Luận án tiến sĩ kinh tế quản lý vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước ở tỉnh sa la văn, cộng hòa dân chủ nhân dân lào

Thứ nhất, nhóm công trình nghiên cứu về quản lý đầu tư, vốn ngânsách nhà nước Theo Giáo trình Phân tích và Quản lý dự án đầu tư của PGS.TS Thái Bá Cẩn [11] đầu tư xây dựng là một ngành s

PHễ THI SAN SA MAY

Quản lý vốn đầu tư phát triển

từ ngân sách nhà nước ở tỉnh sa la văn, cộng hòa dân chủ nhân dân Lào

LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ

HÀ NỘI - 2014

PHễ THI SAN SA MAY

Quản lý vốn đầu tư phát triển

từ ngân sách nhà nước ở tỉnh sa la văn, cộng hòa dân chủ nhân dân Lào

Chuyờn ngành : Quản lý kinh tế

LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ

Người hướng dẫn khoa học: 1 PGS, TS TRỊNH THỊ ÁI HOA

2 TS NGUYỄN QUỐC THÁI

HÀ NỘI - 2014

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của

riêng tôi Các số liệu sử dụng trong luận án là trung thực Những kết luận khoa học của luận án chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Tác giả luận án

Phô Thi San Sa May

Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN

1.1 Các công trình nghiên cứu liên quan đếđền tài luận án 4

1.2 Những kết luận và vấn đềđặt ra cho nghiên cứu tiếp theo

Chương 2: CƠ S ỞLÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀQUẢN LÝ VỐN

ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN TỪ NGÂN SÁCH NHÀ

2.3 Kinh nghiệm quản lý vốn đầu tư phát triển từ ngân sách

nhà nước của một số địa phương trong nư ớc, quốc tế

Chương 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ VỐN ĐẦU TƯ PHÁT

TRIỂN TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƯ ỚC Ở TỈNH SA

3.1 Khái quát chung vềđiều kiện tựnhiên và kinh tế- xã hội

3.2 Bộ máy quản lý và thực trạng quản lý vốn đầu tư phát

triển từngân sách nhà nước của tỉnh Sa La Văn 90

3.3 Đánh giá chung vềquản lý vốn đầu tư phát triển từngân

Chương 4: PHƯƠNG HƯ ỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN

QUẢN LÝ VỐN ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN TỪ NGÂN

4.1 Định hướng phát triển kinh tế và phương hư ớng hoàn

thiện quản lý vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà

4.2 Các giải pháp chủyếu hoàn thiện quản lý vốn đầu tư phát

triển từngân sách nhà nước của tỉnh Sa La Văn 138

CHDCND : Cộng hòa Dân chủNhân dân

Bảng 3.3: Tổng cấp phát vốn đầu tư phát triển thuộc ngân

sách nhà nước ởtỉnh Sa La Văn năm 2006- 2012

102

Bảng 3.4: Vốn đầu tư phát triển và tỷtrọng vốn đầu tư phát

triển từngân sách nhà nước trong tổng vốn đầu tư

phát triển toàn xã hội ởtỉnh Sa La Văn, giaiđoạn

2006-2012

104

Bảng 3.5: Nguồn vốn đầu tư phát triển từngân sách nhà nước

cho các ngành, lĩnh vực của tỉnh Sa La Văn, giai

Biểu đồ3.1: Vốn đầu tư phát triển từngân sách nhà nước

tỉnh Sa La Văn giai đoạn 2006 - 2012

106

Hình 2.1: Bộmáy quản lý vốn đầu tư phát triển từngân sách

nhà nước

45

Hình 3.1: Cơ cấu bộ máy quản lý vốn đầu tư phát triển từ

ngân sách nhà nước ởtỉnh Sa La Văn

91

Comment [N.Q.2]: Bổ sung nguồn trích dẫn cho

biểu này.

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Những thành tựu xây dựng và phát triển đất nước trong hơn 36 năm

qua đã chứng minh và khẳng định tính đúng đắn của đường lối đổi mới củaĐảng và các chính sách phát triển kinh tế của Nhà nước Lào trong quá trình

chuyển sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

Tỉnh Sa La Văn là một tỉnh thuộc vùng kinh tế Nam Lào Đây là tỉnh cónhiều tiềm năng lớn Hơn 36 năm qua, cùng với sự phát triển kinh tế của cả

nước, tỉnh Sa La Văn cũng đạt được nhiều thành tựu to lớn về phát triển kinh

tế - xã hội GDP của tỉnh Sa La Văn tăng trưởng với tốc độ trung bình

9%/năm trong 10 năm gần đây Đến nay, GDP bình quân đầu người của Sa LaVăn 959 USD/người/năm

Tuy nhiên, so với mức bình quân của cả nước, con số này của tỉnh Sa

La Văn còn ở mức thấp Tốc độ tăng trưởng kinh tế của tỉnh cũng thấp so với

cả nước Chênh lệch trình độ phát triển của Sa La Văn so với các tỉnh trongvùng và các tỉnh khác trong cả nước ngày càng cao

Để có thể rút ngắn khoảng cách phát triển giữa Sa La Văn và các vùng

kinh tế khác của CHDCND Lào, đồng thời thúc đẩy kinh tế tỉnh Sa La Vănphát triển tương xứng với tiềm năng của tỉnh, vấn đề đặt ra là cần phải huy

động và quản lý sử dụng vốn cho đầu tư phát triển kinh tế ở vùng này sao cho

có hiệu quả

Trong những năm qua, Nhà nước Lào đã có nhiều chính sách thu hútvốn đầu tư từ nhiều nguồn khác nhau, đồng thời Nhà nước đã trực tiếp đầu tưvốn từ ngân sách nhà nước cho phát triển kinh tế Nam Lào, trong đó có tỉnh

Sa La Văn Vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước cho phát triển kinh tế chiếm tỷ

trọng khá lớn trong tổng vốn đầu tư vào các tỉnh này Nhà nước đã đưa ranhiều chính sách, cơ chế nhằm quản lý sử dụng có hiệu quả vốn đầu tư pháttriển từ ngân sách nhà nước nói chung và ở tỉnh Sa La Văn nói riêng

Tuy nhiên, cơ chế quản lý vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước của

CHDCND Lào nói chung và của tỉnh Sa La Văn nói riêng còn có nhiều hạnchế Đây là một trong những nguyên nhân làm giảm hiệu quả vốn đầu tư pháttriển từ ngân sách nhà nước của tỉnh Sa La Văn, theo đó, làm chậm lại quátrình phát triển kinh tế ở tỉnh so với các tỉnh khác của CHDCND Lào

Tình hình này đặt ra yêu cầu phải có sự nghiên cứu một cách có hệthống cả về lý luận và thực tiễn quản lý vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà

nước ở tỉnh Sa La Văn, nước CHDCND Lào Xuất phát từ yêu cầu trên, tôi

chọn: "Qu ản lý vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước ở tỉnh Sa La Văn, Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào" làm đề tài cho luận án tiến sĩ kinh

tế, chuyên ngành Quản lý kinh tế

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài luận án

Mục đích nghiên cứu của đề tài luận án là hệ thống hoá, làm rõ thêm cơ

sở lý luận, thực tiễn và đánh giá thực trạng quản lý vốn đầu tư phát triển từ

ngân sách nhà nước tỉnh Sa La Văn, nước CHDCND Lào Trên cơ sở đó, đề

xuất giải pháp đổi mới quản lý vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nướctỉnh Sa La Văn, nước CHDCND Lào

Để thực hiện mục đích này, đề tài luận án có nhiệm vụ:

- Phân tích cơ sở lý luận và thực tiễn quản lý vốn đầu tư phát triển từ

ngân sách nhà nước cấp tỉnh

- Phân tích đánh giá thực trạng quản lý vốn đầu tư phát triển từ ngân

sách nhà nước tỉnh Sa La Văn, nước CHDCND Lào

- Đề xuất giải pháp đổi mới quản lý vốn đầu tư phát triển từ ngân sách

nhà nước tỉnh Sa La Văn, nước CHDCND Lào

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu của đề tài luận án là quản lý vốn đầu tư pháttriển từ ngân sách nhà nước cấp tỉnh

- Phạm vi nghiên cứu: chủ đề nghiên cứu được xem xét trong phạm vi

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Trong quá trình nghiên cứu đề tài luận án, đã sử dụng phương phápphân tích, tổng hợp dựa trên những nghiên cứu của các tác giả trong nước và

nước ngoài Tổng kết, đánh giá thực tiễn quản lý vốn đầu tư từ ngân sách nhànước ở tỉnh Sa La Văn dựa trên số liệu điều tra, thống kê của Bộ Tài chính,

Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Tài chính tỉnh Sa La Văn,Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào Cũng đã trực tiếp trao đổi với các cơ quanquản lý vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước tỉnh Sa La Văn thông quaphỏng vấn chuyên gia, các cán bộ, các nhà làm chính sách và xây dựng cơ chếquản lý vốn đầu tư phát triển của tỉnh Sa La Văn

5 Những đóng góp mới về khoa học của luận án

Luận án có những đóng góp mới về khoa học như sau:

- Làm rõ thêm một số vấn đề lý luận về quản lý vốn đầu tư phát triển từ

ngân sách nhà nước cấp tỉnh

- Đánh giá thực trạng quản lý vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà

nước tỉnh Sa La Văn, nước CHDCND Lào

- Đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả vốn đầu tưphát triển từ ngân sách nhà nước tỉnh Sa La Văn, nước CHDCND Lào

6 Kết cấu luận án

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận án

được kết cấu 4 chương, 10 tiết

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN

1.1 CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1.1.1 Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài

1.1.1.1 Các công trình nghiên c ứu ở các nước phương Tây

Tại các nước phương Tây, có nhiều công trình nghiên cứu liên quan

đến đề tài Luận án Các công trình đó được nghiên cứu theo các hướng sau:

Thứ nhất, nhóm công trình nghiên cứu về tài chính công

Cuốn Tài chính công của tác giả David N Hyman [42] đã minh chứng

rõ ràng vai trò của chính phủ trong điều hành nền kinh tế và lý giải vì saochính phủ phải quyết định khu vực công và việc quyết định như thế nào.Cuốn sách cũng đề cập đến các vấn đề nóng bỏng trên thực tế như quân sự,

an ninh quốc gia, ô nhiễm môi trường, an sinh xã hội, cải cách thuế liênbang và chiến tranh Iraq

