giả

thái độ căm ghét loại tính cách keo cú, bủn xỉn đặc trưng của giai cấp tư sản (thời tích luỹ tư bản), vừa chứng minh một cách thuyết phục khả năng huỷ hoại nhân tính khủng khiếp của đồng tiền trong xã hội Pháp thế kỷ XIX

Nhà văn Nga - Xô viết K.A Fedin từng hình dung nhân vật giống như

“một công cụ” hữu hiệu giúp người viết nhận ra bản chất của đời sống và giúp

độc giả thấu hiểu những quy luật sâu xa đang ngầm chi phối mọi đột biến của lịch sử Quả vậy, nếu không có một nhân vật mang tính chất đa diện của con người thời Âu hoá và có số phận may mắn lạ lùng là Xuân Tóc Đỏ, làm sao Vũ Trọng Phụng có thể thâu tóm thần tình đến vậy bản chất của cả một xã hội - xã

hội thực dân nửa phong kiến, mà ông định nghĩa bằng hai từ “chó đểu”

Nhân vật còn có vai trò tương tự như một chiếc chìa khoá, giúp nhà văn

mở cánh cửa bước vào hiện thực rộng lớn, tiếp cận những đề tài, chủ đề mới

mẻ Theo một góc nhìn nào đó, có thể nói đề tài miền núi trong văn học cách

mạng Việt Nam sau 1945 đã “đẻ ra” một loại nhân vật mới trước đây ta chưa

từng gặp như Mị, A Phủ, ông Mong, Ính, Sạ…( trong truyện Tây Bắc của Tô

Hoài) Nhưng có thể nói ngược lại: chính những nhân vật nói trên đã tạo nên tiền đề quan trọng giúp nhà văn đi vào khai phá đề tài cuộc sống của những dân tộc vùng cao - một đề tài lớn còn ít được quan tâm, do vậy mà hứa hẹn nhiều đóng góp có ý nghĩa

Như đã trình bày ở trên, nhân vật là một hình tượng thẩm mĩ Bởi vậy không thể quên một vai trò khác của nhân vật đó là biểu hiện quan niệm nghệ

thuật của nhà văn về thế giới, con người Dĩ nhiên, quan niệm nghệ thuật về thế giới, con người của nhà văn không chỉ được biểu hiện qua nhân vật, mà qua tổng gộp toàn bộ các yếu tố hợp thành tác phẩm hay một sự nghiệp sáng tác Nhưng phải thừa nhận rằng với các nhân vật cụ thể, thái độ đánh giá về các tính cách, các vấn đề xã hội của nhà văn có được điều kiện bộc lộ tốt hơn, tập trung

hơn Cần khẳng định thêm là dù nhân vật được xây dựng theo“mô hình xác

thực” hay theo“mô típ hư cấu”, phần chủ quan của người viết luôn chiếm tỉ

trọng lớn, và nó phải là yếu tố có tính thứ nhất mà ta cần quan tâm tới khi đi phân tích một nhân vật văn học

Vai trò, vị trí cuối cùng mà ta có thể nói tới của nhân vật chính là tạo nên mối liên kết giữa các sự kiện trong tác phẩm và cái vẫn thường được gọi là cốt truyện Một phần lớn nhờ nhân vật mà kết cấu nhiều tác phẩm đạt được sự thống nhất, hoàn chỉnh chặt chẽ và nhiều tiềm năng biểu đạt của các phương tiện ngôn

từ được phát lộ, để rồi tự chúng trở thành những phương tiện nghệ thuật độc lập,

có thể được nghiên cứu riêng như một đối tượng thẩm mĩ chuyên biệt

1.2 Nhân vật của chủ nghĩa lãng mạn

1.2.1 Chủ nghĩa lãng mạn

Theo Từ điển Thuật ngữ văn học vào thế kỉ XVIII thì từ “lãng mạn” vốn

được dùng để chỉ tất cả những cái gì hoang đường, kì lạ khác thường chỉ thấy

có ở trong sách chứ không có trong hiện thực

Vào khoảng giữa thế kỉ XVIII và nửa đầu thế kỉ XIX, chủ nghĩa lãng mạn trở thành một thuật ngữ dùng để chỉ một khuynh hướng văn học mới đối lập với chủ nghĩa cổ điển

Chủ nghĩa lãng mạn là một trong những trào lưu văn hoá lớn nhất của Âu -

Mĩ vào cuối thế kỉ XVIII và nửa đầu thế kỉ XIX, có ảnh hưởng và ý nghĩa lớn đối với sự phát triển văn hoá toàn thế giới Tiền đề tư tưởng - xã hội cơ bản của

nó là sự thất vọng đối với kết quả của cuộc cách mạng Pháp 1789 và đối với nền văn minh tư sản nói chung Sự bất bình với lối sống tư sản, sự chống lại cái dung tục, tầm thường, không tình nghĩa và thói ích kỉ của những quan hệ tư sản

đã sớm được thể hiện trong chủ nghĩa tình cảm và tiền lãng mạn đến các nhà văn sáng tạo theo chủ nghĩa lãng mạn càng trở nên đặc biệt gay gắt

Bác bỏ cuộc sống tầm thường của xã hội văn minh tư sản, các nhà lãng mạn chủ nghĩa hướng về một thế giới khác thường mà họ tìm thấy trong các truyền thuyết và sáng tác dân gian, trong các thời đại lịch sử đã qua, trong những bức tranh kỳ diệu của thiên nhiên, trong đời sống sinh hoạt tập quán của

các dân tộc và đất nước xa xôi Họ đem những ước vọng cao cả và những biểu hiện cao nhất của đời sống tinh thần như nghệ thuật, tôn giáo, triết học, đối lập với thực tiễn vật chất tầm thường

Theo Từ điển Thuật ngữ Văn học, những nét tiêu biểu nhất trong mô hình thế giới của các nhà văn sáng tác theo chủ nghĩa lãng mạn là:“một cá nhân cô

đơn xung đột với môi trường xung quanh, một khát vọng tự do cá nhân vô hạn tách biệt hoàn toàn với xã hội, dẫn tới sự thích thú với những tình cảm mạnh

mẽ, những tương phản gay gắt, những vận động bí ẩn, tối tăm của tâm hồn”

[14, 74] Đó còn là vai trò to lớn của cái trực giác, vô thức Đồng thời là sự ý

thức đầy đủ về vai trò của cá tính sáng tạo, của nghệ sĩ đối lập với sự “bắt

chước tự nhiên” của chủ nghĩa cổ điển Chủ nghĩa lãng mạn cho rằng nghệ sĩ

có quyền cải biến thế giới hiện thực bằng cách tạo ra cho mình một thế giới riêng đẹp hơn, chân thực hơn và vì thế hiện thực hơn Nó thích sự tưởng tượng phóng khoáng và bác bỏ tính quy phạm trong mĩ học và sự quy định có tính chất duy lí trong nghệ thuật Chủ nghĩa lãng mạn đòi hỏi tính lịch sử và tính dân tộc của nghệ thuật với ý nghĩa chủ yếu là tái hiện lại màu sắc địa phương và thời đại

Tùy theo thái độ phản ứng lại đối với thực tại đời sống và cách tìm lối thoát của các nghệ sĩ, người ta chia chủ nghĩa lãng mạn thành các khuynh hướng khác nhau

Thứ nhất, khuynh hướng tiêu cực với thái độ bi quan thực tại, tình cảm chán chường và hoài niệm quá khứ Các đại diện xuất sắc của khuynh hướng này là: Satobriang, Lamactin, A.Vinhi

Thứ hai, khuynh hướng tích cực tràn trề niềm tin vào thực tại và tương lai, lạc quan về nhân dân và khả năng sáng tạo đời sống Tiêu biểu cho khuynh hướng này là V.Hugo, A Muytxê, G Xăng Họ nuôi dưỡng cho người đọc hoài vọng với lí tưởng tự do, bình đẳng, bác ái, gợi ra một thế giới tốt đẹp mà mọi người đều sống trong sự hoà hợp vì tình yêu thương

Đối với từng tác phẩm cụ thể và đôi khi cả từng tác giả, việc tách bạch thành hai khuynh hướng như trên là không đơn giản Trong đánh giá, cũng cần tránh xu hướng khắt khe, máy móc Chủ nghĩa lãng mạn đã có công sáng tạo ra các thể loại văn học mới như: tiểu thuyết lịch sử, kịch lịch sử, truyện viễn tưởng, trường ca trữ tình - sử thi, đặc biệt là đã đưa thơ trữ tình phát triển đến

