Thuyết trình Các tác nhân gây bệnh côn trùng

NHÓM VI KHUẨN* Hình dạng: Bacillus: Trực khuẩn hình que sinh bào tử, hiếu khí hoặc hiếu khí không bắt buộc, sản sinh catalaza Serratia: Vi khuẩn hình que ngắn, tạo sắc tố màu tỏ tía sẫm

CÁC TÁC NHÂN GÂY BỆNH CÔN TRÙNG

NỘI DUNG CHÍNH

VI KHUẨN GÂY BỆNH

VI RÚT GÂY BỆNH

CÔN TRÙNG

NẤM GÂY BỆNH

CÔN TRÙNG

VI KHUẨN GÂY BỆNH

Clostridium và các giống không thành bào tử (nonsporeformers) như Pseudomonas, Streptococcus, Serratia, Xenorhabdus và

Photorhabdus

Kích thước 1-2 µm, nặng khoảng 1-2 pg (picogam hay 1 phần triệu gam), chỉ có thể nhìn thấy bằng kính hiển vi

NHÓM VI KHUẨN

* Hình dạng:

Bacillus: Trực khuẩn hình que sinh bào tử, hiếu khí

hoặc hiếu khí không bắt buộc, sản sinh catalaza

Serratia: Vi khuẩn hình que ngắn, tạo sắc tố màu tỏ tía sẫm không tan trong nước nhưng tan trong cồn

NHÓM VI KHUẨN

2 Bacillus thuringiensis

Trong các loài vi khuẩn thì loài Bacillus

thuringiensis (Bt) được sử dụng nhiều

nhất

Hình thái bào tử: hình que, 3-6 X 0,8-0,9

µm, gram dương (không mất màu nhuộm

khi tẩy bằng i ốt hay cồn), đứng riêng rẽ

hay thành chuỗi, xung quanh cơ thể có

tiêm mao dài 6-8 µm Trưởng thành mỗi

tế bào có 1 bào tử hình trứng và 1 tinh thể

độc hình quả trám

cryI – Chuyên tính bộ Cánh vẩy Lepidoptera

cryII - Chuyên tính bộ Lepidoptera và bộ Hai cánh Diptera cryIII - Chuyên tính bộ Cánh cứng Coleoptera

cryIV - Chuyên tính bộ Hai cánh Diptera

bì biến đổi Sau ăn 1 phút, tinh thể đã xuất hiện tại thượng bì ruột giữa sâu xanh bướm cải (P brassicae) Một số tế bào bị tách rời, biến hình, các chất bên

trong chảy ra ngoài màng (như trên sâu đục thân ngô, Ostrinia nubinalis và nhiều loài khác)

Ngoại độc tố β exotoxin

còn gọi là ngoại độc tố bền nhiệt Chúng có khối lượng phân tử thấp (707-850) Sau 15 phút ở nhiệt độ 1200C vẫn còn hoạt tính Chúng tác động lên côn trùng làm cản trở việc tổng hợp ARN thông tin

Ngoại độc tố γ exotoxin,

còn gọi là độc tố tan trong nước Chúng có khối lượng phân tử thấp từ 200-2000, có một số axit amin tự do, tan trong nước, mẫn cảm với ánh sáng