Chính sách công của Hoa Kỳ giai đoạn 1935 - 2001 của tác giả Lê Vinh

Danh [18] chủ yếu luận giải chính sách công nói chung và minh hoạ bằngchính sách công của Hoa Kỳ, trong đó có chính sách tài khóa - liên quan tớiquản lý vốn từ ngân sách nhà nước Cuốn sách làm rõ nội dung và quy trìnhquản lý ngân sách nhà nước khá chặt chẽ ở Hoa Kỳ qua bốn khâu: lập kếhoạch, chuẩn chi, thực hiện chi và kiểm toán Việc vốn đầu tư phát triển từ

ngân sách nhà nước chủ yếu theo mô hình định hướng đầu ra và với chế độ

công khai, trách nhiệm giải trình Đây là gợi ý quan trọng trong đổi mới cơ chếquản lý tài chính công nói chung và quản lý vốn đầu tư phát triển từ ngân sách

nhà nước trên địa bàn tỉnh Sa La Văn nói riêng

Cuốn Kinh tế học công cộng của tác giả Joseph Stiglitz [75] đề cập đến

vấn đề chi tiêu công, các nguyên lý bảo đảm chi tiêu công có hiệu quả và việc

sử dụng các phương pháp đánh giá chung như phương pháp phân tích lợi ích

-chi phí đối với các chương trình, dự án -chi tiêu công Đây cũng là gợi ý tốt

cho việc đổi mới cơ chế quản lý sử dụng vốn ngân sách nhà nước nói chung và

cho đầu tư phát triển nói riêng

Thứ hai, nhóm công trình nghiên cứu về quản lý dự án

Cuốn Quản lý dự án của tác giả Gary R Heerkens [29] làm rõ các vấn

đề cơ bản của dự án, nội dung các khâu trong chu trình dự án, chú trọng quản

lý rủi ro trong thực hiện dự án Công trình có cách tiếp cận nghiên cứu cụ thể

và mang tính thực tiễn cao Công trình này có thể tham khảo khi nghiên cứuquản lý dự án nói chung và các nội dung cụ thể của quản lý một dự án nóiriêng Việc quản lý dự án được xem xét dưới giác độ "vi mô" là chủ yếu,

không đề cập đến quản lý nhà nước đối với đầu tư phát triển và ít liên quan tới

nguồn vốn ngân sách nhà nước

Cuốn Quản lý dự án - Các vấn đề, phương pháp áp dụng ở Việt

Nam của tác giả Georges Hirch, Đặng Hữu Đạo, Nguyễn Tiến Dũng và

Nguyễn Chân [30], đã đưa ra các hình thức tổ chức quản lý dự án: Theochức năng chuyên môn, theo dự án, tổ chức dạng ma trận; các tiêu chí vềnhà quản lý dự án như: phẩm chất, trách nhiệm, giao tiếp, kinh doanh và

văn hoá, khuyến khích - động viên, phong cách lãnh đạo; giới thiệuphương pháp phân tích dự án như: phân tích kỹ thuật, phân tích tài chính,

phân tích kinh tế Đặc biệt, công trình này khá lưu tâm tới điều phối trongquản lý dự án và quản lý rủi ro trong dự án Đây là công trình mang tính

lý thuyết của nước ngoài nhưng cũng có thể vận dụng tốt vào điều kiệnthực tế của Việt Nam Tuy nhiên, cũng như các công trình khác, sách chỉ

đề cập đến quản lý dự án ở cấp độ "vi mô"

1.1.1.2 Các công trình nghiên c ứu ở Việt Nam

Thứ nhất, nhóm công trình nghiên cứu về quản lý đầu tư, vốn ngân

sách nhà nước

Theo Giáo trình Phân tích và Quản lý dự án đầu tư của PGS.TS Thái

Bá Cẩn [11] đầu tư xây dựng là một ngành sản xuất vật chất quan trọng - sảnxuất và tái sản xuất tài sản cố định cho các ngành kinh tế, xã hội và cộng đồng

dân cư Hoạt động đầu tư rất rộng và đa dạng, chịu nhiều tác động bởi nhữngđặc điểm sản xuất của ngành, đặc điểm của sản phẩm xây dựng, liên quan đến

nhiều ngành và điều kiện tự nhiên Vì vậy, hoạt động đầu tư rất phức tạp, dễgây ra thất thoát, lãng phí, dẫn đến chất lượng sản phẩm và hiệu quả đầu tưthấp Do đó, phải nâng cao chất lượng quản lý hoạt động đầu tư và xây dựng

Để nâng cao chất lượng quản lý đầu tư và xây dựng, trước hết và quan trọng

nhất là quản lý tốt dự án đầu tư kể từ khi có ý định đầu tư, xác định chủ trương

đầu tư, lập dự án đầu tư, quá trình thực hiện đầu tư đến khi kết thúc xây dựngđưa dự án vào khai thác và sử dụng Nội dung cuốn sách gồm 10 chương:chương 1: Những nội dung cơ bản về quản lý đầu tư và dự án đầu tư; chương

2: Nội dung cơ bản về dự án đầu tư và quản lý dự án đầu tư; chương 3: Thẩm

định dự án đầu tư; chương 4: Phân tích kinh tế, tài chính dự án đầu tư; chương

5: Quản lý chi phí đầu tư xây dựng công trình; chương 6: Kế hoạch hoá vốn

đầu tư; chương 7: Đấu thầu xây dựng; chương 8: Quản lý, thanh toán vốn đầu

tư công trình xây dựng; chương 9: Quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành;chương 10: Tổ chức điều hành thực hiện và giám sát đầu tư

Cuốn Giáo trình Kinh tế đầu tư do PGS.TS Nguyễn Bạch Nguyệt và

PGS.TS Từ Quang Phương đồng chủ biên [67] làm rõ các vấn đề cơ bản về

đầu tư phát triển, nguồn vốn đầu tư, quản lý và kế hoạch hoá đầu tư, kết quả

và hiệu quả của đầu tư phát triển, phương pháp luận về lập dự án đầu tư pháttriển, thẩm định dự án đầu tư, bàn luận một số vấn đề về đấu thầu trong các

dự án đầu tư, quan hệ quốc tế trong đầu tư

Những kết quả nghiên cứu của giáo trình này mà tác giả luận án có thểchọn lọc kế thừa và phát triển trong quá trình viết luận án là:

- Khái niệm đầu tư phát triển "là việc chi dùng vốn trong điều kiện hiệntại để tiến hành các hoạt động nhằm làm tăng thêm hoặc tạo ra những tài sảnvật chất và tài sản trí tuệ, gia tăng năng lực sản xuất, tạo thêm việc làm và vìmục tiêu phát triển"

- Bản chất của nguồn vốn đầu tư là phần tiết kiệm hay tích luỹ mà nềnkinh tế có thể huy động được để đưa vào quá trình tái sản xuất xã hội

Tuy nhiên, xuất phát từ phạm vi, đối tượng của giáo trình là Kinh tế

đầu tư nói chung nên quản lý đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước chỉ được

đề cập ở mức độ rất sơ lược

Cuốn Cơ sở khoa học dự báo nguồn lực vốn đầu tư cho phát triển kinh

tế, của PGS TS Bùi Tất Thắng, TS Nguyễn Công Mỹ [82] đã làm rõ các vấn

đề cơ sở khoa học dự báo nguồn lực vốn đầu tư cho phát triển kinh tế thời kỳđến năm 2020, dự báo nguồn lực vốn cho đầu tư phát triển kinh tế và kiến

nghị các biện pháp huy động vốn đầu tư để phát triển kinh tế Nội dung cơ sởkhoa học dự báo nguồn lực vốn đầu tư còn phân tích đánh giá phương án dựbáo nguồn vốn đầu tư để phát triển kinh tế trong tương lai

Theo cuốn Quản lý tài chính trong lĩnh vực đầu tư xây dựng của

PGS.TS Thái Bá Cẩn [10], lãng phí, thất thoát, tiêu cực trong hoạt động kinh

tế, xã hội đang là vấn đề thời sự nóng bỏng được cả xã hội quan tâm Hàng

năm, ngân sách nhà nước dành trên 30% chi ngân sách nhà nước cho lĩnh vựcđầu tư xây dựng Do vậy, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, thất thoát, tiêu

cực, là biện pháp hữu hiệu để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư từ ngânsách nhà nước Trong thực tế, việc quản lý sử dụng vốn đầu tư, đặc biệt vốn

đầu tư từ ngân sách nhà nước đã và đang xảy ra hiện tượng thất thoát, lãng phí,

tiêu cực Trong nhiều năm qua cũng như hiện nay, không ít ý kiến cho rằngthất thoát lãng phí vốn đầu tư trong hoạt động xây dựng khoảng 30% Nội

dung cuốn sách đã làm rõ được những đặc trưng cơ bản của hoạt động đầu tưxây dựng, chi phí xây dựng, cơ chế quản lý đầu tư xây dựng, các giải pháp và

cơ chế quản lý tài chính nhằm ngăn ngừa thất thoát, lãng phí trong đầu tư xây

dựng ở tất cả các khâu của chương trình đầu tư xây dựng Tuy nhiên, côngtrình này chủ yếu nghiên cứu quản lý tài chính trong phạm vi lĩnh vực đầu tưxây dựng, do vậy không nghiên cứu sâu quản lý đầu tư phát triển từ ngân sách

nhà nước

Trong cuốn Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình của tác giả Bùi

Mạnh Hùng [38], tác giả tập trung làm rõ các vấn đề cơ bản của dự án đầu tư,nội dung kinh tế của dự án đầu tư xây dựng, đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hộicủa dự án đầu tư; phân tích tài chính dự án đầu tư; làm rõ các nội dung, quytrình quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình: chuẩn bị, thực hiện, kết thúc

dự án; đưa ra các xu hướng ứng dụng chương trình máy tính trợ giúp quản lý

dự án đầu tư Công trình này cũng đề cập tới yêu cầu của quản lý nhà nước về

đầu tư xây dựng tên một số khía cạnh và trình tự đầu tư xây dựng Quản lýnhà nước về xây dựng và dự án đầu tư xây dựng được đề cập dưới dạng cụ thểhoá các văn bản quy phạm pháp luật Tuy nhiên, công trình này không đề cậpđến khía cạnh quản lý vốn ngân sách nhà nước trong dự án đầu tư xây dựng