độ rực rỡ chưa từng thấy Đồng thời, nó cũng đã có những cải cách đáng kể trên lĩnh vực sân khấu

1.2.2 Nhân vật của chủ nghĩa lãng mạn

Nhân vật của chủ nghĩa lãng mạn thường là kiểu nhân vật chức năng, tức là mang các đặc điểm, phẩm chất cố định, thường không thay đổi từ đầu đến cuối Nhân vật có chức năng thực hiện một số nhiệm vụ nhất định nhưng không có đời sống nội tâm, do đó cũng không có sự phát triển đời sống nội tâm Nhân vật lãng mạn thường là các biểu tượng, thường mang tính chất nguyên phiến

Con người lí tưởng của chủ nghĩa lãng mạn tiêu cực thoát li thực tế, quay

về với quá khứ, hoặc đi vào ảo mộng hoặc thu mình trong cái tôi nhỏ bé

Trong Tôi học viết như thế nào? M Gorki nói:“Chủ nghĩa lãng mạn tiêu cực

tìm cách làm cho con người thoả hiệp với thực tại bằng cách tô vẽ thực tại, hay là trốn tránh thực tại để đi sâu vào thế giới nội tâm với những tư tưởng về những bí ẩn thiên định của cuộc đời, về ái tình và cái chết” [22, 512] Nhân

vật trung tâm của Lamactin ca ngợi cái chết, mà nếu sống thì với một tâm trạng cô đơn não nuột:

… “Khi lá rừng xa rời về đồng cỏ

Để gió chiều hôm cuốn vội thung sâu

Và thân tôi như tấm lá úa màu Gió hỡi gió cuốn ta đi cùng lá”

(Trầm tư đầu tiên: “Hiu quạnh”)

Nhân vật Role trong tác phẩm cùng tên của Satobriang bỏ tổ quốc Pháp ra

đi sinh sống với người da đỏ Châu Mĩ, không phải chỉ là câu chuyện di chuyển

về không gian mà còn là việc quay ngược lại thời gian - từ bỏ văn minh Châu

Âu quay về sống với những bộ tộc bản khai Điều đó thể hiện lí tưởng xã hội - thẩm mĩ thoát li hiện thực của chủ nghĩa lãng mạn tiêu cực Role phải ra đi như vậy có phần vì mối tình oan trái với người chị gái - một mối tình vô vọng, người chị phải đi vào nhà tu kín Song chỉ có thế thì bỏ nhà ra đi, nhưng sở dĩ Role không chỉ từ bỏ gia đình, mà từ bỏ luôn Tổ quốc bởi vì nước Pháp sau cách mạng không còn là Tổ quốc của những chàng thanh niên quý tộc như Role nữa Điều này thể hiện đúng nguyên nhân ra đời của chủ nghĩa lãng mạn tiêu cực ở Pháp, đó là sự phản ứng chống lại Đại cách mạng tư sản Pháp Role chán chường buồn bất lực, cô liêu với một trạng thái tâm hồn mông lung, ảo não Đó

là cái tình điệu chung của các nhân vật lãng mạn tiêu cực Nếu nhân vật hành động tranh đấu thì cũng vì mục đích củng cố quyền lợi của bọn phong kiến quý

tộc thoái hoá, như trường hợp của anh chàng quý tộc trẻ tuổi trong tác phẩm

Xanh Mác của Vinhi: “đó là một tên quý tộc trẻ tuổi cầm đầu một vụ âm mưu

chống giáo chủ Risolio mà tác giả miêu tả là một kẻ biện hộ cho chế độ chuyên chế” (Abramovich)

Cũng trong bài Tôi học viết như thế nào?, M Gorki cho rằng:“chủ nghĩa

lãng mạn tích cực tăng cường ý chí con người đối với cuộc sống, thức tỉnh lòng bất phục tùng đối với thực tại, đối với mọi đè nén, áp bức” [23, 513]

Nói chung, nhân vật trung tâm của chủ nghĩa lãng mạn tích cực là những con người phản kháng, những chiến sĩ đấu tranh đòi giải phóng nhân loại bị áp bức, hướng về một tương lai tốt đẹp nhưng còn mơ hồ, theo đuổi một lí tưởng

tích cực mặc dù rất không tưởng GiăngVangiăng trong Những người khốn khổ

của Victo Hugo với tất cả những nét riêng của nó có tính chất tiêu biểu cho

những nhân vật lãng mạn tích cực, tượng trưng cho lí tưởng “lấy điều thiện để

chống lại điều ác” Chịu ảnh hưởng của chủ nghĩa xã hội không tưởng, qua

nhân vật GiăngVangiăng, V.Hugo muốn nêu lên rằng việc tu dưỡng đạo đức lòng thương yêu con người có thể cải tạo được xã hội

Đặc trưng của nhân vật lãng mạn trong tiểu thuyết V.Hugo là họ đều là những con người cô độc, họ cũng là nạn nhân của xã hội chỉ sản sinh ra những nạn nhân ấy Nhưng, họ biết san sẻ mình cho lí tưởng, cho lòng nhân từ mà tác giả đã nhận được trong cuộc đời Họ là những người làm nhiệm vụ của đạo đức,

là người phát ngôn cho lý tưởng “sống là yêu thương” mà Victo Hugo suốt đời theo đuổi

1.3 Tác giả Victo Hugo

1.3.1 Cuộc đời và sự nghiệp sáng tác

Victo Hugo (1802 - 1885) là nhà văn lãng mạn tiến bộ ưu tú của nước Pháp Người mẹ của Victo Hugo có tư tưởng bảo hoàng song không phải do một ý thức hệ sâu xa gì trong cội rễ cũng như ảnh hưởng Bố của Hugo là một

vị tướng của Napoleong và tước vị cũng là do Đế chế I ban phát chứ không phải

do nguồn gốc quý tộc nhà nòi

Nhìn chung, sự nghiệp sáng tác của Victo Hugo vừa phong phú về thể loại, vừa trác tuyệt về chất lượng Trong hơn 60 năm sáng tác, ông đã để lại hơn 20

vở kịch, 10 tiểu thuyết lớn và truyện vừa, 15 tập thơ gồm 153873 câu thơ, hàng trăm bài chính luận, lí luận văn chương, hàng nghìn bức thư tình là những áng văn hay và 3000 bức tranh nổi tiếng

Sự phong phú về sáng tác của Hugo bắt nguồn từ mối liên hệ của ông với đời sống nhân dân, sự tham gia trực tiếp vào các phong trào chính trị và văn hoá tiến bộ Bước vào văn đàn lúc 17 tuổi, với cuộc sống kéo dài trong hơn 80 năm

đầy ắp những biến cố sôi động, Hugo đã có mãnh lực thu hút áp đảo độc giả trên nhiều lĩnh vực khác nhau của văn chương nghệ thuật và một cường độ sáng tạo hiếm hoi trong lịch sử văn học xưa nay

Ngoài ra, Victo Hugo còn có rất nhiều các tác phẩm có giá trị khác như:

Những người khốn khổ, Nhà thờ Đức bà Paris Trong tiểu thuyết Nhà thờ Đức

bà Paris, Hugo đã ca ngợi tình thương yêu của những con người bình thường

Tác phẩm lớn Những người khốn khổ miêu tả những cảnh đau lòng dưới đáy xã

hội Pháp với cả chiều rộng và chiều sâu V Hugo hi vọng giải quyết ba vấn đề:

Sự sa đoạ của đàn ông vì bán sức lao động, sự truỵ lạc của đàn bà vì đói khát,

sự cằn cỗi của trẻ thơ vì tối tăm… Những con người bị vùi dập hiện ra trong tác phẩm với tất cả vẻ đẹp cao cả V Hugo tin rằng lòng yêu thương tuyệt đối có khả năng tiêu diệt điều ác và mang lại hạnh phúc trong tương lai cho số phận những con người khốn khổ Những rung động đầy chất thơ được nâng lên sự suy tưởng có tính chất triết lý đó giải quyết vấn đề xoá bỏ nỗi đau khổ của nhân loại trong thời kì hiện đại

V Hugo mất ngày 25/5/1885 Nhân dân Pháp đã thực hiện tâm nguyện cuối cùng trong bản di chúc của Victo Hugo, tiễn đưa ông đến nơi an nghỉ cuối

cùng “trong chiếc quan tài của kẻ khó” Thi hài ông được đưa vào viện

Pantheon Victo Hugo là một trong những thiên tài văn chương hiếm hoi của Pháp và của thế giới, là tấm gương tranh đấu không biết mệt mỏi cho nền tự do, dân chủ của nhân loại tiến bộ

