Tìm hiểu thực trạng nhận thức về giáo dục trẻ em tuổi mầm non trong gia đình (trong khu vực Vĩnh Yên, Vĩnh Phúc)

Oxtropxcaia trong cuốn “24 sao frể không váng lời” viết “những bậc cha mẹ nhận thức rõ tất cả trách nhiệm giáo dục trẻ mà xã hội giao cho mình, đã biểu hiện một sự quan tâm lớn đối với

Oườnug 226817) 26à (Xôi 2 Khoa luau tét ughiép

PHAN 1 MO DAU

1 Li do chon dé tai

“Uốn cây từ thủa còn non

Day con tit thủa con còn trể thơ ” Câu tục ngữ đúc kết kinh nghiệm của ông cha ta đến nay vẫn còn

nguyên giá trị Điều này chứng tỏ từ ngày xưa nhân dân ta đã có ý thức nuôi dạy con cái ngay từ khi trẻ vừa lọt lòng Nhưng do nhận thức của từng gia đình khác nhau nên quá trình giáo dục có sự khác nhau ở mỗi gia đình

Trong công cuộc đổi mới đất nước, Đảng và nhà nước ta chủ trương

“Muốn tiến hành Công nghiệp hoá - Hiện đại hoá thắng lợi phải phát triển giáo dục - đào tạo, phát huy nguồn lực con người là yếu tố cơ bản của sự phát

triển nhanh và bền vững” (Nghị quyết hội nghị lần thứ 2 - Ban chấp hành

Trung ương Dang khoa VIII)

Bậc mầm non trong những năm gần đây đã được đặt đúng vị trí xứng

đáng của nó - đây là bậc học cơ sở giúp trẻ học lên các bậc học cao hơn Vì vậy, để tránh tình trạng "chăm ngọn, bỏ gốc" thì các bậc phụ huynh đã được khuyến cáo về tác dụng to lớn của việc giáo dục, chăm sóc con trong gia đình Đối với trẻ nhỏ, gia đình là môi trường lý tưởng cho việc chăm sóc và giáo dục chúng Gia đình là tổ ấm được hình thành nên bởi những người thương yêu, ruột thịt, trong đó trẻ được quan tâm chăm sóc hết lòng của ông

bà, cha mẹ, Gia đình là môi trường an toàn về thể chất lẫn tinh thần cho sự

phát triển của trẻ, bởi lẽ việc chăm sóc và giáo dục trẻ được thực hiện một

cách tỉ mỉ và chu đáo từng chút một Đó là tính ưu việt của gia đình đối với

ở trong gia đình đứa trẻ mới được hưởng đầy đủ tình yêu thương, mới có những phút đùa vui thích thú bên mẹ, trò chuyên thủ thỉ với người thân, được

võ về âu yếm khi ăn, khi ngủ Người lớn trong gia đình dạy trẻ bằng "giao tiếp

trực tiếp" và thường xuyên với nó Con hỏi mẹ đáp, mẹ gọi con thưa, mẹ kể

truyện con nghe, con nói sai mẹ sửa, Từ đó trẻ lớn lên bên cạnh mẹ, qua đó

trẻ học ăn, học nói, học làm người một cách tự nhiên và nhẹ nhàng

Có một câu phương ngôn rất sâu sắc của người da đỏ: "Tương lai của thế giới nằm trong tay cháu bé Người mẹ cần ôm chặt con vào lòng để bé

nhận ra thế giới là của mình Còn người cha thì bồng con lên ngọn đồi cao

nhất để bé nhận ra thế giới là như thế nào" Và A.C MacKaRenCô đã từng

nói: “Những gì mà bố mẹ đã làm cho con trước tuổi học, đó là 90% kết quả của quá trình giáo duc”

Tất cả những điều đó chứng tỏ gia đình giữ một vị trí quan trọng trong

quá trình giáo dục trẻ mầm non Hiện nay phần lớn các gia đình đã nhận thức

được vị trí quan trọng đó Song vẫn còn một số gia đình cho rằng trẻ con chỉ

cần "biết ăn, biết ngủ" là được, trẻ còn bé chưa biết gì không cần phải giáo

dục

Bản thân tôi, với tư cách là một sinh viên năm cuối nghành Sư phạm

giáo dục mầm non, hiện đã và đang được học tập và rèn luyện dưới mái trường

Đại học Sư phạm Hà Nội 2 tại Xuân Hoà - Phúc Yên - Vĩnh Phúc Tôi cảm

thấy mình có trách nhiệm góp một phần kiến thức đã được cung cấp và trau

đồi tại trường để giúp cho các gia đình nhận thức được tầm quan trọng của việc giáo dục gia đình đối với trẻ mầm non Từ đó nâng cao chất lượng giáo

Oườnug 226817) 26à (Xôi 2 Khoa luau tét ughiép

2 Lich sử nghiên cứu đề tài

Đã có rất nhiều nhà tâm lý, giáo dục học nghiên cứu vấn đề nhận thức

về giáo dục trẻ em trong gia đình và các khía cạnh của nó

Theo Arixtốt - nhà giáo dục tiêu biểu của Hy Lạp cổ đại, ông đánh giá

rất cao vai trò của giáo dục gia đình trong việc giáo dục trẻ em, nhất là giáo dục ban đầu Theo J.A CooMenXkKi: muốn giáo dục trẻ em phải dựa vào đặc

điểm phát triển về mặt sinh lý và tâm lý của trẻ để giáo dục trẻ Tác giả L.E Oxtropxcaia trong cuốn “24 sao frể không váng lời” viết “những bậc cha mẹ

nhận thức rõ tất cả trách nhiệm giáo dục trẻ mà xã hội giao cho mình, đã biểu hiện một sự quan tâm lớn đối với những tri thức sư phạm”

Ở Việt Nam, tác giả Nguyễn Ánh Tuyết trong cuốn “Giáo dục mâm non những vấn đề lý luận và thực tiễn” cũng đưa ra vai trò của giáo dục gia

đình đối với sự phát triển của trẻ thơ Tác giả Vũ Mạnh Quỳnh trong cuốn “7

vấn ứng xử sư phạm với trể ở độ tuổi mẫu giáo” viết “sự phát triển hoàn thiện

của trẻ trong tương lai phụ thuộc rất nhiều vào cách chăm sóc giáo dục của

cha me”[6, tr5]

Tuy nhiên đề tài “tìm hiểu thực trạng nhận thức về giáo dục trẻ em

trong gia đình khu vực Vĩnh Yên — Vĩnh Phúc thì chưa có ai nghiên cứu Vì

thế mà tôi sẽ đi tìm hiểu, nghiên cứu đề tài này

3 Mục đích nghiên cứu

Tìm hiểu thực trạng nhận thức về giáo dục trẻ em tuổi mầm non trong

gia đình khu vực Vĩnh Yên — Vĩnh Phúc nhằm nâng cao nhận thức về giáo dục

trẻ em trong gia đình

4 Mức độ và phạm vi nghiên cứu

Nghiên cứu nhận thức của các bậc phụ huynh của các trẻ 3 — 6 tuổi ở khu vực Vĩnh Yên —- Vĩnh Phúc về nội dung giáo dục trẻ và phương pháp giáo dục trẻ trong gia đình

5 Nhiệm vụ của đề tài

- Nghiên cứu những tài liệu liên quan đến giáo dục trẻ em, tâm lý trẻ

em để xây dựng cơ sở lý luận cho đề tài

- Xây dựng hệ thống câu hỏi điều tra và tiến hành điều tra

- Phát hiện ra thực trạng nhận thức về giáo dục trẻ em trong gia đình ở khu vực Vĩnh Yên — Vĩnh Phúc

- Đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao nhận thức về việc giáo dục

trẻ em tuổi mầm non trong gia đình ở khu vực Vĩnh Yên — Vĩnh Phúc

6 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

1 Đối tượng nghiên cứu

Nhận thức của các bậc phụ huynh về việc giáo dục trẻ em trong gia đình khu vực Vĩnh Yên — Vinh Phúc

2 Khách thể nghiên cứu

Các bậc phụ huynh của các cháu từ 3 — 6 tuổi ở khu vực Vĩnh Yên — Vinh Phúc

7 Giả thuyết khoa học

Hiện nay có nhiều bậc phụ huynh của các cháu từ 3 - 6 tuổi đã nhận

thức được vị trí và vai trò của giáo dục gia đình với tuổi mầm non Xong do

nhữp quan niệm, trình độ, cách sống và cách sinh hoạt trong từng gia đình là

khác nhau vì vậy nhiều bậc phụ huynh chưa nhận thức đầy đủ về ý nghĩa và vị

trí của giáo dục gia đình với trẻ mầm non Do đó trong nội dung và phương pháp giáo dục trẻ có những sai lệch đáng tiếc Tuy nhiên, nếu họ được tư vấn

và cung cấp những kiến thức khoa học về lĩnh vực này, họ sẽ giáo dục các

cháu bằng nội dung và phương pháp giáo dục đúng đắn

§ Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài

Việc tìm hiểu, nghiên cứu thực trạng giáo dục trẻ mầm non là rất quan trọng và cần thiết Trên cơ sở tìm hiểu, phát hiện việc giáo dục trẻ sẽ giúp ta

