Thực trạng và giải pháp tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại ngân hàng TMCP kỹ thương Việt Nam, chi nhánh Chợ Lớn

Thực trạng và giải pháp tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại ngân hàng TMCP kỹ thương Việt Nam, chi nhánh Chợ Lớn

KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH NGÀNH: QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH VÀ ĐẦU TƯ CHỨNG KHOÁN

LỚP : 06DQCK

TP.HCM, THÁNG 9 NĂM 2010

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan đây là đề tài nghiên cứu của Tôi Những kết quả và các số liệu

trong Khóa Luận được thực hiện tại Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam, Chi

Nhánh Chợ Lớn, không sao chép bất kỳ nguồn nào khác Tôi hoàn toàn chịu trách

nhiệm trước Nhà Trường về sự cam đoan này

TP Hồ Chí Minh, ngày 20 tháng 09 năm 2010

MAI THANH TUẤN

LỜI CẢM ƠN

Quãng thời gian 4 năm học tập và nghiên cứu dưới giảng đường Trường Đại

Học Kỹ Thuật Công Nghệ TP.HCM cũng như khoảng thời gian thực tập thiết thực,

bổ ích tại Ngân Hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam Chi Nhánh Chợ Lớn đã trang bị

cho Tôi nhiều điều hay và kiến thức quý báu, góp phần rất lớn để Tôi có thể hoàn

thành được Khóa Luận Tốt Nghiệp này

Tôi xin chân thành cảm ơn quý Thầy Cô Khoa Quản trị kinh doanh Trường

Đại Học Kỹ Thuật Công Nghệ, TP.HCM đã dạy dỗ và truyền đạt kiến thức cho Tôi

suốt 4 năm rèn luyện, đặc biệt là sự quan tâm và hướng dẫn tận tình của Ts Võ

Xuân Vinh trong những tháng vừa qua, đã tận tình hướng dẫn Tôi Tôi chân thành

biết ơn sâu sắc đến Thầy, chúc Thầy luôn dồi dào sức khỏe và luôn thành đạt

Tôi xin chân thành cảm ơn Ban lãnh đạo Ngân Hàng TMCP Kỹ Thương Việt

Nam Chi Nhánh Chợ Lớn, các Anh Chị trong Chi Nhánh, đặc biệt Tôi chân thành

biết ơn sâu sắc và lời chúc sức khỏe đến, Anh Phan Lê Minh Mẫn, Chi Trần Thị

Thu Hoài đã hướng dẫn nhiệt tình và tạo điều kiện tốt nhất giúp thực hiện Khóa

Luận Tốt nghiệp và tiếp cận những nghiệp vụ thực tế của Ngân hàng

Tuy đã cố gắng, nhưng do còn thiếu kinh nghiệm cũng như chưa được tiếp

xúc nhiều với môi trường ngân hàng, do đó, đề tài không tránh khỏi những thiếu

sót, khiếm khuyết Tôi rất mong nhận được những ý kiến góp ý của Giáo Viên

hướng dẫn và quý Ngân hàng

TP.HCM, ngày 20 tháng 09 năm 2010

MAI THANH TUẤN

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

-

NHẬN XÉT THỰC TẬP Họ và tên sinh viên : MAI THANH TUẤN………

MSSV :106401334………

Khoá :2006-2010………

1 Thời gian thực tập ………

………

………

2 Bộ phận thực tập ………

………

3 Tinh thần trách nhiệm với công việc và ý thức chấp hành kỷ luật ………

………

………

………

………

4 Kết quả thực tập theo đề tài ………

………

………

5 Nhận xét chung ………

………

Đơn vị thực tập

NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN

MỤC LỤC

1 Lý do chọn đề tài 01

2 Mụch đích nghiên cứu 01

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 02

4 Phương pháp nghiên cứu 02

5 Kết cấu đề tài 02

CHƯƠNG I : CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ , HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 Tổng quan về DNVVN 03

