quản lý hoạt động ngoài khóa trong dạy học môn tiếng anh cho học sinh thpt miền núi tỉnh thái nguyên

Một trong những giải pháp đang được các nhà trường quan tâm, đó là việc tổ chức hoạt động ngoại khóa bộ môn trong nhà trường, hoạt động ngoại khoá bộ môn được xem là một hình thức tổ chứ

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

o0o

LÊ DUY NAM

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHOÁ TRONG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH CHO HỌC SINH THPT MIỀN NÚI

TỈNH THÁI NGUYÊN

Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số: 60 14 05

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS Phạm Hồng Quang

THÁI NGUYÊN - 2011

LỜI CẢM ƠN

Luận văn này là kết quả của quá trình học tập tại Trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên và quá trình công tác của bản thân tại trường THPT trên địa bàn huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên trong các năm qua Với tình cảm chân thành, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn đến quý thầy

cô giáo đã tham gia giảng dạy lớp cao học khoá 17 chuyên ngành Quản lý giáo dục, Khoa Sau Đại học, Khoa Tâm lý - Giáo dục của Trường Đại học

Sư phạm - Đại học Thái Nguyên, lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo Thái Nguyên, Phòng Giáo dục Trung học - Sở Giáo dục và Đào tạo Thái Nguyên, tất cả cán bộ quản lý và các thầy cô giáo giảng dạy bộ môn Tiếng Anh của

03 trường trung học phổ thông trên địa bàn huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên đã tận tình giúp đỡ, tạo điều kiện cho tác giả trong quá trình học tập

và hoàn thành đề tài luận văn này

Đặc biệt tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS.TS Phạm

Hồng Quang đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tác giả nghiên cứu đề tài và

hoàn chỉnh luận văn

Mặc dù bản thân đã rất cố gắng nhưng chắc chắn luận văn không tránh khỏi những thiếu sót, rất mong được nhận những ý kiến đóng góp bổ sung của quý thầy cô cùng các đồng nghiệp

Thái Nguyên, tháng 9 năm 2011

Tác giả luận văn

Lê Duy Nam

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU Trang 1 Lý do chọn đề tài……… ……… 1

2 Mục đích nghiên cứu……… 3

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu……….3

4 Nhiệm vụ nghiên cứu……… 4

5 Giới hạn phạm vi nghiên cứu của đề tài……… ………… 4

6 Phương pháp nghiên cứu……… 5

7 Đóng góp của đề tài……… 5

8 Cấu trúc của luận văn……… 6

CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA TRONG DẠY HỌC BỘ MÔN TIẾNG ANH Ở TRƯỜNG THPT MIỀN NÚI TỈNH THÁI NGUYÊN 1.1 Tổng quan về vấn đề nghiên cứu ……… 7

1.2 Một số khái niệm cơ bản ………12

1.2.1 Quản lý hoạt động dạy học……… 12

1.2.2 Quản lý hoạt động ngoại khoá ……… 14

1.3 Cơ sở tâm lý học - giáo dục học của việc tổ chức hoạt động ngoại khoá 17

1.3.1 Cơ sở tâm lí học… ………17

1.3.2 Cơ sở giáo dục học……… 19

1.4 Vai trò ý nghĩa của hoạt động ngoại khoá tiếng Anh trong việc nâng cao chất lượng giáo dục học sinh ……….20

1.5 Quản lý hoạt động ngoại khoá trong dạy học bộ môn tiếng Anh………23

Tiểu kết chương 1……… ………29

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA TRONG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH Ở TRƯỜNG THPT MIỀN NÚI HUYỆN VÕ NHAI, TỈNH THÁI NGUYÊN 2.1 Vài nét về học sinh miền núi và giáo dục huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên 30

2.1.1 Về giáo dục huyện Võ Nhai 30

2.1.2 Về học sinh miền núi 31

2.2 Thực trạng nhận thức, quản lí và các điều kiện tổ chức hoạt động ngoại khoá của các trường THPT trên địa bàn huyện Võ Nhai…… 32

2.2.1 Nhận thức về hoạt động ngoại khoá bộ môn tiếng Anh trong các nhà trường THPT Huyện Võ Nhai………33

2.2.2 Thực trạng về công tác quản lí hoạt động ngoại khoá bộ môn tiếng Anh 39

2.2.2.1 Các biện pháp quản lý hoạt động ngoại khóa đang thực hiện…… 39

2.2.2.2 Thực trạng hoạt động dạy tiếng Anh của giáo viên……… 43

2.2.2.3 Thực trạng hoạt động học tiếng Anh của học sinh THPT miền núi 45 2.2.2.4 Thực trạng các điều kiện tổ chức hoạt động ngoại khoá bộ môn tiếng Anh… 45

2.2.2.5 Hiệu trưởng hướng dẫn thực hiện hoạt động ngoại khoá tiếng Anh 49 2.3 Thực trạng tổ chức hoạt động ngoại khoá bộ môn 49

2.3.1 Khái quát chung 49

2.3.2 Đánh giá cụ thể thực trạng tổ chức một số hình thức hoạt động ngoại khoá tiếng Anh… 51

2.4 Kết quả tổ chức hoạt động ngoại khoá tiếng Anh 52

2.5 Đánh giá chung về thực trạng tổ chức hoạt động ngoại khoá bộ môn tiếng Anh ở 3 trường… 54

2.5.1 Ưu điểm……… 54

2.5.2 Hạn chế……… 56

Tiểu kết chương 2 58

CHƯƠNG 3 MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHOÁ TRONG DẠY HỌC BỘ MÔN TIẾNG ANH CHO HỌC SINH THPT MIỀN NÚI TỈNH THÁI NGUYÊN 3.1 Một số nguyên tắc đề xuất các biện pháp 60

3.2 Hệ thống các biện pháp…… 60 3.2.1 Biện pháp 1: Tuyên truyền nâng cao nhận thức về tác dụng

của hoạt động ngoại khóa trong dạy học bộ môn tiếng Anh cho giáo viên và

3.2.2 Biện pháp 2: Nâng cao năng lực lập kế hoạch cho hiệu trưởng, tổ trưởng

bộ môn tiếng Anh trong việc tăng cường quản lý hoạt động ngoại khoá 63

3.2.3 Biện pháp 3: Rèn luyện kỹ năng cho giáo viên tiếng Anh về tổ chức hoạt động ngoại khoá ……… …69

3.2.4 Biện pháp 4: Xây dựng các điều kiện để tổ chức tốt hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh… 74

3.2.5 Biện pháp 5: Tổ chức đa dạng hình thức ngoại khóa tiếng Anh và kết hợp với các bộ môn 77

3.2.6 Biện pháp 6: Trao đổi kinh nghiệm giữa các trường… 79

3.2.7 Biện pháp 7: Sử dụng phối kết hợp các biện pháp…… 81

3.3 Khảo nghiệm……… 82

3.4 Một số kết luận chung về tính khả thi và tầm quan trọng của các biện pháp qua khảo nghiệm …… 85

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ…… 86 TÀI LIỆU THAM KHẢO

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong giai đoạn công nghiệp hoá-hiện đại hoá đất nước, với đường lối đổi mới và chính sách mở cửa, hội nhập quốc tế của Đảng và Nhà nước ta hiện nay, ngoại ngữ đóng vai trò hết sức quan trọng Do đó có thể khẳng định rằng việc dạy và học bộ môn ngoại ngữ chiếm vị trí rất quan trọng trong công tác giáo dục và đào tạo ở nước ta Điều này được thể hiện thông qua các đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước; Nghị quyết số 40/2000/QH10 của Quốc hội khoá 10 về đổi mới chương trình giáo dục phổ thông đã yêu cầu xây dựng đề án dạy và học ngoại ngữ ở trường phổ thông đến năm 2010

Ngày 11/6/2001, Thủ tướng chính phủ ra Chỉ thị số TTg về đổi mới chương trình và sách giáo khoa phổ thông, trong đó yêu cầu xây dựng đề án “Giảng dạy, học tập ngoại ngữ trong trường phổ thông.”

Báo cáo của Chính phủ tại kì họp thứ 6 Quốc hội khoá XI (12/2004) cũng đã nêu lên một trong những giải pháp đẩy mạnh khả năng chủ động hợp tác quốc tế trong giáo dục là “Triển khai chiến lược dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân, tập trung chủ yếu vào tiếng Anh, khuyến khích dạy và học ngoại ngữ thứ hai Cho phép một số cơ sở giáo dục đại học và sau đại học giảng dạy song ngữ (bằng tiếng Việt và tiếng nước ngoài) ở một số môn học, ngành học.”