NHÓM VI KHUẨN

4 Sản xuất chế phẩm Bt

a/ Lên men xốp

Đây là công nghệ ít được sử dụng

hiện nay do hiệu quả thấp và

trong quá trình sản xuất hay gặp

sự nhiễm tạp

Trong công nghệ cần sử dụng các

hạt rắn với yêu cầu không hấp thụ

dinh dưỡng Người ta cũng có thể

sử dụng các loại hạt làm nguồn

dinh dưỡng cho vi khuẩn như cám

lúa mì, bột ngô…

NHÓM VI KHUẨN

b/ Lên men chìm

Hiệu quả cao và có thể sản xuất

lượng sinh khối lớn theo yêu cầu

- Chọn môi trường phù hợp để tạo ra

nhiều bào từ và tinh thể độc nhất

NHÓM VIRÚT CÔN TRÙNG

NHÓM VI RÚT

1. Khái quát chung về virút côn trùng

Virút gây bệnh cho côn trùng chỉ có

khả năng sống, sinh sản ở trong các mô,

tế bào sống, không thể nuôi cấy trên các

môi trường dinh dưỡng nhân tạo

Virút côn trùng có đặc điểm nổi bật là

tính chuyên hóa hẹp, chỉ gây bệnh cho

côn trùng và chỉ xâm nhiễm ở những

mô nhất định của vật chủ Virút côn

trùng có thể tạo thành thể vùi như NPV,

CPV, GV, EPV hoặc không tạo thành

thể vùi như Iridovirus, Densovirus,

Baculovirus trần

Vi khuẩn M xanthus

NHÓM VI RÚT

2 Danh lục virút côn trùng được sử dụng

TT Tên virút Tên sâu hại là vật chủ Loại cây trồng

1 NPV-Ha Helicoverpa armigera (7 loài sâu xanh) Bông, rau, đậu đỗ

2 CPV-Ha Helicoverpa armigera Bông, rau, đậu đỗ

3 NPV-As Agrotis (=Scotia) segetum Bông, rau, đậu đỗ

4 GV-As Agrotis (=Scotia) segetum Bông, rau, đậu đỗ

5 NPV-Od Ocneria dispar Cây ăn quả

6 GV-Pr Pieris rapae Rau họ hoa thập tự

7 NPV-Op Orgyia pseudosugata Cây ăn quả

8 NPV-Tn Trichoplusia ni Rau, đậu đỗ

9 NPV-Hc Hyphantria cunea Cây ăn quả

NHÓM VI RÚT

11 NPV-Sl Spodoptera litura Rau, đậu đỗ

12 NPV-Se Spodoptera exigua Bông, rau, đậu đỗ

13 NPV- Sf Spodoptera frugiperda Bông, rau, đậu đỗ

14 NPV-Ac Autographa california Rau, đậu đỗ

15 GV-Lp Laspeyresia pomonella Cây táo

16 GV-Po Phthorimea operculella Khoai tây

17 CPV-Dp Dendrolimus punctatus Cây thông

18 GV-Of Ostrinia furnacalis Ngô

19 GV-Ab Andraca bipunctata Chè

20 NPV-Ns Neodiprion sertifer Thông

21 NPV-Gh Gilpinia (=Diprion) hercyniae Thông

10 NPV-Ms Mythimna separata Lúa, ngô

Ở điều kiện miền Bắc Việt Nam sâu đo xanh Anomis flava hại đay thường bị nhiễm bệnh do NPV khá cao vào tháng 6 - 7 hàng năm Tỷ lệ chết do NPV của sâu đo xanh đạt khoảng 11-54% và 8-68% tương ứng tại Thọ An (Hà Tây) và Châu Giang (Hưng Yên).

tự tích luỹ trên đồng ruộng

Theo cách này, vào đầu vụ gieo trồng, chế phẩm virút côn trùng được phun vài lần với lượng không nhiều khi mật độ loài côn trùng hại cần phòng trừ đạt mức thấp đủ để chúng có thể tự lây nhiễm

được bệnh Theo thời gian trong vụ, nguồn virút côn trùng sẽ tăng lên và tỷ lệ sâu hại bị nhiễm bệnh virút cũng gia tăng theo sự gia tăng số lượng của loài hại

áp đảo sâu hại Do đó, sau khi phun chế phẩm vài ngày sẽ đạt được hiệu quả nhất định trong tiêu diệt loài sâu hại cần phòng trừ.

NHÓM NẤM

NHÓM NẤM

1 đặc điểm hình thái và cơ chế tác động lên côn trùng

+ Bạch cương, Beauveria bassiana (Bb)

Bào tử trần, hình cầu hoặc hình trứng (1-5,5 x 3-3,5 µm) Tế bào sinh bào tử trần đơn phát sinh từ sợi dinh dưỡng có

cuống phình to

+ Cơ chế tác động:

Khi bào tử gặp phải cơ thể côn trùng chúng sẽ nảy mầm, mọc thành sợi nấm xuyên qua vỏ kitin và phát triển trong cơ thể làm tiêu hao các tế bào bạch huyết và cuối cùng côn trùng bị chết, trên cơ thể phủ kín lớp phấn trắng Khi bị chết cơ thể côn trùng cứng lại, các bào tử tiếp tục phát tán trong không khí

+Các loại thuốc trừ bệnh ảnh hưởng đến sự phát

triển của nấm

Ngoài côn trùng, Bb còn tấn công trên nhiều loài nhện nhỏhại cây trồng thuộc các giống Tetranychus, Tarsonemus, Bryobia

NHÓM NẤM

+ Lục cương Metarhizium anisopliae (Ma)

Bào tử trần hình que 3,5 x 6,4 x 7,2 µm, màu lục xám đến xanh lục Khuẩn lạc có màu xành đôi chỗ có màu hơi

NHÓM NẤM

+Sau khi rơi trên bề mặt cơ thể côn trùng, trong 24 giờ nấm sẽ mọc sợi nấm xuyên qua vỏ côn trùng, phát triển thành các nhánh chằng chịt trong cơ thể Trong quá trình phát triển chúng tiêt ra độc tố A và B là các chất độc làm cho côn trùng chết

+ Ma có mặt trong môi trường sống: không khí, đất, trên các phụ phẩm

+ Môi trường phù hợp: nhiệt độ 24-25 độ, pH (6,-7,4).+Có thể phân lập Ma từ côn trùng chết với triệu chứng điển hình là có lớp nấm màu xanh trên bề mặt cơthể,

trong đất

+ Ở Việt Nam, từ những năm 1990, Viện BVTV, đại học Lâm nghiệp tiến hành nghiên cứu thu thập, tuyển chọn,

nhân và bảo quản các chủng nấm côn trùng để sản xuất thuốc

+ Loài Bb còn có thểnhân theo phương pháp đơn giản áp dụng tại hộ gia đình trên môi trường đặc cám + trấu + ngô sử dụng trong phòng chống bọ hà Cylas

formicarius đạt kết quả khá tốt

- Nấm E fresenu ký sinh phổbiến

trên tổ hợp nhện đỏ son và nhện đỏ hai chấm Tetranychus urticae

- Nấm Hirsutell thompsonu ký sinh trên nhện rám vàng

Phyllocoptruta oleivera ve bét hại cam quýt

NHÓM NẤM

Các loài bị nấm Bb tấn công:

- Sâu khoang : Spodoptera litura

- Sâu keo da láng : Spodoptera exgua

- Sâu xanh bông : Helicoverpa armigera

- Sâu xanh thuốc lá : Helicoverpa assulta

- Sâu xanh bướm trắng : Pieris rapae

- Sâu tơ: Plutella xylostella

- Sâu đục thân ngô : Ostrinia nubilalis

- Sâu đục quả đậu : Etiellasp

- Sâu róm thông : Dendrolimus punctatus

- Bọxít hôi : Leptinotasa acuta

- Rầy nâu : Nilaparvata lugens