Nhìn chung, Victo Hugo là nhà văn, nhà thơ, nhà chính trị lớn của nước Pháp Sự rộng lượng trong tư tưởng của ông, sự ân cần trong cách diễn tả đã làm rung động tâm hồn người đọc Ông là một nhà thơ bình dân, đã viết văn và làm thơ với đặc tính giản dị nhưng bao hàm bên trong sức mạnh, đề cập cả niềm vui, nỗi buồn nhiều người Di sản văn học mà ông để lại có giá trị về nhiều mặt,

mà nổi bật lên là giá trị nhân đạo lớn lao Với những gì đóng góp cho dân tộc và

nhân loại, Hugo xứng đáng với danh hiệu“lương tâm của các danh hiệu” Nói

đến Hugo là người ta nói đến chủ nghĩa nhân đạo, tấm lòng thương yêu của ông đối với những người lao động nghèo đói, bị áp bức Dù nhân loại có tiến bộ đến chừng nào đi chăng nữa thì chủ nghĩa nhân đạo của ông vẫn rất cần thiết cho mọi thời đại Nó làm cho con người xích lại gần nhau, hiểu nhau hơn trong sự hoà nhập nền văn hoá toàn cầu

1.3.2 Quan niệm nghệ thuật về thế giới con người của Victo Hugo

Người ta thường gọi Hugo là “Con người đại dương” bởi sự vĩ đại của tư

tưởng và sự mênh mông của tình cảm của ông đối với nhân dân và nhân loại,

bởi sự nghiệp đồ sộ của ông bao hàm mọi thể loại văn học và phi văn học, bởi

sự đa dạng của những tài năng của ông in dấu ấn trong mọi lĩnh vực hơn hai thế

kỉ qua trong nền văn học và văn hoá Pháp Đến độ có nhà nghiên cứu cho rằng:

“Tất cả những vấn đề lớn của nhân loại đều hàm chứa trong các tác phẩm của

V.Hugo như tất cả được lồng vào tất cả”…[6, 70]

Hugo đã bộc bạch: “Tôi ưa thích đôi điều ở tất cả mọi sự, hơn là tất cả

mọi sự ở đôi điều”( Truyền kỳ các thế kỷ, đoạn viết năm 1860), ý của ông muốn

diễn tả qua các phương thức tương phản và chơi chữ ở đây là sự quan tâm có tính chất bách khoa của ông, sự chú tâm hiếu kì của ông đối với tất cả mọi lĩnh vực của cuộc sống, vũ trụ, con người hơn là chỉ đào sâu đến cùng tận, đến tất cả

một vài điều Hoặc ông còn viết:“Thơ phải đi hẳn vào đáy sâu của cuộc sống,

công tác với nó, lấy ở nó động lực của sự tồn tại” [6, 75]

Tuy nhiên, sự vĩ đại đó còn có ở chỗ cảm quan nghệ thuật về con người

của ông gắn chặt với sự tiến bộ và nhân dân: “Tiến bộ là sợi chỉ Sợi chỉ lớn lao

bí ẩn xuyên suốt đường đi lắt léo như mê cung của nhân loại”, hay“Nghệ thuật

là ánh sáng đất trời rạng ngời trên vầng trán nhân dân, như ngàn sao lấp lánh trên trán Người, thượng đế, nghệ thuật - người biến nhân dân nô lệ thành tự do,

người biến nhân dân tự do thành vĩ đại”(trong Nghệ thuật với nhân dân

7/11/1851), “Những ai suy tưởng là kẻ chiến đấu” [6, 90] Nhà thơ là người chiến đấu chống bất công áp bức: “Ta sẽ đến ngời ngời ánh sáng, với công lí

trong lòng, roi ở trong tay, quất tung những lời thơ uất hận” [6, 91]

Dostoievski là người hiểu tư tưởng nghệ thuật của Hugo một cách sâu sắc khi

ông viết:“Tư tưởng của Victo Hugo là tư tưởng cơ bản của toàn bộ nghệ thuật

thế kỉ XIX và ông là người đầu tiên phát ngôn cho tư tưởng đó … định thức của

tư tưởng đó là: phục sinh con người đã chết, đã bị đè bẹp hết sức bất công dưới ách áp bức của hoàn cảnh xã hội, của tình trạng trì trệ bao thế kỉ và những định kiến xã hội” [6, 525]

Hugo luôn gắn liền nhân dân với lịch sử, tin tưởng nhân dân trên con đường phát triển lịch sử Đả kích kẻ thù, tin tưởng nhân dân, Hugo mơ ước một

tương lai xán lạn lúc mà“ nhân dân ra khỏi vực thẳm, vượt qua sa mạc ảm

đạm” Chính lòng yêu thương nhân dân, lòng căm thù giặc sâu sắc đã bồi

dưỡng cho ngòi bút Hugo thêm sức mạnh chiến đấu

Nói tóm lại, quan điểm về thế giới con người của Victo Hugo luôn gắn liền với tự do, dân chủ, hoà bình và tiến bộ Ông mơ ước tất cả loài người sẽ được sống trong một thế giới tươi đẹp, hạnh phúc, loài người sẽ không phải đối mặt với những bất công ngang trái, dẫm đạp Con người sẽ không còn bị tha hoá,

lưu manh, dị dạng và tật nguyền Quan điểm đó cho thấy một Hugo rất lãng mạn, rất văn minh nhưng cũng tràn đầy tình yêu thương nhân loại sâu sắc

1.3.3 Những đóng góp của Victo Hugo đối với chủ nghĩa lãng mạn văn học Pháp

Thực ra, khi nói đến kịch của Hugo là nói đến thơ, bởi đa số các vở kịch đều viết bằng thơ Đây là đặc điểm chủ yếu của chủ nghĩa lãng mạn: thơ là thể loại có thể tự bộc lộ đầy đủ nhất Nêú Hugo ít được biết ở nước ngoài qua thơ, đó là do việc dịch thuật thơ bị vướng phải hàng rào ngôn ngữ hơn các thể loại khác

Là nhà thơ lãng mạn điển hình, thơ Hugo: “Là cái gì riêng tư nhất”, đúng

như ông đã nói Song cũng hiếm nhà lãng mạn đã hoà được cái riêng tư, cái tôi

vào “Người khác” như Hugo Dù có thời kì khủng hoảng, thăng trầm, ông vẫn

vượt ra được khỏi cái tôi chật hẹp, và điều đó khiến ông là nhà thơ lãng mạn duy nhất đã mang hơi thở anh hùng ca vào thơ Nói đến tính chất anh hùng ca,

là phải tính đến trường độ của thơ: “Thơ của Hugo, áng thi ca vĩ đại duy nhất ở

Pháp thay vì cô đúc trong những sự bộc lộ ngắn ngủi và hiếm hoi, thì thơ ông lại tuôn ra trong khoảng rộng thoải mái và tráng lệ” [5, 483]

Thơ của Hugo có cống hiến đáng kể cho dòng văn học lãng mạn của Pháp bởi sự kết hợp của ý thơ sôi sục, chan hoà với những dòng thơ êm ái, trữ tình

Từ sau khi bị lưu đày, thơ trữ tình của ông có thêm chiều sâu tư tưởng, nhưng điều khiến thơ trữ tình của ông ngày nay chưa già đi, chính là chiều sâu triết lý,

nó phù hợp với nhu cầu trí tuệ của lớp độc giả sau này

Vai trò vị trí và sự ảnh hưởng của thơ Hugo không chỉ bao trùm thế kỷ văn học Pháp, mà còn bao trùm văn học thế kỉ toàn thế giới Cho đến những giây phút cuối đời và cho đến thế kỷ XX, hình ảnh của Hugo vẫn là một hình tượng

kì vĩ, sánh ngang tầm với những huyền thoại ông từng tạo ra không bao giờ cạn niềm khát khao sáng tạo:

“Miệng muốn uống chút nước kia đang thoát chảy” [17, 60]

Đúng vậy, đối với Victo Hugo niềm say mê, nỗi khát khao sáng tạo nghệ thuật là vô tận Nó là nguồn cảm hứng, đồng thời là món ăn tinh thần không bao giờ có thể thiếu được trong cuộc đời của ông

