TIỂU LUẬN môn học quản lý tài chính trong giáo dục

Hiền tài đã trở thành yếu tố quyết định cho sự thành bại của đất nước ta trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt giữa các quốc gia trong khu vực và thế giới mà thực chất đó là sự đọ sức về trí

TIỂU LUẬN MÔN HỌC Quản lý tài chính trong giáo dục

ĐỀ BÀI:

Cho tứ giác đều ABCD Trong đó:

A: Bách niên thụ nhân

B: Phi sư bất thành

C: Tôn tài đại thịnh

D: Quy trí tất hưng

O: Giáo dục

a) Hãy luận về tứ giác đều ABCD ?

b) Từ đó hãy đưa ra những đề xuất cho giáo dục Việt Nam hiện nay?

A

B

C

BÀI LÀM

1 Luận về tứ giác đều ABCD

A “Bách niên thụ nhân” (Tính kế mười năm trồng cây)

Quản Trọng (730 - 645 TCN) - chính trị gia nổi tiếng thời Xuân Thu, phụ tá Tề Hoàn Công thay đổi chế độ thuế khoá, phân khu vực hành chính nước Tề thành 25 hương, làm cho tổ chức quân sự và tổ chức hương dân kết hợp nhất trí, lại thực thi một

số biện pháp làm cho nước giàu binh mạnh, kết quả nước Tề mạnh lên, thành chư hầu

xưng Bá đầu tiên Về sau, xuất hiện bộ sách Quản Tử, tương truyền do Quản Trọng làm

ra Trong sách có thiên Quyền tu (Bàn về sự tu dưỡng của nhà cầm quyền), ở thiên Quyền tu này có đoạn:

Nhất niên chi kế, mạc như thụ cốc; thập niên chi kế, mạc như thụ mộc; chung thân chi kế, mạc như thụ nhân Nhất thụ nhất hoạch giả, cốc dã; nhất thụ thập hoạch giả, mộc dã; nhất thụ bách hoạch giả, nhân dã Ngã cẩu chủng chi, như thần dụng chi,

cử sự như thần, duy vương chi môn.

(Kế cho một năm thì không gì bằng trồng lúa; kế cho mười năm thì không gì bằng trồng cây; kế cho suốt đời thì không gì bằng trồng người Trồng một mà lợi ích một đó là lúa; trồng một mà lợi ích mười, đó là cây; trồng một mà lợi ích một trăm đó là con người Nếu chúng ta chú trọng trồng người, thì hiệu dụng như thần, làm việc mà thu được hiệu quả thần kì thì chỉ có con đường của bậc vương giả mới có thể làm được)

Sự thực, Quản Trọng thực thi cải cách hành chính, không tách rời khỏi việc đào tạo bồi dưỡng nhân tài Như bản thân Quản Trọng mà nói, nhân tài kiệt xuất như ông ta rất khó có được, chỉ có trường kì rèn luyện mới có những thành tựu

Từ thiên Quyền tu người đời sau đã khái quát thành thành ngữ

“Thập niên thụ mộc,

Bách niên thụ nhân”

“Bách niên” có nghĩa là trăm năm, “Thụ” là trồng, là nuôi dưỡng; “Nhân” là người Cả câu “Bách niên thụ nhân” có nghĩa là tính kế trăm năm trồng người, phát

triển con người Với mỗi quốc gia, con người, vốn con người chính là nhân tố quan trọng nhất Vốn con người tạo ra phần lớn các nguồn lực khác Trong khi hầu hết các nguồn lực khác đang cạn kiệt thì nguồn lực con người càng khai thác thì càng có khả năng tái sinh Khi nguồn lực con người được phát huy thì nó sẽ biết khai thác, sử dụng

và quản lý một cách hiệu quả nhất các nguồn lực khác Từ đó đặt ra yêu cầu chúng ta phải đáp ứng tốt mục tiêu trồng người – phát triển con người Muốn “Trồng người” thì phải có giáo dục mới làm được, giáo dục chính là then chốt