Cuốn Tổ chức quản lý thực hiện dự án xây dựng công trình của tác giả

Bùi Ngọc Toàn [76] đề cập các vấn đề quản lý dự án xây dựng, đặc biệt phântích, luận giải khâu kế hoạch dự án, quản lý thời gian và tiến độ dự án xâydựng, giám sát việc thực hiện dự án, làm rõ quản lý các nguồn lực của dự án,quản lý chi phí dự án, sử dụng các sơ đồ mạng trong quản lý thời gian và tiến

độ dự án Ngoài ra, còn đề cập tới dự toán chi đối với dự án đầu tư bao gồm

các kế hoạch phân phối nguồn quỹ, phân chia kinh phí theo các hoạt động,các khoản mục chi phí, theo thời gian thực hiện Nhìn chung, nghiên cứu nàytập trung vào khía cạnh lý thuyết quản trị dự án

Cuốn Quản lý nhà nước về kinh tế và quản trị kinh doanh trong xây

dựng của tác giả Nguyễn Văn Chọn [15] đã làm rõ đặc điểm hoạt động xây

dựng, thiết kế xây dựng, sản phẩm xây dựng; các vấn đề về kinh tế đầu tư; rủi

ro trong kinh doanh xây dựng, quản trị kinh doanh xây dựng, xác định chiến

lược và lập kế hoạch trong kinh doanh xây dựng, tổ chức quản trị của doanh

nghiệp xây dựng, tổ chức sản xuất xây dựng, quản lý lao động trong xâydựng, văn hóa, đạo đức kinh doanh, vốn đầu tư của doanh nghiệp xây dựng vàhạch toán sản xuất - kinh doanh trong xây dựng Tác giả cũng đề cập tới vấn

đề quản lý nhà nước về kinh tế đối với ngành xây dựng như: nội dung, tổ

chức hoạt động quản lý nhà nước về kinh tế; sơ đồ cấu trúc của hệ thốngngành kinh tế xây dựng trong nền kinh tế quốc dân; tổ chức bộ máy và quátrình quản lý nhà nước đối với ngành xây dựng; Vai trò của quy chế quản lý

đầu tư xây dựng trong quản lý ngành xây dựng Đặc biệt, công trình cũng đề

cập tới một số tình hình về quản lý xây dựng ở nước ngoài như: tổ chức quản

lý ngành kinh tế xây dựng; tình hình trang bị, năng suất, phát triển công nghệtrong xây dựng; tình hình chi phí cho xây dựng và một số khó khăn đối vớingành xây dựng của các nước chậm phát triển Mặc dù phạm vi nghiên cứucủa công trình này khá rộng, nhưng những nghiên cứu về quản lý nhà nước

đối với hoạt động đầu tư xây dựng thì chưa thực sự rõ nét và nghiên cứu vềđầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước chưa được đề cập

Cuốn Kinh tế đầu tư xây dựng của tác giả Nguyễn Văn Chọn [14], chủ

yếu làm rõ đặc thù của kinh tế đầu tư xây dựng và quản trị dự án đầu tư xâydựng, trong đó có đưa ra các phương pháp phân tích đánh giá dự án, các vấn

đề về vốn kinh doanh, quản lý lao động, cung ứng vật tư, hạch toán kế toán

của doanh nghiệp xây dựng Nhìn chung, công trình này chủ yếu nghiên cứuquản lý dự án đầu tư xây dựng dưới góc độ ''vi mô''

Cuốn Thẩm định dự án đầu tư khu vực công của tác giả Nguyễn Hồng

Thắng [84] gồm 12 chương, đề cập đến các vấn đề: Tổng quan về thẩm định

dự án đầu tư khu vực công; Khuôn khổ phân tích kinh tế; Phân tích dòng tiền

tài chính; Đánh giá hiệu quả tài chính; Ảnh hưởng của lạm phát trong phân

tích tài chính; Phân tích kinh tế trong một thị trường chưa biến dạng; Phântích kinh tế trong một thị trường biến dạng; Phân tích chi phí - lợi ích; Chi phí

cơ hội kinh tế của vốn công; Chi phí cơ hội kinh tế của lao động; Quản trị rủi

ro của dự án; Thực hành thẩm định dự án Nội dung cuốn sách giải quyết vấn

đề cụ thể của quản trị dự án đầu tư khu vực công, vì vậy, vấn đề quản lý nhànước đối với hoạt động đầu tư từ ngân sách nhà nước chưa được đề cập đến

Cuốn Đầu tư phát triển của tác giả Ngô Doãn Vịnh [93] gồm 2 phần:

phần I trình bày vấn đề phát triển - từ ý niệm đến công cuộc sinh tồn, phần IItrình bày vấn đề đầu tư phát triển: đi tìm điều nên biết Nội dung cuốn sách

đưa ra những nhận định, phân tích về đầu tư phát triển một cách chung nhất.Đầu tư phát triển được hình thành bởi các nhân tố vốn đầu tư, việc đầu tư,

hình thái đầu tư, nhà đầu tư, đối tượng đầu tư, môi trường đầu tư Trong đóvấn đề quản lý đầu tư, đặc biệt là quản lý đầu tư phát triển từ ngân sách nhà

nước thì được đề cập một cách rất sơ lược Tuy nhiên, những vấn đề được

nhắc tới cũng có giá trị tham khảo mang tính gợi mở trong việc xây dựng kháiniệm đầu tư phát triển

Đề tài Hiệu quả sử dụng vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước thành phố

Hồ Chí Minh hiện trạng và giải pháp của TS Lê Vinh Danh [18] có mục tiêu

nghiên cứu là phân tích hiện trạng sử dụng vốn đầu tư từ ngân sách nhà nướcthành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 1993-2002; Đánh giá thực trạng hiệu quả

sử dụng vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước thành phố Hồ Chí Minh; Đề xuấtcác giải pháp để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư từ ngân sách nhà nướcthành phố Hồ Chí Minh; Từ những thông tin trong quá trình phân tích, xâydựng một chương trình phần mềm giúp các nhà quản lý dự án, Sở Kế hoạch

và Đầu tư, các cơ quan chức năng có liên quan của thành phố có thể thẩmđịnh sơ bộ mức độ hiệu quả quản lý dự án đầu tư bằng tiền Nhà nước thành

phố Hồ Chí Minh hiệu quả đến đâu trong mỗi giai đoạn quản lý Báo cáo tổng

quan kết quả nghiên cứu gồm 3 chương: Chương 1: Tình hình sử dụng vốn

đầu tư từ ngân sách nhà nước thành phố Hồ Chí Minh thời gian qua 2002); Chương 2: Đánh giá hiệu quả sử dụng vốn đầu tư từ ngân sách nhànước thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 1993-2002; Chương 3: Giải pháp và

(1993-chính sách hỗ trợ nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư từ ngân sách

nhà nước thành phố Hồ Chí Minh thời gian tới

Xuất phát từ phạm vi và đối tượng nghiên cứu của đề tài là các dự án

đầu tư dùng tiền ngân sách nhà nước thành phố Hồ Chí Minh nên hướng

nghiên cứu tập trung vào đánh giá hiệu quả sử dụng vốn đầu tư từ ngân sách

nhà nước, đề tài không đi sâu vào nghiên cứu vấn đề quản lý đầu tư phát triển

từ ngân sách nhà nước Tuy nhiên những nhận xét, đánh giá và những giải

pháp đề tài đưa ra có ý nghĩa tham khảo, mang tính gợi mở cho việc so sánh,

nhận định và tác giả luận án vận dụng để đưa ra các giải pháp cho quản lý đầu

tư phát triển từ ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh Sa La Văn

Luận án Giải pháp tài chính nhằm nâng cao hiệu quả vốn đầu tư xây

dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh Nghệ An của tác giả

Phan Thanh Mão [57] có đối tượng nghiên cứu là vấn đề chi ngân sách vàhiệu quả đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước Côngtrình này tập trung vào khía cạnh tài chính của đầu tư xây dựng cơ bản từ

ngân sách nhà nước, giải pháp trọng tâm là hoàn thiện chính sách, chế độ, quy

trình nghiệp vụ tín dụng đầu tư phát triển các vấn đề về quản lý đầu tư pháttriển từ ngân sách nhà nước không được đề cập một cách cụ thể

Luận án Huy động và sử dụng vốn đầu tư phát triển kinh tế thành phố

Đà Nẵng - Thực trạng và giải pháp của tác giả Nguyễn Đẩu [22] có đối

tượng nghiên cứu là quá trình huy động, sử dụng có hiệu quả vốn tài chính

là nguồn vốn đầu tư chủ yếu và quan trọng nhất cho đầu tư phát triển kinh

tế Nguồn vốn này còn trực tiếp tạo năng lực cho việc giải quyết vấn đề xãhội: giáo dục, y tế, việc làm, xoá đói giảm nghèo ), trong một số trường

hợp cần thiết, luận án đề cập đến khía cạnh của sự phát triển kinh tế - xã hội

nhưng không đi sâu vào lĩnh vực xã hội khác; Luận án có giá trị tham khảo

tốt về kinh nghiệm huy động vốn cho đầu tư phát triển đối với điều kiện mộtthành phố trực thuộc trung ương, nhưng xét dưới góc độ quản lý đầu tư pháttriển từ ngân sách nhà nước thì luận án lại chưa đề cập đến

Luận án Đổi mới cơ chế quản lý sử dụng vốn đầu tư xây dựng cơ bản

của nhà nước của tác giả Trần Văn Hồng [34] đã làm rõ những nội dung cơ

bản về vốn đầu tư xây dựng và quản lý sử dụng vốn đầu tư xây dựng từ cácnguồn khác nhau của nhà nước, đặc biệt làm rõ cơ chế quản lý nguồn vốn nàytrong tất cả các khâu của quá trình đầu tư xây dựng từ khâu lập kế hoạch đầu

tư xây dựng đến thẩm định, thực hiện, nghiệm thu quyết toán vốn Các giảipháp đổi mới các khâu trong chu trình dự án đầu tư xây dựng có ý nghĩa tham

khảo tốt Tuy nhiên, do đối tượng và phạm vi nghiên cứu của công trình nàykhá rộng nên công trình không đi sâu nghiên cứu quản lý nhà nước đối với dự

án đầu tư xây dựng và đặc biệt là nguồn vốn từ ngân sách nhà nước

Luận án Huy động và sử dụng vốn đầu tư để phát triển kinh tế khu vực đồng bằng sông Cửu Long của tác giả Nguyễn Thị Giang [26] đã tập trung

nghiên cứu làm rõ một số vấn đề lý luận về huy động và sử dụng vốn đầu tưphát triển kinh tế ở đồng bằng sông Cửu Long Luận án đã đánh giá về huy

động và sử dụng vốn đầu tư để phát triển kinh tế khu vực đồng bằng sông

Cửu Long trong những năm qua Trong đó luận án phân tích tác động của huy

động và sử dụng vốn đầu tư đến phát triển kinh tế - xã hội khu vực đồng bằng

sông Cửu Long và phân tích thực hiện huy động và sử dụng vốn đầu tư đểphát triển kinh tế khu vực đồng bằng sông Cửu Long Trên cơ sở đánh giáthực trạng huy động và sử dụng vốn đầu tư phát triển kinh tế, luận án chỉ ranhững thành công và hạn chế trong huy động và sử dụng vốn để phát triểnkinh tế khu vực đồng bằng sông Cửu Long Từ đó đề xuất các định hướng vàcác giải pháp tiếp tục hoàn thiện huy động và sử dụng vốn đầu tư phát triển

trên địa bàn khu vực đồng bằng sông Cửu Long trong giai đoạn hiện này.