Oườnug 226817) 26à (Xôi 2 Khoa luau tét ughiép

tìm ra được những nhận thức tích cực cũng như tiêu cực của thực tiễn giáo dục

trẻ tuổi mầm non hiện nay Từ đó tư vấn những nội dung và phương pháp giáo

dục trẻ đúng đắn trong gia đình giúp các bậc phụ huynh nôi dạy con đúng

khoa học, tạo cơ sở để các cháu phát triển toàn diện, xây dựng cho xã hội một thế hệ khỏe về thể lực, lành mạnh về tâm hồn và thông minh về trí tuệ

9 Phương pháp nghiên cứu chủ yếu

- Phương pháp trò chuyện

- Phương pháp điều tra

- Phương pháp phân tích kết quả

- Phương pháp thống kê toán học

- phương pháp tổng kết kinh nghiệm

10 Dự kiến công trình nghiên cứu

Nhiệm vụ nghiên cứu

Đối tượng và khách thể nghiên cứu

Giả thuyết khoa học

Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đê tài

Phương pháp nghiên cứu chủ yếu

10 Dự kiến công trình nghiên cứu

1.3 Giáo dục gia đình là gì?

14 Vai rò của giáo dục gia đình

1.5 Đặc điểm tâm lý lứa tuổi mâm non

1.6 _ Một số biện pháp cơ bản trong giáo dục gia đình với tuổi mâm non Chương 2 Thực trạng nhận thức của các bậc phụ huynh khu vực Vĩnh Yên — Vĩnh Phúc về giáo dục gia đình với tuổi mâm non

2.1 Một số nét khái quát về khách thể nghiên cứu

2.2 Nhận thức của các bậc phụ huynh khu vực Vĩnh Yên — Vĩnh Phúc về vai trò của giáo dục gia đình với trẻ tuổi mâm non

2.3 Nhận thức của các bậc phụ huynh về những yếu tố tác động đến trở thổi mâm non

2.4 Nhận thức của các bậc phụ huynh về giáo dục hành vì ứng xử

trong giao tiếp với trẻ mâm non

2.5 Nhận thức của các bậc phụ huynh về tác động của các biện pháp giáo dục đối với trẻ mâm non

Chương 3 Một số tác động thử nghiệm nhằm nâng cao nhận thức của các bậc phụ huynh về giáo dục trẻ em tuổi mam non trong gia đình

Oườnug 226817) 26à (Xôi 2 Khoa luau tét ughiép

NOI DUNG CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN

1.1 Nhận thức là gì?

Để phản ánh hiện thực khách quan, con người không chỉ bày tỏ thái độ

của mình với nó mà trước hết là nhận thức về thế giới đó Để có một hành vi

văn hoá đẹp, biết tôn trọng, lễ phép với người lớn, thể hiện bằng cử chỉ, hành động, lời nói thì trước hết chúng ta phải nhận thức được người lớn là những

người bề trên, là người hơn tuổi mình Những hiện tượng tâm lí của con người (cảm giác, tri giác, tư duy ) nhằm phản ánh hiện thực khách quan, gọi là hoạt động nhận thức của con người Hoạt động này mang lại những sản phẩm khác nhau về hiện thực khách quan (hình ảnh, hình tượng, biểu tượng, khái niệm) Nhận thức là một trong ba mặt cơ bản của đời sống tâm lí con người

Theo quan điểm triết học Mac - Lênin, nhận thức là quá trình phản ánh

biện chứng hiện thực khách quan vào trong bộ óc của con người, có tính tích cực, năng động, sáng tạo, trên cơ sở thực tiễn [1, tr25]

Còn theo “Từ điển bách khoa Việt Nam”, nhận thức là quá trình biện

chứng của sự phản ánh thế giới khách quan trong ý thức con người, nhờ đó

con người tư duy và không ngừng tiến đến gần khách thể [1 1, tr224]

1.2 Giáo dục là gì?

Theo quan điểm của học thuyết Mac - Lênin “bản chất của con người là

tổng hoà các mối quan hệ xã hội”, như vậy con người và xã hội không tách rời nhau.Xã hội muốn phát triển cần dựa vào giáo dục Giáo dục góp phần làm cho

xã hội phát triển thông qua sản phẩm của nó - đó là những con người có nhân

cách

Trong từ điển tiếng Việt có ghi “giáo dục là hoạt động nhằm tác động

một cách có hệ thống đến sự phát triển tinh thần, thể chất của đối tượng nào

đó, làm cho đối tượng ấy dần dân có được những phẩm chất và năng lực như

yêu cầu đề ra"[10, tr79]

Quá trình giáo dục là một quá trình hoạt động phối hợp tương tác giữa người giáo dục và người được giáo dục, được tổ chức một cách có mục đích,

có kế hoạch Dưới sự chỉ đạo của người giáo dục, người được giáo dục tự giác,

tích cực và tự lực nắm vững hệ thống quan điểm, niềm tin, thái độ và hình

thành hành vi, thói quen hành vi phù hợp với các chuẩn mực đạo đức

1.3 Giáo dục gia đình là gì?

Giáo dục gia đình được hiểu là toàn bộ những tác động của gia đình đối

với sự hình thành và phát triển nhân cách con người, trước hết của lớp trẻ Không thể có sự hình thành và phát triển nhân cách một cách đầy đủ và vững

bên nếu không có một môi trường giáo dục gia đình thuận lợi Bởi vì gia đình

là thể chế đầu tiên, quan trọng nhất in dấu lên nhân cách đang hình thành vào

lứa tuổi còn non dại, khi trẻ em chưa có ý thức rõ về điều đó

Những mối liên hệ của trẻ em với môi trường nguyên thuỷ này, đặc biệt

với bố và mẹ, quyết định phương thức ứng xử, nhất là về mặt tình cảm mà chúng sẽ trải qua sau này trong những mối liên hệ với những cá nhân khác

Một mối liên hệ tốt với bố mẹ, nhất là với mẹ nếu được coi là “tốt”, sẽ đem lại

cho trẻ sự phấn chấn, tin cậy, lòng biết ơn và lòng hào hiệp sau này Còn nếu

như mối liên hệ ấy bị trẻ coi là “xấu” thì sẽ đem lại cho chúng nỗi lo sợ mất đi cái gì đang có, sự bất an, sự ganh tức, sự nghi ngờ, thậm chí cả sự co mình lại

kiểu tỉnh thần phân lập

1.4 Vai trò của giáo dục gia đình

Tổ ấm gia đình là “cái nôi”, là một bến đỗ để từ đó con người bước ra

ngoài xã hội Một trong những chức năng cơ bản, quan trọng của gia đình đó

là chức năng nuôi nấng và giáo dục con cái Nếu con người sinh ra mà không

được nuôi nấng và dạy dỗ trong một gia đình thực sự thì khó có điều kiện trở

Oườnug 226817) 26à (Xôi 2 Khoa luau tét ughiép

thành người bình thường Nếu từ nhỏ con người không được giáo dục đầy du thì lớn lên sẽ trở thành “hoang dã”, không có gia giáo, nề nếp:

“Bé không vín cả gấy cành ” Giáo dục gia đình có tác động mạnh mẽ, có ý nghĩa sâu sắc với trẻ thơ

và có ý nghĩa to lớn đến cả cuộc đời của con người ngay cả lúc trưởng thành

cho đến khi về già Trong giáo dục trẻ, người mẹ có ảnh hưởng rất lớn đến

những phẩm chất đạo đức, những nét tính cách và năng lực của con cái Cho

nên trong cuốn “Tinh hu6ng giáo dục gia đình” của Xecmiacer có viết “Có một thực tế lạ lùng là phần lớn những thiên tài đều có những bà mẹ tuyệt vời

và họ nhận được ở người mẹ nhiều hơn là ở người cha” [3, tr78]

Hơn nữa, giáo dục gia đình có nét đặc thù riêng mà giáo dục nhà trường

và giáo dục xã hội không có, đó là giáo dục gia đình dựa vào tình yêu thương của những người ruột thịt, quan hệ trong gia đình là quan hệ huyết thống Con cái trong gia đình luôn được ông bà, cha mẹ sẵn sàng hy sinh cả vật chất và tỉnh thần để tạo thuận lợi cho việc giáo dục con cái nên người Vì vậy,giáo dục gia đình là nền giáo dục toàn diện nhất

Giáo dục trẻ tuổi mầm non trong gia đình chỉ đạt hiệu quả tốt khi các

thành viên trong gia đình đều hiểu được tầm quan trọng của giáo dục gia đình

và trách nhiệm lớn lao đối với xã hội

Cần nhận thức rằng: dạy một đứa trẻ trở thành một người tốt sẽ dễ hơn rất nhiều là phải cải tạo một đứa con hư thành một người bình thường