Sau Quản Trọng hơn hai thế kỉ, đất nước Trung Hoa có nhà tư tưởng bình dân kiệt xuất Mặc Tử (476 - 390 TCN) Ông nêu đường lối cho nhà cầm quyền theo phương châm: "Lợi vi bản" Ông khẳng định: "Lợi là cái gốc của chính trị"

Gộp bội ý tưởng của hai danh nhân này, Hồ Chí Minh có lời dạy bất hủ:

"Vì lợi ích mười năm phải trồng cây

Vì lợi ích trăm năm phải trồng người"

Đây là bài nói chuyện của Bác ngày 13/8/1958 cho lớp nghiên cứu chính trị của giáo viên cấp 2, 3 toàn miền Bắc đặt tại trường Bổ túc công nông, (nay là Học viện Quản lí giáo dục)

Sau khi nêu ra lời dạy trên, Bác còn có lời dạy thiết tha sau:

"Chúng ta phải đào tạo ra nhữnh công dân tốt và cán bộ tốt cho nước nhà mong mọi người phải cố gắng làm tròn nhiệm vụ" (Toàn tập, tập 9, tr 222)

Cùng nói tới việc "trồng người", song sự "trồng người" của Quản Trọng là theo lí tưởng "Bá đạo" (Phục vụ lợi ích cho một tập đoàn thống trị), còn của Hồ Chí Minh theo

lí tưởng "Vương đạo" (Phục vụ cho toàn thể nhân dân)

B “Phi sư bất thành” (Không có thầy làm sao thành đạt được)

Nho gia phương Đông có lời dạy:

"Nhân hữu tam ân tình, khả sự như nhất

Phi phụ bất sinh

Phi sư bất thành

Phi quân bất vinh".

(Con người ta có 3 ân tình phải coi trọng như nhau: Không có Cha làm sao ta sinh ra được; Không có Thầy làm sao ta thành đạt được; Không có Minh quân - Vua sáng, Thủ trưởng tốt làm sao ta hiển vinh được).

Ý tưởng trên nằm trong “Tam phi… bất”, được nêu ra trong sách “Minh đạo gia huấn” – cuốn dạy về sự tu dưỡng đạo đức do Trình Di (1033-1107) đời Tống biên soạn

đã được phổ biến tại nhiều nước chịu ảnh hưởng của Đạo Khổng Phân tích nghĩa từng

từ ta có thể hiểu “Phi” là không; “Sư” là thầy, là người dạy dỗ, chỉ bảo; “Bất” là không

có, không thể; “Thành” là đạt được, trọn vẹn, hoàn chỉnh, đạt được Cả câu có nghĩa là không có thầy làm sao thành đạt được “Phi sư bất thành” ngày nay không chỉ có ý nghĩa cho mỗi cá nhân, nó còn có ý nghĩa cho số phận cộng đồng và dân tộc

Theo thông điệp thì con người ta phải nhớ đến ân tình của ba ngôi "Quân Sư -Phụ " (Vua - Thầy - Cha ) Dựa vào ý tưởng này và đặt trong bối cảnh mới, Hồ Chí Minh truyền cảm hứng cho ngành giáo dục :

"Giáo dục trong nhà trường dù tốt mấy nhưng thiếu giáo dục trong gia đình và ngoài xã hội thì kết quả cũng không hoàn toàn" (Toàn tập, tập 8 tr 394)

Hồ Chí Minh còn xây dựng các phạm trù "Gia đình học hiệu", "tiểu giáo viên", Người dạy: ngày nay xã hội ta mọi gia đình là trường học, mỗi người công dân là một thầy giáo cho thế hệ trẻ (Toàn tập, tập 5, tr 67)

C “Tôn tài đại thịnh” (Tôn trọng bậc hiền tài thì hưng thịnh) Câu này trong bài “Tứ

tôn châm” của Hoàng Giáp Nguyễn Khắc Niêm (1889 – 1954), ông dâng kế sách cho Vua Thành Thái khoa thi Đinh Mùi (1907)

Câu “Tôn tài đại thịnh” trước hết khẳng định tầm quan trọng của hiền tài đối với quốc gia, là việc đem lại hưng thịnh cho đất nước vì “Hiền tài là nguyên khí quốc gia Nguyên khí mạnh thì thế nước cường Nguyên khí suy thì thế nước yếu” Đó là một chân lý vĩnh hằng