Luận án Thu thút và sử dụng vốn đầu tư phát triển kinh tế miền núi

phía Bắc nước ta hiện nay của tác giả Đinh Văn Phương [70] đã làm rõ

những nội dung cơ bản về vốn đầu tư - vấn đề huy động và sử dụng vốn đầu

tư phát triển kinh tế, đặc biệt làm rõ vốn đầu tư tăng cường và đầu tư phát

triển, mối quan hệ giữa huy động và sử dụng vốn đầu tư để phát triển kinhtế; đề xuất các giải pháp hoàn thiện huy động và sử dụng vốn đầu tư có hiệuquả để phát triển kinh tế, trong đó có việc mở rộng mọi hình thức liêndoanh, liên kết để huy động vốn đầu tư, chính sách thu hút và sử dụng vốn

đầu tư để phát triển Đây là một nội dung trong quá trình quản lý vốn đầu tư

phát triển Do vậy, có thể tham khảo khi nghiên cứu quản lý vốn đầu tư pháttriển Tuy nhiên, công trình này chỉ tập trung vào một khía cạnh của cơ chếquản lý vốn đầu tư phát triển

Luận án Nghiên cứu hoàn thiện một số vấn đề định giá trong xây dựng ở

các công trình sử dụng vốn nhà nước của tác giả Nguyễn Công Khôi [47], ngoài

các nội dung cơ bản về dự án đầu tư và quản lý dự án đầu, đã đi sâu nghiên cứu

phương pháp định giá trong xây dựng ở Việt Nam hiện nay và phù hợp với các

thông lệ quốc tế Công trình này không nghiên cứu kỹ về quản lý nhà nước đốivới dự án đầu tư từ ngân sách nhà nước, mà chỉ đi sâu vào một số khía cạnh của

cơ chế quản lý vốn đối với dự án đầu tư xây dựng sử dụng vốn nhà nước trong

đó có vốn ngân sách nhà nước - vấn đề định giá trong xây dựng

Luận án Quản lý nhà nước trên lĩnh vực đầu tư xây dựng trong cơ chế

thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa của tác giả Hồ Hoàng Đức [24] đã hệ

thống hoá những vấn đề lý luận, phân tích, làm rõ thực trạng quản lý nhà

nước bằng pháp luật đối với lĩnh vực đầu tư xây dựng, đưa ra các giải pháp

nhằm nâng cao hơn nữa hiệu quả công tác quản lý nhà nước trên lĩnh vực đầu

tư xây dựng Các giải pháp tập trung vào: Hoàn thiện các quy định pháp luật

về quản lý chủ thể đầu tư xây dựng; hoàn thiện các quy định pháp luật về đấu

thầu xây dựng; hoàn thiện các quy định pháp luật về hợp đồng xây dựng;hoàn thiện các quy định pháp luật về quản lý chất lượng công trình xây dựng;hoàn thiện các quy định pháp luật về quản lý vốn đầu tư; Xây dựng hoàn thiện

hệ thống chế tài áp dụng cho các trường hợp vi phạm pháp luật đầu tư xâydựng; nâng cao chất lượng công tác tổ chức thực hiện pháp luật đầu tư xâydựng Như vậy, do phạm vi và đối tượng nghiên cứu, công trình này chỉ tậptrung vào một khía cạnh quản lý nhà nước đối với hoạt động đầu tư xâydựng, không đi sâu nghiên cứu các khía cạnh khác của quản lý nhà nước trênlĩnh vực này, càng không đi sâu vào nghiên cứu đầu tư phát triển từ ngân

sách nhà nước Tuy nhiên, những kết quả nghiên cứu của công trình này sẽđược tác giả kế thừa và phát triển khi nghiên cứu vấn đề hoàn thiện hệ thống

pháp luật trong quản lý đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước

Luận án Một số giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư xây

dựng cơ bản tập trung từ ngân sách nhà nước do thành phố Hà Nội quản lý

của tác giả Cấn Quang Tuấn [77] tập trung hệ thống hoá cơ sở lý luận về quản

lý vốn đầu tư phát triển, trong đó có vốn đầu tư xây dựng cơ bản thuộc ngân

sách nhà nước; Đánh giá khái quát thực trạng quản lý sử dụng vốn đầu tư xây

dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước do thành phố Hà Nội quản lý từ năm 2001

- 2005 Đề xuất các giải pháp với mong muốn nâng cao hiệu quả sử dụng vốn

đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước do thành phố Hà Nội quản lý

Xuất phát từ phạm vi nghiên cứu, công trình đề cập tới khía cạnh quản lý và

sử dụng vốn của hoạt động đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước nên cáckhía cạnh khác không được xem xét

Luận án Quản lý nhà nước đối với dự án đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước ở Việt Nam của tác giả Tạ Văn Khoái [46] chú trọng đến quản lý các

hoạt động kinh tế kỹ thuật tại các dự án đầu tư từ ngân sách nhà nước, trong

đó chú trọng chất lượng quản lý dự án đầu tư xây dựng, làm rõ được các nộidung cơ bản và đưa ra nội dung quản lý nhà nước đối với dự án đầu tư xây

dựng Các kết quả nghiên cứu của công trình này gợi ý về nội dung và quytrình quản lý các hoạt động kỹ thuật tại dự án đầu tư từ ngân sách nhà nước.

Các phương hướng và những giải pháp mà tác giả đưa ra được đề xuất trongchương 4, ở tầm vĩ mô (phù hợp với mục đích của luận án) rất có giá trị Tuy

nhiên, việc quản lý đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh

Sa La Văn lại rất cần tham khảo những giải pháp cụ thể phù hợp với đặc thù

của một tỉnh ở Lào

Thứ hai, nhóm công trình nghiên cứu về quản lý tài chính, chi ngân

sách nhà nước

Luận án Hoàn thiện quản lý chi ngân sách nhà nước nhằm thúc đẩy

phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh của tác giả Trần

Văn Lâm [49] đã trình bày có hệ thống và phân tích khá chi tiết, có căn cứ

khoa học về vai trò của việc gắn kết giữa lập kế hoạch chi tiêu ngân sách nóiriêng, quản lý chi ngân sách nhà nước nói chung với kế hoạch phát triểnkinh tế - xã hội Những vấn đề về chi ngân sách nhà nước, quản lý ngân sách

nhà nước, quản lý chi ngân sách nhà nước theo kết quả đầu ra gắn với khuôn

khổ chi tiêu trung hạn nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội được tác giả

lý giải đầy đủ và thuyết phục Tác giả đưa ra những giải pháp và kiến nghịhoàn thiện quản lý chi ngân sách nhà nước nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế

xã hội trên địa bàn Quảng Ninh: áp dụng quy trình lập dự toán và phân bổ

ngân sách nhà nước trên cơ sở khuôn khổ chi tiêu trung hạn hướng theo kết

quả đầu ra; triển khai áp dụng các công cụ quản lý hiện đại vào quản lý ngân

sách nhà nước; đổi mới tư duy trong quản lý ngân sách nhà nước

Tuy nhiên, xuất phát từ mục tiêu, phạm vi, quy mô của luận án khôngthể và cũng không thật cần thiết phải đi sâu vào nghiên cứu đầu tư phát triển

từ ngân sách nhà nước Luận án nêu trên nghiên cứu đề cập đến 2 vấn đề rấtlớn của tỉnh Quảng Ninh là quản lý chi ngân sách nhà nước và mục tiêu thúc

đẩy phát triển kinh tế xã hội trên quy mô tỉnh Trong khi luận án chỉ nghiên

cứu đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước Tác giả luận án đồng tình và trântrọng với nhiều điểm trong lập kế hoạch chi tiêu ngân sách nhà nước theokhuôn khổ trung hạn và quản lý hướng theo kết quả đầu ra Đây là nội dungmang tính gợi mở và có giá trị tham khảo đối với đề tài luận án.

Luận án Giải pháp nâng cao chất lượng quản lý tài chính dự án đầu tư

tại hệ thống kho bạc nhà nước ở Việt Nam của tác giả Lê Hùng Sơn [74] chú

trọng khía cạnh quản lý tài chính đối với dự án đầu tư tại hệ thống kho bạc

nhà nước mà nguồn vốn cho các dự án chủ yếu từ ngân sách nhà nước, trong

đó chú trọng chất lượng quản lý tài chính đối với các dự án; làm rõ được các

nội dung cơ bản và quy trình quản lý tài chính đối với các dự án này Cáckết quả nghiên cứu của công trình này gợi ý về nội dung và quy trình quản

lý vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước Tuy nhiên, các kết quả của nghiên cứuluận án chủ yếu nhấn mạnh vào khía cạnh kỹ thuật của quản lý tài chính đốivới dự án đầu tư tại hệ thống kho bạc nhà nước ở Việt Nam

Luận án Nâng cao hiệu quả quản lý chi tiêu ngân sách nhà nước nhằm

phục vụ nhu cầu phát triển ở Việt Nam của tác giả Nguyễn Thị Phú Hà [28]

gồm 4 chương: Chương 1: Ngân sách nhà nước và phát triển; Chương II:Những nguyên lý trong quản lý chi tiêu ngân sách nhà nước và việc thực hiệnchiến lược phát triển quốc gia; Chương III: Thực trạng quá trình quản lý chitiêu ngân sách nhà nước ở Việt Nam và kinh nghiệm quản lý chi ngân sách

nhà nước ở một số nước; Chương IV: Một số giải pháp nâng cao hiệu quả

quản lý chi tiêu ngân sách nhà nước nhằm phục vụ nhu cầu phát triển ở ViệtNam Luận án đề cập một số vấn đề liên quan đến đề tài luận án như kháiniệm ngân sách nhà nước, lập kế hoạch chi ngân sách nhà nước Tuy nhiên,

đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án nêu trên ở tầm vĩ mô, chưa bàn

luận sâu đến đầu tư phát triển của ngân sách nhà nước, nhất là đối với tỉnh

Sa La Văn Khái niệm ngân sách, chi ngân sách nhà nước, mô hình quản lýngân sách nhà nước được đưa ra ở tầm vĩ mô và đối với chi tiêu công nói

chung, chưa có điều kiện bàn về vấn đề quản lý đầu tư phát triển của ngânsách nhà nước ở địa phương.