Giáo dục trẻ trong gia đình là một khoa học và là một nghệ thuật Nó

mang ý nghĩa thời sự, nó luôn luôn nảy sinh nhiều điều mới mẻ nên đòi hỏi

các gia đình phải luôn luôn khám phá, tìm hiểu

1.5 Đặc điểm tâm lí lứa tuổi mầm non

1.5.1 Đặc điểm phát triển tâm lí của trẻ 3 - 4 tuổi

Những phẩm chất tâm lý và những đặc điểm nhân cách của trẻ được

phát triển mạnh mẽ nhất là trong hoạt động vui chơi Trò chơi đóng vai theo

chủ đẻ không chỉ có ý nghĩa quyết định đến sự phát triển trí tưởng tượng của trẻ, mà còn có tác động rất mạnh đến sự phát triển đời sống tình cảm của trẻ

Mối quan hệ Người - Người được phản ánh trong trò chơi, những rung động, thái độ buồn rầu, vui vẻ được gợi lên ở trẻ Qua trò chơi, trẻ còn được hình

chơi”

1.5.2 Đặc điểm phát triển tâm lí của trẻ 4 - 5 tuổi

Việc chơi trong nhóm bạn bè là một nhu cầu bức bách đối với trẻ Từ đó

“xã hội trẻ em” được hình thành Nỗi đau khổ, điều làm cho trẻ buồn ba, iu

xìu là thiếu bạn bè để cùng chơi Nếu người lớn không thấy được nhu cầu đó của trẻ để tạo điều kiện cho chúng chơi với nhau thì đó là một sai lầm trong giáo dục Tính a dua trở thành một tật xấu trong nhân cách của trẻ nếu như người lớn không kịp thời hướng dẫn cho trẻ biết nhận xét một cách độc lập về các sự việc xảy ra quanh trẻ

Đời sống tình cảm của trẻ phát triển mạnh mẽ Trẻ thèm khát sự trìu

mến, yêu thương của người lớn, đồng thời rất lo sợ trước thái độ thờ ơ, lạnh

nhạt của những người xung quanh Đáng lưu ý hơn là sự bộc lộ tình cảm mạnh

mẽ của trẻ với những người xung quanh Trước hết là với ông bà, bố mẹ Trẻ

Oườnug 226817) 26à (Xôi 2 Khoa luau tét ughiép

rất thích quan tâm đến các bạn trong nhóm, các em nhỏ Tình cảm của trẻ còn được biểu lộ với cả động vật, cỏ cây Ngoài ra, đây cũng là giai đoạn tình cảm thẩm mỹ của trẻ phát triển mạnh mẽ Trẻ rất dễ sung sướng, ngỡ ngàng

khi nhìn thấy một bông hoa tươi thấm, một cánh bướm sặc sỡ Giáo dục thẩm mỹ cho trẻ lúc này sẽ mang lại hiệu quả to lớn cho giáo dục các mặt khác, đặc biệt là giáo dục đạo đức cho trẻ

1.5.3 Đặc điểm phát triển tâm lí của tré 5 - 6 tuổi

Đây là lứa tuổi chuẩn bị bước vào trường phổ thông Giai đoạn này, những cấu tạo tâm lí trong độ tuổi mẫu giáo nhỡ vẫn được tiếp tục phát triển

mạnh Với sự giáo dục của người lớn, những chức năng tâm lí đó sẽ được hoàn

thiện tạo cơ sở ban đầu cho sự phát triển nhân cách sau này của con người Trẻ sử dụng thành thạo tiếng mẹ đẻ, nhưng vẫn còn nhiều trẻ phát âm

ngong, dùng từ sai, nói năng chưa đúng Chủ yếu là do trẻ học lỏm của người

lớn hay bắt chước Do đó ở gia đình cũng như ở lớp mẫu giáo cần coi trọng

việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ là một trong những nội dung quan trọng của

giáo dục mầm non

Trẻ cũng đã bắt đầu ý thức được về giới tính của mình Những nhận xét, đánh giá bắt đầu mang sắc thái giới tính Trẻ thường nói “con trai mà lại khóc

à!” hay “con gái mà lại đánh nhau à?” Trẻ bắt đầu nhận biết mình là như thế

nào, có những đặc điểm gì Trẻ bắt đầu đánh giá người khác, nhưng bị tình

cảm, xúc cảm chi phối mạnh Trẻ biết điều khiển hành vi của mình theo mục

đích đã định Sự tập trung, tính bên vững của chú ý tăng lên Nhu cầu nhận

thức phát triển mạnh Hoạt động vui chơi không thoả mãn nhu cầu này, trẻ phải tìm đến một hoạt động mới - đó là hoạt động học tập Vì vậy việc chuẩn

bị sẵn sàng về mặt tâm lí cho trẻ đến trường phổ thông là một việc làm rất

quan trọng

ll

1.6 Một số biện pháp cơ bản trong giáo dục gia đình với tuổi mâm non

1.6.1 Tổ chức hoạt động cho trẻ

Đây là con đường cơ bản để hình thành và phát triển nhân cách con

người, qua đó thể hiện được mối quan hệ của mình với thế giới xung quanh Với trẻ mầm non thì hoạt động vui chơi là hoạt động chủ đạo Gia đình cần tổ chức những trò chơi lành mạnh hợp lứa tuổi, hợp vệ sinh, hợp sở thích, an toàn

cho trẻ Khi tham gia vào hoạt động trẻ sẽ hiểu biết thêm về thế giới đồ vật, về

quan hệ con người - con người, con người với thế giới đồ vật Qua đó trẻ thấy

được cái hay để học tập, cái do, cái xấu để tránh

Cha mẹ cần hướng dẫn, giao trách nhiệm cho trẻ, hướng dẫn cụ thể các

hệ thống, thao tác Đồng thời người lớn cũng cần đánh giá việc thực hành quá trình hoạt động của trẻ để kịp thời uốn nắn những lệch lạc, sai xót Cần động

viên, khích lệ khi trẻ có sự sáng tạo

1.6.2 Biện pháp khuyên bdo, thuyết phục

Người lớn dùng lời để diễn giải, khuyên bảo, phân tích nhằm giúp trẻ

hiểu được, nhận thức được ý nghĩa xã hội, ý nghĩa cá nhân và sự cần thiết phải thực hiện những hành vi đạo đức trong cuộc sống hằng ngày

Trong gia đình thì ông bà, cha mẹ cần lưu ý:

- Lời nói phải ngắn gọn, dễ hiểu

- Nội dung thuyết phục phù hợp với trình độ nhận thức của trẻ Giọng điệu, lời nói phải thu hút sự chú ý của trẻ, thể hiện được sự đồng cảm với trẻ

- Cha mẹ phải chọn thời điểm thích hợp, giữ tâm lý thoải mái để thuyết

phục tránh tạo không khí nặng nề, căng thẳng

1.6.3 Biện pháp rèn luyện thói quen

- Dạy trẻ lễ phép với người trên: nói năng lễ phép

Oườnug 226817) 26à (Xôi 2 Khoa luau tét ughiép

- Khách vào nhà phải biết vui vẻ chào hỏi khách

- Luôn luôn nghĩ đến những người thân yêu

Dạy trẻ hình thành thói quen làm theo năm điều Bác Hồ dạy

1.6.4 Biện pháp khen thưởng

Mục đích của khen thưởng là giúp trẻ luôn luôn nỗ lực hơn nữa nên cần phải khen thưởng kịp thời để khích lệ trẻ và duy trì thành tích đạt được Tuy

nhiên không được khen quá dễ dãi, không nên khen quá lời dễ sinh ra tính

kiêu ngạo, tự mãn ở trẻ và có lúc trẻ sẽ coi khen thưởng như một sự mua chuộc dẫn đến trẻ mặc cả cho những gì mình làm

1.6.5 Biện pháp kỷ luật, trừng phạt

Cần lưu ý không nên sử dụng roi vọt, sức mạnh trong những cơn giận

dữ, bực tức Gia đình cần bàn bạc và thống nhất một số hình thức kỷ luật, trừng phạt trẻ sao cho có tác dụng

Tóm lại, nên sử dụng tất cả các phương pháp trên sao cho phù hợp, hài

hoà V.A.XuKhômLinXiki đã từng nói “Nếu chỉ giáo dục bằng một cách thức nào đó thôi thì cũng như cố chơi một bản giao hưởng trên một phím đàn” Như vậy chỉ có sự hài hoà giữa các phương pháp mới thành công trong việc giáo dục trẻ