“Tài” muốn nói đến bậc hiền tài, trước hết đó là người có trí thức, có sự thông

minh và niềm khát vọng, đam mê mãnh liệt Đó là những con người có hiểu biết rất sâu rộng về một lĩnh vực nào đó Trí thông minh thể hiện ở khả năng đặc biệt làm một việc nào đó, mang lại kết quả cao Trí thông minh đó còn thể hiện ở sự nhạy bén, nhìn nhận chính xác vấn đề cần giải quyết Họ cũng rất có khả năng nắm bắt diễn biến của thời cuộc, dự đoán trước được xu thế phát triển Người hiền tài thường biểu hiện sự đam mê đến cháy bỏng trong công việc, không sợ thất bại, biết cách chấp nhận sự rủi ro, tìm mọi phương cách làm cho công việc mang lại hiệu quả cao nhất Bên cạnh đó, họ còn là những con người có khát vọng mãnh liệt được vươn lên khẳng định bản thân mình, khát vọng được cống hiến cho công việc, cho nhân dân, cho tổ quốc Chính những yếu tố này giúp họ vượt qua những khó khăn trở ngại để theo đuổi mục đích của mình Người tài có khát vọng rất mãnh liệt nhưng đồng thời đó cũng là những người có cái “Tôi” rất lớn, nếu biết trọng dụng đúng tài năng và tạo điều kiện thuận lợi để họ phát triển thì họ

sẽ cống hiến hết mình

Lịch sử mấy nghìn năm dựng nước và giữ nước của ta đã chứng minh, cứ thời nào có nhiều nhân tài xuất hiện và được trọng dụng thì đất nước phồn vinh, dân tộc phát triển Ngược lại, khi nhân tài xa lánh chốn quan trường, quay lưng lại với thời cuộc, hoặc bị vùi dập, hay những kẻ bất tài lộng hành thì vương triều ấy sớm muộn sẽ suy vong Hiền tài là sự kết tụ tinh hoa của đất trời, của khí thiêng sông núi, của truyền thống dân tộc Người xưa đã nói: Địa linh sinh nhân kiệt, nên hiền tài là nguyên khí của quốc gia Những người được coi là "hiền tài" có vai trò vô cùng quan trọng đối với

sự hưng vong của một triều đại nói riêng và của quốc gia nói chung Có thể lấy rất nhiều ví dụ trong lịch sử nước ta để chứng minh cho điều đó như Mạc Đĩnh Chi, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Giang Văn Minh, Tô Hiến Thành, Chu Văn An, Lê Quý Đôn, Nguyễn Huệ ở những thế kỉ trước Tài năng quân sự lỗi lạc của Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn đã góp phần to lớn vào chiến công lừng lẫy của quân dân nhà Trần ba lần đánh thắng quân xâm lược Mông - Nguyên Tài năng quân sự, ngoại giao xuất sắc của Nguyễn Trãi khiến ông trở thành vị quân sư số một của Lê Lợi, có vai trò quyết

định chiến thắng của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, quét sạch mười vạn giặc Minh ra khỏi

bờ cõi nước ta Một gương sáng "hiền tài" đã trở thành thần tượng không chỉ trong phạm vi đất nước mà mở rộng ra phạm vi toàn cầu là Đại tướng Võ Nguyên Giáp Tên tuổi của ông gắn liền với hai cuộc kháng chiến đau thương và oanh liệt của dân tộc Việt Nam chống thực dân Pháp và đế quốc Mĩ xâm lược Ông đã làm vẻ vang cho lịch sử và truyền thống bất khuất, hào hùng của đất nước Đó là gương sáng của những bậc "hiền tài" một lòng một dạ vì quyền lợi chung của nhân dân và Tổ quốc