Kỳ họp thứ 7 của Quốc hội khóa XI đã thông qua Luật giáo dục (sửa đổi), trong đó có quy định tại Điều 7, mục 3 như sau: “Ngoại ngữ được quy định trong chương trình giáo dục là ngôn ngữ được sử dụng phổ biến trong giao dịch quốc tế Việc tổ chức dạy ngoại ngữ trong nhà trường và cơ sở giáo dục khác cần bảo đảm để người học được học liên tục và có hiệu quả” [13;6]

Chính vì bộ môn ngoại ngữ có vai trò quan trọng như đã nêu ở trên, nên trong những năm vừa qua công tác đào tạo giáo viên ngoại ngữ, công tác quản lý dạy học, công tác giảng dạy ngoại ngữ ngày càng đòi hỏi, yêu cầu cao hơn về chất lượng và hiệu quả

Việc đổi mới chương trình, phương pháp, hình thức dạy học luôn được quan tâm hàng đầu Vấn đề đặt ra là làm thế nào để nâng cao chất lượng dạy học môn tiếng Anh đáp ứng yêu cầu hiện nay về sử dụng ngoại ngữ trong thời kỳ hội nhập Việc dạy và học tiếng Anh không đơn thuần chỉ để lấy chứng chỉ, để thi tốt nghiệp THPT, mà nó đòi hỏi phát triển đầy đủ các kỹ năng ở người học, đặc biệt là kỹ năng giao tiếp, nghe, nói Để giải quyết vấn đề nêu trên, đối các cấp quản lý giáo dục cũng như các nhà trường đang từng bước tìm ra các giải pháp Một trong những giải pháp đang được các nhà trường quan tâm, đó là việc

tổ chức hoạt động ngoại khóa bộ môn trong nhà trường, hoạt động ngoại khoá bộ môn được xem là một hình thức tổ chức dạy học quan trọng, là một trong những con đường để thực hiện đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học, bồi dưỡng phương pháp

tự học, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức đó vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh

Tuy vậy, nhìn chung, hiệu quả các hoạt động dạy học nói chung và hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh chưa cao Khả năng sử dụng ngoại ngữ của học sinh yếu, đặc biệt là ở vùng núi, vùng có đối tượng người học, học sinh hầu hết là người dân tộc thiểu số, điều kiện sống, học tập và giảng dạy còn nhiều thiếu thốn, khó khăn, chất lượng dạy học rất thấp Nguyên nhân là do việc tổ chức quản lý dạy và học ngoại ngữ còn nhiều hạn chế, một bộ phận giáo viên dạy ngoại ngữ còn yếu kém về năng lực chuyên môn, lạc hậu về phương pháp, cơ sở vật chất, phương tiện phục vụ cho việc dạy và học ngoại ngữ còn nghèo nàn, lạc

hậu, đối tượng người học đa số là người dân tộc thiểu số có vốn từ tiếng Việt ít, nhút nhát trong tham gia các hoạt động, ngại giao tiếp và khả năng giao tiếp hạn chế…Vì vậy nhiệm vụ cấp thiết đặt ra là làm thế nào để nâng cao được chất lượng dạy ngoại ngữ nói chung và chất lượng dạy Tiếng Anh cho học sinh THPT miền núi nói riêng, giúp học sinh THPT miền núi khắc phục hạn chế vùng miền, học tiếng Anh tốt hơn và đặc biệt là phát triển các kỹ năng tốt hơn thông qua hoạt động ngoại khóa Là một cán bộ quản lý, vừa là một giáo viên trực tiếp giảng dạy môn Tiếng Anh ở một trường THPT miền núi Tôi luôn quan tâm đến việc làm thế nào để quản lý tốt hoạt động ngoại khóa trong dạy học môn Tiếng Anh với mục tiêu làm cho giáo viên phát huy tính tự chủ sáng tạo trong hoạt động dạy, khơi dậy tính tích cực trong tham gia hoạt động của học sinh nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy môn tiếng Anh Thông qua hoạt động ngoại khóa, giúp học sinh không chỉ có kiến thức để tham gia kỳ thi tốt nghiệp mà còn có thể phát triển tốt các kỹ năng, đặc biệt là kỹ năng giao tiếp, cải thiện hạn chế của học sinh miền núi về khả năng tham gia các hoạt động tập thể, hoạt động ngoại khóa

và mong muốn góp phần đào tạo thế hệ trẻ có năng lực tiếng Anh phục

vụ cho bối cảnh đất nước trước thềm hội nhập Chính vì lý do trên tôi

quyết định chọn đề tài: “ Quản lý hoạt động ngoại khoá trong dạy học

môn Tiếng Anh cho học sinh THPT miền núi tỉnh Thái Nguyên ” làm

đề tài luận văn tốt nghiệp

2 Mục đích nghiên cứu:

Nghiên cứu công tác quản lý và tổ chức hoạt động ngoại khóa bộ môn tiếng Anh ở nhà trường THPT, từ đó đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động này một cách có hiệu quả để góp phần nâng cao chất lượng học tập của học sinh

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Công tác quản lý hoạt động ngoại khóa trong dạy học môn tiếng Anh của các trường THPT ở huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Các biện pháp quản lý hoạt động ngoại khóa trong dạy học môn tiếng Anh của các trường THPT huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

4.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận của biện pháp quản lý hoạt động ngoại khóa

trong dạy học tiếng Anh ở trường THPT

4.2 Nghiên cứu thực trạng quản lý hoạt động ngoại khóa trong dạy học môn

tiếng Anh ở các trường THPT ở huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên và nguyên nhân của thực trạng đó

4.3 Đề xuất một số biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động ngoại

khóa trong dạy học môn tiếng Anh ở các trường THPT ở huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên

5 Giới hạn phạm vi nghiên cứu của đề tài

5.1 Giới hạn nội dung nghiên cứu

Đề tài chỉ nghiên cứu một số biện pháp quản lý hoạt động ngoại khóa trong dạy học môn tiếng Anh của các trường THPT huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên

5.2 Giới hạn địa bàn nghiên cứu

Đề tài chỉ nghiên cứu ở 3 trường THPT thuộc huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên

Trường THPT Võ Nhai

Trường THPT Hoàng Quốc Việt

Trường THPT Trần Phú

5.3 Giới hạn khách thể điều tra

- 3 Hiệu trưởng

- 5 Hiệu phó

- 3 Tổ trưởng tổ chuyên môn

- 3 Nhóm trưởng tổ bộ môn

- 16 Giáo viên dạy tiếng Anh

- 120 HS của các khối lớp

6 Phương pháp nghiên cứu

- Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận: Nghiên cứu các tài liệu có

liên quan đến công tác quản lý hoạt động ngoại khóa bộ môn: các bài báo trong các tạp chí, các văn bản hướng dẫn, chỉ đạo công tác hoạt động ngoại khóa, sách và các công trình nghiên cứu khoa học, phân tích, đánh giá tìm ra các cơ sở lí luận đã được nghiên cứu và những vấn đề cần giải quyết

- Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn:

Khảo sát qua:

+ Bảng hỏi

+ Tham dự các hoạt động ngoại khóa bộ môn

+ Phỏng vấn cán bộ quản lí nhà trường, giáo viên, học sinh

nhằm đánh giá đúng thực trạng quản lí và tổ chức các hoạt đông ngoại khoá

bộ môn và kết qủa của nó

- Phương pháp toán thống kê để xử lý số liệu

7 Đóng góp của đề tài:

Đề tài hệ thống hoá lại lí luận tổ chức và quản lí các hoạt động ngoại khoá môn tiếng Anh, đưa ra bức tranh về thực trạng công tác quản lí hoạt động này, làm rõ hơn vai trò quan trọng của nó đối với việc nâng cao chất lượng dạy học môn tiếng Anh, các kỹ năng sử dụng tiếng Anh của học sinh

ở trường THPT miền núi - một vấn đề bức xúc hiện nay và đưa ra một số biện pháp quản lý hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh có hiệu quả để giúp các nhà trường THPT miền núi tổ chức tốt hoạt động này

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung chính của luận văn gồm:

- Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động ngoại khóa trong dạy

học môn tiếng Anh ở các trường THPT

- Chương 2: Thực trạng hoạt động quản lý hoạt động ngoại khóa

trong dạy học môn tiếng Anh cho học sinh THPT miền núi tỉnh Thái Nguyên

- Chương 3: Một số biện pháp quản lý hoạt động ngoại khóa trong dạy học môn tiếng Anh cho học sinh THPT miền núi tỉnh Thái Nguyên

CHƯƠNG I

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA TRONG DẠY HỌC BỘ MÔN TIẾNG ANH Ở TRƯỜNG THPT 1.1 Tổng quan về vấn đề nghiên cứu

Trên thế giới, hoạt động ngoài giờ lên lớp và hoạt động ngoại khoá là một phần quan trọng trong chương trình giáo dục ở hầu hết tất cả các nước Hoạt động này được chú trọng nghiên cứu và thực hiện như là một công cụ hữu ích để giúp học sinh học tập có kết quả hơn và phát triển toàn diện hơn nhân cách của các em

Tại Anh , gần 7 triệu học sinh hàng năm được tham gia vào các hoạt động ngoại khoá và hoạt động ngoài giờ lên lớp, có nghĩa là hàng tuần có hàng nghìn em được đi tham quan hay tham gia vào các câu lạc bộ học tập Theo các nhà giáo dục Anh, các hoạt động này giúp học sinh gắn kiến thức với cuộc sống Chính phủ Anh cho rằng, cần xem các hoạt động này là một phần quan trọng của công tác giáo dục thế hệ trẻ Để nâng cao chất lượng và tăng cường số lượng các hoạt đông này, chính phủ Anh đã đưa ra các qui định về trách nhiệm của giáo viên và nhà trường, tăng cường các nguồn lực

và các điều kiện cho việc tổ chức các hoạt động ngoại khoá và các hoạt động ngoài giờ lên lớp khác Bà Ruth Kelly, Bộ trưởng Bộ Giáo dục Anh nhận xét: các hoạt động ngoài giờ lên lớp, nhất là các hoạt động ngoại khoá đã làm giàu chương trình học, tạo dựng niềm tin và củng cố kĩ năng cho học sinh Quy định mới của Bộ Giáo dục Anh về tổ chức và quản lí các hoạt động ngoài giờ lên lớp nêu rõ:

• Cần cam kết rằng tất cả mọi trẻ em phải có cơ hội tham gia một cách có chất lượng các hoạt động ngoài giờ lên lớp, học tập các kinh nghiệm sống;

• Khuyến khích các trường học liên kết với nhau trong việc tổ chức các hoạt động này;

• Khuyến khích cha mẹ học sinh tham gia;

• Đưa ra các hỗ trợ và các lời khuyên;

• Cung cấp thông tin và các hướng dẫn thực hành; và

• Đặt mục tiêu ưu tiên cho việc tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp

Các nhà giáo dục Nhật Bản nhấn mạnh tầm quan trọng của các hoạt động ngoài giờ lên lớp và hoạt động ngoại khoá Học sinh Nhật Bản dành khá nhiều thời gian cho các hoạt động này vì hầu hết các trường học ở Nhật Bản là các trường bán trú Tuy nhiên, các hoạt động ngoài giời lên lớp này tập trung chủ yếu vào việc giáo dục đạo đức và giáo dục truyền thống cho học sinh như dạy các nghi thức giao tiếp theo tập tục của người Nhật, dạy cách pha trà, nấu nướng, các nghề truyền thống của Nhật Bản Ngoại khoá các môn học chủ yếu tổ chức qua các cuộc thi, các trò chơi ở trường và trên

ti vi Chương trình cải cách giáo dục của Nhật Bản giảm bớt thời lượng các giờ trên lớp để tăng cường nhiều hơn các hoạt động ngoài giờ lên lớp cho học sinh