CHUONG 2 THUC TRANG NHAN THUC CUA CAC BAC PHU

HUYNH KHU VUC VINH YEN — VINH PHÚC VỀ GIÁO DỤC GIA

ĐÌNH VỚI TUỔI MẦM NON

2.1 Một số nét khái quát về khách thể nghiên cứu

Trong thời gian hai tháng thực tập tại trường Mâm Non Ngô Quyền —

Vĩnh Yên - Vĩnh Phúc, tôi đã có điều kiện được tiếp xúc, trò chuyện với các

bậc phụ huynh, với trẻ tuổi mầm non ở khu vực này Phần lớn phụ huynh ở đây là công nhân viên chức nhà nước, giáo viên, bác sĩ, số ít là kinh doanh,

buôn bán, diễn viên và ở nhà nội trợ, Vì vậy nên trình độ nhận thức của họ

về việc giáo dục trẻ trong gia đình cũng khác nhau và còn ít nhiều hạn chế

Phần lớn các phụ huynh cố gắng thu xếp công việc, dành thời gian chăm sóc

cho con Số ít còn lại do yếu tố công việc, phải đi làm cả ngày, hoặc họ quá lo cho công việc kinh doanh, buôn bán nên không có nhiều thời gian chăm sóc con cái Có một số phụ huynh trao gửi con cho người quen, gửi ở trường mầm

non từ sáng đến chiêu, lại nhờ người khác đón con Có những gia đình có điều

kiện kinh tế nhưng lại không có thời gian phải nhờ người ở đưa đón con tới

trường hàng ngày Điều này có ảnh hưởng không nhỏ đến mối quan hệ cha mẹ

và con cái Và cha mẹ cũng sẽ không phát hiện kịp thời những diễn biến tâm

sinh lý của con để kịp thời chỉnh sửa, tác động cho phù hợp

Hơn nữa trình độ nhận thức cũng là một nguyên nhân nhiều phụ huynh

để con “tự lớn” mà không chú ý đến giáo dục Không ít phụ huynh chưa nhận

thức được hết tầm quan trọng của độ tuổi mẫu giáo, nhiều người còn xem nhẹ

việc giáo dục con ngay từ nhỏ Một vấn đề nữa là năng lực giáo dục con trong

gia đình của nhiều bậc phụ huynh còn hạn chế Nhiều gia đình có phương pháp giáo dục sai lầm Có nhiều người quá chiều con, có gia đình lại quá khát

Oườnug 226817) 26à (Xôi 2 Khoa luau tét ughiép

khe với con Những điều này đều ảnh hưởng không tốt đến quá trình phát triển của trẻ

Vĩnh Yên là thành phố đang trên đà phát triển, điều kiện sống của người

dân ở đây rất khá giả Tuy nhiên, không phải phụ huynh nào cũng có nhận

thức đúng đắn trong việc chăm sóc giáo dục trẻ Trẻ ở khu vực này có đặc điểm tâm lý khác với trẻ khu vực nông thôn Qua tìm hiểu, trò chuyện với các phụ huynh của trẻ ở các độ tuổi từ 3 — 6 tuổi Tôi nhận thấy phần lớn trẻ được

bố mẹ chăm lo chu đáo về đời sống vật chất và tỉnh thần Trẻ được bố mẹ, ông

bà ở nhà nuông chiều, vì thế nên đa số trẻ đến trường hay quấy khóc đòi theo

bố mẹ về nhà Trẻ đã có khả năng tự phục vụ, ý thức tự giác ở trẻ khá cao Trẻ

đã biết giúp đỡ cô những công việc vừa sức như thu gọn đồ dùng, đồ chơi Đến

lớp trẻ tự cất dép gọn gàng, tự lấy ghế ngồi Giờ ăn cơm cũng tự xúc ăn, tự

giác đi vệ sinh trước khi đi ngủ

Những thực trạng trên có ảnh hưởng rất lớn đến việc giáo dục trẻ trong

gia đình.Và để tìm hiểu rõ hơn về nhận thức của các bậc phụ huynh trong việc

giáo dục trẻ tuổi mầm non, tôi đã tiến hành điều tra, trưng cầu ý kiến của họ

và đã thu được những kết quả nhất định

2.2 Nhận thức của các bậc phụ huynh về vai trò của giáo dục gia đình với

trẻ tuổi mầm non

Để tìm hiểu thực trạng nhận thức của các bậc phụ huynh về việc giáo

dục trẻ trong gia đình,tôi đã đưa ra hệ thống câu hỏi và đáp án trong phiếu

trưng cầu ý kiến để các bậc phụ huynh lựa chọn, bày tỏ, thể hiện quan điểm

của mình , đồng thời trò chuyện, giúp họ tiếp cận và có những phương pháp

giáo dục con thật đúng đắn

Tiến hành điều tra ý kiến phụ huynh có con ở các độ tuổi: 27phụ huynh

có con lớp 3 tuổi 26 phụ huynh có con lớp 4 tuổi 27 phụ huynh có con lớp 5 tuổi Tổng số phiếu điều tra là 80

Có 5 câu hỏi đầu tiên trong phiếu điều tra nhằm tìm hiểu nhận thức của các bậc phụ huynh về vai trò của giáo dục gia đình với trẻ tuổi mầm non, kết quả thu được như sau:

Bảng 1 Thực trạng nhận thức của các bậc phụ huynh về vai trò của giáo

dục gia đình với trẻ mâm non

Theo anh (chị) việc giáo trẻ

đến sự phát triển sau này | B Không ảnh hưởng 16 20

của trẻ không?

hội

theo những tiêu chí nào? B Giáo dục thể chất và thẩm 2 2,5

my cho tré

năng lao động

4_ | người có ảnh hưởng nhiều | B Mẹ 45 56,25

sinh hoạt, thái độ của cha

5 | mẹ, không khí gia đình, | B Ảnh hưởng đôi chút 13 16,25

có ảnh hưởng đến tính cách C Không ảnh hưởng 1 1,25

của trẻ sau này không?

16

Oườnug 226817) 26à (Xôi 2 Khoa luau tét ughiép

Tôi đặt câu hỏi đầu tiên: “Theo anh (chị) việc giáo dục trẻ ngay từ nhỏ có

ảnh hưởng đến sự phát triển sau này của trẻ không?” Hầu hết các bậc phụ huynh đều cho rằng việc giáo dục trẻ ngay từ nhỏ có ảnh hưởng tới sự phát triển sau này của trẻ Trong số 80 phụ huynh được hỏi có 64 phụ huynh, chiếm 80% trả lời là có ảnh hưởng, có 16 phụ huynh trả lời là không ảnh hưởng

Kết quả trên là điều dễ hiểu vì phụ huynh ở khu vực Vĩnh Yên — Vinh

Phúc chủ yếu là cán bộ, công nhân, viên chức nhà nước nên họ có điều kiện tìm hiểu về giáo dục trẻ em Song bên cạnh đó còn một số phụ huynh còn

chưa nhận thức đúng về vai trò của giáo dục với trẻ mầm non Một thực tế

đáng lưu ý là trong số những phụ huynh này, ngoài những người làm buôn bán kinh doanh và nội trợ ra có tới 4 phụ huynh là cán bộ, viên chức nhà nước Quan sát trẻ là con của những phụ huynh này, tôi thấy những em này rất

bướng bỉnh, hay tranh giành đồ chơi, cãi vã, đánh nhau với bạn bè trong lớp

Các em có biểu hiện như vậy là do ở nhà được bố mẹ quá nuông chiều

Nhận thức được tầm quan trọng của việc giáo dục trẻ, hầu hết các bậc phụ huynh đều cho rằng nên bắt đầu giáo dục con cái ngay từ khi còn nhỏ

trong gia đình

Trong số 80 phụ huynh được hỏi, có tới 67 phụ huynh, chiếm 83,75%

trả lời nên giáo dục con ngay từ khi còn nhỏ trong gia đình Có 13 phụ huynh,

chiếm 16,25% cho rằng nên giáo dục trẻ khi trẻ bắt đầu đi học Và không có phụ huynh nào trả lời nên để trẻ ra ngoài xã hội rồi mới giáo dục

Thực tế này chứng tỏ các bậc phụ huynh rất quan tâm tới việc giáo dục

con cái mình Bởi vì, những gia đình ở đây đa số là những gia đình trẻ, có kiến

thức khoa học, sinh đẻ có kế hoạch, chỉ sinh từ 1 — 2 con, lại có điều kiện về

kinh tế nên họ hiểu cần phải giáo dục con trẻ ngay từ nhỏ trong gia đình Họ

hiểu được rằng giáo dục cho con ngay từ khi trẻ còn nhỏ là một nhiệm vụ

quan trọng của gia đình Có giáo dục ngay từ nhỏ thì sau này lớn lên trẻ mới

có những thói quen tốt, hành vi tốt Hơn nữa giáo dục gia đình bằng tình cảm

yêu thương của những người thân yêu ruột thịt sẽ tạo cho trẻ có một tâm lý an toàn, thoải mái, qua đó trẻ học làm người một cách tự nhiên

Có 13 phụ huynh cho rằng nên bắt đầu giáo dục con khi trẻ bắt đầu đi học Qua trò chuyện với những phụ huynh này, tôi được biết họ chủ yếu làm

nghề buôn bán kinh doanh, họ quan niệm như vậy là do họ nghĩ giáo dục ở

đây chỉ là việc dạy cho trẻ các môn học đơn thuần chứ không bao gồm cả việc

dạy trẻ học ăn học nói học làm người Một số phụ huynh làm cán bộ nhân

viên nhà nước nuông chiều con thì cho rằng trẻ còn quá nhỏ, chưa biết gì việc giáo dục trẻ là chưa cần thiết, giáo dục từ nhỏ sẽ là gò bó trẻ, khi trẻ bắt đầu đi

học mới bắt đầu giáo dục lúc đó cũng chưa muộn Quan sát những trẻ là con

của những phụ huynh này tôi thấy vì trẻ chưa được sự giáo dục đúng đắn của

bố mẹ, trẻ được cưng chiều nên chỉ biết đòi hỏi cho bản thân mình chỉ thích làm theo ý mình, không thích nghe lời dạy bảo của bất kì ai, trẻ thường khóc lóc, hờn dỗi để đe doạ mọi người cho đến khi đạt được mục đích của mình