1.1.1 Khái niệm về DNVVN 03

1.1.2 Đặc điểm của doanh nghiệp vừa và nhỏ 03

1.1.2.1 Các DNVVN chiếm số lượng lớn trên thị trường, và tốc độ gia tăng cao 03

1.1.2.2 Các DNVNN có quy mô vốn nhỏ, lao động ít 03

1.1.2.3 Đa số các DNVNN là các DN ngoài quốc doanh 04

1.1.2.4 Kinh nghiệm hoạt động còn chưa nhiều 04

1.1.2.5 Trình độ công nghệ và phương pháp quản lý lạc hậu 04

1.1.2.6 Các DNVVN hoạt động linh hoạt, năng động 05

1.1.3 Vai trò của các DNVVN đối với sự phát triển của nền kinh tế 05

1.1.3.1 Đóng góp vào sự phát triển kinh tế 05

1.1.3.2 Các DNVVN góp phần quan trọng trong việc tạo công ăn việc làm, tăng thu nhập dân cư, góp phần ổn định xã hội 05

1.1.3.3 DNVVN góp phần thu hút vốn đầu tư trong dân cư và khai thác, tận dụng tối ưu các nguồn lực xã hội 06

1.1.3.4 DNVVN tạo ra môi trường cạnh tranh thúc đẩy sản xuất kinh doanh

phát triển có hiệu quả hơn 06

1.1.3.5 DNVVN góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo ngành và lãnh thổ, tạo lập sự cân bằng kinh tế trong xã hội 06

1.1.4 Khó khăn của các DNVVN khi tiếp cận nguồn vốn NH 07

1.2 Hoạt động tín dụng đối với Doanh nghiệp Vừa và nhỏ của NHTM 07

1.2.1 Khái niệm chung về tín dụng đối với DNVVN 07

1.2.2 Các hoạt động tín dụng đối với DNVVN của NHTM 08

1.2.2.1 Cho vay thấu chi 09

1.2.2.2 Cho vay trực tiếp từng lần 09

1.2.2.3 Cho vay theo hạn mức 10

1.2.2.4 Cho vay luân chuyển 10

1.2.2.5 Cho vay trả góp 11

1.3 Chất lượng tín dụng đối với Doanh nghiệp Vừa và nhỏ của NHTM 11

1.3.1 Khái niệm chất lượng tín dụng 11

1.3.1.1 Chất lượng hoạt động tín dụng xét từ giác độ NHTM 12

1.3.1.2 Chất lượng hoạt động xét từ giác độ khách hàng 12

1.3.1.3 Chất lượng tín dụng xét từ giác độ nền kinh tế 12

1.3.1.4 Kết luận chung về chất lượng tín dụng 12

1.3.2 Các chỉ tiêu phản ánh chất lượng tín dụng của NHTM 12

1.3.2.1 Chỉ tiêu tỷ lệ nợ xấu 13

1.3.2.2 Chỉ tiêu hiệu suất sử dụng vốn 15

1.3.2.3 Chỉ tiêu vòng quay vốn tín dụng 15

1.3.2.4 Chỉ tiêu lợi nhuận 16

1.3.3 Các nhân tố ảnh hưởng tới chất lượng tín dụng đối với DNVVN 16

1.3.3.1 Các nhân tố chủ quan 16

1.3.3.2 Các nhân tố khách quan 18

1.3.3.3 Các nhân tố khác 20

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ TẠI NGÂN HÀNG TMCP KỸ THƯƠNG VIỆT NAM CHI NHÁNH CHỢ LỚN 2.1 Tổng quan về ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam 22

2.1.1 Giới thiệu sơ lược về ngân hàng Techcombank 22

2.1.2 Thành tích 22

2.1.3 Các cột mốc lịch sử hình thành của ngân hàng Techcombank 23

2.1.4 Sứ mệnh – Tầm nhìn 2015 26

2.2 Giới thiệu sơ lược về Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam, CN Chợ Lớn 27

2.2.1 Thời gian hoạt động 27

2.2.2 Địa bàn hoạt động, đặc điểm khách hàng 28

2.2.3 Cơ cấu tổ chức và chức năng từng bộ phận 28

2.2.4 Đánh giá kết quả hoạt động kinh doanh TCB Chi nhánh Chợ lớn giai đoạn 2007-2009 31