Trong cuốn Quản lý ngân sách nhà nước theo kết quả đầu ra và khả năng ứng dụng ở Việt Nam của các tác giả Phạm Ngọc Dũng và Hoàng Thị

Thúy Nguyệt [19], các tác giả đúc kết kinh nghiệm quản lý theo mô hình định

hướng kết quả đầu ra ở New Zealand, Pháp, Mỹ và rút ra một số bài học đối với

Việt Nam Đây cũng là gợi ý cho tác giả luận án tham khảo việc xây dựng môhình quản lý đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước

Cuốn Quản lý chi tiêu công của tác giả Lê Chi Mai [54] đề cập đến 3

phần: Chính phủ và chi tiêu công, các nội dung quản lý chi tiêu công, cải cáchquản lý chi tiêu công Trong phần cải cách quản lý chi tiêu công tác giả phântích bối cảnh cải cách chi tiêu công, lập ngân sách theo kết quả đầu ra, lậpngân sách theo khuôn khổ chi tiêu trung hạn

Cuốn Chính sách tài chính của Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh

tế do PGS.TS Vũ Thu Giang làm chủ biên [27], nội dung cơ bản của tác phẩm

này đề cập tới những thuận lợi và thách thức đối với Việt Nam trong quá trình

hội nhập kinh tế khu vực và quốc tế; thực trạng chính sách tài chính của nước

ta trong quá trình hội nhập, bao gồm: chính sách thuế, chính sách đầu tư trựctiếp nước ngoài, chính sách tỷ giá hối đoái và chính sách lãi suất trong tiếntrình hội nhập, mặt tích cực và những hạn chế của chính sách; những yêucầu đặt ra với chính sách tài chính trong quá trình hội nhập; những kiến nghị

và những giải pháp chính cải cách chính sách tài chính để Việt Nam thamgia hội nhập thành công, đồng thời đặt ra những điều kiện chủ yếu để hộinhập thành công Tác phẩm này phần nào làm rõ thêm về sự ảnh hưởng tớinguồn thu và nhu cầu chi tiêu ngân sách nhà nước khi Việt Nam tham giahội nhập kinh tế quốc tế Nội dung cuốn sách có giá trị tham khảo đối vớiluận án trong việc xem xét bối cảnh quy mô và khả năng đầu tư phát triển từ

ngân sách nhà nước trong điều kiện hội nhập quốc tế của Việt Nam nói

chung và Hải Phòng nói riêng.

Ngoài ra, các công trình nghiên cứu đăng tải trên các tạp chí chuyên

ngành và các phương tiện thông tin khác có liên quan đến đề tài này cũng hết

sức đa dạng như:

Tác giả Vũ Đức Trọng trong bài viết "Chi ngân sách nhà nước và kiểm

soát chi ngân sách nhà nước'' [88] đã giới thiệu những đặc điểm đặc thù và 4

loại hình chủ yếu của chi ngân sách nhà nước; Sự cần thiết khách quan, nhữngnhân tố ảnh hưởng, định hướng và giải pháp tăng cường hoạt động kiểm soátchi nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn đầu tư từ ngân sách ở Việt Namtrong thời gian tới

Tác giả Lê Chi Mai trong bài viết ''Lãng phí trong chi tiêu công và cácgiải pháp khắc phục'' [52] đã phản ánh thực trạng lãng phí ở lĩnh vực đầu tưxây dựng cơ bản và trong hoạt động chi thường xuyên qua số liệu chính thức

ở một số đơn vị từ khi có pháp lệnh chống lãng phí (năm 2001) đến nay; Tácđộng của tình hình trên đến ngân sách nhà nước đến lòng tin của quần chúngvào nhà nước, lòng tin của các nhà tài trợ; Giới thiệu một số giải pháp cầnđược áp dụng để phòng ngừa chống lãng phí như tăng cường quản lý các hoạtđộng có sử dụng ngân sách nhà nước, hoàn thiện cơ chế quản lý chi tiêu công,tăng cường trách nhiệm cá nhân

Tác giả Hồ Ngọc Hy trong bài viết "Hiệu quả vốn đầu tư phát triển ởtỉnh Quảng Trị" [41] đã phân tích tình hình huy động vốn đầu tư phát triểncủa tỉnh Quảng Trị trong giai đoạn từ 1996 đến 2005; Nêu lên những khó

khăn, tồn tại trong việc huy động, sử dụng và quản lý vốn đầu tư của tỉnh;Đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư phát

triển của tỉnh Quảng Trị trong thời gian tới

Tác giả Lê Toàn Thắng trong bài "Một số giải pháp hoàn thiện cơ chếphân cấp ngân sách nhà nước" [83] đã phân tích những đặc điểm về cơ chế

phân định phạm vi trách nhiệm, quyền hạn của cơ quan nhà nước ở mỗi cấp

trong quá trình quản lý điều hành thực thi nhiệm vụ thu, chi ngân sách nhà

nước ở Việt Nam hiện nay Mặt tích cực, hạn chế của cơ chế này và hướng

sửa đổi, hoàn thiện

Tác giả Lê Chi Mai trong bài "Nguyên nhân và giải pháp chống thấtthoát, lãng phí trong chi tiêu công" [53] bàn về thực trạng tỷ lệ thất thoát lãngphí và tính phổ biến trong thất thoát chi tiêu công ở Việt Nam; Đồng thời đisâu phân tích nguyên nhân từ khâu khảo sát quy hoạch; Hệ thống luật pháp

chưa đồng bộ, cơ chế giám sát chưa chặt chẽ, ý thức tiết kiệm của người dânchưa cao Từ đó đề xuất 5 giải pháp chống lãng phí và thất thoát trong chitiêu công: nhà nước mạnh dạn cắt bỏ các khoản chi tiêu mà xã hội đảm đươngđược, rà soát lại hệ thống pháp lý, tăng cường công khai, minh bạch

GS.TS Nguyễn Công Nghiệp trong bài "Bàn về hiệu quả quản lý vốn

đầu tư từ ngân sách nhà nước" [66] đã khái quát hiệu quả tổng quát của quản

lý vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước là tạo ra cơ sở vật chất nền tảng và cácyếu tố đầu vào khác nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội theo

định hướng của Nhà nước cả trong ngắn hạn và đặc biệt là trong dài hạn với

chi phí tối ưu nhất và hiệu quả cao nhất Do đặc điểm của vốn đầu tư từ ngân

sách nhà nước, nên các tiêu chí đánh giá hiệu quả quản lý vốn đầu tư từ ngânsách nhà nước có khác nhiều so với các tiêu chí đánh giá hiệu quả quản lý vốnđầu tư từ các nguồn vốn đầu tư khác Quản lý vốn đầu tư từ ngân sách nhànước được coi là hiệu quả nếu đạt được 2 nhóm hiệu quả sau: hiệu quả kinh

tế; hiệu quả xã hội

Xét về số lượng, liên quan đến đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước

là mảng nghiên cứu tuy chưa đạt tới mức đồ sộ nhưng cũng có khá nhiều bàiviết thu hút sự quan tâm của giới nghiên cứu, các nhà quản lý, hoạch định

chính sách và dư luận xã hội, đặc biệt là các bài viết liên quan đến tình trạng

tham nhũng, thất thoát, lãng phí ở các dự án đầu tư xây dựng sử dụng vốn

ngân sách nhà nước: vấn đề định giá xây dựng, vấn đề thất thoát vốn, kiểm

soát chi, giải ngân chậm, pháp luật quản lý ngân sách nhà nước, chi ngân sách

nhà nước, hiệu quả vốn ngân sách nhà nước Đây là các tài liệu quý, bởi cácthông tin được cập nhật và gợi mở những ý tưởng nghiên cứu Tuy nhiên, do

giới hạn trong phạm vi một bài viết nên các công trình nghiên cứu chỉ tiếp cậnmột mặt, hoặc một số mặt, một số khía cạnh nhất định của quản lý đầu tư pháttriển từ ngân sách nhà nước, không thể tham vọng giải quyết được nhiều nộidung trong một bài báo khoa học

Trên đây là các công trình nghiên cứu ngoài nước có liên quan đến đề

tài luận án Nhìn chung, các công trình nghiên cứu đã công bố có những

đóng góp quan trọng trong việc giải quyết các vấn đề lý luận và thực tiễn về

vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước trong các giai đoạn lịch sử nhất

định, có giá trị tham khảo tốt đối với đề tài luận án, có thể kế thừa có chọn

lọc trong quá trình nghiên cứu luận án Song để áp dụng đem lại hiệu quảthiết thực cho quản lý vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước trên địabàn tỉnh Sa La Văn còn phải tiếp tục nghiên cứu sâu hơn, cụ thể hơn và bổsung nhiều giải pháp khác phù hợp với tỉnh Sa La Văn Qua việc nghiên cứu

và tổng hợp các công trình khoa học đã được công bố ở ngoài nước, có thểkhẳng định cho đến nay chưa có một công trình nào nghiên cứu hoàn chỉnh

và có hệ thống về quản lý vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước trên