Với mục đích tìm hiểu nội dung của giáo dục trẻ trong gia đình, tôi đã

xây dựng phiếu điều tra: “Anh chị sẽ giáo dục con theo những tiêu chí nào?”

và thu được kết quả như sau: trong số 80 phụ huynh được hỏi có 70 phụ huynh chiếm 87,5% tổng số phụ huynh đều nhận thức rõ ràng là cần phải giáo dục trẻ một cách toàn điện từ việc giáo dục đạo đức, thể chất, thẩm mỹ, thái độ, kỹ

năng lao động và sự hiểu biết thế giới xung quanh Có 8 phụ huynh chiếm

10% trả lời chỉ cần giáo dục đạo đức cho trẻ 2 phụ huynh chiếm 2,5% trả lời

chỉ cần giáo dục thể chất và thẩm mỹ cho trẻ Không có phụ huynh nào trả lời

chỉ cần giáo dục thái độ và kỹ năng lao động

Oườnug 226817) 26à (Xôi 2 Khoa luau tét ughiép

Kết quả trên cũng là điều dễ hiểu vì phần lớn phụ huynh trên đều thừa nhận việc giáo dục từ nhỏ cho trẻ là rất cần thiết cho sự phát triển sau này của trẻ Họ muốn con cái mình ngay từ nhỏ được bồi dưỡng thói quen đạo đức tốt

với các tiêu chí: cơ thể khoẻ mạnh, đầu óc linh hoạt, tính cách tốt, hứng thú

lao động, tình cảm tốt đẹp Nhằm xây dựng cho con mình một nền tảng tốt

cho sự giáo dục tiếp theo trong nhà trường và xã hội Tồn tại một số phụ huynh hạn chế trong cách giáo dục con cái, qua trò chuyện và tìm hiểu với

những phụ huynh này tôi được biết những phụ huynh cho rằng chỉ cần giáo

dục đạo đức cho trẻ là do họ nghĩ trẻ con rất nhỏ chưa thể giáo dục cho trẻ

được điều gì, con cái họ chỉ cần ngoan ngoãn biết vâng lời người lớn là được

Các phụ huynh cho rằng chỉ cần giáo dục thể chất và thẩm mỹ cho trẻ cũng vậy, họ nghĩ trẻ nhỏ chỉ cần chăm sóc sao cho trẻ khoẻ mạnh đợi trẻ lớn lên

rồi mới cần đến việc giáo dục trẻ cũng chưa muộn

Để tìm hiểu xem trong gia đình người quan tâm gần gũi, trò chuyện với

trẻ nhất là ai, tôi hỏi: “Trong gia đình anh (chị) người có ảnh hưởng nhiều nhất

tới trẻ là ai?” Trong số 80 phụ huynh được hỏi có I3 phụ huynh chiếm

16,25% trả lời bố của trẻ là người có ảnh hưởng nhiều nhất tới trẻ Có 45 phụ huynh chiếm 56,25% trả lời mẹ của trẻ là người có ảnh hưởng nhiều nhất tới

trẻ Có 22 phụ huynh chiếm 27,5% trả lời ông, bà là người có ảnh hưởng nhiều nhất tới trẻ

Như vậy đa số phụ huynh trả lời mẹ là người ảnh hưởng tới trẻ nhiều nhất Bởi vì ngay từ lúc mới sinh, người mẹ luôn là người gần gũi với trẻ nhiều nhất Càng về sau, người mẹ càng có ảnh hưởng lớn đến những phẩm chất đạo

đức, những nét tính cách và năng lực của trẻ Nhưng cũng có những gia đình

mà cha mẹ phải làm việc cả ngày, phải gửi trẻ cho ông bà, ông bà là người đưa đón trẻ đến trường, là người có nhiều thời gian gần gũi chăm sóc, trò chuyện với trẻ hơn do vậy ông bà có ảnh hưởng lớn tới trẻ Những gia đình bố có ảnh

hưởng nhiều nhất tới trẻ là do trẻ “hợp” bố hơn mẹ, bố hay gần gũi trò chuyện hay chơi với con hơn

Đa số phụ huynh cho rằng những thói quen sinh hoạt, thái độ của cha

mẹ, không khí gia đình, .có ảnh hưởng đến tính cách của trẻ sau này

66 phụ huynh chiếm 82,5% trả lời là có ảnh hưởng 13 phụ huynh chiếm 16,25% trả lời là có ảnh hưởng đôi chút Có I phụ huynh trả lời không

ảnh hưởng đến tính cách của trẻ sau này

Họ đều là những phụ huynh coi trọng sự giáo dục từ nhỏ với trẻ Họ

nhận thức được điều này nên trước mặt trẻ nhỏ họ không bao giờ cãi vã đánh nhau với người khác, với con cái họ luôn luôn dịu dàng ân cần chỉ bảo khi trẻ làm sai, họ luôn chú ý đến hành vi cử chỉ, lời nói của mình để làm gương cho

trẻ noi theo, tạo cho trẻ có thói quen tốt dần dần hình thành nhân cách cho trẻ

13 phụ huynh, chiếm 16,25% cho rằng phần lớn thời gian trẻ ở trường, được

giao tiếp với cô giáo và các bạn bè ở trong lớp Cô giáo đã rèn cho trẻ những thói quen theo nề nếp ở trường nên thái độ của cha mẹ, không khí gia đình, thói quen sinh hoạt, Chỉ ảnh hưởng đôi chút đến tính cách của trẻ sau này Duy nhất 1 phụ huynh

chiếm 1,25% trả lời không ảnh hưởng đến tính cách của trẻ sau này Phụ huynh này làm nghề kinh doanh, họ mải làm ăn buôn bán nên ít có thời gian để ý, quan tâm chăm sóc con cái họ cho rằng “cha mẹ sinh con trời sinh tính” Quan sát trẻ này tôi

thấy trẻ rất nghịch ngợm và bướng bỉnh

Như vậy qua 5 câu hỏi đã chứng tỏ phần đông phụ huynh thuộc khu vực

Vĩnh Yên — Vĩnh Phúc đã nhận thức được tầm quan trọng của việc giáo dục trẻ trong gia đình Bên cạnh đó vẫn còn số ít phụ huynh xem nhẹ hoặc nhận thức sai về việc giáo dục trẻ tuổi mầm non trong gia đình Họ nghĩ trẻ còn nhỏ, chưa cần phải giáo dục đợi trẻ lớn thêm rồi giáo dục cũng chưa muộn Họ không biết rằng cơ sở của tính cách trẻ được hình thành ngay trong những ngày thơ ấu

Crường 22681) 26à !/(ội 2 Khoa luau tét ughiép

2.3 Nhận thức của các bậc phụ huynh về những yếu tố tác động đến trẻ

mầm non

Bảng 2: Thực trạng nhận thức của các bậc phụ huynh về những yếu tố tác động đến trẻ mâm non

¡_ | cho trẻ mẫu giáo không? B: Cần thiết 19 23,75

2 cho trẻ như thế nào? B: Theo ý thích của anh chị 12 15

C: Theo hướng giúp trẻ nhận 49 61,25 biết, phát triển tư duy

Thời gian chơi của con anh | A: Theo ý thích của trẻ II 13,75

6 (chị) như thế nào? B: Theo quy định của anh (chị) 23 28,75

C: Chơi và nghỉ cân bằng đảm 46 57,5

bao tinh khoa hoc

7 | cổ tích, đọc sách cho trẻ nghe có | B: Cần thiết 19 23,75

Anh (chị) thường cho con | A: Chương trình quảng cáo 22 27,5

10 | viên, sở thú ? C: Chưa bao giờ 6 7.5

21

Quan sát bảng trên tôi thấy các bậc phụ huynh phần lớn đã nhận thức

được vai trò quan trọng của trò chơi với trẻ mầm non Bên cạnh đó còn một số

phụ huynh chưa nhận thức đúng tầm quan trọng của trò chơi với trẻ Cụ thể:

Đa số phụ huynh cho rằng trò chơi là không thể thiếu cho trẻ mầm non

Có 61 phụ huynh chiếm 76,25% trả lời trò chơi rất cần thiết cho trẻ 19 phụ huynh chiếm 23,75 trả lời trò chơi cần thiết cho trẻ

Đó là điều dễ hiểu vì họ nhận thức được rằng trẻ mầm non thì hoạt động chơi là chủ đạo, thông qua các trò chơi, nhất là trong trò chơi đóng vai theo

chủ đề trẻ rất thích thú khi được được mặc sức tưởng tượng đóng vai làm người lớn, được hoà mình vào cuộc sống muôn màu muôn vẻ, được học những

kỹ năng lao động đơn giản của người lớn, một cách rất tự nhiên trẻ học làm người Những phụ huynh này nhận thức được điều này đa số là cán bộ nhà nước, giáo viên, bác sỹ, họ có trình độ học vấn