2.2.4.1 Phân tích thu nhập của Techcombank – Chi nhánh Chợ Lớn 31

2.2.4.2 Phân tích chi phí của Techcombank – Chi nhánh Chợ Lớn 32

2.2.4.3 Lợi nhuận của Techcombank – Chi nhánh Chợ Lớn 33

2.2.4.4 Kết luận 33

2.2.5 Đánh giá chung về tình hình huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam CN Chợ Lớn 34

2.2.5.1 Tình hình huy động vốn 34

2.2.5.2 Phân tích tình hình huy động vốn 35

2.2.6 Hoạt động tín dụng đối với Doanh nghiệp Vừa và nhỏ của Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Chi Nhánh Chợ Lớn 37

2.2.6.1 Các hình thức cho vay đối với DNVVN tại Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam, Chi Nhánh Chợ Lớn 37

2.2.6.1.1 Cho vay theo món 37

2.2.6.1.2 Cho vay theo hạn mức 37

2.2.6.1.3 Các hình thức khác 38

2.2.6.2 Các hình thức đảm bảo áp dụng 38

2.2.6.3 Quy định về tài sản đảm bảo 39

2.2.6.4 Lãi suất cho vay 42

2.2.6.5 Phí quản lý tài sản (AMC) của Techcombank 46

2.2.6.6 Quy trình tín dụng đối với DNVVN tại Techcombank Chi Nhánh Chợ Lớn 47

2.3 Thực trạng về hoạt động tín dụng đối với Doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam Chi Nhánh Chợ lớn 51

2.3.1 Tình hình khách hàng là Doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam, Chi Nhánh Chợ Lớn 51

2.3.2 Phân tích tình hình cho vay đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam Chi Nhánh Chợ lớn 52

2.3.2.1 Phân tích tình hình doanh số cho vay đối với DNVVN tại Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam, Chi Nhánh Chợ Lớn 52

2.3.2.2 Phân tích tình hình doanh số thu nợ đối với DNVVN , Tại Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam, Chi Nhánh Chợ Lớn 56

2.3.2.3 Phân tích tình hình dư nợ đối với DNVVN, tại Techcombank Chi Nhánh Chợ Lớn 59

2.3.2.4 Phân tích tình hình nợ quá hạn đối với DNVVN tại Techcombank Chi

Nhánh Chợ lớn 63

2.3.2.5 Phân tích tình hình nợ xấu cho vay đối với DNVVN tại Techcombank Chi Nhánh Chợ Lớn 66

2.3.2.6 Phân tích chất lượng dư nợ cho vay đối với DNVVN tại Techcombank Chi Nhánh Chợ Lớn 66

2.3.3 Đánh giá chất lượng tín dụng DNVVN tại NHTMCP Kỹ Thương Việt Nam Chi Nhánh Chợ Lớn 67

2.4 Những khó khăn và thuận lợi của CV QHKHDN tại Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt nam chi Nhánh Chợ Lớn trong quá trình phân tích để quyết định cho vay đối với DNVVN 69