Là một nhà lãng mạn, Hugo lại được coi là đã có nhiều sáng tạo độc đáo ở lĩnh vực văn xuôi - đặc biệt là tiểu thuyết - chẳng kém gì trên lĩnh vực thơ Hơn thế nữa, bộ phận này còn như một sự bổ sung, thể hiện được những dự định sáng tạo táo bạo, mới mẻ và thầm kín nhất mà Hugo chưa thể cho vào thể loại

thơ Bởi thế, ngày nay người ta coi bộ phận này như một tựa đề soi sáng toàn bộ sáng tạo của Hugo Nhất là tiểu thuyết, từ sau 1843, khi trên lĩnh vực kịch có những thể nghiệm - nhất là trước công chúng - cho Hugo thấy rằng sân khấu chẳng thể là mảnh đất tự do có thể đồng thời chung sống cái thực và cái mộng, quá khứ và hiện tại, cái lịch sử và cái riêng tư, Hugo quay hẳn sang tiểu thuyết,

nơi ông thấy có thể thực hiện được tối đa “điều không thể có”

Việc nghiên cứu nghệ thuật tiểu thuyết Victo Hugo đã phần nào cho chúng

ta thấy những đóng góp của ông đối với thể loại này Cho dù sử dụng hình thức nào: tiểu thuyết đen, tiểu thuyết lịch sử hay luận đề hay phối hợp chúng lại trong một tác phẩm duy nhất thì tiểu thuyết của Victo Hugo vẫn thuộc loại tiểu thuyết truyền thống của thế kỉ XIX Trong các tác phẩm của V.Hugo đã hàm

chứa những yếu tố nghệ thuật của thế kỉ XX, đó là độc thoại nội tâm trong Ngày

cuối cùng, đó là xu hướng thực tại hoá lịch sử được miêu tả, đó là sự biến dạng

nhân vật trong Nhà thờ Đức bà Paris Đó còn là tính nhân đạo của những vấn

đề được đề cập và lí giải trong tác phẩm Những người khốn khổ của ông

Cái vĩ đại mà Victo Hugo đã làm được trong cả cuộc đời sáng tạo nghệ thuật của ông đó chính là việc ông đã trở thành hiện thân sáng tạo nghệ thuật của một thế kỉ vốn đa tài đa dạng với nhiều tài năng xuất chúng, là đại diện lớn tiêu biểu và trọn vẹn của chủ nghĩa lãng mạn Pháp và của cả Châu Âu Di sản văn học của Victo Hugo có giá trị nhiều mặt mà nổi bật lên là giá trị nhân đạo lớn lao Bằng tình thương của lẽ thiện và của cái cao cả, những độc giả của ông,

dù mang quốc tịch nào, dù thuộc màu da chủng tộc nào, dù thuộc tôn giáo nào thì cũng sẽ dễ dàng xích lại gần nhau trong một sự hoà hợp mang tính quốc tế, góp phần hiểu nhau hơn trong sự hoà nhập các nền văn hoá toàn cầu

1.4 Tác phẩm Nhà thờ Đức bà Paris

Với tư cách là “chủ soái của chủ nghĩa lãng mạn, cây sồi già xanh ngắt”

[8, 255], Victo Hugo đã có những sáng tạo tuyệt vời vượt qua sự truy bức của giới hạn thời gian, vượt qua những hạn chế của tư tưởng thời đại và cả những đặc điểm về mặt hình thức của phương pháp sáng tác lãng mạn chủ nghĩa mang tính lịch sử cụ thể đương thời Tác phẩm của Hugo có sức vang động mãi mãi tới tâm can người đọc, đánh thức lương tri nhân loại bằng những hồi chuông

cảnh tỉnh mạnh mẽ, vào tận những ngõ ngách sâu kín nhất của lòng người Nhà

thờ Đức bà Paris có những chiều sâu tư tưởng hết sức độc đáo Nhà sử học

Giuyn Misole đã nhận xét: “Cạnh ngôi nhà thờ lớn cổ kính, Victo Hugo xây

dựng một toà nhà thờ lớn khác bằng thi ca, cũng vững chắc như nền móng, cũng ngất cao như dãy tháp của toà nhà thờ nọ” [6, 54]

Về giá trị nội dung, trước hết với những ấn tượng lãng mạn Nhà thờ Đức

bà Paris của Victo Hugo đã mô tả quá khứ trong tình thế nhân dân chống đối

phong kiến, tăng lữ Cuốn tiểu thuyết đã lên án cuộc sống giả dối, những dục vọng xấu xa của tên thày tu, mặt khác ca ngợi những khát vọng chân chính, lòng nhân đạo, tình yêu thương của những con người bình thường: cô vũ nữ Esmerada và anh chàng kéo chuông Quasimodo Hugo đã gợi lên ý nghĩa chiến đấu của những sự biến đổi trong thời cuộc, trong sâu thẳm tâm hồn những người dân Paris lúc bấy giờ

Tác phẩm Nhà thờ Đức bà Paris đã thể hiện được sự vươn đến một tầm

cao triết lý, qua cách mô tả một định mệnh đã dẫn các nhân vật gắn liền với ngôi nhà thờ này cho đến chỗ chết, chỗ huỷ diệt Chính cảm hứng bi quan này

đã đem đến cho tác phẩm vẻ lớn lao và hoang dại

Cuốn tiểu thuyết trước hết đã phục hồi thật kì diệu đô thành Paris cổ vào cuối thế kỉ XV, một phục hồi dựa trên các tài liệu sinh động và khảo cổ học hiện nay coi như sai lầm, nhưng trên hết nó dựa vào óc tưởng tượng màu nhiệm, phóng khoáng của tác giả tạo rung động hoài cổ cho cả một thế hệ Toà nhà thờ lớn đứng sừng sững giữa tác phẩm như một người khổng lồ bằng đá, hoà trộn linh hồn ít nhiều huyền bí với linh hồn các nhân vật khác

Năm 1835, Têophin Gôhie, một đệ tử cuồng nhiệt của chủ nghĩa lãng mạn,

sau này trở thành một tên tuổi của dòng Thi sơn, nói về nhà thờ Đức bà:“Cuốn

tiểu thuyết này là một thiên anh hùng ca Iliat thực sự, ngay từ bây giờ nó đã thành một tác phẩm kinh điển” [17, 76]

Về mặt nghệ thuật, với cấu loại thể đặc biệt, Victo Hugo đã dựng nên bức tranh đồ sộ, hoành tráng về cuộc sống, con người thời trung cổ bằng môt hệ

thống ngôn từ tài hoa, nhiều tầng bậc Ở Nhà thờ Đức bà Paris, Hugo đã làm

một phép cộng gộp tài tình những đỉnh cao nghệ thuật nhân loại Đó là Homero trong Scott, kịch tính thiên tài Shakespeare, những đoạn trào lộng, hóm hỉnh của Voltaire và Rabelais Những nét đặc sắc nghệ thuật của ngòi bút lãng mạn

đỉnh cao này đã làm cho Nhà thờ Đức bà Paris có một nội dung tư tưởng hết

sức phong phú với những chiều kích vươn đến vô tận

Ngoài ra, trong tiểu thuyết này, V.Hugo còn kết hợp sử dụng triệt để biện pháp nghệ thuật ẩn dụ, ngoa dụ, đặc biệt là biện pháp nghệ thuật tương phản Thể hiện rõ nét nhất chính là sự tương phản, đối lập giữa nhân vật Quasimodo

và phó giám mục C Frollo Qua đó, giúp tác giả nhấn mạnh và khắc hoạ rõ nét hơn những phẩm chất cao đẹp ẩn sâu bên trong tâm hồn Quasimodo Việc sử dụng nghệ thuật tương phản là một đặc trưng trong thủ pháp tiểu thuyết Hugo,

nhằm làm nổi bật cái cao cả, cái nhân phẩm tuyệt vời bị che lấp ẩn náu trong bản thân những con người bị xã hội bất công tước đoạt quyền sống làm cho họ

bị tha hoá, trở nên xấu xí, thô kệch

* Tiểu kết:

Victo Hugo là một trong những nhà văn lớn nhất của văn học Pháp nói

riêng và của toàn nhân loại thế kỉ XVIII nói chung Ông xứng đáng là “chủ soái

của chủ nghĩa lãng mạn”, nghệ thuật đối với Victo Hugo là sự sáng tạo và

vươn tới lí tưởng cao đẹp, cuộc sống cao đẹp cho con người Hình tượng con người trong các sáng tác của Hugo là những nhân vật luôn khát khao vươn tới hạnh phúc Con người mà Hugo vươn tới là vẻ đẹp tâm hồn, nhân cách với thế giới tính cách vô cùng phong phú và đa dạng Chính điều ấy là nền tảng giúp cho các tác phẩm của ông luôn luôn có sức sống mãnh liệt trong lòng bạn đọc mọi thế hệ

CHƯƠNG 2 HÌNH TƯỢNG NHÂN VẬT QUASIMODO TRONG

TIỂU THUYẾT NHÀ THỜ ĐỨC BÀ PARIS CỦA VICTO HUGO

Trong tiểu thuyết Nhà thờ Đức bà Paris, chúng ta thấy nổi bật lên hình

tượng nhân vật Quasimodo Nhân vật này có nhân cách vô cùng cao thượng cùng một trái tim giàu lòng yêu thương con người, mặc dù vẻ ngoài của nhân vật này xấu xí, thô kệch Bởi vậy, Quasimodo đã được Victo Hugo lựa chọn là nhân vật sẽ gián tiếp thay thế tác giả gửi gắm thông điệp về con người và cuộc đời đến bạn đọc

Qua việc khảo sát tập truyện trên, chúng tôi nhận thấy hình tượng Quasimodo được tác giả Victo Hugo tập trung biểu hiện ở những phương diện sau: hình hài bất thành nhân dạng, công cụ nô dịch của tôn giáo, sự thức tỉnh - hiện thân cho công lí nhân dân, một trái tim, một tâm hồn cao thượng

2.1 Hình hài “bất thành nhân dạng”

Trong tiểu thuyết Nhà thờ Đức bà Paris, hình hài của Quasimodo được

Victo Hugo xây dựng nên bằng những nét vẽ gồ ghề, xấu xí Có thể nói đó là

một hình hài “bất thành nhân dạng” Vẻ ngoài khủng khiếp đó của Quasimodo

khiến mọi người sợ hãi, họ thấy Quasimodo giống như một con quái vật Chắc hẳn sẽ có không ít độc giả cho rằng Victo Hugo đã quá lạnh lùng với nhân vật Quasimodo khi mà chính ông đã nhào nặn nên hình hài của hắn bằng những ngôn từ vô cùng thô thiển, kinh dị Dưới ngòi bút của Hugo, Quasimodo hiện lên với vẻ ngoài xấu tới mức thậm tệ, xấu từ đầu đến chân, tay, lưng, mắt Có lẽ trong số vô vàn những pho tượng nhân vật văn học được đúc tạc từ trước tới nay thì nhân vật Quasimodo của Victo Hugo là xấu nhất

Trong Quyển 1, chương V của cuốn tiểu thuyết với nhan đề:“Quasimodo”,

tác giả Victo Hugo đã vẽ ra trước mắt bạn đọc một bản thể Quasimodo xấu xí với đủ mọi tật nguyền Trong xã hội Pháp lúc bấy giờ, cụ thể là nhân dân thành phố Paris cổ kính, không có ai muốn tới gần Quasimodo, chẳng có ai thèm giao tiếp, họ tỏ thái độ xa lánh ruồng bỏ đối với Quasimodo Họ hoàn toàn không thừa nhận Quasimodo với tư cách là một con người Chúng ta hãy cùng quay trở lại những trang văn của Victo Hugo và xem những người có mặt trong gian đại sảnh của toà pháp đình đã nhìn Quasimodo bằng con mắt như thế nào? Đầu tiên là những lời miêu tả của chính tác giả Victo Hugo về nhân vật của

mình: “Chúng tôi không định giúp độc giả có một ý niệm về cái mũi bè bè

thành ba mặt tam giác, cái mồm vành móng ngựa, con mắt trái ti hí che lấp bởi

chùm lông mày đỏ quạch rậm rì trong khi con mắt phải hoàn toàn biến mất dưới cái mụn cóc to tướng, hàm răng khấp khểnh, hổng đôi ba chỗ như lỗ châu mai pháo đài, cặp môi sần chai có chiếc răng mọc đâm ra như ngà voi, cái cằm vênh váo, và nhất là vẻ mặt toát ra từ mọi cái đó, một thứ hỗn hợp tinh quái, kinh ngạc và buồn rầu” [19, 66] Quả thực chỉ qua vài nét phác hoạ đó thôi

cũng đủ giúp chúng ta có những cái nhìn tổng thể ban đầu về hình hài của Quasimodo Dường như đó đích thực không phải là bộ mặt người, bộ mặt đó khiến người ta liên tưởng đến loài quỷ dữ nhiều hơn Nó có thể làm cho một đứa trẻ thơ khóc thét lên vì quá sợ hãi Đúng như cái tên của hắn (Quasimodo

có nghĩa là quái dị), hắn vừa dị hình vừa dị dạng (vừa chột lại vừa thọt)

Còn đây là cảm nhận của mọi người trong ngôi nhà nguyện khi họ được

nhìn thấy tận mắt vị cuồng đãng giáo hoàng may mắn - chính là Quasimodo:

“Hoặc đúng hơn cả người hắn là một khối nhăn Một cái đầu to tướng lởm chởm tóc đỏ quạch; giữa đôi vai là cái bướu kếch xù làm đằng trước ngực như nhô ra; hệ thống đùi và chân vòng kiềng bẻ quẹo rất kỳ quái, chỉ có thể chạm nhau ở đầu gối và nhìn thẳng đằng trước, trông giống như hai lưỡi hái kề nhau

ở chỗ tay cầm; hai bàn chân to bè, hai bàn tay lớn khủng khiếp, và cùng với cả hình thù quái dị này, còn là một dáng đi đáng sợ, rất mạnh mẽ, nhanh nhẹn và qủa cảm” [18, 66] Quasimodo hiện lên không chỉ có bộ mặt gớm ghiếc, dữ tợn

không khác gì loài thú vật, loài quỷ dữ, mà hắn còn có cả những hành động, cử

chỉ, dáng đi, điệu bộ rất thô kệch Người gì mà lại giống “một cỗ máy tháo rời

từng mảnh rồi lại hàn vào nhưng một cách vụng về” [18,67] Từ mắt, mũi, cằm,

miệng, cho đến chân, tay, vai, lưng, tất cả đều là những khối thịt nhăn nhúm, nhầy nhụa và ghê tởm Một sự xấu xí được miêu tả tận độ

Như vậy, dưới ngòi bút của V.Hugo, Quasimodo được khắc hoạ là một con người đội lốt quỷ dữ Bởi vậy, hắn bị mọi người xa lánh, ghét bỏ, Quasimodo không được giao tiếp Nghiên cứu kĩ tác phẩm chúng tôi thấy sự tương phản khác biệt rõ rệt về ngoại hình giữa hai nhân vật: Quasimodo và Esmeralda Nếu như Esmeralda là một người con gái tài sắc vẹn toàn thì Quasimodo lại là một thằng gù xấu xí Trong lễ hội “ Các Vua và Hội của thằng điên”, nàng

Esmeralda đã xuất hiện với vẻ đẹp thật ấn tượng: “Xung quanh cô mọi người há

hốc mồm, chăm chú xem; và quả thực là một con người siêu phàm khi cô cứ thế nhảy múa theo tiếng trống rền trên đôi cánh tay tròn lẳn và thanh tao giơ cao quá đầu, với dáng người mảnh dẻ, lả lướt và nhanh nhẹn như ong vò vẽ, trong chiếc áo nịt kim tuyến phẳng phiu, áo dài sặc sỡ phồng bay, với đôi vai trần, cặp chân thon thỉnh thoảng lộ ra dưới váy, mái tóc huyền, cặp mắt rực lửa”