Nghiên cứu của các nhà giáo dục Mĩ gần đây cho rằng, hoạt động ngoài giờ lên lớp và ngoại khoá là một trong những điều kiện đem lại chất lượng giáo dục cao ở các nước

Các hình thức hoạt đông ngoại khoá của các trường học phổ thông ở các nước chủ yếu tập trung vào: các trò chơi trí tuệ, dạ hội, câu lạc bộ nhạc, kịch, thể thao, hội hoạ

Nhà sư phạm người Nga T.V Smiêc nô va cũng tổng kết lại rằng:

“Muốn giáo dục học sinh thành người có kiến thức văn hoá, trong các bài nội khoá về văn học, tôi đã giới thiệu cho các em về các mặt khác nhau của nghệ thuật, đào sâu những kiến thức đó trong hoạt động ngoại khoá bộ môn” Ông cho rằng “ Ngoại khoá để thu hút học sinh, làm cho họ hứng thú

và đi đến kết luận rằng công tác ngoại khoá cần được suy nghĩ kỹ và tiến hành ở tất cả các lớp trong hệ thống giáo dục mà không được mang tính chất thất thường”

Nhà sư phạm A.T Côp chi ê va xem hoạt động ngoại khoá bộ môn là

để nâng cao đạo đức và năng khiếu mọi mặt của học sinh và kết luận:

“Công việc ngoại khoá nếu được tiến hành có hệ thống không những nâng cao trình độ chung về sự tiến bộ của học sinh mà còn cả về trình độ ngôn ngữ, kiến thức của các em”

Cai Rôp - Nhà giáo dục học người Nga đã viết : “ Khi đặt kế hoạch công tác giảng dạy chung cho cả năm học mới, người hiệu trưởng phải xét kết quả hoạt động ngoài lớp năm học trước và nhằm mục đích nâng cao thành tích của học sinh, củng cố kỷ luật và nâng cao chất lượng giảng dạy của nhà trường, mà định nhiệm vụ hoạt động ngoài lớp cho năm học sắp tới Trong kế hoạch công tác của nhà trường có dành một mục riêng cho hoạt động ngoài lớp Mục đích đó gồm mấy yếu tố sau: Xây dựng điều kiện và cơ

sở vật chất cho hoạt động ngoài lớp năm tới, các hoạt động ngoài lớp của nhà trường và của lớp, phân phối lực lượng và định kỳ hạn cho kế hoạch Về

kế hoạch tỷ mỉ, cụ thể về cách tổ chức các hoạt động quần chúng đặc biệt, hoặc các ngày nghỉ… thì người phụ trách tổ chức và người chỉ đạo sẽ quyết định riêng và bổ sung cho kế hoạch toàn năm Những người phụ trách tổ chức và người chỉ đạo ấy chính là những người được uỷ nhiệm thi hành những điều khoản bổ sung kia”

Như vậy, các công trình nghiên cứu này đã làm nổi rõ tầm quan trọng của các hoạt động ngoại khoá và chỉ ra một số biện pháp cần thiết cho người hiệu trưởng phải làm gì để tổ chức và quản lí tốt các hoạt động này nhằm nâng cao chất lượng giáo dục

Ở trong nước, từ những năm 60, khi xây dựng chương trình giáo dục,

Bộ Giáo dục đã xác định rõ trong cuốn “ Giải thích chương trình quốc văn -

1961 - 1962”:

“ Muốn thực hiện giáo dục và giáo dưỡng trong các môn học đạt kết quả đầy đủ thì ở nhà trường cần tổ chức ngoại khoá Hoàn cảnh kháng chiến trước đây chưa cho phép chúng ta thực hiện đầy đủ công tác này cho nên

trong chương trình cũng chưa ghi phần ngoại khoá Từ lúc hoà bình được lập lại, vấn đề này được nêu ra và được các địa phương thực hiện lẻ tẻ Trong chương trình mới công tác ngoại khoá trở thành một phần quan trọng, khăng khít với nội khoá Công tác ngoại khoá không nên vì cái tên ngoại khóa của nó mà bị đặt vào một vị trí quá ư thấp kém như một số trường vẫn làm như vậy Công tác ngoại khoá không hề mâu thuẫn gì với nội dung giáo dục, giáo dưỡng của nhà trường XHCN mà trái lại bổ sung và nâng cao chất lượng của nội khoá lên một bước”

Tác giả Phạm Lăng khi tìm hiểu hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

ở trường trung học Chu Văn An - Hà Nội đã xác định nhiều hình thức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp và nhấn mạnh : Nếu tổ chức hoạt động này một cách khoa học sẽ không làm giảm đi chất lượng các môn học

Tác giả Nguyễn Văn Thiềm trong bài “ Mấy biện pháp giáo dục học sinh ngoài giờ lên lớp theo địa bàn dân cư” cho rằng chất lượng giáo dục học sinh ở nhà trường giảm sút có nguyên nhân từ việc tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp bị buông lỏng

Tác giả Đinh Xuân Huy với công trình nghiên cứu các biện pháp quản

lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp của người hiệu trưởng trong trường phổ thông Dân Tộc Nội Trú - Tỉnh Lai Châu đã khẳng định vai trò quan trọng của tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp đối với việc nâng cao chất lượng giáo dục của trường phổ thông Dân Tộc Nội Trú, xây dựng các biện pháp quản lý hoạt động này của người hiệu trưởng, trong đó có hoạt động ngoại khoá bộ môn

Các tác giả Hà Thế Ngữ - Đặng Vũ Hoạt trong cuốn giáo dục học cũng nhấn mạnh vai trò và tác dụng của hình thức họat động ngọai khoá, coi đây là một trong những hình thức dạy học có khả năng tạo hứng thú cho học sinh, giúp các em mở rộng, nâng cao, khắc sâu kiến thức được tốt hơn

Nhìn chung các tác giả trên thế giới và trong nước đều đề cao vai trò

và tác dụng của hoạt động ngoài giờ lên lớp, hay hoạt động ngoại khoá bộ

môn nói riêng trong quá trình giáo dục học sinh, xem hoạt động ngoại khoá

bộ môn là một trong những hình thức tổ chức dạy học quan trọng, không thể thiếu trong quá trình dạy học và giáo dục học sinh

Tuy nhiên bên cạnh việc khẳng định tính cần thiết của việc tổ chức hoạt động ngoại khoá bộ môn, những công trình nghiên cứu này chưa chỉ ra một cách cụ thể việc cần tổ chức và quản lý hoạt động ngoại khoá bộ môn ra sao? Làm thế nào để hoạt động ngoại khoá bộ môn trong nhà trường trung học phổ thông thực sự là một hoạt động thường xuyên có kết quả tốt? Các công trình nghiên cứu chưa chỉ ra cách thức cho nhà quản lý khi tổ chức hướng dẫn thực hiện các tổ nhóm chuyên môn đưa hoạt động ngoại khoá bộ môn vào trong kế hoạch năm học và tổ chức thực hiện một cách có hiệu quả

… Điều này khiến cho không ít trường trung học phổ thông vẫn cảm thấy hoạt động ngoại khoá bộ môn còn là việc làm có tính hình thức, ép buộc…Và trong các công trình nghiên cứu về hoạt động ngoài giờ lên lớp, hoạt động ngoại khóa, chưa có công trình nào nghiên cứu về việc quản lý hoạt động ngoại khóa bộ môn Tiếng Anh ở các trường THPT miền núi, nơi

có học sinh đa phần là người dân tộc thiểu số, nơi có chất lượng dạy học ngoại ngữ thấp Vai trò của hoạt động ngoại khóa bộ môn nói chung và ngoại khóa bộ tiếng Anh nói riêng chưa thực sự được quan tâm, chưa được

tổ chức quản lý có hiệu quả

Vì thế việc xây dựng cơ sở lý luận cho quản lý hoạt động ngoại khoá

bộ môn hay ngoại khóa bộ môn tiếng Anh là cần thiết, giúp nhà quản lý có

cơ sở điều hành công tác chuyên môn của nhà trường nói chung, hoạt động ngoại khoá bộ môn tiếng Anh nói riêng đạt kết quả tốt hơn, nhằm cải thiện tình trạng dạy học tiếng Anh hiện nay còn yếu kém ở các trường THPT miền núi

1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.2.1 Quản lý hoạt động dạy học

1.2.1.1 Quản lý

Quản lý là một hoạt động quan trọng nhất trong các hoạt động của con người Quản lý đúng tức là con người đã nhận thức được quy luật, vận động theo quy luật và sẽ đạt được những thành công to lớn Nghiên cứu về quản lý sẽ giúp cho con người có được những kiến thức cơ bản nhất, chung nhất đối với hoạt động quản lý

Quản lý chính là các hoạt động do một hoặc nhiều người điều phối hành động của những người khác nhằm thu được kết quả mong muốn

Từ những định nghĩa trên, có thể hiểu một cách khái quát về quản lý

như sau: “Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản

lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu đề ra” [13;12]

Như vậy, bản chất của quản lý là sự tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý nhằm đạt được những mục tiêu cơ bản của quản lý

1.2.1.2 Quản lý hoạt động dạy học

* Quản lý hoạt động dạy học là gì?