2.4.1 Những thuận lợi của CV QHKHDN tại Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam chi Nhánh Chợ Lớn 69

2.4.2 Những khó khăn của CV QHKH DN tại Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam chi Nhánh Chợ Lớn 69

2.4.2.1 Khó khăn trước khi cho vay 69

2.4.2.1.1 Khó khăn về nguồn thông tin 69

2.4.2.1.2 Khó khăn khi xác định mục tiêu của người vay 71

2.4.2.1.3 Khó khăn trong việc nhận tài sản đảm bảo cho khoản vay 71

2.4.2.1.4.1 Khó khăn khi nhận TSĐB là máy móc thiết bị 71

2.4.2.1.4.2 Khó khăn khi nhận TSĐB là hàng hóa 72

2.4.2.1.4 Khó khăn khi thẩm định cho vay 72

2.4.2.1.5 Khó khăn khi phân tích thông tín tài chính 73

2.4.2.2 Khó khăn trong quá trình tái lập và thẩm tra báo báo tài chính 75

2.4.2.3 Khó khăn từ Phòng dịch vụ khách hàng (Bộ phận Teller) khi thu nợ các khoản vay Doanh nghiệp… 75

2.4.2.4 Khó khăn của Techcombank Chợ Lớn khi làm việc với CCA Miền Nam 76

CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG

ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ Ở NGÂN HÀNG TMCP KỸ

THƯƠNG VIỆT NAM CHI NHÁNH CHỢ LỚN

3.1 Nguyên nhân của những khó khăn trên 77

3.1.1 Nguyên nhân khách quan 77

3.1.2 Nguyên nhân chủ quan 77

3.2 Giải pháp nhằm hoàn thiện hoạt động cho vay đối với Doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Ngân hàng Kỹ Thương Việt Nam chi nhánh Chợ Lớn 78

3.2.1 Về phía Doanh nghiệp 78

3.2.2 Về phía Ngân hàng 79

3.2.2.1 Đa dạng hoá về loại hình tín dụng đối với DNVVN 79

3.2.2.2 Đa dạng hoá hình thức tín dụng đối với DNVVN 80

3.2.2.2.1 Hình thức hùn vốn đầu tư, liên doanh 80

3.2.2.2.2 Cho vay bảo lãnh 80

3.2.2.2.3 Cho vay bảo đảm bằng các khoản sẽ thu 80

3.2.2.3 Xây dựng một cơ chế lãi suất linh hoạt cho DNVVN 81

3.2.2.4 Tăng cường hoạt động tư vấn đối với DNVVN 82

3.2.2.5 Nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng đối với DNVVN, thực hiện đúng quy trình tín dụng 82

3.2.2.5.1Về thu thập thông tin 82

3.2.2.5.2Về phân tích và đánh giá khách hàng 83

3.2.2.6 Về tài sản đảm bảo 84

3.2.2.6.1 Đối với tài sản đảm bảo là các máy móc thiết bị 84

3.2.2.6.2 Đối với tài sản là hàng hóa 84

3.2.2.7 Xây dựng chiến lược Marketing 85

3.2.2.8 Giải pháp cho việc thu nợ của phòng dịch vụ khách hàng (Teller) 86

3.2.2.9 Giảm thiểu phát sinh nợ quá hạn, nợ xấu 87

3.2.2.10 Thống nhất hoạt động của CCA Miền Nam và CV QHKH 88

3.2.2.11 Xây dựng mô hình tổ chức kinh doanh theo định hướng khách hàng

3.2.2.12 Nên thực sự quan tâm chú ý, tạo điều kiện cho cán bộ thẩm định học tập thêm về các lĩnh vực ngoài ngành 89

3.2.2.13 Tổ chức thi nghiệp vụ giỏi, trên cơ sở đó có kế hoạch đào tạo cụ thể nhằm nâng cao trình độ nghiệp vụ, cũng như ngoại ngữ tin học,văn hóa doanh nghiệp 89