[19, 80] Với vẻ đẹp ấn tượng đó, Esmeralda làm mê đắm lòng người, tất cả đều

chăm chú nhìn cô Victo Hugo đã dành sự ưu ái cho nàng Esmeralda khi ông xây dựng nên hình ảnh một người thiếu nữ không chỉ xinh đẹp mà còn đầy tài năng Nàng Esmeralda toả sáng trong điệu múa của mình, cô nhảy, cô lượn vòng, cô xoáy tít trên tấm thảm Ba Tư cũ, thoải mái trong đôi giày xinh xinh Với điệu múa ấy, thế giới như chỉ còn lại có mình Esmeralda Nói tóm lại, trong tác phẩm, Esmeralda là một cô gái xinh đẹp, tài năng, ở cô chất chứa một vẻ đẹp thật toàn mĩ, hoàn hảo Tương phản hoàn toàn với vẻ đẹp ấy của cô gái Bohemieng là sự xấu xí, thô nhám của ngoại hình Quasimodo: hắn có gương mặt xấu xí và dáng vẻ ghê gớm, quái dị với đủ mọi tật nguyền trên cơ thể chắc khoẻ Hắn xấu xí, vì thế hắn bị hết thảy mọi người xa lánh, chê cười Trong tác

phẩm Nhà thờ Đức bà Paris, Quasimodo xuất hiện đầu tiên trong buổi lễ hội

Vua và thằng điên, chúng ta hãy cùng xem sự miêu tả của mọi người về hình

dáng bên ngoài của Quasimodo:“cái mũi bè bè thành ba mặt tam giác, cái mồm

vành móng ngựa, con mắt trái ti hí che lấp bởi chùm lông mày đỏ quạch rậm rì trong khi con mắt phải hoàn toàn biến mất dưới cái mụn cóc to tướng, hàm răng khấp khểnh, hổng đôi ba chỗ như lỗ châu mai pháo đài, cặp môi sần chai

có chiếc răng mọc đâm ra như ngà voi, cái cằm vênh váo” [19, 66] Không

những vậy, Quasimodo còn bị thọt, chột, điếc Có vẻ như tạo hoá đã quá bất công khi dồn hết mọi đau khổ, bất hạnh lên thân phận khốn khổ của hắn Chúng

ta hãy cùng xem từng nhân vật cụ thể trong tác phẩm đã nhận xét về Quasimodo như thế nào? Trước hết là ngài Coopponolo thích thú, lại gần

hắn:“Lạy Chúa! Cha mẹ ơi! Suốt đời tao chưa thấy ai xấu xí tuyệt diệu như

mày Mày xứng đáng ngôi giáo hoàng ở Rom cũng như ở Paris” [19, 68] Rồi

tiếp theo là một bác lái quần chẽn cười sằng sặc kiểu dân xứ Phlangđrơ:“Lạy

Chúa! Đúng là một đức giáo hoàng hoàn mỹ” [19, 68]

Robanh Puxopanh, kẻ trước đó không lâu đã bị Quasimodo quẳng ngã đã

lên tiếng giễu cợt Quasimodo bằng những lời lẽ châm biếm mỉa mai:“Người với

ngợm! Robanh Puxopanh, vẫn còn đau vì bị quẳng ngã, nói: Nó xuất hiện: đó

là thằng gù Nó bước đi: đó là thằng khoèo Nó nhìn ta: đó là thằng chột Ta nói với nó: đó là thằng điếc” [19, 68]

Như vậy, thông qua phép so sánh đối chiếu nhỏ trên, chúng ta thấy nếu như Victo Hugo càng đề cao vẻ đẹp hình thể và vẻ đẹp tài năng của Esmeralda bao nhiêu thì ông càng hạ thấp hình hài nhân dạng của Quasimodo bấy nhiêu

Hình hài của Quasimodo là thứ hình hài “bất thành nhân dạng” Quasimodo

được Hugo đúc tạc, nhào nặn bằng những hình thù, đường nét kì quái, dị dạng

Đến đây bạn đọc sẽ tự đặt ra cho mình câu hỏi: Tại sao ngòi bút Hugo lại

tỏ ra lạnh lùng, tàn nhẫn với nhân vật của mình như vậy? Bởi vì Quasimodo chính là nạn nhân của số phận Việc Victo Hugo miêu tả Quasimodo xấu xí là cách để tác giả cố ý nhấn mạnh về số phận của nhân vật này Thực chất việc tác giả miêu tả ngoại hình xấu xí của Quasimodo là nhằm mục đích bộc lộ vẻ đẹp của tâm hồn nhân vật Đằng sau cái hình hài tưởng chừng như rất xấu xí đó lại

ẩn chứa một tâm hồn vô cùng cao đẹp Hình hài“bất thành nhân dạng” chỉ là

cái hiện hữu trước mắt mọi người, nó chỉ mang tính chất biểu hiện mà thôi, quan trọng hơn cả là cái được biểu hiện, đó chính là vẻ đẹp tâm hồn chứa đựng

cả một thế giới bí mật ẩn dấu trong sâu thẳm tâm hồn của Quasimodo

2.2 Công cụ nô dịch của tôn giáo

Cuộc sống bất hạnh từ thuở mới lọt lòng đã vô tình cướp đi hạnh phúc của Quasimodo, biến gã kéo chuông nhà thờ trở thành công cụ nô dịch đích thực của tôn giáo Từ đó, Quasimodo tự nguyện và chấp nhận làm mọi việc dưới sự sai bảo ra lệnh của tên thày tu C.Frollo - phó giám mục nhà thờ Đức bà, hắn cũng chính là kẻ đại diện cho nền thống trị tôn giáo khắc nghiệt của xã hội Pháp lúc bấy giờ

Vậy thì nguyên nhân nào đã khiến cho Quasimodo trở thành công cụ nô dịch của tôn giáo? Đó chính là do phó giám mục C.Frollo - kẻ đại diện cho nền thống trị khắc nghiệt của tôn giáo xã hội Pháp lúc bấy giờ Chính tên cha nuôi

và những định kiến của xã hội đó đẩy Quasimodo xuống tận sâu đáy cùng của tội lỗi Từ khi sinh ra, Quasimodo đã bị cha mẹ bỏ rơi, trở thành đứa trẻ mồ côi không nơi nương tựa Quasimodo trở thành “ĐỨA TRẺ VÔ THỪA NHẬN”(mọi kẻ từ thiện ai thích cứ việc đem về nuôi) Tuổi thơ của Quasimodo đáng thương và tội nghiệp Trong hoàn cảnh đó, phó giám mục C.Frollo đã xuất hiện như một vị cứu tinh, ông ta đã nhận nuôi và trở thành cha nuôi của Quasimodo Từ đây, Quasimodo sinh sống và lớn lên trong Nhà thờ Đức bà, cuộc sống của kẻ khốn nạn đó từ đây gắn chặt với nhà thờ, với C.Frollo, hay nói chính xác cụ thể hơn là cuộc đời Quasimodo gắn chặt với tôn giáo Vì lòng biết

ơn đối với phó giám mục nên vô tình Quasimodo đã trở thành công cụ nô dịch của tôn giáo, đồng thời là tay sai đắc lực của phó giám mục C.Frollo

Như vậy, Quasimodo đã thực sự trở thành công cụ nô dịch của tôn giáo Vậy những biểu hiện nào chứng tỏ điều đó?

Vì lòng biết ơn đối với cha nuôi C.Frollo, Quasimodo tỏ ra mình là người trung thành hết mực, sẵn sàng làm bất cứ việc gì mà cha nuôi giao phó Quasimodo không hề suy nghĩ xem mệnh lệnh đó là đúng hay sai, là tốt hay

xấu, nên làm hay không nên làm Tất cả đối với Quasimodo chỉ là sự phục tùng phó giám mục một cách tuyệt đối và máy móc Quasimodo không hề do dự, băn khoăn trong bất cứ mệnh lệnh nào cả của C.Frollo Chỉ cần là lệnh của phó giám mục truyền xuống thì dù có khó khăn nguy hiểm đến mấy, Quasimodo cũng nhất định làm cho bằng được Victo Hugo đã dùng những lời lẽ như sau

để minh chứng cho lòng biết ơn sâu sắc của Quasimodo đối với cha nuôi:

“Không có gì so sánh nổi uy quyền của phó chủ giáo đối với gã kéo chuông hoặc sự tận tuỵ của gã kéo chuông với phó chủ giáo Chỉ cần C.Frollo ra hiệu

và Quasimodo có ý muốn làm vừa lòng ông ta là nó sẵn sàng nhảy ngay từ ngọn tháp nhà thờ Đức bà xuống đất Quả là một điều đáng chú ý về tất cả sức mạnh thể lực đó, nó phát triển tới mức hết sức phi thường ở Quasimodo và được mù quáng trao vào tay kẻ khác sử dụng Trong đó rõ ràng có lòng tận tâm của người con và tình quyến luyến của đày tớ, cả sự mê hoặc một linh hồn bởi một linh hồn khác […] Sau hết và trên hết là lòng biết ơn Một lòng biết ơn được đẩy tới giới hạn tột cùng, khiến ta không còn biết so sánh với gì” [19,