Ngày nay, trên thế giới tài nguyên ngày càng cạn kiệt, còn tri thức, tài năng và sức sáng tạo của con người là vô hạn Tri thức là vốn quý nhất, tri thức là sản phẩm trí tuệ của con người Chính vì vậy, hiền tài, nhân tài và lao động tri thức đã trở thành một lực lượng sản xuất mới, giữ vai trò quyết định hơn cả vốn và tài nguyên Hiền tài đã trở thành yếu tố quyết định cho sự thành bại của đất nước ta trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt giữa các quốc gia trong khu vực và thế giới mà thực chất đó là sự đọ sức về trí tuệ như Long Tử Dân – một học giả Trung Quốc, đã có câu nói hết sức chí lý cho thời đại hiện nay: “Sự lãng phí lớn nhất là lãng phí nhân tài, sự cạnh tranh căn bản nhất là cạnh tranh nhân tài, năng lực chủ yếu của người lãnh đạo là phát hiện, bồi dưỡng nhân tài và sử dụng nhân tài”

D “Quy trí tất hưng” (Lo toan cho văn hóa giáo dục khai hóa trí thức cho dân thì đất

nước hưng thịnh)

Từ xa xưa đến nay, mọi thế hệ nhân loại đều khẳng định vai trò vô cùng to lớn của giáo dục đối với con người và đối với sự tồn vong của một Quốc gia Vào thời Chiến quốc ở xã hội Trung hoa lúc bấy giờ, nhìn nhận con người dưới những góc độ khác nhau, Tuân Tử và Mạnh Tử là những bậc thầy của Nho giáo đã có những cách nhìn nhận khác nhau về con người, song họ lại đều thống nhất rằng môi trường và sự giáo dục sẽ làm con người thay đổi, họ đều khẳng định vai trò to lớn của giáo dục trong

sự quyết định đến bản tính của con người trong tương lai

Theo Tuân Tử, dưới góc nhìn sự tiến hoá vạn vật, cho rằng con người là một loài động vật trong thế giới sinh học nên theo nguồn gốc ban đầu vốn dữ tính, muốn thành người có lý trí thì phải được giáo dục “Nhân tri sơ tính bổn ác, lý tính hậu lai tập đắc”, nghĩa là con người sinh ra ban đầu vốn dĩ là ác, nhưng sau này do học tập mà có lý trí, biết cái đúng sai

Còn theo Mạnh Tử: “Nhân chi sơ tính bổn thiện, tính tương cận tập tương viễn”, nghĩa là con người sinh ra ban đầu vốn dĩ lương thiện, tính tính khá đồng nhất, nhưng

do môi trường và sự tiếp cận học hỏi khác nhau mà tính tình đâm ra khác biệt nhau

Ngày nay, trước sự bùng nổ của nền kinh tế tri thức, vai trò của giáo dục ngày càng trở nên có ý nghĩa quyết định đến sự phát triển kinh tế, quyết định đến sự tồn vong của mỗi Quốc gia Mỗi chúng ta đều thấy ngày càng thấm thía hơn câu nói của Quản Trọng – một nhà chính trị Trung Hoa cổ đại cách đây hàng nghìn năm lịch sử: “…Bách niên thụ nhân…”

Trong mỗi chúng ta khi bàn về câu nói của Quản Trọng cách đây hàng nghìn năm lịch sử, chắc hẳn ai cũng sẽ nghĩ ngay đến Chủ tịch Hồ Chí Minh – Anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân văn hoá kiệt xuất đã từng nói:

“Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây,

Vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người”

Ngay trong phiên họp đầu tiên của Chính Phủ nước Việt Nam dân chủ cộng hoà, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặt vấn đề chống nạn dốt là vấn đề cấp bách số hai sau chống nạn đói của Nhà nước lúc bấy giờ Bác đã sửa khẩu hiệu “nạn mù chữ” thành “thi đua giết giặc dốt” Bác kêu gọi mọi người thi đua học tập để đưa dân tộc ta trở thành một dân tộc “thông thái” Khi giành được chính quyền trong cả nước, Người quan tâm nhiều đến công tác đào tạo cán bộ, đào tạo nhân tài cho đất nước Trong bài viết “Nhân tài kiến quốc” (tháng 11/1945) Bác nhận định rằng bây giờ đất nước đang “kiến thiết ngoại giao, kiến thiết kinh tế, kiến thiết quân sự, kiến thiết giáo dục”, những “kiến thiết” ấy đòi hỏi phải có nguồn nhân lực dồi dào và có những nhân tài Muốn vậy, phải nhận thức