Có 19 phụ huynh chiếm 23,75% cho rằng trò chơi cần thiết đối với trẻ mầm non Họ không đánh giá quá cao vai trò của trò chơi đối với sự phát triển của trẻ Họ nghĩ rằng trẻ chơi cũng được, không chơi cũng được, đó là do sở

thích của trẻ, còn sự phát triển sau này của trẻ có tốt hay không lại phụ thuộc nhiều vào quá trình giáo dục khi trẻ đến tuổi đi học Hơn nữa, trẻ còn quá nhỏ

những trò chơi chỉ mang tính chất giải trí đối với trẻ Từ việc nhận thức vai

trò, ý nghĩa của trò chơi đối với trẻ mầm non mà có nhiều phụ huynh đã đưa

ra những ý kiến khác nhau cho việc chọn đồ chơi cho trẻ

Trong số 80 phụ huynh được hỏi, có 19 phụ huynh, chiếm 23,75% lựa

chọn đồ chơi theo sở thích của trẻ Có 12 phụ huynh chiếm 15% lựa chọn đồ chơi theo ý thích của họ Có 49 phụ huynh chiếm 61,25% lựa chọ đồ chơi theo

hướng giúp trẻ nhận biết, phát triển tư duy

Những phụ huynh chọn đồ chơi cho con theo ý thích của trẻ là do gia đình rất chiều con Và cũng là những gia đình đánh giá không cao vai trò của

trò chơi đối với trẻ mầm non Họ nghĩ rằng đồ chơi là mua về cho trẻ, có thích

Oườnug 226817) 26à (Xôi 2 Khoa luau tét ughiép

thì trẻ mới chơi, vì vậy họ sẽ dẫn con đi chọn đồ chơi và sẽ mua những đồ chơi

mà trẻ thích Hiện nay có rất nhiều phụ huynh chiều con, trẻ thích đồ chơi siêu

nhân, đồ chơi bạo lực như: kiếm nhựa, xe tăng, súng nhựa họ mua về cho

con chơi mà không hiểu được những đồ chơi đó sẽ kích thích tính bạo lực ở

trẻ, ảnh hưởng không tốt đến sự phát triển sau này của trẻ

Chỉ có 49 phụ huynh, chiếm 61,25 là chọn đồ chơi cho con theo hướng

giúp trẻ phát triển toàn diện Đây là những gia đình đã đánh giá rất cao vai trò

của trò chơi đối với trẻ mầm non Chính từ việc nhận thức như vậy, nên họ cho

rằng cần phải lựa chọn đồ chơi cho con thật chính xác, khoa học để tạo điều kiện cho sự phát triển sau này của trẻ Trước khi mua đồ chơi cho con, các phụ huynh này luôn suy nghĩ, lựa chọn kỹ đồ chơi với mong muốn giúp con phát triển toàn diện Đây là những gia đình có nhận thức rất đúng

Còn 12 phụ huynh, chiếm 15% lại chọn mua đồ chơi cho con theo ý thích của mình Đây là những phụ huynh luôn áp đặt ý nghĩ của mình cho con

Họ nghĩ trẻ nhỏ không nhận thức được, mua đồ chơi nào thì trẻ chỉ biết chơi

đồ chơi đó Họ chưa thực sự quan tâm tìm hiểu xem con mình thích gì

Như vậy việc chọn mua đồ chơi cho trẻ cũng rất quan trọng, nên chọn

mua đồ chơi cho trẻ theo hướng giúp trẻ phát triển toàn diện Vì chính qua đồ chơi mà trẻ học hỏi được nhiều điều Cha mẹ cũng không nên quá nuông

chiều con, con đòi mua đồ chơi gì là cũng mua cho con, làm như vậy sẽ tạo

cho trẻ thói quen đòi hỏi Sau này lớn lên, lúc nào trẻ cũng muốn người khác phải phục tùng theo ý của mình Còn nếu chọn mua đồ chơi cho trẻ theo ý của

bố mẹ thì dễ gây cho trẻ một áp lực khi chơi, có thể trẻ không thích đồ chơi đó nhưng vẫn phải chơi dẫn đến tình trạng trẻ phá phách, ném vứt đồ chơi Đây là

một quan điểm hoàn toàn sai lầm

Sau khi đã mua đồ chơi về cho trẻ, cũng có những ý kiến khác nhau cho việc người lớn có hướng dẫn trẻ biết cách sử dụng hay không

51 phụ huynh chiếm 63,75% trả lời là có hướng dẫn trẻ sử dụng Có 24 phụ huynh chiếm 30% đôi khi hướng dẫn trẻ sử dụng Có 5 phụ huynh chiếm 6,25% không hướng dẫn trẻ sử dụng

Những phụ huynh hướng dẫn trẻ biết cách sử dụng đồ chơi mới là

những phụ huynh chăm lo cho con rất khoa học Họ biết rằng với đồ chơi mới

trẻ chưa biết cách sử dụng, khi vừa cầm vào đồ chơi mới bao giờ trong đầu trẻ

cũng rất tò mò muốn biết tên gọi của đồ chơi đó là gì? dùng để làm gì? chơi

đồ chơi đó như thế nào? tất cả những câu hỏi đó rất cần có sự hướng dẫn, giúp

đỡ của người lớn thì trẻ mới có thể hiểu được

Hành động chơi với đồ chơi cũng rất quan trọng Khi có đồ chơi trong

tay, tất cả trẻ đều biết thao tac đơn giản với đồ chơi đó: cầm, nắm, sờ,

lăn Nhưng điều quan trọng là trẻ cần được hiểu về tác dụng, biết cách sử dụng đồ chơi đó như thế nào

Nhưng không phải tất cả phụ huynh đều hiểu được điều đó Có 5 phụ huynh, chiếm 6.25% đã không hướng dẫn con biết cách sử dụng đồ chơi mới

Đây là những gia đình quá bận rộn với công việc, có phụ huynh là công nhân phải đi làm theo ca, công việc căng thẳng, có phụ huynh làm nghề kinh doanh buôn bán, họ không có thời gian chăm lo cho con vì công việc đã làm họ quá

căng thẳng và mệt mỏi

24 phụ huynh, chiếm 30% chỉ đôi khi hướng dẫn con biết cách sử dụng những đồ chơi mới Họ cho rằng không nhất thiết phải hướng dẫn trẻ biết cách

sử dụng tất cả các loại đồ chơi mới Có khi do họ không có thời gian, hoặc có

những đồ chơi mới nhưng cách chơi đơn giản, họ cũng để cho trẻ tự mình

khám phá ra cách sử dụng của đồ chơi mới

Phần lớn phụ huynh đã nhận thức được vai trò to lớn của trò chơi đối với sự phát triển của trẻ nhưng không phải phụ huynh nào cũng hướng dẫn, quan sát và tham gia chơi cùng với con Đã có những câu trả lời khác nhau về

vấn đề này, cụ thể như sau:

Oườnug 226817) 26à (Xôi 2 Khoa luau tét ughiép

56 phụ huynh, chiếm 70% có quan sát, tham gia chơi, hướng dẫn con mình chơi Khi được hỏi lí do vì sao họ làm như vậy? hầu hết các phụ huynh đều trả lời là họ muốn được gần gũi với trẻ hơn, qua đó tìm hiểu trò chuyện với trẻ để biết được tâm tư tình cảm của trẻ Hơn nữa trong khi trẻ chơi có thể nảy sinh những điều mà trẻ không biết, và khi đó người lớn sẽ giúp đỡ trẻ giải

quyết những thắc mắc đó Họ cũng lo sợ trong quá trình trẻ chơi có thể có những rủi ro, không an toàn cho trẻ

22 phụ huynh, chiếm 27,5% rất ít khi quan sát, tham gia chơi, hướng dẫn con mình chơi Những phụ huynh này là cán bộ, công nhân, viên chức nhà

nước không có nhiều thời gian chơi và quan sát con chơi, hoặc là họ chưa

nhận thức được tầm quan trọng của việc này

Có 2 phụ huynh, chiếm 2,5% đã không quan sát, tham gia chơi, hướng

dẫn con mình chơi Đây là những phụ huynh không có nhiều thời gian ở nhà

với con, họ chỉ tập trung cho công việc, lo kiếm tiền Có phụ huynh lại nghĩ

rằng để trẻ chơi một mình sẽ thoải mái tự nhiên hơn, như thế mới thể hiện

được sự hồn nhiên của trẻ mầm non

Như vậy có rất nhiều phụ huynh đã nhận thức được ý nghĩa của việc

người lớn quan sát, tham gia chơi, hướng dẫn con mình chơi Chỉ còn số ít phụ

huynh là do tính chất công việc của họ quá căng thẳng, bận rộn, họ không còn thời gian chú ý chăm lo cho con nữa Vì vậy ngay cả thời gian quan sát con chơi họ cũng không có