189] Kẻ đại diện cho nền thống trị tôn giáo hà khắc, độc ác và tàn bạo của đô thành Paris như là C.Frollo đã trở thành chủ nhân thực sự của Quasimodo, Quasimodo sống và làm việc dưới quyền lực của phó giáo chủ Định mệnh của Quasimodo chính là định mệnh của thần quyền, của nhất thống giáo điều, của huyền thoại và của Chúa Cuộc đời và tương lai của Quasimodo luôn luôn phát triển theo ý hướng của nhà thờ, của phó giám mục

Rõ ràng Quasimodo là tên nô lệ phục tùng nhất, là gã đày tớ ngoan ngoãn nhất, đồng thời là con chó tinh nhanh nhất của phó giám mục Lòng biết ơn đối với phó giám mục và sự gắn bó khăng khít với nhà thờ đã ràng buộc và khiến Quasimodo trở thành công cụ nô dịch của tôn giáo Quasimodo làm việc theo

sự sai bảo của phó giám mục một cách áp đặt, mù quáng, thậm chí là có bị cha

nuôi mắng nhiếc, chửi rủa, Quasimodo cũng không bao giờ oán trách:“Cho nên

lòng biết ơn của Quasimodo thật sâu xa, say đắm, vô bờ và mặc dù vẻ mặt cha nuôi luôn u ám, nghiêm khắc, lời nói thường cộc lốc, nghiệt ngã, hách dịch, lòng biết ơn đó không hề suy suyển giây phút nào” [18, 188] Một hành vi rất

cụ thể biểu hiện việc Quasimodo đã rất trung thành với phó giám mục đó chính

là việc hắn tuân lệnh phó giám mục đi bắt cóc Esmeralda Khi C.Frollo vừa ra hiệu, Quasimodo liền hiểu tất cả và hắn liền bắt tay ngay vào thực hiện nhiệm

vụ Tuy thất bại, Quasimodo không bắt được Esmeralda đem về cho phó giáo chủ nhưng qua hàng loạt những chi tiết miêu tả quá trình bắt cóc Esmeralda của Quasimodo cũng đủ chứng minh cho chúng ta thấy được sự trung thành, tận tuỵ

hết mực của hắn đối với nhà thờ và đối với C.Frollo: “Quasimodo chạy lại, gạt

tay một cái đủ khiến chàng lộn cổ ngã lăn ra đường, rồi vội chạy vụt vào bóng tối, ôm theo cô gái nằm rũ trên cánh tay hắn như dải lụa” [19, 92] Dù nhiệm

vụ có nguy hiểm đến đâu, khó khăn đến thế nào, Quasimodo cũng lập tức làm ngay mà không chút do dự, bởi đó là lệnh của phó giám mục C.Frollo Như vậy, đến đây chúng ta có thể khẳng định chắc chắn rằng Quasimodo chính là một thứ công cụ nô dịch nguy hiểm của tôn giáo, công cụ ấy được sản sinh ra từ thứ tôn giáo hà khắc, nghiệt ngã và bảo thủ

Trở thành công cụ nô dịch của tôn giáo đối với Quasimodo là một bước ngoặt trong cuộc đời của hắn, nhưng bước ngoặt ấy là bước ngoặt tiêu cực, nó

đã dẫn tới những hậu quả nghiêm trọng mà chính bản thân Quasimodo cũng không nhận thức được

Đầu tiên, việc Quasimodo trở thành công cụ nô dịch của tôn giáo đã khiến hắn ngày càng trượt dài trên con đường tội lỗi, càng lấn sâu vào bóng tối cuộc đời Từ nhỏ, cuộc đời Quasimodo đã bất hạnh nay lại càng đau khổ hơn Bản chất con người Quasimodo ngày càng bị tha hoá, bị thiêu rụi Quasimodo trở nên ích kỉ, độc ác Đồng thời, một khi đã trở thành tay sai của tôn giáo thì vô hình chung Quasimodo đã tiếp tay cho cái ác tồn tại và phát triển, giáo điều giống như một đám mây mù ngày càng che lấp đi những giá trị nhân bản tốt đẹp của đạo đức con người, cuộc sống con người bị bóng tối che lấp, tội ác ngự trị

xã hội Kẻ đại diện cho sức mạnh của thần quyền, của chế độ phong kiến tàn bạo - C.Frollo, hắn luôn ngăn cản và huỷ diệt khốc liệt con người C.Frollo đã lợi dụng nhà thờ, lợi dụng lòng biết ơn của Quasimodo để thực hiện những ý đồ xấu xa đê hèn của chính hắn Hắn đang biến con người trở thành quỷ dữ Sức mạnh của tôn giáo lúc bấy giờ chính là như vậy Nó huỷ diệt con người, dìm con người xuống hố sâu của địa ngục tội ác

2.3 Sự thức tỉnh - hiện thân cho công lí nhân dân

Victo Hugo là nhà văn của những người bình dân nghèo khổ và bất hạnh, nhà văn của những người khốn khổ, tủi nhục nhất của xã hội tư sản - độc tài chuyên chế cùng giáo hội tàn bạo, khắc nghiệt Trái tim nhân đạo và cái nhìn sắc sảo của ông đã thấu hiểu những hoàn cảnh thiếu nhân tính làm cho con người bị tha hoá Viết về những con người dưới đáy của xã hội, Victo Hugo đã bộc lộ sự cảm thông của một trái tim nhân đạo lớn Victo Hugo trong những nhận xét và đánh giá, đã xuất phát từ lợi ích và yêu cầu của chính những con người cùng khổ nhất, không có quyền, bị xã hội áp bức, chà đạp xuống tận bùn đen Với trái tim đầy yêu thương của mình, Victo Hugo vẫn tin rằng, trong tâm hồn của Quasimodo, một con người với cái vẻ bề ngoài được mô tả như những

con ác thú ấy, vẫn còn nhân tính, vẫn còn có những khát khao nhân bản tốt đẹp

Đằng sau một bộ mặt xấu xí đến“nhăn nhúm, nhầy nhụa” của Quasimodo vẫn

là một con người, một tâm tính người thực sự, cũng khát khao yêu thương, cũng mong muốn hạnh phúc đời thường Chính vì vậy, Quasimodo đã dần dần thức tỉnh, sau bao tháng ngày sống và bị vùi dập trong tội lỗi của giáo điều Và cũng chính từ giây phút đó, Quasimodo đã trở thành hiện thân cho công lí của nhân dân, hiện thân cho sự đấu tranh của những con người nghèo khổ nhất bị đẩy tới tận cùng của xã hội Pháp lúc bấy giờ

Sự thức tỉnh của Quasimodo trong tác phẩm chính là một bước ngoặt quan trọng trong cuộc đời của Quasimodo Ánh sáng cuộc sống đã trở lại sau bao tháng ngày Quasimodo làm công cụ nô dịch của tôn giáo Vậy nguyên nhân nào

đã dẫn tới sự thức tỉnh đó của Quasimodo?

Trước hết, đó là bởi sự quay lưng, sự phản bội phũ phàng trắng trợn của tôn giáo, thần quyền mà đại biểu ở đây chính là tên phó giám mục C Frollo Chính sự đối xử bất công, tàn bạo vô nhân tính C.Frollo đã khiến cho Quasimodo nhận rõ ra được bản chất thâm hiểm thực sự ẩn sau bộ mặt đạo đức giả dối của tên thày tu này Biểu hiện cụ thể của sự thức tỉnh này chính là sự kiện Quasimodo tuân theo mệnh lệnh của C.Frollo đi bắt cóc Esmeralda nhưng không thành và đã bị giáo hội bắt giữ Trong hoàn cảnh ấy, C.Frollo lộ rõ bản chất của mình, hắn đã không ra tay cứu giúp lấy Quasimodo Trước đó, khi chưa phát hiện ra bản chất thật của tên cha nuôi, dưới sự hành hạ, tra tấn dã man của giáo hội, Quasimodo cố gắng cắn răng chịu đựng, không thèm van xin nửa lời, hắn gục đầu xuống ngực làm như chết Và khi phó giám mục C.Frollo xuất hiện, Quasimodo sung sướng, trong lòng tràn đầy hi vọng rằng cha nuôi sẽ

ra tay cứu mình Nhưng sự thật phũ phàng đã đập tan niềm ảo tưởng của Quasimodo, C.Frollo lạnh lùng quay mặt đi, không cứu Quasimodo trong cơn khổ nạn Hắn đã nhẫn tâm quay đi để lại kẻ môn đồ khốn khổ của mình với nỗi đau, nỗi tuyệt vọng ghê gớm Lúc này, đối với Quasimodo, hình ảnh một vị tu

sĩ cao cả mà từ trước tới nay hắn luôn đề cao trân trọng và biết ơn nay đã không còn nữa Trong giây phút ấy, Quasimodo chua chát thất vọng, vẻ mặt lộ rõ tâm trạng đau khổ tột cùng Đây chính là hồi chuông cảnh tỉnh đầu tiên của Quasimodo Hắn nhận ra rằng, bấy lâu nay mình đã nhầm tưởng, thực chất của cái thứ tôn giáo mà hắn luôn luôn thờ phụng, tin tưởng và phục vụ ấy chỉ là thứ tôn giáo vô tình, giả dối và độc ác Tôn giáo ấy sẵn sàng quay lưng với Quasimodo, phó giám mục đã phản bội hắn