địa bàn tỉnh Sa La Văn

1.1.2 Các công trình nghiên cứu ở Lào

Vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước trong những năm qua đã

và đang tạo nên sự chuyển biến to lớn về hệ thống cơ sở vật chất kỹ thuật,tăng năng lực sản xuất, đóng góp đáng kể vào công cuộc phát triển kinh tế -

xã hội, ổn định kinh tế vĩ mô, thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất

nước Vì thế đã cuốn hút sự quan tâm chú ý nghiên cứu ở nhiều giác độ khác

nhau với nhiều cách tiếp cận khác nhau và đem lại những kết quả đáng trântrọng Đến nay, ở Lào đã có một số công trình nghiên cứu các vấn đề có liên

quan đến đề tài và đã được công bố dưới nhiều hình thức, nhiều cấp độ vàgiác độ như: luận văn, luận án tiến sĩ Dưới đây, tác giả xin tổng quan một số

công trình khoa học có tính chất tiêu biểu:

1.1.2.1 Nhóm công trình nghiên c ứu về quản lý vốn đầu tư nhà nước trong phát tri ển

Luận văn Giải pháp quản lý vốn đầu tư nhà nước trong phát triển kinh

tế ở tỉnh Bo LiKham Xay của Buon Ma Bu La Lơn [102] đã tập trung nghiên

cứu làm rõ một số vấn đề cơ sở lý luận về quản lý vốn đầu tư nhà nước trongphát triển kinh tế ở tỉnh Bo Li Kham Xay, trong đó có trình bày về quản lývốn đầu tư nhà nước trong phát triển kinh tế và đổi mới và hoàn thiện cơ sở

pháp lý đối với quản lý vốn đầu tư nhà nước trong phát triển kinh tế ở tỉnh Bo

Li Kham Xay Luận văn đã đánh giá về quản lý vốn đầu tư nhà nước trongphát triển kinh tế trên địa bàn tỉnh Bo Li Kham Xay trong những năm qua ở

cả giai đoạn trước cấp phép và sau cấp phép, trong đó luận văn phân tích tác

động của vốn đầu tư nhà nước trong phát triển kinh tế đến phát triển kinh tế

-xã hội ở tỉnh Bo Li Kham Xay và phân tích thực trạng quản lý vốn đầu tư nhà

nước trong phát triển kinh tế ở tỉnh Bo Li Kham Xay Trên cơ sở đánh giá

thực trạng quản lý vốn đầu tư nhà nước trong phát triển kinh tế, luận văn chỉ

ra những thành công và hạn chế trong quản lý vốn đầu tư nhà nước trong pháttriển kinh tế ở tỉnh Bo Li Kham Xay Từ đó đề xuất các định hướng và cácnhóm giải pháp tiếp tục hoàn thiện quản lý vốn đầu tư nhà nước trong pháttriển kinh tế trên địa bàn tỉnh Bo Li Kham xay trong giai đoạn hiện nay

Luận văn Quản lý vốn đầu tư nhà nước trong phát triển cơ sở hạ

tầng ở tỉnh Sa La văn của Buon Thôm Phôm Ma Vông Si [103] đã làm rõ

lý luận về đầu tư, vốn đầu tư, phân tích, đánh giá về cơ chế quản lý vốn đầu tưphát triển của tỉnh Sa La Văn, đặc biệt là vùng lãnh thổ nói chung, địa bàntỉnh Sa La Văn nói riêng Từ đó, đề xuất các giải pháp, đặc biệt là giải pháp

về quản lý vốn đầu tư phát triển kinh tế cơ sở hạ tầng ở tỉnh Sa La Văn nói

riêng trong những năm tới.

Trong cuốn Vấn đề nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư nhà nước

trong phát triển kinh tế - xã hội nông thôn ở CHDCND Lào hiện nay [117],

Tiến sĩ Phêng Pha Văn Đao Phon Cha Rơn đã nghiên cứu nhu cầu vốn đầu tưcho phát triển kinh tế - xã hội của CHDCND Lào Lào vẫn còn thiếu vốn đầu

tư, khả năng tích luỹ nội bộ của nền kinh tế có hạn, không đủ đáp ứng nhu cầu

vốn to lớn cho đầu tư phát triển Vì vậy, việc sử dụng vốn đầu tư phát triển từ

ngân sách nhà nước là quan trọng Luận án đã phân tích các nguyên nhân ảnhhưởng, hạn chế, từ đó đề xuất các giải pháp chủ yếu để nâng cao hiệu quả sử

dụng vốn đầu tư nhà nước vào CHDCND Lào để phát triển kinh tế - xã hộinông thôn

1.1.2.2 Nhóm công trình nghiên c ứu về quản lý ngân sách nhà nước trong phát tri ển

Luận án Phân cấp quản lý ngân sách nhà nước ở Cộng hoà Dân chủ

Nhân dân Lào của Pang Thong Luổng Văn Xay [116] đã đi sâu nghiên cứu lý

luận về phân cấp quản lý ngân sách nhà nước và phân tích thực trạng phâncấp quản lý ngân sách nhà nước ở Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào trongnhững năm gần đây Các dữ liệu về ngân sách nhà nước cũng như thực trạngphân cấp quản lý ngân sách nhà nước là những gợi ý có thể tham khảo trongluận án Những kiến nghị của luận án gợi mở ý tưởng về cân đối ngân sách

nhà nước liên quan đến việc quản lý vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhànước Ngoài ra, có thể kế thừa các nghiên cứu về thực trạng kinh tế ở Lào.Song hướng tiếp cận của Pang Thong Luổng Văn Xay khác biệt với hướng

tiếp cận trong luận án này

Luận án Vai trò của tài chính nhà nước trong phát triển kinh tế hàng

hoá ở Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào hiện nay của Chứ Phôm Vay Say

[109] đã phân tích vai trò của các giải pháp tài chính nhằm tăng cường tài

chính cho phát triển kinh tế, đánh giá thực hiện giải pháp tài chính về vốn đầu

tư phát triển của Lào trong những năm qua và kinh nghiệm của một số nước

trong khu vực về sử dụng tài chính trong phát triển kinh tế Từ đó, tác giả đề

ra giải pháp tài chính chủ yếu nhằm tăng cường tài chính cho phát triển kinh

tế tại Lào đến 2010 như: hoàn thiện các chính sách thuế, cơ cấu chi tiêu củaChính phủ, chính sách tiền tệ - tín dụng, tạo môi trường chính trị ổn định, cảithiện môi trường pháp lý, tăng cường hiệu lực của chính sách quản lý vĩ mô.Ngoài các công trình nghiên cứu trên, theo dõi diễn đàn lý luận kinh tế

ở Lào cho thấy, hiện nay ít có các bài tạp chí hoặc sách nói về quản lý vốnđầu tư từ ngân sách nhà nước ở tỉnh Sa La Văn Việc nghiên cứu cải cách đổi

mới hệ thống quản lý ngân sách nhà nước chỉ được thực hiện bởi các cơ quanquản lý tài chính của Nhà nước và chủ yếu phục vụ hoạt động xây dựng luật

1.2 NHỮNG KẾT LUẬN VÀ VẤN ĐỀ ĐẶT RA CHO NGHIÊN CỨU TIẾP THEO CỦA LUẬN ÁN

Trên cơ sở tổng quan những nội dung và kết quả chính của các công

trình nghiên cứu liên quan đến đề tài quản lý vốn đầu tư phát triển từ ngân

sách nhà nước, có thể rút ra một số kết luận sau đây:

Thứ nhất, chủ đề quản lý vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước ở

Lào được sự quan tâm nghiên cứu của nhiều cơ quan quản lý nhà nước, nhiều

cơ sở nghiên cứu khoa học và bản thân các nhà khoa học Đồng thời một số

nghiên cứu sinh cũng đã lựa chọn chủ đề quản lý vốn đầu tư phát triển từ

ngân sách nhà nước làm nội dung nghiên cứu của luận án

Kết quả nghiên cứu của các cá nhân và tập thể nói trên đã có những

đóng góp lớn cho việc nhận thức những vấn đề lý luận và thực tiễn của quản

lý vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước ở nước Lào như kinh nghiệmcủa các nước trên thế giới có giá trị tham khảo đối với Lào; quan niệm về đầu

tư, vốn đầu tư phát triển, ngân sách; các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý đầutư; những vấn đề về phân cấp đầu tư, phân cấp ngân sách

Kết quả nghiên cứu của các công trình nói trên là cơ sở quan trọng

cung cấp những thông tin cho việc hoạch định chủ trương, chính sách của

Đảng và Nhà nước đối với quản lý vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhànước ở nước Lào Đồng thời là những tư liệu quý hỗ trợ rất quan trọng cho

nghiên cứu sinh có thể kế thừa

Thứ hai, có một số vấn đề hiện nay chưa thực sự thống nhất trong

nhận thức và cũng chưa được lý giải nhiều Cụ thể: i) vấn đề phân cấp, phốihợp giữa trung ương với địa phương, giữa vùng - lãnh thổ, giữa địa giớihành chính và không gian kinh tế; ii) vai trò của Nhà nước địa phương đốivới quản lý vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước; Lĩnh vực nào nhà

nước nên đầu tư, lĩnh vực nào tư nhân nên đầu tư, lĩnh vực nào hợp tác

công - tư; iii) Đẩy mạnh việc áp dụng mô hình đầu tư mới nhằm thu hútnguồn lực từ khu vực tư nhân, giảm nhẹ gánh nặng ngân sách nhà nước chi

cho vốn đầu tư phát triển

Thứ ba, các công trình nghiên cứu trước đây về quản lý vốn đầu tư

phát triển từ ngân sách nhà nước chưa đi vào nghiên cứu sâu sắc, toàn diệncác vấn đề:

- Khái niệm quản lý vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước

- Nội dung quản lý vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước trênmột địa bàn cụ thể - tỉnh Sa La Văn của Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào

- Phân tích thực trạng và tìm kiếm các giải pháp quản lý vốn đầu tưphát triển từ ngân sách nhà nước gắn liền với những đặc điểm cụ thể của tỉnh

Sa La Văn

Đó là gợi mở để đề tài luận án "Qu ản lý vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước ở tỉnh Sa La Văn, Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào" được

thực hiện

Chương 2

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ VỐN

ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP TỈNH

2.1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ VỐN ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN TỪ NGÂN

Đầu tư là một hoạt động trong nền kinh tế Đó là việc bỏ ra một lượng

nguồn lực xác định (tiền, của cải vật chất như máy móc, thiết bị, nguyênnhiên vật liệu và nhân lực, ) tiến hành một hay nhiều hoạt động nhằm thu vềkết quả lớn hơn lượng nguồn lực đã bỏ ra ban đầu Hoạt động đầu tư có thể là