đúng tầm quan trọng của giáo dục, coi giáo dục là sự nghiệp của quần chúng, là nhiệm

vụ của toàn Đảng, toàn dân

Muốn có cán bộ tốt, công dân tốt, phải “trồng” và dĩ nhiên là rất công phu Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ cho chúng ta thấy mối quan hệ biện chứng giữa giáo dục với cách mạng, giữa giáo dục với sự nghiệp giải phóng dân tộc và kiến thiết đất nước: “muốn giữ vững nền độc lập, muốn làm cho dân mạnh, nước giàu mọi người Việt Nam đều phải hiểu biết quyền lợi của mình, bổn phận của mình, phải có kiến thức mới để có thể tham gia vào công cuộc xây dựng đất nước Vì thế, giáo dục có tầm quan trọng hàng đầu trong chiến lược con người, bởi giáo dục đào tạo nên chất người, nên nhân tài Trong Nhật ký trong tù, Bác viết: “Hiền dữ phải đâu là tính sẵn, phần nhiều do giáo dục mà nên”

Chiến lược giáo dục là hạt nhân trong chiến lược con người, cung cấp tri thức mới, đào tạo nên nhân tài cho đất nước Gửi thư cho học sinh nhân ngày khai trường đầu tiên của nước Việt Nam dân chủ cộng hoà, tháng 9/1945, Bác viết: “Ngày nay, các cháu được cái may mắn hơn cha anh là được hưởng một nền giáo dục của một nước độc lập, một nền giáo dục nó sẽ đào tạo các cháu nên những người công dân có ích cho nước Việt Nam, một nền giáo dục làm phát triển hoàn toàn năng lực sẵn có của các cháu… Đó là một nền giáo dục “vì lợi ích trăm năm” của đất nước”

Theo Bác, muốn cho dân mạnh, nước giàu thì dân trí phải cao, phải đa dạng hoá các loại hình đào tạo, mở trường vừa học vừa làm để tạo điều kiện cho người lao động, cán bộ chiến sĩ được đi học Mục tiêu của nền giáo dục mới, theo Chủ tịch Hồ Chí Minh

là đào tạo “những người công dân có ích cho nước Việt Nam”, “những công dân tốt và cán bộ tốt, những người chủ tương lai tốt của nước nhà” Người yêu cầu phải quan tâm đến giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực, nhân tài cho đồng bào các dân tộc ít người, tẩy rửa những thành kiến giữa các dân tộc, đoàn kết thương yêu nhau như anh em một nhà, thi đua học tập để sau này góp phần mở mang quê hương đất nước mình Khi dân trí cao, sẽ xuất hiện nhiều nhân tài tham gia xây dựng đất nước Người nhấn mạnh “muốn

xây dựng chủ nghĩa xã hội, trước hết cần có những con người xã hội chủ nghĩa” Vì thế, nền giáo dục mới phải đào tạo nên những người thừa kế xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa

“hồng” vừa “chuyên”

Chủ tịch Hồ Chí Minh yêu cầu, phải ra sức tẩy sạch ảnh hưởng giáo dục nô dịch của thực dân còn sót lại Cần xây dựng tư tưởng: dạy và học để phục vụ Tổ quốc, giáo dục phải toàn diện, phải nhằm mục tiêu đào tạo con người lao động mới, phải coi trọng

cả tài và đức Không những phải giàu về tri thức mà còn phải có đạo đức cách mạng Theo Người “Đạo đức cách mạng không phải trên trời sa xuống Nó do đấu tranh, rèn luyện bền bỉ hằng ngày mà phát triển và củng cố Cũng như ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong” Phải “trên nền tảng giáo dục chính trị và lãnh đạo tư tưởng tốt” mà phấn đấu nâng cao chất lượng văn hóa và chuyên môn nhằm thiết thực và giải quyết các vấn đề do cách mạng nước ta đề ra, trong một thời gian không xa, đạt những đỉnh cao của khoa học kỹ thuật