Quản lý hoạt động dạy học chính là các biện pháp tác động của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên, học sinh, …khác nhằm huy động và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực vốn có, tạo động lực đẩy mạnh quá trình dạy học của nhà trường nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục của nhà trường theo yêu cầu năm học

Quản lý hoạt động dạy học chính là sự tác động lên đội ngũ giáo viên, học sinh qua việc thực thi các chức năng quản lý kế hoạch, tổ chức chỉ đạo, kiểm tra, điều chỉnh nhằm thực hiện tốt nhất mục tiêu giáo dục Trong đó người thầy đóng vai trò hướng dẫn, dẫn dắt học sinh đi tìm chân lý Người học chủ động tiếp cận chiếm lĩnh kiến thức, kỹ năng theo yêu cầu Đặc biệt vai trò người học trên cơ sở hưỡng dẫn của người giáo viên biết tự xây dựng

kế hoạch, tự kiểm tra đánh giá để đạt chuẩn với yêu cầu trong giáo dục

* Bản chất quản lý hoạt động dạy học

Quản lý hoạt động dạy - học thực chất là những tác động của chủ thể quản lý vào quá trình dạy học nhằm hình thành và phát triển toàn diện nhân

cách học sinh theo mục tiêu đào tạo của nhà trường

* Đặc điểm quản lý hoạt động dạy học

Hoạt động dạy học là một bộ phận trong hoạt động giáo dục toàn diện của trường phổ thông, do đó việc quản lý hoạt động dạy học vừa phải phù hợp với quản lý giáo dục nói chung, vừa phải mang tính đặc thù của hoạt động dạy học Xuất phát từ yêu cầu trên, quản lý hoạt động dạy học có những đặc điểm sau:

Quản lý hoạt động dạy học mang tính chất quản lý hành chính sư phạm, đặc điểm này thể hiện ở chỗ: Quản lý theo pháp luật, theo những nội qui, qui chế, quyết định có tính bắt buộc trong hoạt động dạy học Đồng thời việc quản lý phải tuân thủ các qui luật của quá trình dạy học, giáo dục diễn

ra trong môi trường sư phạm, lấy hoạt động và quan hệ dạy - học của thầy

và trò làm đối tượng quản lý

Quản lý hoạt động dạy học mang tính đặc trưng của khoa học quản lý, bởi vì, nó phải vận dụng có hiệu quả các chức năng quản lý trong việc điều

khiển quá trình dạy học

Quản lý hoạt động dạy học có tính xã hội hóa cao do chịu sự chi phối trực tiếp của các điều kiện kinh tế - xã hội và có mối quan hệ tương tác thường xuyên với đời sống xã hội

* Mục tiêu quản lý hoạt động dạy học

- Đảm bảo thực hiện đầy đủ các mục tiêu, kế hoạch đào tạo và nội dung, chương trình giảng dạy theo đúng tiến độ, thời gian quy định

- Đảm bảo hoạt động dạy học đạt chất lượng cao

* Nội dung quản lý hoạt động dạy học

- Quản lý mục tiêu, nội dung dạy học: Quản lý việc xây dựng, quản lý việc thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ giáo dục, thái độ và phát triển trí tuệ cho

học sinh, việc chấp hành nội quy, quy chế về đào tạo, như: điều lệ, nội quy, chế độ…

- Quản lý chất lượng dạy học: Việc phát hiện kịp thời các nguyên nhân dẫn đến tình trạng yếu kém, đề ra và tổ chức thực hiện các biện pháp khắc phục những yếu kém nhằm đảm bảo được chất lượng dạy học và đạt được yêu cầu của xã hội đối với dạy học

Bên cạnh đó, các nhà trường cần chú trọng đến các nội dung quản lý như:

- Quản lý kiểm tra, đánh giá, xác nhận trình độ văn bằng, chứng chỉ

- Quản lý hoạt động ngoài lớp, ngoài nhà trường và quản lý điều phối các hoạt động của các tổ chức sư phạm trong nhà trường

Việc quản lý hoạt động dạy học phải tuân thủ đầy đủ những nguyên tắc quản lý giáo dục nói chung và áp dụng những nguyên tắc đó vào quá trình dạy học ở phạm vi một nhà trường nói riêng

1.2.2 Quản lý hoạt động ngoại khoá

1.2.2.1 Khái niệm về hoạt động ngoại khoá

Đến nay khái niệm ngoại khoá cũng chưa được lý giải cặn kẽ, thấu đáo và nhất quán Ngoại khoá bộ môn là hình thức học tập hay vui chơi? là chính khoá hay ngoài chính khoá? Dạy thêm, bồi dưỡng học sinh giỏi, giúp

đỡ học sinh kém có phải là ngoại khoá hay không? Trong điều kiện dạy học hiện nay, do yêu cầu về sự cập nhật thông tin, tri thức khoa học những khái niệm của lý luận dạy học như: lớp học, giờ học, bài học sẽ có sự thay đổi Ranh giới giữa trong lớp học và ngoài lớp học, trong giờ học và ngoài giờ học cũng sẽ khác đi … cần phải đổi mới và khẳng định lại nhận thức về khái niệm ngoại khoá, vai trò và tác dụng của nó cho cả người dạy, người học và nhà quản lý

Theo Phan Trọng Luận, Trương Dĩnh, Nguyễn Thanh Hùng, Trần Thế

Duật- (Phương pháp dạy học văn- NXB Đại học quốc gia -Hà Nội 1998, trang 378-389):

“Ngoại khoá không nên hiểu là công việc ngoài giờ học, ngoài

chương trình, thực hiện tuỳ tiện được sao hay vậy Ngoại khoá chỉ có nghĩa

là không đặt sự giảng dạy của giáo viên bộ môn lên hàng đầu mà xem trọng hoạt động tự giác vận dụng sáng tạo của học sinh Đó cũng là việc học đích thực, do học sinh tự nguyện, tự chọn, tự làm ra mà học’’

Vì vậy, có thể nói, ngoại khoá bộ môn là một hình thức tổ chức học tập ngoài giờ lên lớp có kế hoạch có phương hướng xác định được học sinh tiến hành theo nguyên tắc tự nguyện ở ngoài giờ lên lớp chính khoá, dưới sự điều khiển, hướng dẫn của giáo viên, nhằm bổ sung, củng cố, mở rộng và nâng cao kiến thức, kỹ năng bộ môn đã được học trong chương trình chính khoá, đồng thời góp phần giáo dục học sinh một cách toàn diện

Với cách hiểu như trên, ngoại khoá bộ môn được xem là một hình thức tổ chức dạy học quan trọng, là một trong những con đường để thực hiện đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng “ phát huy tính tích cực,

tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học, bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức đó vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh’’ (Điều 24.2 Luật giáo dục )

1.2.2.2 Vai trò, ý nghĩa, đặc điểm của hoạt động ngoại khóa

Vai trò: Hoạt động ngoại khoá phát huy cao độ tính năng động sáng tạo, niềm hứng thú của học sinh, phát triển tri thức, kỹ năng hoạt động học tập của học sinh

Ý Nghĩa: Hoạt động ngoại khóa có ý nghĩa hỗ trợ cho giáo dục nội khóa, góp phần phát triển và hoàn thiện nhân cách, bồi dưỡng năng khiếu và tài năng sáng tạo của học sinh Nội dung của giáo dục ngoại khóa rất phong phú và đa dạng thể hiện qua các hoạt động xã hội, văn nghệ, thể dục thể

thao, tham quan, lao động, nghiên cứu khoa học v.v…nhờ đó các kiến thức tiếp thu được ở trên lớp có cơ hội được áp dụng, mở rộng thêm trên thực tế, đồng thời có tác dụng nâng cao hứng thú học tập nội khóa

Đặc điểm: Hoạt động ngoại khóa được tổ chức dựa trên tinh thần tham gia tự nguyện của học sinh

1.2.2.3 Mối quan hệ giữa hoạt động chính khóa với hoạt động ngoại khoá:

Việc tổ chức hoạt động chính khóa và tổ chức hoạt động ngoại khóa

là hai bộ phận hữu cơ hợp thành một thể thống nhất trong quá trình giáo dục học sinh nhằm đạt mục tiêu đào tạo của nhà trường THPT Những đặc điểm

cơ bản của hai dạng hoạt động này có ý nghĩa làm cơ sở để tổ chức thực hiện các biện pháp sư phạm thích hợp Do vậy các biện pháp tổ chức hoạt động ngoại khóa phải được đặt trong mối quan hệ học tập chính khoá và học tập ngoại khoá Trong nhà trường muốn hoàn thành tốt nhiệm vụ của việc giảng dạy môn học, người giáo viên cần phải phối hợp một cách khéo léo các mặt hoạt động chính khoá và ngoại khoá này

Hoạt động chính khóa là hoạt động được thực hiện theo các văn bản pháp quy, được quản lý và thực hiện chặt chẽ, quy định cụ thể về thời gian, nội dung, chương trình, hoạt động của thầy và của trò Trong khi đó, hoạt động ngoại khóa được thực hiện theo hướng thoát khỏi những khuôn khổ, những quy định, gò bó của hoạt động chính khóa nhằm khơi gợi sự hứng thú, sự sáng tạo, cởi mở từ phía học sinh Tuy nhiên, hoạt động ngoại khóa được triển khai dựa trên nền tảng, khung chương trình của hoạt động chính khóa và nó cùng hướng tới mục tiêu là nâng cao chất lượng dạy học

1.2.2.4 Quản lý hoạt động ngoại khóa bộ môn

Từ cách hiểu về các khái niệm quản lý liên quan và khái niệm hoạt động ngoại khoá bộ môn có thể xem quản lý hoạt động ngoại khoá bộ môn trong nhà trường phổ thông trung học là công việc của người hiệu trưởng đặt

ra các mục tiêu, lập kế hoạch, xây dựng các điều kiện, tổ chức, chỉ đạo thực

hiện và kiểm tra giám sát các hoạt động này trong mối quan hệ với các hoạt động chính khoá để củng cố, nâng cao chất lượng học tập của học sinh, phát triển toàn diện nhân cách cho các em