3.2.2.14 Song song với công tác đào tạo nghiệp vụ cần phải thường xuyên củng cố tâm lý cho cán bộ tín dụng 89

3.2.3 Về phía Nhà nước 90

3.2.3.1 Khuyến khích đầu tư 90

3.2.3.2 Tiếp cận vốn Ngân hàng: 90

3.2.3.3 Mặt bằng sản xuất 90

3.2.3.4 Thị trường và khả năng cạnh tranh 91

3.2.3.5 Chính sách xúc tiến xuất khẩu 91

3.2.3.6 Trợ giúp thông tin, tư vấn và đào tạo nguồn nhân lực 91

Kết luận 92

Danh mục tài liệu tham khảo 93

Phụ lục 01

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

-› - DNVVN QD : Doanh nghiệp vừa và nhỏ quốc doanh

DNVVN NQD : Doanh nghiệp vừa và nhỏ ngoài quốc doanh

TMCP : Thương mại cổ phần

GDP : Thu nhập quốc dân

DNNN : Doanh nghiệp nhà nước

DNVVN : Doanh nghiệp vừa và nhỏ

CIC : Trung tâm thông tin tín dụng Ngân hàng

CNH-HĐH : Công nghiệp hóa, hiện đại hóa

CVQHKH : Chuyên viên quan hệ khách hàng

SMEs : Doanh nghiệp nhỏ

MME : Doanh nghiệp vừa

MSME : Doanh nghiệp siêu nhỏ

CV CCA : Chuyên viên kiểm soát và quản lý chứng từ

SXKD : Sản xuất kinh doanh

HĐKD : Hoạt động kinh doanh

NHTM : Ngân hàng thương mại

DANH SÁCH CÁC BẢNG SỐ LIỆU

-› -

Trang Bảng 2.1 : Báo cáo kết quả HĐKD của Techcombank CN Chợ Lớn 31

Bảng 2.2 : Số liệu về nguồn vốn huy động tại TCB–Chợ Lớn giai đoạn 2007-2009 35

Bảng 2.3 : Số liệu về huy động vốn taị Techcombank Chi nhánh Chợ Lớn 36

Bảng 2.4 : Bảng cơ cấu tài sản đảm bảo tại Techcombank Chợ Lớn 40

Bảng 2.5 : Hàng hóa cầm cố tại Techcombank Chợ Lớn 41

Bảng 2.6 : Tỷ lệ cho vay cho vay tối đa đối với một số tài sản đảm bảo 42

Bảng 2.7 : Lãi suất cho vay đối với các khoản vay trung và dài hạn đối với DNVVN bằng VND 43

Bảng 2.8 : Lãi suất cho vay ngắn hạn đối với DNVVN 44

Bảng 2.9 : Lãi suất cho vay USD ngắn hạn tại TCB 45

Bảng 2.10 : Lãi suất cho vay USD trung và dài hạn tại TCB 46

Bảng 2.11 : Biểu phí AMC 47

Bảng: 2.12 : Đánh giá xếp hạng tín dụng đối với DNVVN 51

Bảng 2.13 : Tình hình số lượng DNVVN tại Techcombank Chợ Lớn 51

Bảng 2.14 : Doanh số cho vay đối với DNVVN phân theo thời gian 53

Bảng 2.15 : Doanh số cho vay đối với DNVVN phân theo thời gian 53

Bảng 2.16 : Doanh số cho vay đối với DNVVN theo thành phần kinh tế 54

Bảng 2.17 : Doanh số cho vay đối với DNVVN theo cơ cấu ngành nghề 55

Bảng 2.18 : Doanh số thu nợ đối với DNVVN theo thời gian 56

Bảng 2.19 : Doanh số thu nợ đối với DNVVN theo thành phần kinh tế 57

Bảng 2.20 : Doanh số thu nợ đối với DNVVN theo cơ cấu ngành nghề 58

Bảng 2.21 : Dư nợ tín dụng đối với DNVVN theo thời gian 59

Bảng 2.22 : Dư nợ tín dụng đối với DNVVN theo thời gian 60

Bảng 2.23 : Dư nợ tín dụng đối với DNVVN theo thành phần kinh tế 61

Bảng 2.24 : Dư nợ tín dụng đối với DNVVN theo cơ cấu ngành nghề 62

Bảng 2.25 : Nợ quá hạn đối với DNVVN theo thời gian 63

Bảng 2.26 : Nợ quá hạn đối với DNVVN theo thành phần kinh tế 64

Bảng 2.27 : Nợ quá hạn đối với DNVVN theo cơ cấu ngành nghề 65

Bảng 2.28 : Tình hình nợ xấu tại Techcombank Chợ Lớn 66

Bảng 2.29 : Tình hình chất lượng dư nợ cho vay đối với DNVVN 66

Bảng 2.30 : Một số chỉ tiêu đánh giá tình hình cho vay đối với DNVVN 67

DANH SÁCH CÁC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ

-› -

Trang Sơ đồ 2.1 : Cơ cấu tổ chức Techcombank CN Chợ Lớn 29

Biểu đồ 2 1 : Kết quả hoạt động kinh doanh Techcombank CN Chợ Lớn 34

Biểu đồ 2.2 : Tình hình huy động vốn, và tài sản của Techcombank Chợ Lớn giai đoạn 2007-2009 35