Nguyên nhân thứ hai được coi như là “chất xúc tác” làm cho quá trình

thức tỉnh lí trí của Quasimodo diễn ra nhanh hơn đó chính là tình yêu thương của Esmeralda dành cho Quasimodo Vào chính cái giây phút giáo hội và cha nuôi quay lưng phản bội Quasimodo thì cô gái múa rong Esmeralda đã xuất hiện Nói cách khác, khi Quasimodo nhận ra bản chất thật của giáo hội cũng chính là lúc sự thức tỉnh lương tri, tình yêu thương con người trong Quasimodo trỗi dậy mãnh liệt Một sự hồi sinh kì diệu! Nó được thể hiện rõ nét ở hành động mang nước đến cho Quasimodo uống của Esmeralda Khi Quasimodo đang khát cháy cổ họng vì bị bêu nắng trên giàn một tiếng đồng hồ, không có ai trong đám đông lấy điều đó để thương hại, cảm thông với Quasimodo Ngược lại, đám đông, họ ra sức giễu cợt, lăng nhục Quasimodo Chính trong khoảnh khắc đó, Esmeralda đã xuất hiện như một vị cứu tinh của Quasimodo, nàng đem đến cho gã kéo chuông hèn mọn những giọt nước mát lành, giúp cho tên gù khốn khổ thoát khỏi cơn khát đang hành hạ cổ họng hắn Cảnh tượng ấy đã

được Victo Hugo diễn tả vô cùng cảm động: “Không nói một lời, cô gái lại gần

tội nhân đang vùng vẫy vô ích để né tránh, rồi tháo chiếc bình nước ở dây lưng nhẹ nhàng đưa sát vào đôi môi khô khốc của kẻ khốn khổ” [19, 278] Và Victo

Hugo cảm nhận:“Một cảnh tượng siêu phàm thật sự: bất kì ở đâu cảnh tượng

đó cũng cảm động khi một cô gái xinh đẹp, tươi tắn, thuần khiết, duyên dáng và đồng thời rất yếu ớt, động mối từ tâm, chạy tới như vậy, để cứu giúp một kẻ chất chồng đủ nỗi khổ ải, cổ quái và độc ác Trên giàn bêu tù, cảnh tượng đó thật siêu phàm” [19, 276] Và cũng chính từ giây phút này, Quasimodo đã

không còn tin tưởng phó giám mục C.Frollo nữa Trong tâm lí và nhận thức của

Quasimodo đã có một sự biến đổi lớn đó là “công cuộc thi hành công lí nhân

dân” hết sức ngoạn mục Từ nhận thức này đã biến đổi thành hành động cụ thể,

Quasimodo đã thực sự hành động vì công lí Đến ngày ra pháp trường, trong những giây phút quyết định ranh giới giữa sự sống và cái chết, Esmeralda đã được Quasimodo cứu sống, công lí nhân dân đã được thực hiện và toả sáng Hành động quyết liệt và mạnh mẽ ấy chứng tỏ sự thức tỉnh trong con người Quasimodo, công lí nhân dân đã cảm hoá con quỷ dữ, con quái vật vốn trước đây là công cụ của tôn giáo Hành động cứu Esmeralda là một cảnh tượng vô cùng đẹp và hùng tráng Hành động của Quasimodo nhanh gọn, dứt khoát trong

tư thế của một người anh hùng:“Quasimodo chạy vụt tới hai bên đao phủ,

nhanh như con mèo từ mái nhảy xuống, đấm gục bọn chúng bằng hai quả tống thôi sơn, một tay nhấc cô gái Ai Cập như trẻ con nhấc búp bê, rồi nhảy vọt một cái vào tận trong nhà thờ, vừa nâng cô gái lên quá đầu vừa thét vang:“Tị nạn!” [19, 415] Hành động nghĩa hiệp ấy của Quasimodo đã khiến đám đông

ngưỡng mộ thán phục và cảm động, họ reo hò:“Tị nạn ! Tị nạn! Đám đông hò

theo và ngàn tiếng vỗ tay làm con mắt độc nhờn của Quasimodo loé lên vui sướng và kiêu hãnh” [19, 415]

Quasimodo đã trở thành hiện thân cho công lí của nhân dân Giáo hội, nhà thờ, những kẻ tu sĩ xấu xa, những kẻ đại diện cho pháp luật đã thua cuộc Quasimodo toả sáng giữa xã hội tối tăm, ngột ngạt đầy rẫy những bất công thủ đoạn Quasimodo đã hành động dứt khoát, quyết đoán và cao thượng hơn bao

giờ hết: “Rồi đột nhiên, nó ghì chặt cô trong vòng tay, trên lồng ngực gồ ghề,

như tài sản, như kho tàng, như bà mẹ ôm giữ đứa con, con mắt quỷ sứ của nó cúi nhìn cô,c han chứa yêu thương, đau khổ và tội nghiệp, rồi đội nhiên ngước lên loé sáng Thế là phụ nữ kẻ cười người khóc, đám đông dậm chân vỗ tay thích thú, vì lúc đó Quasimodo quả thực đẹp” [19, 415] Những kẻ trước đây

lăng mạ, sỉ nhục Quasimodo, nay đã phải cúi đầu Quasimodo đã trở thành người đại diện cho xã hội thi hành công lí, đem lại lẽ công bằng cho những con

người nghèo khổ:“Đứa con mồ côi, đứa trẻ nhặt được, đồ bỏ đi đó, chính nó,

đúng là đẹp thực, nó cảm thấy mình cao cả và dũng mãnh, nó nhìn thẳng vào cái xã hội từng gạt bỏ nó, mà nó ngang nhiên can thiệp vào, nhìn thẳng vào cái công lí loài người đang nắm giữ con mồi mà nay nó đã giành lại, tất cả bầy hổ đói nay đành chẳng có gì để nhai, bọn sai nha, thẩm phán, đao phủ, tất cả lực lượng của nhà vua vừa bị nó đập tan, nó, một kẻ hèn hạ, mang sức mạnh của Chúa…” [19, 416] Cử chỉ, hành động đó của Quasimodo thể hiện lòng dũng

cảm đầy thách thức Quasimodo trở thành hiện thân cho sức mạnh Chúa tối cao! Trong những chương tiếp theo của cuốn tiểu thuyết, chúng ta thấy được Quasimodo luôn ra sức che chở và bảo vệ cho Esmeralda khi cô trốn trong nhà thờ Đức bà Quasimodo tìm mọi cách để cha nuôi không làm hại được Esmeralda Nếu như phó giám mục càng ra sức lùng sục, kiếm tìm Esmeralda

để nhằm thoả mãn những ham muốn nhục dục tầm thường của hắn bằng những thủ đoạn hèn hạ, đê tiện thì Quasimodo càng cố công tìm mọi cách để bảo vệ nàng khỏi nanh vuốt của con quỷ dữ đội lốt tu sĩ này Điều đó đồng nghĩa với việc Quasimodo đã giải cứu Esmeralda và đồng thời kết tội giáo chủ Quasimodo không còn bị lòng biết ơn mù quáng làm lu mờ ý chí cá nhân Quasimodo đã phân biệt được tốt và xấu, thiện và ác trong cuộc đấu tranh vì công lí nhân dân

Như vậy, qua cuộc đời và số phận của Quasimodo, Victo Hugo đã đánh một đòn chí mạng vào sự bất công của xã hội, ông đã thông qua nhân vật Quasimodo của mình phanh phui sự tàn nhẫn của giáo điều, của xã hội Pháp thế