1.3 Cơ sở tâm lý học, giáo dục học của việc tổ chức hoạt động ngoại khoá

1.3.1 Cơ sở tâm lí học:

Hoạt động ngoại khoá dựa trên sự hứng thú, tự nguyện của học sinh

Khác biệt căn bản của công tác ngoại khoá với việc học chính khoá là

ở chỗ học chính khoá mang tính chất học bắt buộc đối với học sinh, còn việc tham gia các hoạt động ngoại khoá đòi hỏi có tinh thần tự nguyện Khi tham gia hoạt động ngoại khoá bộ môn, trên cơ sở sở thích và hứng thú học tập, học sinh sẽ thể hiện được nhiều nhất tính năng động và tính sáng tạo của mình Học sinh thoải mái hơn khi tham gia hoạt động ngoại khóa do thoát khỏi những quy định khắt khe nặng nề về kiểm tra đánh giá, chấm điểm xếp loại, học sinh không sợ sai khi mắc lỗi, đặc biệt là học sinh miền núi

Giáo viên không nên áp đặt học sinh trong việc tham gia vào hoạt động ngoại khóa mà nên định hướng, thu hút học sinh tham gia bằng chính những hình thức tổ chức phong phú và những biện pháp phù hợp với từng đối tượng học sinh Đầu năm khi thành lập tổ ngoại khoá, câu lạc bộ, giáo viên phụ trách cần để cho học sinh tự mình ghi nguyện vọng Các em tham gia hoạt động ngoại khoá theo nguyên tắc tự nguyện, được tự do lựa chọn những hoạt động mình thích và lấy tinh thần tự giác, tinh thần xung phong làm cơ sở Tuy nhiên sự tự nguyện của học sinh là một sự tự nguyện có hướng dẫn Muốn thế giáo viên cần có một sự hiểu biết khá kỹ năng lực ngoại ngữ và giải thích đả thông kỹ càng cho các em để các em tự nguyện ra nhập tổ ngoại khoá mà mình thấy tự tin nhất, thích nhất

Để đảm bảo được tính chất tự nguyện có ý thức không phải cảm tính, tuỳ hứng, giáo viên cần làm cho học sinh thấy được ý nghĩa của công tác

ngoại khoá nói chung và nội dung, đặc điểm của tổ mà học sinh sắp tham gia

Tính tự nguyện của học sinh trong việc tham gia hoạt động ngoại khoá quyết định sự hào hứng của bản thân học sinh Và điều đó có ảnh hướng đến phong trào chung của tổ ngoại khóa Trên lớp học học sinh bị ràng buộc bởi tinh thần trách nhiệm, kỷ luật, nội quy chặt chẽ của trường, của giáo viên Còn trong ngoại khoá, cái chủ yếu ràng buộc học sinh với tổ chính là lòng say mê hoạt động, lòng hứng thú được phát huy khả năng và

sở thích của bản thân mình

Phù hợp với đặc điểm tâm lí lứa tuổi của học sinh THPT miền núi

Nhưng sự bảo đảm về nguyên tắc tư tưởng của tổ chức đó vẫn chưa phải hoàn toàn quyết định sự hào hứng hoạt động của học sinh Bản thân nội dung hoạt động của tổ có phong phú hay không, có thích hợp với tuổi hay không cũng quyết định phần lớn tinh thần tham gia của họ Nếu tổ ngoại khoá biến thành một buổi học phụ đạo với nội dung qúa trừu tượng, thiếu tính chất thực hành … thì nhất định học sinh không thể thiết tha với tổ chức ngoại khoá nữa ở đây chúng ta cần giải quyết cho rõ ràng mối quan hệ giữa nội và ngoại khoá như thế nào? Giải quyết được vấn đề này tức là quy định dứt khoát nội dung của hoạt động ngoại khoá

Nội dung ngoại khoá phải phù hợp với trình độ tâm sinh lý của học sinh miền núi Công tác ngoại khoá bộ môn cần được nghiên cứu một cách hợp lý, giáo viên có thể dành một số thời gian cho công tác tranh luận, báo cáo, thuyết trình về một vấn đề nào đó của môn học …trình độ tư duy và tính ổn định về tâm lý của học sinh trung học phổ thông có thể thực hiện được công việc ấy Các em sẽ có được sự hứng thú, niềm tin khi tham gia, các em muốn được học tập

Xuất phát từ điều kiện tâm sinh lý của học sinh mà công tác ngoại khoá cần phải được tổ chức sinh động với nhiều hình thức phong phú Sự nghèo nàn về hình thức tổ chức sẽ làm các em có tâm lý chán chường, thiếu

hứng thú Giáo viên khi làm công tác ngoại khoá cần phải có sự tìm tòi, sáng tạo nhiều cách tổ chức mới

Tất nhiên khi những hình thức tổ chức càng phong phú bao nhiêu thì tính kế hoạch lại càng phải được đề cao bấy nhiêu Cần phân phối hoạt động ngoại khoá bộ môn cho cả năm, từng học kỳ, từng tháng Khi tổ chức, giáo viên là người hướng dẫn cho các em vận dụng hiểu biết vào việc làm cụ thể Một khi tính tự lập của các em được đề cao, các em có thể phát biểu ý kiến chủ quan về một vấn đề cụ thể Khi đó trình độ tư duy, khả năng vận dụng kiến thức của các em sẽ được nâng cao một bước

1.3.2 Cơ sở giáo dục học:

Hoạt động ngoại khoá bộ môn tiếng Anh trong nhà trường trung học phổ thông phải xuất phát từ mục tiêu giáo dục của nhà trường: đào tạo học sinh thành con người phát triển toàn diện, có khả năng thích ứng nhanh với hoàn cảnh xã hội, có khả năng sử dụng và giao tiếp bằng ngoại ngữ tương ứng với quy định về khung năng lực ngoại ngữ đối với học sinh ở cấp bậc học, đáp ứng yêu cầu về hội nhập quốc tế trong giai đoạn hiện nay

Bất cứ hoạt động ngoài lớp, hoạt động ngoài trường nào, bất cứ hoạt động văn hoá quần chúng nào cũng đều phải hoàn toàn phù hợp với mục đích và nhiệm vụ của giáo dục

Để có kiến thức sâu rộng, học sinh không chỉ học tập trên lớp mà có thể học ở nhiều hình thức khác nhau Trên lớp, đó chỉ là kiến thức phổ thông

cơ bản, do điều kiện thời gian hạn chế thầy cô không thể đi sâu Muốn hiểu biết tường tận, học sinh phải có ý thức tự giác, phải có hứng thú tìm tòi Ngoại khoá bộ môn sẽ giúp học sinh làm được điều này

Thái độ của các em cũng vậy, tham gia các buổi sinh hoạt ngoại khoá, các em được giao lưu, được học tập kinh nghiệm thực tế Nhờ đó các em tự rút ra cho mình kinh nghiệm ứng xử, giao tiếp sẽ thấy tự tin

Học sinh tham gia tích cực vào các hoạt động ngoại khoá với các mối quan hệ đa dạng sẽ giúp các phẩm chất, tính cách, năng lực của các em được

hình thành.Tham gia tổ ngoại khoá sẽ giúp trí tuệ các em phát triển được tốt, tình yêu với môn học, với tri thức loài người sẽ khiến các em có ý thức tự giác vươn lên để tiếp thu sáng tạo

Tham gia các hình thức ngoại khoá có tính quần chúng, các em được giao lưu tình cảm.Tính đa dạng của hoạt động tạo nên tính đa dạng của giao lưu, mục đích và phương thức tiến hành Trong giao lưu các em hiểu hơn giá trị đích thực của cuộc sống Từ đó có thái độ và hành động đúng trước cuộc sống Hoạt động ngoại khoá bộ môn giúp các em có dịp bộc lộ sự hiểu biết

và thái độ ứng xử của mình Nhờ hoạt động này sự phát triển về mặt thể chất, tâm lý, xã hội - biểu hiện của sự phát triển nhân cách của các em được tốt hơn

1.4 Vai trò ý nghĩa của hoạt động ngoại khoá tiếng Anh trong việc nâng

cao chất lượng giáo dục học sinh

Giúp học sinh củng cố, mở rộng, nâng cao kiến thức

Thông qua các hình thức học tập ngoại khóa dễ hiểu, dễ thực hiện giúp học sinh ôn lại những kiến thức cơ bản trên lớp; những từ vựng, cánh phát âm, cấu trúc ngữ pháp đơn giản Từ việc nắm bắt được những kiến thức

cơ bản, học sinh cảm thấy tự tin, hứng thú và sẽ chủ động tìm tòi những kiến thức mới

Khối lượng tri thức nhân loại ngày càng tăng lên nhanh chóng Các dự báo khoa học cho thấy vào thập niên đầu của thế kỷ 21, cứ khoảng 5 năm tri thức nhân loại lại tăng gấp đôi Nhà trường không thể cung cấp tất cả nguồn tri thức đó mà chỉ có thể trang bị cho học sinh kiến thức cơ bản của các môn học Ngay trong những bài học trên lớp, học sinh cũng chỉ có thể học được những kiến thúc cơ bản nhất, những khái niệm những quy tắc chung nhất mà thôi Còn rất nhiều kiến thức khác cần phải nắm, phải hiểu, phải vận dụng được vào trong thực tế cuộc sống của mình nhưng lại chưa được đưa và cũng không thể đưa hết vào trong chương trình Vì thế ngoại khoá bộ môn là một trong những cách thức, những con đường tốt nhất giúp học sinh bổ

sung, mở rộng, tích luỹ thêm những kiến thức cần thiết cho mình, hiểu biết, vận dụng vào trong cuộc sống hàng ngày của bản thân Mặt khác mỗi học sinh là một chủ thể của quá trình học tập của mình, mang trong mình những tiềm năng to lớn về trí nhớ, lập luận, quan sát, giao tiếp Hoạt động ngoại khoá bộ môn tạo cho các em khả năng phát huy, đa dạng hoá tất cả những tiềm năng đó Nó tạo điều kiện để các em tham gia, có dịp thể hiện những hiểu biết của mình, bổ sung, phát triển những tri thức cần thiết Cụ thể hơn hoạt động ngoại khoá bộ môn nếu được tổ chức tốt sẽ phát huy được những tác dụng chủ yếu về mặt cung cấp tri thức sau đây:

- Mở rộng kiến thức môn học

- Bổ sung, cập nhật những kiến thức cần thiết

- Là điều kiện rèn luyện, củng cố và nâng cao các kỹ năng giao tiếp, tìm tòi, phát hiện và hệ thống hoá thêm những kiến thức khác để làm giàu vốn tri thức cho mình

- Nâng cao hiểu biết các giá trị truyền thống dân tộc, giá trị văn hóa thế giới, của các nước nói tiếng Anh và các nước khác, những ham muốn tìm tòi sáng tạo

Hoạt động ngoại khoá bộ môn hướng hứng thú vào các hoạt động bổ ích, làm giảm thiểu tình trạng yếu kém về đạo đức của học sinh

Hoạt động này hướng các em sử dụng thời gian rảnh rỗi vào những việc có ích, hợp lý trong quá trình học tập của mình Một sân chơi thú vị với nhiều hình thức phong phú giúp các em giảm bớt việc tham gia những hoạt động không lành mạnh Thông qua hoạt động ngoại khoá bộ môn giáo viên có thể phát huy được tính tích cực từ chính những đặc điểm tâm lý của những học sinh yếu kém về đạo đức ( Những học sinh yếu kém về đạo đức thường có nhận thức sai lệch về cuộc sống nhưng lại có niềm tin mạnh mẽ vào những việc mình làm, thích làm những công việc mang tính hướng ngoại, đôi khi ích kỷ, nhưng với bạn bè chí cốt lại rất nghĩa hiệp, thậm chí sẵn sàng hi sinh vì bạn ) Qua hoạt động ngoại khoá bộ môn nếu giáo viên tin

tưởng, giao việc, khích lệ sẽ có thể làm thay đổi cách nhìn, cách sống của chính những học sinh đó Các em sẽ hoàn thành nhiệm vụ một cách vui vẻ,

tự nguyện Mỗi lần như vậy các em sẽ xích lại gần nhau hơn Dần dần giáo viên tạo ra được thói quen và cách ứng xử tốt cho các em Hoạt động ngoại khoá bộ môn với nhiều hình thức phong phú, lại diễn ra ở nhiều thời điểm, hoàn cảnh khác nhau đòi hỏi cách thức hoạt động khác nhau, sẽ rèn luyện cho học sinh đức tính thích nghi chủ động, năng động, bước đầu làm quen với việc sưu tầm tài liệu, tập dượt hoạt động và kỹ năng nghiên cứu, giáo dục thói quen quan sát, phán xét, suy luận Từ đó góp phần tăng cường hứng thú học tập cho học sinh với môn học

Hoạt động ngoại khoá bộ môn là con đường quan trọng để hình thành, phát triển nhân cách cho học sinh, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, đáp ứng yêu cầu đổi mới để Việt Nam có thể hội nhập với giáo dục khu vực và thế giới

Qua hoạt động ngoại khoá bộ môn giáo viên giúp học sinh hình thành được một số năng lực như năng lực tổ chức quản lý, năng lực tự hoàn thiện, năng lực giao tiếp, năng lực hoạt động chính trị - xã hội Nó cũng giúp cho học sinh khả năng làm việc độc lâp, khả năng diễn đạt trước đám đông, khả năng phản xạ nhanh … các em hình thành cho mình một cách sống đúng đắn, phù hợp với những chuẩn mực của thanh niên Việt Nam trong giai đoạn công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước, biết hoà đồng với tự nhiên xã hội

và cộng đồng, biết đấu tranh với những biểu hiện sai trái của bản thân và của người khác

Với những tác dụng to lớn trên đây, nếu tổ chức quản lý tốt hoạt động ngoại khoá bộ môn cho học sinh thì có thể tạo chiếc cầu nối, sự thể nghiệm chặt chẽ giữa lý thuyết với kỹ năng thực hành, góp phần đa dạng hoá các hình thức tổ chức dạy học, tạo hứng thú cho học sinh Có thể nói hoạt động ngoại khoá bộ môn là hình thức dạy học mang tính tích hợp cao, có tác dụng phát triển kiến thức và rèn luyện kỹ năng một cách toàn diện

Hoạt đông ngoại khoá bộ môn huy động tổ chức đoàn thể trong nhà trường, các lực lượng xã hội tham gia vào việc giáo dục học sinh

Sở dĩ các hoạt đông ngoại khoá góp phần đắc lực trong việc nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường vì qua các hoạt động này nhà trường gắn kết các lực lượng Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, các tổ nhóm chuyên môn, Hội cha mẹ học sinh… và tạo điều kiện cho họ tham gia tích cực vào công tác giáo dục thế hệ trẻ

Chất lượng giáo dục phụ thuộc rất nhiều vào sự tác động tích cực của các yếu tố môi trường khác nhau như môi trường gia đình- môi trường nhà trường và xã hội

1.5 Quản lý hoạt động ngoại khoá trong dạy học bộ môn tiếng Anh

* Bản chất quản lý hoạt động ngoại khoá tiếng Anh

Quản lý hoạt động ngoại khóa trong dạy học môn tiếng Anh thực chất

là những tác động của chủ thể quản lý vào quá trình dạy học ngoại khóa tiếng Anh, là công việc của nhà quản lý đặt ra các mục tiêu, lập kế hoạch, xây dựng các điều kiện, tổ chức, chỉ đạo thực hiện và kiểm tra giám sát các hoạt động này trong mối quan hệ với hoạt động chính khoá để phát triển đồng đều các kỹ năng trong khung năng lực ngoại ngữ, khắc phục hạn chế

về cách phát âm, kỹ năng nghe, nói, nâng cao chất lượng học tập môn tiếng Anh của học sinh THPT miền núi, đáp ứng yêu cầu về nguồn nhân lực hiện nay tại địa phương, trong nước, trong khu vực cũng như quốc tế

* Đặc điểm quản lý hoạt động ngoại khoá tiếng Anh

Hoạt động ngoại khóa trong dạy học môn tiếng Anh là một trong những hoạt động nhằm nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường, đặc biệt là một trường miền núi, do đó việc quản lý hoạt động ngoại khóa bộ môn này vừa phải phù hợp với quản lý giáo dục nói chung, vừa phải mang tính đặc thù của môn học và đặc điểm vùng miền Xuất phát từ yêu cầu trên, quản lý hoạt động ngoại khóa trong dạy học môn tiếng Anh có những đặc điểm sau:

Quản lý hoạt động ngoại khóa trong dạy học môn tiếng Anh cũng mang tính chất quản lý hành chính sư phạm: Quản lý theo pháp luật, theo những nội qui, quy định, theo nội dung chương trình chính khóa có tính bắt buộc Đồng thời việc quản lý phải tuân thủ các qui luật của quá trình dạy học, giáo dục diễn ra trong môi trường sư phạm, lấy hoạt động và quan hệ dạy - học của thầy và trò làm đối tượng quản lý

Quản lý hoạt động ngoại khóa trong dạy học môn tiếng Anh đòi hỏi phải có sự tư duy, sáng tạo đổi mới thường xuyên nhằm kích thích, thu hút thầy và trò tham gia hoạt động

Quản lý hoạt động ngoại khóa trong dạy học môn tiếng Anh có tính

xã hội hóa cao, cần phải khai thác có hiệu quả các mối quan hệ giữa các tổ chức bộ phận trong nhà trường và ngoài xã hội

*Một số hình thức ngoại khoá trong dạy học bộ môn tiếng Anh

Tổ ngoại khóa tiếng Anh

Học sinh tự nguyện đăng ký vào khác tổ nhóm ngoại khóa dựa trên tiêu chí năng lực học tập, mức độ thuần thục các kỹ năng do học sinh tự xác định hoặc do giáo viên khảo sát chất lượng học sinh và định hướng cho học sinh đăng ký Tổ ngoại khóa chia theo các trình độ, năng lực ngoại ngữ của học sinh, từ cấp độ làm quen, cơ bản cho đến thuần thục Nội dung hoạt động ngoại khóa dưới dạng tổ chức các trò chơi luyện âm, từ vựng, ngữ pháp, các bài tập nhỏ, các tình huống hội thoại, phát huy khả năng học tập theo nhóm, học tập hợp tác, học tập dự án của học sinh

Câu lạc bộ tiếng Anh

Mục đích của các câu lạc bộ tiếng Anh là nhằm xây dựng môi trường tiếng để học sinh có thể sử dụng tiếng Anh và thực hành những kỹ năng ngôn ngữ được học một cách tự nhiên và hào hứng Câu lạc bộ tiếng Anh tổ chức các hoạt động học tập, rèn luyện, bồi dưỡng, vui chơi lành mạnh, giao lưu văn hoá văn nghệ, tổ chức các cuộc thi, các ngày hội văn hoá liên quan

tới tiếng Anh Qua đó học sinh sẽ có cơ hội được tham gia vào một sân chơi sôi nổi, bổ ích và lí thú

Góc tiếng Anh

Học sinh chia nhóm để trang trí góc theo chủ điểm các tuần Trang trí góc tiếng Anh theo phương thức dùng các hình vẽ, đề can trên có chú thích bằng tiếng Anh theo chủ điểm Việc tạo ra một không gian tiếng Anh ngay trong lớp học sẽ thu hút sự chú ý của học sinh về các chủ đề, chủ điểm tiếng Anh mà các em đã được học qua hoặc sẽ học