Trò chơi với những đồ dùng đồ chơi là rất cần thiết với trẻ mầm non, nhưng sau khi chơi không phải trẻ nào cũng biết cất dọn đồ dùng, đồ chơi

Trong số 80 phụ huynh được hỏi, có 43 phụ huynh, chiếm 53,75% dạy trẻ tự

biết xếp dọn gọn gàng Có 27 phụ huynh, chiếm 33,75% đôi khi mới nhắc nhở để trẻ

tự xếp dọn Đây là những phụ huynh có nhận thức rất tốt, họ cho rằng trẻ tuy còn nhỏ

nhưng có thể tự làm được những việc vừa sức với mình Vì vậy họ dạy cho trẻ biết để

trẻ làm quen dân với lao động, tự ý thức về bản thân, trẻ không thể ỷ lại vào cha mẹ

được

10 phụ huynh, chiếm 12,5% những phụ huyh này trả lời “đợi được bọn

trẻ tự xếp dọn thì thà mình dọn cho nó còn hơn” nên họ không dạy và tập cho trẻ thói quen chơi xong biết tự cất dọn đồ chơi mà họ tự dọn cho con Họ chỉ

nghĩ đơn giản là xếp dọn đồ đạc của con vào cho gọn gàng thôi, họ không

quan tâm đến việc trẻ có biết làm hay không và điều quan trọng là rèn cho trẻ thói quen ngăn nắp gọn gàng và có tính tự lập Vì quen được cha mẹ làm hộ,

nên trẻ là con của những phụ huynh này khi chơi ở trên lớp cũng vậy sau khi chơi xong không biết tự cất dọn đồ chơi, cô giáo nhắc thì mới làm, có những trẻ cô phải gọi tên và yêu cầu dọn đồ chơi thì mới làm như bé Bảo An, Quốc

Đạt, Quang Huy

Do nhận thức của các gia đình là khác nhau nên thời gian chơi của trẻ

cũng có sự khác nhau ở mỗi gia đình 46 phụ huynh, chiếm 57,5% trả lời cho con chơi và nghỉ cân bằng, đảm bảo tính khoa học 23 phụ huynh, chiếm 28,75% cho trẻ chơi theo quy định của bố mẹ Những phụ huynh này nhận

thức được rằng trẻ rất ham chơi nên họ phải quy đinh thời gian chơi cho trẻ

Có I1 phụ huynh, chiếm 13,75% cho trẻ chơi theo ý thích của trẻ, họ nghĩ trẻ

con chơi là chủ yếu nên họ chiều theo ý của con

Hoạt động vui chơi với nhiều trò chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ mầm non Bên cạnh đó những câu truyện cổ tích, những quyển sách hay dành cho

tuổi mầm non cũng có ý nghĩa rất quan trọng đối với sự phát triển của trẻ,

nhiều bậc cha mẹ cũng nhận thức được vấn đề này 6l phụ huynh, chiếm

76,25% cho rằng đó là việc đọc sách, truyện cổ tích cho trẻ nghe là rất cần thiết Vì trong những câu truyện cổ tích chứa đựng những ý nghĩa, nội dung giáo dục trẻ rất cao Những ông Bụt, bà Tiên, nàng công chúa, chàng hoàng

tử rất hấp dẫn, gây được sự chú ý ở trẻ Bé Trang Nhung 3 tuổi đã kể được câu chuyện “Chú Dê đen” Bé kể với một thái độ say sưa, không ấp úng Khi

Oườnug 226817) 26à (Xôi 2 Khoa luau tét ughiép

tiếp xúc với mẹ của bé, tôi được biết, ở nhà mẹ bé rất hay kể truyện cổ tích

cho bé, những lần như vậy bé luôn tỏ vẻ thích thú, mong chờ được nghe mẹ kể

và muốn kể cho mẹ nghe

19 phụ huynh, chiếm 23,75% đánh giá không cao việc người lớn đọc

sách, kể truyện cổ tích cho trẻ Họ cho rằng đó là việc làm cần thiết, kể cũng được, không nhất thiết phải kể thường xuyên Những phụ huynh này thường thay việc kể truyện cổ tích bằng việc cho trẻ xem đĩa, nghe kể qua tivi Do

công việc bận rộn, họ thường mua đĩa truyện về và bật cho trẻ xem

Để ru con ngủ, các phụ huynh cũng dùng những cách khác nhau 2 phụ huynh, chiếm 2,5% thường bật tivi, vì con của họ quá nghịch ngợm nên họ chẳng biết làm cách nào khác là trẻ xem đến khi chán, mỏi mắt buồn ngủ thì

trẻ sẽ tự đi ngủ

44 phụ huynh, chiếm 55% thường kể truyện cổ tích để ru con ngủ Có phụ huynh nói, vì trẻ rất thích truyện cổ tích, trẻ muốn được nghe trước khi đi ngủ và hứa nghe xong sẽ ngủ

20 phụ huynh, chiếm 25% thường hát ru con ngủ Họ nghĩ hát ru có tác

động mạnh mẽ đến tâm hồn trẻ thơ Những giai điệu nhẹ nhàng, du dương, êm dịu từ từ cùng trẻ đi vào giấc ngủ Họ cảm thấy rất vui, rất thích hát ru con

ngủ vì như vậy họ thấy gần gũi, gắn bó, yêu con nhiều hơn

Với mục đích tìm hiểu xem cha mẹ có lựa chọn cho con xem những

chương trình trên truyền hình phù hợp với trẻ không, tôi xây dựng phiếu điều

tra: “Anh (chị) thường cho con xem những chương trình nào trên tivi?”

2 phụ huynh, chiếm 2.5% cho con thường xuyên xem chương trình quảng cáo Họ nghĩ trẻ mầm non không nhớ được việc gì dài lâu Những

chương trình quảng cáo thường chỉ 3-4 phút, nhanh, ngắn gọn, hấp dẫn sẽ thu hút được trẻ, và trẻ cũng dễ nhớ hơn

42 phụ huynh, chiếm 52,5% cho con thường xuyên xem những chương

trình dành cho thiếu nhi Họ nói vì chương trình đó dành cho tuổi nhỏ, đã

được lựa chọn, cho trẻ xem để trẻ học hỏi được nhiều gương tốt từ các bạn

cùng lứa tuổi, nhìn thấy gương xấu để không làm như vậy

16 phụ huynh, chiếm 20% còn lại thường xuyên cho con xem tất cả các

chương trình tivi Trẻ là con của nhũng gia đình này thường xem theo thói

quen xem tỉ vi của bố mẹ, bố mẹ xem chương trình nào, con xem chương trình

đó, tạo cho trẻ thói quen chương trình nào cũng xem Vậy nên mới có tình

trạng rất nhiều trẻ thuộc cả những bài hát “tình yêu” của người lớn như bài

“cầu vồng khuyết”, “đêm trăng tình yêu” và đồng ca hát ngay ở trên lớp như

bé Bảo An, Công Bằng, Phi, của lớp 3 tuổi

Không phải phụ huynh nào cũng có thời gian để thường xuyên dẫn con

đi dạo chơi ở công viên, sở thú

16 phụ huynh, chiếm 20% thường xuyên dẫn con đi dạo chơi Đây là những gia đình bố mẹ được nghỉ cuối tuần Họ cũng muốn đi dạo chơi sau

một tuần làm việc vất vả Họ đưa con đi chơi để giải trí, tạo tinh thần thoải mái, và cũng mong muốn giúp trẻ có thêm hiểu biết về thế giới xung quanh

58 phụ huynh, chiếm 72,5% chỉ đôi khi dẫn con đi dạo chơi Đa số những phụ huynh này quá bận rộn với công việc Thời gian rảnh rỗi của họ rất

ít, vì vậy chỉ đôi khi họ mới đưa con đi dạo chơi

Còn lại 6 phụ huynh, chiếm 7,5% chưa bao giờ dẫn con đi dạo chơi Đến nhà 3 phụ huynh này tôi được biết họ làm nghề kinh doanh, buôn bán

Công việc làm quanh năm suốt tháng luôn luôn bận rộn khiến họ không có cơ

hội dẫn con đi chơi

Như vậy phần nào các bậc phụ huynh đã công nhận trò chơi góp phần

không nhỏ đối với sự phát triển của trẻ Bên canh đó, không ít phụ huynh còn

chưa nhận thức đúng đắn về vai trò to lớn của trò chơi với trẻ mầm non cũng

như chưa ý thức và hiểu được nguyện vọng chính đáng của trẻ để bớt chú thời

Crường 22681) 26à !/(ội 2 Khoa luau tét ughiép

gian của mình dành cho con, mang lại cho tuổi thơ của trẻ một niềm vui, một

món quà quý giá và bổ ích

2.4 Nhận thức của các bậc phụ huynh về giáo dục hành vỉ ứng xử trong giao tiếp cho trẻ mâm non

Bảng 3: Thực trạng nhận thức của các bậc phụ huynh về giáo dục hành vi ứng xử trong giao tiếp cho trẻ mâm non

biết yêu thương kính trọng,

bà, những người thân yêu?