đầu tư của cả nền kinh tế, đầu tư của các cơ sở sản xuất kinh doanh, các tổ

chức kinh tế, đầu tư của các hộ gia đình, các cá nhân

Có nhiều loại đầu tư khác nhau Nếu căn cứ vào phương thức đầu tư, có

ba loại đầu tư là đầu tư tài chính, đầu tư thương mại, đầu tư sản xuất Nếu căn

cứ vào tính chất đầu tư, có hai loại đầu tư là đầu tư phát triển, đầu tư chuyểndịch Căn cứ vào thời gian đầu tư, có đầu tư dài hạn và đầu tư ngắn hạn,

Đầu tư tài chính là loại đầu tư, trong đó, người đầu tư bỏ tiền cho vay

hoặc mua các chứng chỉ có giá để hưởng lãi suất Chẳng hạn, gửi tiết kiệm,mua trái phiếu Chính phủ, mua cổ phiếu hoặc trái phiếu công ty là nhữngdạng đầu tư tài chính Đánh bạc, đánh đề cũng là một hình thức đầu tư tài

chính nhưng không được pháp luật cho phép Tiền và các giấy tờ có giá này

gọi là tài sản tài chính Đầu tư tài sản tài chính không tạo ra tài sản mới chonền kinh tế quốc dân (nếu không xét đến quan hệ quốc tế trong lĩnh vực này)

mà chỉ làm tăng giá trị tài sản tài chính của tổ chức, cá nhân đầu tư

Đầu tư thương mại là loại đầu tư, trong đó người đầu tư bỏ tiền ra để

mua hàng hoá và sau đó bán với giá cao hơn nhằm thu lợi nhuận do chênhlệch giá khi mua và khi bán Loại đầu tư này cũng không tạo ra tài sản mớicho nền kinh tế (nếu không xét đến ngoại thương), mà chỉ làm tăng tài sản tàichính của người đầu tư trong quá trình mua đi bán lại, chuyển giao quyền sởhữu hàng hoá giữa người bán với người đầu tư và người đầu tư với kháchhàng của họ

Đầu tư sản xuất là loại đầu tư, trong đó người đầu tư bỏ tiền mua máy

móc, thiết bị, nguyên nhiên vật liệu, nhà xưởng, thuê lao động, để tiến hànhcác hoạt động sản xuất nhằm tạo ra tài sản mới cho nền kinh tế, làm tăng tiềmlực sản xuất kinh doanh và mọi hoạt động xã hội khác Đầu tư sản xuất là điềukiện chủ yếu để tạo ra việc làm, nâng cao đời sống của mọi người dân trong

xã hội Đầu tư sản xuất còn bao gồm hoạt động, trong đó nhà đầu tư bỏ tiền raxây dựng, sửa chữa nhà cửa và các kết cấu hạ tầng, bồi dưỡng đào tạo nguồnnhân lực, mua sắm trang thiết bị, lắp đặt chúng trên nền bệ, thực hiện duy tubảo dưỡng các tài sản này nhằm duy trì tiềm lực hoạt động của các cơ sở đangtồn tại và tạo tiềm lực mới cho nền kinh tế - xã hội

Đầu tư dài hạn là đầu tư diễn ra trong khoảng thời gian từ 10 năm trở lên,

thường có quy mô lớn Đầu tư dài hạn thường là hoạt động đầu tư xây dựng cơ

sở vật chất lâu dài cho nền kinh tế, cho doanh nghiệp sản xuất kinh doanh

Đầu tư ngắn hạn là đầu tư trong khoảng dưới 10 năm Đầu tư ngắn hạn

có tác dụng tạo lực đẩy cho sự phát triển của công ty trong từng thời kỳ ngắn

Đây là cách mà nhà đầu tư (cá nhân, doanh nghiệp, nhà nước) có thể bổ trợ,

củng cố kế hoạch dài hạn Thông qua đầu tư ngắn hạn, nhà đầu tư có thể thích

ứng nhanh hơn, có đối sách tốt hơn, phản ứng nhanh nhạy hơn với sự biếnđộng của thị trường, của nền kinh tế

Đầu tư chuyển dịch là loại đầu tư làm cho tài sản được dịch chuyển từ

người này sang người khác trong nền kinh tế, nhưng không làm tăng tài sản

hay tiềm lực sản xuất cho nền kinh tế Đầu tư chuyển dịch làm cho tài sản của

nhà đầu tư tăng lên nhưng làm giảm tài sản của người khác trong nền kinh tế

và không làm cho nền kinh tế giàu lên nhờ tăng tài sản hoặc tăng thêm tiềmlực sản xuất Xét về bản chất, đầu tư tài chính và đầu tư thương mại được coi

là đầu tư chuyển dịch

Đầu tư phát triển là loại đầu tư làm tăng thêm hoặc tạo ra tài sản mới

cho nhà đầu tư, cho tổ chức kinh tế, đồng thời, cho cả nền kinh tế Tài sản mới

ở đây bao gồm cả tài sản tài chính, tài sản vật chất và tài sản trí tuệ Xét về bản

chất, đầu tư phát triển bao hàm cả đầu tư sản xuất và rộng hơn đầu tư sản xuất

Như vậy, có thể thấy rằng, đầu tư phát triển làm gia tăng tài sản chonhà đầu tư và cho nền kinh tế, làm tăng năng lực sản xuất của doanh nghiệp

và cho nền kinh tế Đầu tư chuyển dịch không thực hiện được chức năng đó

Nó chỉ làm dịch chuyển tài sản từ người này sang người khác, từ doanhnghiệp này sang doanh nghiệp khác trong nền kinh tế

Vốn đầu tư phát triển là vốn được sử dụng trong đầu tư phát triển Theo

đó, có thể xác định: "Vốn đầu tư phát triển là những chi phí bỏ ra để thực hiện

các hoạt động đầu tư nhằm tăng thêm tài sản tài chính (tiền vốn); tài sản vậtchất (nhà máy, thiết bị, vật tư, nguyên, nhiên, vật liệu, hàng hóa, cầu cống,

đường xá); tài sản trí tuệ và nguồn nhân lực (trình độ văn hoá, trình độ chuyên

môn, trình độ khoa học kỹ thuật)"

Vốn đầu tư phát triển có thể do cá nhân, doanh nghiệp hoặc Nhà nước

đầu tư Vốn đầu tư phát triển của Nhà nước bao gồm vốn đầu tư phát triển từngân sách nhà nước, vốn tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước

V ốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước là vốn từ nguồn ngân sách nhà nước, được bỏ ra để thực hiện các hoạt động đầu tư nhằm tăng thêm tài s ản tài chính (tiền vốn); tài sản vật chất (nhà máy, thiết bị, vật tư, nguyên, nhiên, v ật liệu, hàng hoá, cầu cống, đường xá); tài sản trí tuệ và ngu ồn nhân lực (trình độ văn hoá, trình độ chuyên môn, trình độ khoa

h ọc kỹ thuật) cho toàn bộ nền kinh tế.

Phân tích khái niệm này, cần chú ý một số điểm:

Một là, vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước gồm vốn đầu tư

xây dựng cơ bản; vốn đầu tư cho sửa chữa lớn tài sản cố định mua sắm và lắp

đặt thiết bị máy móc; vốn đầu tư bổ sung cho vốn lưu động và các nguồn vốnđầu tư phát triển khác như vốn đầu tư để thực hiện các chương trình mục tiêu

quốc gia, cho khoa học công nghệ, cho đào tạo nguồn nhân lực con người

Vốn đầu tư xây dựng cơ bản hay vốn đầu tư cơ bản là toàn bộ chi phí

dành cho việc tái sản xuất giản đơn và tái sản xuất mở rộng tài sản cố địnhcho nền kinh tế Nó bao gồm các khoản chi phí cho khảo sát thiết kế và xâylắp nhà cửa và vật kiến trúc; vốn đầu tư mua sắm thiết bị máy móc, tài sản cố

định dùng cho sản xuất kinh doanh; chi phí trồng mới cây lâu năm; mua sắm

súc vật đủ tiêu chuẩn là tài sản cố định và một số chi phí khác phát sinh trongquá trình tái sản xuất tài sản cố định

Như vậy, vốn đầu tư xây dựng cơ bản gồm vốn đầu tư xây lắp; vốn đầu

tư mua sắm thiết bị và vốn đầu tư cơ bản khác Vốn đầu tư xây lắp (vốn xây lắp) là phần vốn đầu tư cơ bản dành cho xây dựng và lắp đặt thiết bị, máy móc, bao gồm vốn đầu tư dành cho xây dựng mới, mở rộng và xây dựng lại nhà cửa, vật kiến trúc; vốn đầu tư để lắp đặt thiết bị, máy móc Vốn đầu tư mua sắm thiết bị (vốn thiết bị) là phần vốn đầu tư cơ bản dành cho việc mua sắm thiết bị, máy móc, công cụ, khí cụ, súc vật, cây con đủ tiêu chuẩn là tài sản cố định bao gồm cả chi phí vận chuyển, bốc dỡ và chi phí kiểm tra, sửa chữa thiết bị máy móc trước khi lắp đặt Đối với các trang thiết bị chưa đủ là tài sản cố định nhưng có trong dự toán của công trình hay hạng mục công trình để trang bị lần đầu của các công trình xây dựng thì giá trị mua sắm cũng được tính vào vốn đầu tư mua sắm thiết bị Vốn đầu tư cơ bản khác là phần vốn đầu tư cơ bản dùng để giải phóng mặt bằng xây dựng, đền bù hoa màu và tài sản của nhân dân, chi phí cho bộ máy quản lý của ban kiến thiết, chi phí cho xây dựng công trình tạm loại lớn.

Vốn đầu tư cơ bản không bao gồm chi phí sửa chữa lớn tài sản cố địnhcủa các cơ sở sản xuất; chi phí khảo sát thăm dò chung không liên quan trựctiếp đến việc xây dựng một công trình cụ thể.