Ngoại khoá dã ngoại, thăm quan

Theo Hán ngữ, "Dã" là đồng nội, hoang sơ ; "Ngoại" là ngoài Dã ngoại thích hợp với các hoạt động của Thanh Niên, làm cho thanh niên hứng thú và tò mò nghiên cứu, khám phá thực tế Học sinh tham gia vào hoạt động dã ngoại sẽ thỏa mãn các yêu cầu thuộc về giải trí tinh thần: thưởng ngoạn vẻ đẹp hùng vĩ hoang dã , thơ mộng của cảnh vật thiên nhiên ; tìm tòi những điều mới lạ , sống gần với tự nhiên để có được những cảm xúc dạt dào, thư thái tâm hồn, với một thể chất được tập luyện và tái bồi dưỡng bằng không khí trong lành Với không gian thiên nhiên đó giáo viên sẽ tổ chức những hoạt động học tập, ôn luyện tiếng Anh cho phù hợp, chọn những địa điểm, môi trường học sinh có thể trực tiếp giao lưu với người nước ngoài nói tiếng Anh để học sinh có thể thoải mái thực hành kỹ năng nghe, nói mà không phải chịu sự gò bó bắt buộc bởi những quy định, đánh giá, cho điểm Ðặc biệt dã ngoại phát triển tinh thần cộng đồng giúp mọi thành viên chia

sẻ, gắn bó và gần nhau hơn Học sinh phải viết thu hoạch sau khi tham gia

Ngoại khoá trại hè

Trại hè là hình thức tập trung tổ chức các hoạt động vui chơi, giải trí kết hợp với học tập dành cho thanh thiếu nhi trong dịp nghỉ hè

Ngoại khóa văn nghệ

Hoạt động ngoại khóa văn nghệ dưới hình thức dạ hội, festival, hội thi

là hoạt động vui chơi, lồng ghép với học tiếng Anh như; thi hát tiếng Anh,

thi đóng kịch nhân dịp Noel, Teacher’s day, National day, Haloween festival, trò chơi như Tam sao thất bản, nghe bài hát đoán tên, đoán nội dung Qua hoạt động giúp các em tìm hiểu thêm về kiến thức địa lý, xã hội, đặc biệt là nền văn hóa Anh hay các nước nói tiếng Anh, hoạt động này giúp học sinh hứng thú hơn, yêu thích môn học hơn, rèn luyện các kỹ năng khi tham gia hoạt động tập thể, đặc biệt là tự tin hơn trong kỹ năng ứng xử, giao tiếp đối với những học sinh miền núi

*Vai trò của giáo viên trong việc tổ chức hoạt động ngoại khóa

Trong hoạt động ngoại khoá môn tiếng Anh, người giáo viên có một vai trò không nhỏ:

Đối với giáo viên chủ nhiệm:

Thực hiện vai trò người quản lý, nắm bắt tình hình đặc điểm ý thức, thái độ, tâm tư nguyện vọng của học sinh Từ đó động viên khích lệ học sinh, nhằm huy động tối đa số học sinh tham gia và ủng hộ hoạt động, phối hợp với giáo viên bộ môn đánh giá việc tham gia hoạt động của học sinh

Đối với giáo viên bộ môn tiếng Anh:

Trước hết người giáo viên giúp cho các em nắm được ý nghĩa, tác dụng của hoạt động ngoại khoá tiếng Anh, tạo cho các em có cơ hội để rèn luyện, thể hiện hết khả năng tiếng Anh của mình trong quá trình học tập Giáo viên là người hướng dẫn các em chủ động tham gia các nội dung trong buổi ngoại khóa

Giáo viên là người chỉ đạo, là trọng tài đánh giá kết quả hoạt động ngoại khoá, uốn nắn những sai lệch, động viên, khích lệ những sáng tạo và hình thành cho các em thói quen, say mê học tiếng Các kỹ năng Nghe - nói

- đọc - viết dần được hình thành và từng bước phát triển

Trên cơ sở kiến thức chính khoá, người giáo viên sẽ có dịp mở rộng vốn kiến thức, sự hiểu biết, cập nhật những kiến thức cần thiết để củng cố, phát triển những kỹ năng thực hành tiếng của học sinh Hệ thống kiến thức

ngữ pháp của các em nhờ đó sẽ được ghi nhớ theo lô gíc chặt chẽ, được khắc sâu

* Vai trò của các tổ chức đoàn thể trong việc tổ chức hoạt động ngoại khoá môn tiếng Anh:

Các tổ chức đoàn thể trong nhà trường dưới sự chỉ đạo của nhà quản

lý, bám sát kế hoạch, kết hợp, phối hợp chặt chẽ với tổ nhóm bộ môn giúp giáo viên tiếng Anh triển khai có hiệu quả hoạt động này

* Vai trò của nhà quản lý trong việc tổ chức hoạt động ngoại khoá môn tiếng Anh

Trong hoạt động ngoại khoá môn tiếng Anh, nhà quản lý mà quan trong nhất là người hiệu trưởng giữ vai trò quyết định Hoạt động này có được duy trì đều đặn, có đạt được kết quả như mong muốn hay không là phụ thuộc rất lớn vào sự chỉ đạo từ phía người hiệu trưởng kiểm tra đánh giá, nhắc nhở thường xuyên thì hoạt động ngoại khoá mới đi vào nề nếp và ngược lại

Muốn vậy nó đòi hỏi trước hết ở người hiệu trưởng phải nhận thức đúng về vị trí, tầm quan trọng của công tác ngoại khoá tiếng Anh trong nhà trường Có nhận thức được vấn đề này, người hiệu trưởng mới thấy được tính cấp thiết của việc cần tổ chức các buổi hoạt động ngoại khoá cho học sinh Người hiệu trưởng phải nắm được và thông suốt, xác định đây là một trong những nhiệm vụ quan trọng của năm học

Khi đã hiểu được vị trí, vai trò và tác dụng của hoạt động ngoại khoá đặc biệt là hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh, hiệu trưởng sẽ lên kế hoạch năm học, đưa hoạt động này vào kế hoạch và chỉ đạo cho các tổ nhóm chuyên môn cùng tổ chức thực hiện Hiệu trưởng chỉ đạo việc thực hiện, kiểm tra, đánh giá tính hiệu quả của hoạt động ngoại khoá, tiến hành rút kinh nghiệm để hoạt động này đi vào nề nếp và thành sinh hoạt thường kỳ trong nhà trường trung học phổ thông

Chất lượng chuyên môn bộ môn tiếng Anh sẽ được nâng lên một phần không nhỏ từ chính hoạt động ngoại khoá Bởi thế người hiệu trưởng trong nhà trường phải có kế hoạch cụ thể, giao cho người phụ trách, dự trù các hoạt động chính trong kỳ, trong năm, hoàn toàn chủ động, tổ chuyên môn trực tiếp chỉ đạo và điều hành hoạt động này và có trách nhiệm cáo cáo định

kỳ theo quy định, có kết quả khảo sát chất lượng, kết quả thăm dò ý kiến kèm theo

Hiệu trưởng là người chỉ huy, tạo các điều kiện để tổ chức tốt hoạt động ngoại khoá và cũng là người kiểm tra giám sát, đánh giá chất lượng của hoạt động này

Tiểu kết chương 1

Hoạt động ngoại khoá bộ môn tiếng Anh là một bộ phận của hoạt động ngoài giờ lên lớp góp phần làm cho quá trình giáo dục ở nhà trường thêm phong phú, toàn diện Tính chất nhiều hình, nhiều vẻ của hoạt động ngoại khoá giúp việc học tập của học sinh, đặc biệt là học sinh miền núi thêm phong phú, bổ ích và hứng thú, giúp học sinh tự tin hơn khi học môn học mà được các em coi là môn học khó nhất này, khi tự tin thì các em sẽ tích cực, mạnh dạn hơn trong các giờ học chính khóa Những kiến thức mà học sinh thu nhận được trong quá trình hoạt động ngoại khoá thường sâu sắc và khó quên Vì những lý do đó mà chúng ta không thể xem nhẹ hoạt động ngoại khoá bộ môn và ngoại khóa tiếng Anh trong nhà trường Muốn hoạt động ngoại khoá bộ môn này trở thành một hoạt động giáo dục thường xuyên và đạt kết quả tốt, hơn ai hết, người giáo viên và nhà quản lý phải ý thức được rằng tổ chức hoạt động ngoại khoá là một phần, một bộ phận hữu cơ và không thể thiếu được trong công tác giảng dạy bộ môn tiếng Anh và đặc biệt

là đối với học sinh miền núi, nơi mà tiếng Anh được coi như là một “ ngoại ngữ 2” Các biện pháp quản lí của hiệu trưởng quyết định chất lượng của hoạt động ngoại khoá Người hiệu trưởng phải nghiên cứu kỹ, tham khảo các vấn đề liên quan, cần sự trợ giúp của tổ trưởng bộ môn, các giáo viên cốt cán môn tiếng Anh, chuyên viên của Sở GD&ĐT và có kế hoạch với các hình thức tổ chức, phối hợp, chỉ đạo, kiểm tra đánh giá thường xuyên để người giáo viên và học sinh thực hiện thành công nhiệm vụ mà ngoại khoá

đề ra Hiệu trưởng cần chú trọng quản lí toàn diện mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức hoạt động ngoại khoá, đặc biệt là chất lượng của nó, gắn kết với chất lượng giáo dục chính khoá để không ngừng nâng cao chất lượng môn tiếng Anh ở trường miền núi nói riêng và chất lượng giáo dục của nhà trường nói chung

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA TRONG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH Ở TRƯỜNG THPT MIỀN NÚI

HUYỆN VÕ NHAI, TỈNH THÁI NGUYÊN

2.1 Vài nét về học sinh miền núi và giáo dục huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên

2.1.1 Về giáo dục huyện Võ Nhai

Vị trí địa lý: Võ Nhai là một huyện vùng cao của tỉnh Thái Nguyên thuộc vùng đặc biệt khó khăn nằm ở phía đông bắc của tỉnh Huyện nằm dọc

theo quốc lộ 1B từ Thái Nguyên đi Lạng Sơn

Về kinh tế - xã hội: Là một huyện miền núi, vùng cao, người dân đa số

là người dân tộc thiểu số như Tày, Nùng, H’Mông…sống rải rác ở các khu vực núi cao, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân còn gặp nhiều khó khăn, thiếu thốn Tỷ lệ hộ nghèo cao, số học sinh là con em hộ nghèo có thẻ chiếm khoảng 20%/ tổng số học sinh THPT