Về phương pháp đào tạo nên những người đức – tài, Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ: “học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, nhà trường gắn liền với xã hội” Chúng ta có thể tìm thấy hàng loạt lời chỉ dẫn của Người về vấn đề này trong các bài nói, bài viết, các bức thư của Người về giáo dục Muốn trở nên người thực

sự có tài năng và có ích cho xã hội, Bác nhắc nhở: “các cháu học sinh không nên học gạo, không nên học vẹt… Học phải suy nghĩ, học phải liên hệ với thực tế, phải có thí nghiệm và thực hành Học với hành phải kết hợp với nhau Bác dạy phải coi “giáo dục thiếu nhi là một khoa học” Mặc dù bận trăm công nghìn việc, Người vẫn giành thì giờ

để chỉ đạo cụ thể, sát sao các phong trào thi đua, như phong trào “dạy tốt – học tốt”, đề xuất công tác Trần Quốc Toản, phong trào “kế hoạch nhỏ” cho các thiếu niên nhi đồng nhằm tạo nên môi trường xã hội rộng lớn và thuận lợi cho phát triển giáo dục

Bác căn dặn, cần làm cho con em chúng ta thành những trò giỏi, con ngoan, bạn tốt và mai sau là những công dân có lòng yêu nước nồng nàn, “trung với nước, hiếu với dân”, có đạo đức trong sáng, có chí khí hăng hái vươn lên, không sợ hy sinh gian khổ,

có tinh thần gan dạ, dũng cảm, khiêm tốn, thật thà, cần cù, tiết kiệm, trong sạch, giản dị,

có tri thức và sức khoẻ để trở thành những cán bộ tốt, công dân tốt Theo Người, mục đích tối cao của giáo dục là bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau, “đào tạo các em nên những người công dân hữu ích cho nước Việt Nam”

Bác luôn đánh giá cao vai trò của các cô giáo, thầy giáo đối với xã hội Người nhấn mạnh “những người thầy giáo tốt là những người vẻ vang nhất, là những người anh hùng vô danh” Muốn được như vậy các cô giáo, thầy giáo, trước hết phải trau dồi đạo đức cách mạng, không ngừng rèn luyện chuyên môn, phải là tấm gương trong sáng

để học sinh noi theo, phải gương mẫu từ ăn nói đến việc làm, phải thương yêu chăm sóc học sinh như con em ruột thịt của mình, phải thật sự yêu nghề, yêu trường”

Trong công tác quản lý giáo dục, Người khuyên phải đi sâu vào việc điều tra nghiên cứu, tổng kết kinh nghiệm Chủ trương phải cụ thể, thiết thực, đúng đắn, kết hợp chặt chẽ chủ trương chính sách của Trung ương với tình hình thực tế ở địa phương và kinh nghiệm quý báu và phong phú của quần chúng, của cán bộ và của địa phương

Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục còn thể hiện trong ham muốn tột bậc của Người là: “làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành” Đây là những bài học vô cùng quý giá để chúng ta học tập, noi theo và làm tốt hơn nữa sự nghiệp phát triển giáo dục, đào tạo góp phần vào công cuộc xây dựng đất nước giàu đẹp, phồn vinh

Nhìn lại lịch sử phát triển ở một số nước trên thế giới, chúng ta có thể thấy điều này rất rõ ở Nhật Bản Sự thần kỳ của Nhật Bản trong những năm 60 của thế kỷ trước

đã làm cho cả thế giới phải kinh ngạc Tiếp đó là sự xuất hiện của các con rồng Đông Á trong những năm 70 và sự ra đời của những nước mới công nghiệp hoá Đông – Nam Á trong những năm 80 Tất cả đều gửi đi một thông điệp chung về vai trò tiên quyết của giáo dục trong việc tăng tốc độ tăng trưởng kinh tế và rút ngắn thời gian công nghiệp hoá, đặc biệt ở những nước hạn hẹp về nguồn tài chính và tài nguyên thiên nhiên nhưng

có nguồn nhân lực dồi dào