B Nhận bằng hai tay và biết 18 22,5

người lớn nhắc C.Chỉ nhận và không nói gì 8 10

Khi có quà, bánh trẻ có biết | A Có 42 52,5

Anh (chi) nghĩ việc rèn cho | A Rất cần thiết 54 67,5

5 trẻ biết tự phục vụ, giúp đỡ | B Cần thiết 18 22.5 người khác có cần thiết | C Chưa cần thiết 8 10 không?

đẩy, đánh nhau với bạn

đứng lên

29

€ Hay cãi, đánh nhau 15 18,75

Tất cả các phụ huynh đều nhận thức rõ ràng là cần phải dạy cho con biết

yêu thương, kính trọng, biết thư gửi lễ phép với ông bà và những người thân yêu

Vì trẻ nhỏ, nhận thức của trẻ về những nguyên tắc đạo đức chưa có, người lớn cần chỉ bảo, nói cho trẻ biết ở mọi lúc, mọi nơi, dần dần sẽ thành thói quen và trẻ

biết cần phải lễ phép, kính trọng, yêu thương những người thân yêu

Các bậc cha mẹ đều dạy con phải luôn kính trọng, lễ phép với người lớn, nhưng không thường xuyên nên nhiều trẻ khi được người lớn cho quà vẫn

chưa biết nhận bằng hai tay và nói lời cảm ơn người cho quà

Trong số 80 phụ huynh được hỏi, có 54 phụ huynh, chiếm 67,5% trả lời

con họ nhận bằng hai tay và biết nói lời cảm ơn Trẻ là con của những gia

đình này được bố mẹ rèn luyện, chỉ bảo thường xuyên trong cách giao tiếp với

mọi người xung quanh nên đã tạo cho trẻ có thói quen tốt này

18 phụ huynh, chiếm 22,5% trả lời con họ chỉ nhận bằng hai tay và biết

nói lời cảm ơn khi được người lớn bảo Trẻ như vậy là do bố mẹ không thường xuyên nhắc nhở con cái

8 phụ huynh, chiếm 10% trả lời trẻ chỉ nhận và không nói gì Đây là

những trẻ nghịch ngợm, ít được bố mẹ chỉ bảo vì họ nghĩ trẻ còn nhỏ ngỗ nghịch cũng không sao, trẻ lớn hơn rồi dạy cho trẻ biết cũng được

Nhiều trẻ được cha mẹ nuông chiều, có gì ngon cũng dành phần cho con Trẻ nghĩ mọi người để phần cho mình là đương nhiên mà không biết để phần cho ông bà

42 phụ huynh, chiếm 52,5% Trả lời con họ biết để phần quà bánh cho ông bà, cha mẹ Với trẻ thì những người thân yêu trong gia đình là người gần

Oườnug 226817) 26à (Xôi 2 Khoa luau tét ughiép

gũi với trẻ nhiều nhất Vì vậy mỗi khi có đồ ăn ngon trẻ thường nhớ đến những người mình yêu quý đầu tiên Sau khi được người lớn khen, trẻ tỏ ra rất vui vẻ và những lần sau trẻ lại để dành quà, bánh với mong muốn sẽ được

người lớn khen

27 phụ huynh, chiếm 33,75 trả lời con họ đôi khi biết phần quà bánh

cho ông bà, cha mẹ Nhũng phụ huynh này cũng ko thường xuyên rèn cho trẻ

có thói quen phải biết chia sẻ với những người thân yêu

Có I1 phụ huynh, chiếm 13.75 trả lời con của họ không biết phần quà bánh

cho ông bà, bố mẹ Những phụ huynh này rất yêu con nhưng chưa thực sự biết cách dạy con Họ quá chiều chuộng con của mình, cả nhà có quà bánh gì cũng để

phần cho trẻ, nhưng họ chưa nhận thức được rằng cũng cần dạy cho trẻ biết đáp lại tình cảm với mọi người Dần dần trẻ chỉ biết nhận lấy mà không biết cho đi

Đa số phụ huynh trả lời thường xuyên trò chuyện với con mình, không

có phụ huynh nào trả lời không

Trong số 80 phụ huynh được hỏi, có 69 phụ huynh, chiếm 86,25%

thường xuyên trò chuyện với con Đây là điều dễ hiểu vì cha mẹ nào cũng muốn được gần gũi với con mình để trò chuyện với con, giải đáp những câu hỏi của con, dậy cho con biết điều hay lẽ phải Vì vậy dù có bận rộn nhưng các phụ huynh này vẫn dành thời gian để trò chuyện với con mình

Chỉ có I1 phụ huynh, chiếm 13,75% là đôi khi trò chuyện với trẻ Họ là

công nhân, cán bộ nhà nước, kinh doanh buôn bán, mái mê bận rộn với

công việc, không có nhiều thời gian trò chuyện tìm hiểu tâm tư tình cảm của

con mình Cha mẹ của bé Minh Anh nhà làm giò chả, bố mẹ dậy từ sáng sớm

đi bán hàng ở chợ cả ngày, tối về lại làm hàng nên không mấy khi có thời gian

trò chuyện với bé Ông bà là người chăm sóc cho bé từ bữa ăn đến giấc ngủ

Quan sát tôi thấy bé rất nhút nhát, ít nói

Tất cả các phụ huynh đều đậy con phải biết chia quà, nhường nhịn, giúp

đỡ bạn, không được trêu trọc, xô đẩy, đánh nhau với bạn, khi bạn ngã nên

giúp bạn đứng lên Tuy nhiên trẻ không được cha mẹ rèn luyện, nhắc nhở

thường xuyên nên vẫn hay tranh giành, cãi nhau, thậm chí đánh nhau với bạn

Trong số 80 phụ huynh được hỏi , có 9 phụ huynh, chiếm 11,25% trả

lời là trẻ ít chơi với bạn bè 56 phụ huynh, chiếm 70% cho biết con của họ chơi hoà thuận và biết nhường nhịn bạn bè 15 phụ huynh, chiếm 18,75% trả lời trẻ hay cãi nhau đánh lộn Những phụ huynh có con ít chơi với bạn bè, đây

là những trường hợp rơi vào gia đình bố mẹ quá mải mê với công việc, ít quan tâm trò chuyện với con nên mỗi khi gặp người lạ trẻ rụt dè nhút nhát sợ giao

tiếp với người khác Khi lên lớp trẻ cũng ít chơi với các bạn

Những phụ huynh nói rằng con của họ luôn chơi hoà thuận và biết nhường nhịn bạn bè Họ rất quan tâm tới con dành thời gian buổi tối để nói

chuyện với con họ luôn chỉ bảo cho con biết phải luôn chơi hoà thuận vui vẻ

nhường nhịn bạn bè Sau nhiều lần như vậy dần dân đã tạo thói quen cho trẻ Trẻ hay cãi nhau đánh lộn, khi tiếp xúc với những phụ huynh có con như vậy tôi được biết ở gia đình trẻ rất được chiều chuộng, bố mẹ đáp ứng mọi yêu cầu của trẻ nên khi chơi với bạn bè chỉ cần bạn không làm theo ý mình thì

trẻ lập tức tỏ thái độ không bằng lòng và gây gổ đánh lộn với bạn bè

Như vậy đa số phụ huynh đã biết dạy con cái mình trong giao tiếp với

những người xung quanh, họ hiểu ngay từ nhỏ phải dậy cho con biết quan

tâm, yêu thương, kính trọng những người thân yêu và biết chơi hoà thuận với bạn bè Tuy nhiên những nội dung và phương pháp giáo dục của họ còn chưa

phù hợp với đặc điểm tâm lý của trẻ

Nhiều phụ huynh không biết rằng trẻ mầm non đã tự ý thức được bản thân và biết điều chỉnh hành vi của mình, trẻ rất muốn làm một cái gì đó cho

người khác, mang lại niềm vui cho người khác Đây là thời điểm rất thuận lợi

để giáo dục đạo đức cho trẻ Nhưng trẻ nhanh nhớ và cũng mau quên, do vậy

giáo dục đến trẻ phải thường xuyên và liên tục

Oườnug 226817) 26à (Xôi 2 Khoa luau tét ughiép

Tồn tại một số phụ huynh còn chưa quan tâm đến thái độ giao tiếp của trẻ với những người xung quanh, họ cho rằng lớn thêm trẻ sẽ tự biết cư xử với mọi người Do vậy những trẻ này rất bướng bỉnh, không lễ phép với người lớn,

luôn tự cho mình là đúng

2.5 Nhận thức của các bậc phụ huynh về tác động của các biện pháp giáo dục đối với trẻ mầm non

Bảng 4 Thực trạng nhận thức của các bậc phụ huynh về tác động của các

biện pháp giáo dục với trẻ mâm non

1 Anh chị có thường xuyên

tốt điển hình của lớp, | C Không bao giờ 23 28,75

phường, không?

khong?

4 |Để khuyên bảo, thuyết | A Mua quà để thuyết phục trẻ 10 12,5

lời nói nhẹ nhàng dễ hiểu 36 45

33