Về phát triển giáo dục: Mục tiêu phát triển về giáo dục của huyện Võ Nhai, xây dựng hệ thống giáo dục hiện đại mang đậm bản sắc dân tộc, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và khoa học công nghệ, thỏa mãn nhu cầu học tập suốt đời của các tầng lớp nhân dân, chuẩn bị hành lang cho thế trẻ của huyện nhà tự tin bước vào giai đoạn mới của công cuộc xây dựng và phát triển đất nước theo hướng CNH - HĐH Chính vì vậy, hệ thống giáo dục trên địa bàn huyện đã phát triển, hệ thống các nhà trường cơ bản hoàn chỉnh từ bậc học Mầm non cho đến THPT

Giáo dục huyện Võ Nhai đã phát triển toàn diện, tất cả các xã, thị trấn, đặc biệt là các xã vùng cao vùng khó khăn đều có trường Mầm non, có từ 1 -

2 trường Tiểu học, 1 trường THCS, toàn huyện có 3 trường THPT, 1 Trung tâm Giáo dục thường xuyên

Mặc dù được coi là vùng trũng về giáo dục trên địa bàn toàn tỉnh, đối tượng học sinh đa số là con em đồng bào dân tộc ít người có hoàn cảnh gia

đình đặc biệt khó khăn, tuy nhiên chất lượng giáo dục đang từng bước được nâng cao, tỷ lệ học sinh lên lớp, tốt nghiệp các cấp học, bậc học, tỷ lệ học sinh giỏi cấp tỉnh được nâng lên, tỷ lệ học sinh lưu ban, bỏ học có xu hướng giảm Giáo dục đạo đức và hướng nghiệp đã được coi trọng

Đội ngũ giáo viên được phát triển cả về số lượng và chất lượng Phần lớn các giáo viên có phẩm chất chính trị vững vàng, tâm huyết với nghề, có lòng nhiệt tình, sức khỏe để dạy, đáp ứng được yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục vùng cao

Mặc dù giáo dục Võ Nhai đã và đang cố gắng để từng bước phát triển Tuy nhiên, chất lượng và hiệu quả dạy học vẫn còn thấp hơn nhiều vùng miền khác trong tỉnh và cả nước, chất lượng giảng dạy và học tập còn nhiều hạn chế, đặc biệt là chất lượng dạy và học ở các môn học tự nhiên và ngoại ngữ còn thấp Trong 3 năm gần đây, tỷ lệ học sinh thi tốt nghiệp môn ngoại ngữ

có điểm từ trung bình trở lên chưa đạt đến con số 50%

2.1.2 Về học sinh miền núi:

Đặc điểm học sinh miền núi:

Đa số học sinh có hoàn cảnh gia đình khó khăn, các em thiếu thốn trong điều kiện ăn ở, sinh hoạt cá nhân Vì điều kiện sống thấp, lại ở vùng sâu, vùng xa việc đi lại khó khăn, nên việc cập nhật thông tin, giao lưu văn hóa, tiếp xúc với thế giới xã hội văn minh bên ngoài là rất hạn chế

Do môi trường giáo dục gia đình, môi trường sống và đặc điểm người dân tộc thiểu số, nên học sinh miền núi có đặc điểm nhút nhát, ngại tiếp xúc, ngại giao tiếp Đôi khi, thiếu tính kiên trì, dễ nản trí trong học tập và cuộc sống

Đặc điểm học sinh miền núi học tiếng Anh:

Trên thực tế ngôn ngữ giao tiếp hàng ngày tại gia đình và địa phương của học sinh miền núi là tiếng mẹ đẻ như: Tày, Nùng, Mông chỉ khi đến trường học sinh mới dùng tiếng phổ thông là tiếng Việt Có thể coi tiếng Việt là ngôn ngữ thứ nhất (first language) của học sinh Chính vì đặc điểm

nêu trên nên việc học tiếng Anh của học sinh gặp khó khăn hơn những học sinh có tiếng mẹ đẻ (mother tounge) là tiếng phổ thông

Đặc điểm học sinh miền núi học tiếng Anh đó là: Vốn từ hạn chế, khả năng tiếp thu và thông hiểu ngữ pháp chậm, phát âm thiếu chính xác do ảnh hưởng môi trường tiếng địa phương cộng với bản tính nhút nhát, ngại giao tiếp nên ảnh hưởng không nhỏ đến các kỹ năng học tiếng Anh, đặc biệt là kỹ năng nghe, nói

2.2 Thực trạng nhận thức, quản lí và các điều kiện tổ chức hoạt động ngoại khoá của các trường THPT trên địa bàn huyện Võ Nhai

Huyện Võ Nhai có 3 trường THPT: Võ Nhai, Hoàng Quốc Việt và Trần Phú có qui mô được thể hiện trong bảng sau:

Bảng 2.1 - Quy mô trường lớp, số học sinh, cán bộ giáo viên các trường THPT trên địa bàn huyện Võ Nhai năm học 2010 - 2011

Trường CB quản lý Giáo viên Lớp Học sinh

Để tìm hiểu về thực trạng tổ chức và quản lí các hoạt động ngoại khoá

bộ môn tiếng Anh chúng tôi đã tiến hành khảo sát: nhận thức của cán bộ quản lí nhà trường, giáo viên tiếng Anh và học sinh, các biện pháp quản lí, điều kiện, các hình thức và nội dung tổ chức hoạt động này và kết quả của

nó

Có 11 cán bộ quản lí, 16 giáo viên tiếng Anh và 240 học sinh được khảo sát tại 3 trường

2.2.1 Nhận thức về hoạt động ngoại khoá bộ môn tiếng Anh trong các nhà trường THPT trên địa bàn huyện Võ Nhai

2.2.1.1 Nhận thức của hiệu trưởng về hoạt động ngoại khoá bộ môn tiếng Anh

Để tìm hiểu nhận thức của hiệu trưởng và cán bộ quản lí nhà trường

về hoạt động ngoại khoá bộ môn tiếng Anh chúng tôi đã đưa ra các câu hỏi

về tác dụng, yêu cầu của hoạt động ngoại khoá bộ môn tiếng Anh, và thu được kết quả sau đây:

Bảng 2.2 - Nhận thức về tác dụng và yêu cầu của hoạt động ngoại khoá

Tác dụng và yêu cầu cần đạt khi tổ chức hoạt động

ngoại khoá

Rất tác dụng

ít tác dụng

Không có tác dụng Cần

Không cần

Củng cố, mở rộng, , nâng cao kiến thức cho học

Tạo sự hứng thú cho các em 100 100

Tạo sự gắn kết với tập thể, giáo dục tư tưởng, tình

cảm cho HS, khắc phục những hạn chế vùng miền 100 100

Phát triển nhân cách học sinh 80 100

Rèn kỹ năng thực hành, đặc biệt là kỹ năng giao

tiếp, kỹ năng nghe nói trong tiếng Anh 100 100

Chỉ để giải trí 8 92 8 92

Như vậy, các nhà quản lý đã nhận thấy rõ tầm quan trọng và yêu cầu của hoạt động ngoại khoá bộ môn tiếng Anh Nó không chỉ tác động tới học môn tiếng Anh mà còn tác động tới nhiều mặt của quá trình giáo dục

Khi được hỏi cần phải tiến hành những hoạt động ngoại khoá nào ở trường đồng chí và đồng chí đã tiến hành những hoạt động ngoại khoá bộ môn này ra sao thì hầu hết cán bộ quản lý đều trả lời là cần và rất cần ngoại khoá cho tất cả các môn học, đặc biệt là môn tiếng Anh ở các trường THPT miền núi, có đối tượng học sinh đa số là người dân tộc thiểu số, ngoại khoá theo chủ đề, chủ điểm, đi tham quan, đi thực tế thực hành tiếng, câu lạc bộ,

thi đóng kịch, biểu diễn văn nghệ , mức độ tiến hành là thường xuyên và thỉnh thoảng

Bảng 2.3: ý kiến về mức độ cần thiết phải tổ chức hoạt động ngoại khoá

Hoạt động ngoại khoá Mức độ cần thiết (%)

Rất cần Cần Không cần

Ngoài ra để tìm hiểu nhận thức của cán bộ quản lí về vai trò của các phẩm chất và năng lực của giáo viên trong tổ chức thực hiện hoạt đông ngoại khoá tiếng Anh chúng tôi đưa ra câu hỏi:

Theo đ/c để tổ chức tốt hoạt động ngoại khoá bộ môn tiếng Anh những phẩm chất và năng lực nào là quan trọng với giáo viên? (Hãy xếp theo thứ tự)

Với câu hỏi này chúng tôi thu được kết quả sau:

Bảng 2.4 - Xếp hạng tầm quan trọng của các năng lực và phẩm chất của

giáo viên khi tổ chức hoạt đông ngoại khoá tiếng Anh

1 Giáo viên có trình độ chuyên môn vững vàng (đạt

4 Biết cách tổ chức học sinh 87,5 (7/8)

Tóm lại: Cán bộ quản lí nhà trường nhận thức rất rõ ràng về tầm quan trọng

của hoạt động ngoại khoá bộ môn tiếng Anh, các yêu cầu cần đạt khi tổ

chức hoạt động này và yêu cầu với phẩm chất, năng lực của giáo viên Tuy nhiên nhận thức là thế song thực tiễn làm việc và kết quả của hoạt động ngoại khoá bộ môn tiếng Anh không phải lúc nào cũng được như ý muốn và

chức hoạt đông ngoại khoá bộ môn tiếng Anh của giáo viên Kết quả này thể

hiện trong các bảng sau:

Bảng 2 5 - Tác dụng của việc tổ chức hoạt động ngoại khoá bộ môn

tiếng Anh và những yêu cầu cần đạt

Củng cố, mở rộng, nâng cao kiến thức cho học sinh 96 4 100

Tạo sự hứng thú cho các em 97 3 100

Nâng cao hiểu biết, rèn kỹ năng thực hành cho HS 93 7 100

Tạo sự gắn kết với tập thể 89 11 100

Giáo dục tư tưởng , tình cảm cho học sinh 95 5 100

Phát triển nhân cách học sinh 90 10 100

Chỉ để giải trí 4 15 81 7 93