Vốn đầu tư bổ sung tài sản lưu động là vốn đầu tư nhằm tạo thêm

các tài sản lưu động

Vốn đầu tư phát triển khác bao gồm: chi phí thăm dò, khảo sát và qui

hoạch ngành, vùng lãnh thổ; chi phí thực hiện các chương trình mục tiêuquốc gia, cho khoa học công nghệ, cho đào tạo nguồn nhân lực con người

Ở Việt Nam, các chương trình mục tiêu quốc gia được thực hiện bằng vốnđầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước như: Dự án trồng mới 5 triệu ha

rừng; Chương trình 773 phủ xanh đất trống ven sông, ven biển; Chươngtrình 135 hỗ trợ các xã nghèo; Chương trình sắp xếp lao động và giải quyếtviệc làm; Chương trình giáo dục và đào tạo; Chương trình y tế; Chươngtrình văn hoá; Chương trình phủ sóng phát thanh; Chương trình mục tiêu vềtruyền hình; Chương trình dân số và kế hoạch hóa gia đình; Chương trìnhphát triển công nghệ thông tin; Chương trình hành động phòng, chống ma

túy; Chương trình phòng chống HIV/AIDS; Chương trình phòng chống tệ

nạn mại dâm ; chi phí cho các hoạt động nghiên cứu, triển khai, đào tạo vàbồi dưỡng nguồn nhân lực không thuộc vốn đầu tư xây dựng cơ bản

Hai là, vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước có nguồn từ ngân

sách nhà nước

Vốn ngân sách nhà nước được sử dụng cho đầu tư phát triển gồmnguồn thu thuế, phí và lệ phí, viện trợ và vốn hỗ trợ phát triển chính thức(ODA) (vấn đề này sẽ được bàn thêm ở phần sau)

Ba là, vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước cũng giống vốn

đầu tư phát triển của cá nhân, doanh nghiệp ở chỗ chúng đều được đầu tư

nhằm làm gia tăng tài sản tài chính, vật chất, trí tuệ và nguồn nhân lực chonền kinh tế Tuy nhiên, vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước khác

vốn đầu tư phát triển khác ở chỗ, nó do Nhà nước đầu tư và được lấy từnguồn ngân sách nhà nước Nó được đầu tư nhằm trực tiếp làm gia tăng tàisản và năng lực sản xuất của nền kinh tế Trong khi đó, vốn đầu tư phát triểncủa cá nhân, doanh nghiệp được đầu tư nhằm làm gia tăng tài sản của cánhân và doanh nghiệp, qua đó làm tăng tài sản và năng lực sản xuất của nềnkinh tế.

Bốn là, vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước được xét ở nhiều

cấp, theo quy định phân cấp ngân sách nhà nước hoặc phân cấp quản lý

Theo đó, có vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước cấp trung ương,

vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước cấp tỉnh, huyện, xã Vốn đầu tưphát triển từ ngân sách nhà nước cấp tỉnh bao gồm vốn trong nước của ngân

sách nhà nước chính quyền cấp tỉnh (phần thu thuế để lại 100% cho địaphương, phần ngân sách nhà nước trung ương cấp cân đối cho ngân sách nhànước địa phương), vốn viện trợ của nước ngoài cho chính quyền tỉnh, vốnODA được đầu tư cho địa phương tỉnh

2.1.2 Phân loại vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước

- Căn cứ vào nguồn ngân sách nhà nước, có thể có nguồn vốn đầu tư

phát triển sau đây:

+ Vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước là thuế, phí

Ngân sách nhà nước được được hình thành từ nhiều nguồn, trong đó có

từ nguồn thu thuế và phí Nguồn ngân sách này được chính phủ sử dụng đầu

tư phát triển Vốn này thường được tập trung cho những công trình trọngđiểm, an ninh, quốc phòng, các dự án hạ tầng kinh tế - xã hội, hỗ trợ các dự

án của doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực cần sự tham gia của Nhà nước, chicho công tác lập và thực hiện các dự án quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế -

xã hội vùng, lãnh thổ, quy hoạch xây dựng đô thị và nông thôn

+ Vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước là nguồn vốn viện trợ

Nguồn vốn viện trợ của nước ngoài cho Chính phủ và chính quyền các

cấp cũng được coi thuộc ngân sách nhà nước và được sử dụng cho đầu tư pháttriển Vốn này thường được tách riêng cho từng công trình, từng dự án đầu tư.

Nhưng trong thực tế, một dự án đầu tư cũng có thể có cả phần ngân sách nhànước và phần vốn viện trợ và được nhà nước quản lý theo luật định giống như

vốn ngân sách nhà nước

Vốn viện trợ thường rất ít, loại vốn này chỉ dành cho những đầu tư nhân

đạo như: rừng phòng hộ, trường đại học, trạm xá hoặc giao thông miền núi

+ Vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước là nguồn vốn ODA

Vốn ODA là nguồn vốn do chính phủ các nước và các tổ chức quốc tếviện trợ không hoàn lại hoặc cho vay với lãi suất thấp, thậm chí không có lãi

cho các nước đang phát triển nhằm thúc đẩy, hỗ trợ quá trình phát triển kinh

tế Nguồn này thường được tập trung vào ngân sách của Nhà nước để đầu tưphát triển hoặc cho vay Ngoài ngoại tệ, vốn ODA thường được đầu tư dướidạng máy móc, thiết bị, công nghệ, công trình hoặc chuyên gia Đây là nguồnvốn có quy mô tương đối lớn, thời gian đầu tư dài Vốn ODA thường đượctập trung cho các công trình kết cấu hạ tầng mang tầm chiến lược quốc gia

như đường quốc lộ, đường dây tải điện cao thế, thuỷ điện, thuỷ lợi lớn,… các

công trình có ý nghĩa then chốt và chủ đạo đối với việc chuyển đổi cơ cấukinh tế, tạo ra động lực phát triển kinh tế của đất nước

- Căn cứ vào chủ thể quản lý, vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà

nước có các loại sau:

+ Vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước trung ương

Đây là nguồn vốn hình thành từ các nguồn thu của ngân sách trungương theo quy định pháp luật ngân sách nhà nước Nó gồm các khoản thungân sách trung ương hưởng 100%, các khoản thu phân chia theo tỷ lệ phầntrăm giữa ngân sách trung ương và ngân sách địa phương Cân đối chi đầu tư

phát triển từ ngân sách trung ương liên quan đến bội chi ngân sách quốc gia

+ Vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước địa phương

Phần ngân sách này được hình thành từ các nguồn thu của địa phương

theo quy định của luật ngân sách nhà nước Đó là các khoản thu phát sinh trênđịa bàn và cũng phân chia thành khoản thu ngân sách địa phương 100% và

những khoản thu địa phương được hưởng theo tỷ lệ phần trăm Vốn đầu tưphát triển từ ngân sách nhà nước địa phương có vốn đầu tư từ ngân sách nhà

nước tỉnh, huyện và xã

+ Nguồn vốn phát triển của chính phủ

Đây là vốn phát triển do chính phủ hỗ trợ cân đối cho địa phương

Chính phủ hỗ trợ vốn cho những địa phương có nguồn thu ngân sách thấp,

ngân sách địa phương không thể tự cân đối để thực hiện được các mục tiêuđầu tư phát triển trên địa bàn Do vậy, ngân sách chính phủ cấp hỗ trợ vốn đầu

tư phát triển để thực hiện nhiệm vụ chi của địa phương

Vốn đầu tư phát triển do chính phủ cấp hỗ trợ đầu tư có mục tiêu là vốnthực hiện các chương trình, mục tiêu, nhiệm vụ có phạm vi theo vùng, theongành hoặc toàn quốc nhằm đạt được những mục tiêu nhất định của chính

sách đầu tư công trong từng thời kỳ

2.1.3 Đặc điểm của vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước cấp tỉnh

Một là, vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước cấp tỉnh luôn gắn

liền với quyền lực của ngân sách cấp tỉnh

Việc huy động vốn vào ngân sách để đầu tư phát triển thông qua chínhsách thuế, phí của Nhà nước mang tính chất cưỡng chế Việc sử dụng vốn nàycũng phải thông qua cơ quan quyền lực của Nhà nước là uỷ ban nhân dân cấptỉnh Do vậy, vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước được quản lý mộtcách chặt chẽ bằng hệ thống pháp luật về các lĩnh vực như ngân sách nhà

nước, đầu tư, đấu thầu, và được thực hiện bởi hệ thống các cơ quan quyền

lực quản lý chuyên ngành như uỷ ban nhân dân, hệ thống cơ quan tài chính,

kế hoạch và đầu tư và kho bạc nhà nước,

Phần lớn vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước cấp tỉnh luôn gắnvới các dự án, chương trình đầu tư (ngoại trừ một số khoản chi như hỗ trợdoanh nghiệp, góp vốn vào những lĩnh vực cần thiết có sự tham gia của Nhà

nước, ) Do vậy, việc quản lý vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước

phụ thuộc rất lớn và gắn chặt chẽ với cơ chế quản lý dự án đầu tư xây dựng.Những dự án, chương trình đầu tư bằng vốn đầu tư phát triển từ ngân sách

nhà nước phải được quyết định đầu tư bởi cơ quan quyền lực nhà nước có

thẩm quyền

Hai là, vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước tỉnh liên quan chặt

chẽ với mức đóng thuế của dân địa phương và đầu tư của hộ gia đình vàdoanh nghiệp

Vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước phản ánh mối quan hệkinh tế giữa Nhà nước và các chủ thể trong phân chia nguồn vốn đầu tư pháttriển Quan hệ phân chia này tiềm ẩn mâu thuẫn Khi Nhà nước đầu tư pháttriển với khối lượng vốn lớn, thì phần vốn đầu tư phát triển của hộ gia đình,doanh nghiệp sẽ bị hạn chế (hiện tượng lấn át đầu tư) Mặt khác, trong trườnghợp này, phần ngân sách nhà nước thu từ thuế của người dân và doanh nghiệpcòn lại (không chi cho đầu tư) còn ít Khi Nhà nước đầu tư phát triển thấp(vốn đầu tư phát triển ít) thì phần ngân sách nhà nước từ thuế để lại cao.Chính vì thế, người dân thường phản đối khi Nhà nước tăng vốn đầu tư pháttriển Thái độ phản đối sẽ càng tăng lên khi đối tượng nộp thuế vào ngân sách

nhà nước cho rằng vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước quá cao hoặc

khi họ phát hiện Nhà nước chi tiêu vốn ngân sách nhà nước vào đầu tư pháttriển không có hiệu quả

Ba là, vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước cấp tỉnh thường

được sử dụng vì lợi ích cả cộng đồng, lợi ích của địa phương, lợi ích quốc gia

Vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước cấp tỉnh đáp ứng các mụctiêu phát triển kinh tế - xã hội trung hạn và dài hạn của địa phương Do việc