Biểu đồ 2.3 : Doanh số cho vay đối với DNVVN phân theo thời gian 54

Biểu đồ 2.4 : Doanh số cho vay đối với DNVVN theo thành phần kinh tế 55

Biểu đồ 2.5 : Doanh số cho vay đối với DNVVN theo cơ cấu ngành nghề 56

Biểu đồ 2.6 : Doanh số thu nợ đối với DNVVN theo thời gian 57

Biểu đồ 2.7 : Doanh số thu nợ đối với DNVVN theo thành phần kinh tế 58

Biểu đồ 2.8 : Doanh số thu nợ đối với DNVVN theo cơ cấu ngành nghề 59

Biểu đồ 2.9 : Dư nợ tín dụng đối với DNVVN theo thời gian 60

Biểu đồ 2.10 : Dư nợ tín dụng đối với DNVVN theo thành phần kinh tế 61

Biểu đồ 2.11 Dư nợ tín dụng đối với DNVVN theo cơ cấu ngành nghề 62

Biểu đồ 2.12 : Nợ quá hạn đối với DNVVN thời gian 63

Biểu đồ 2.13 : Nợ quá hạn đối với DNVVN theo thành phần kinh tế 64

Biểu đồ 2.14 : Nợ quá hạn đối với DNVVN theo cơ cấu ngành nghề 65

Biểu đồ 2.15 : Tình hình nợ xấu đối với các DNVVN của Techcombank CL 66

Phần mở đầu

1.LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Ngày nay, Doanh nghiệp vừa và nhỏ DNVVN giữ một vị trí rất quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế của đất nước ta Đặc biệt trong tiến trình hội nhập, với khoảng trên 95% DNVVN chiếm trong tổng số Doanh nghiệp có đăng kí thành lập, khu vực này đã tạo ra công ăn việc làm cho một số lượng lao động không nhỏ, đóng góp vào phân nửa GDP của đất nước Nhưng để thúc đẩy phát triển DNVVN ở nước ta đòi hỏi phải giải quyết hàng loạt các khó khăn mà các doanh nghiệp này đang gặp phải liên quan đến nhiều vấn đề Trong đó khó khăn lớn nhất,

cơ bản nhất, phổ biến nhất, làm tiền đề cho các khó khăn nhất đó là thiếu vốn sản xuất và đổi mới công nghệ Vậy Doanh nghiệp này phải tìm vốn ở đâu trong điều kiện thị trường vốn ở Việt Nam chưa hoàn thiện và bản thân các Doanh nghiệp này khó đáp ứng đủ điều kiện tham gia, chúng ta cũng chưa có chính sách hỗ trợ các Doanh nghiệp này một các hợp lý Vì vậy phải giải quyết khó khăn về vốn cho các DNVVN đã và đang là một vấn đề cấp bách mà Đảng, Nhà nước, bản thân các Doanh nghiệp, các Tổ chức tín dụng cũng phải quan tâm giải quyết

Thực tế trong năm 2009 vừa qua Doanh nghiệp DNVVN gặp rất nhiều khó khăn bởi vì ảnh hưởng của khủng hoảng kinh tế toàn cầu Bên cạnh đó nguồn vốn tín dụng ngân hàng đầu tư cho hát triển DNVVN còn rất hạn chế vì các DNVVN khó đáp ứng đầy đủ điều kiện vay vốn ngân hàng Bên cạnh đó khi tiếp cận nguồn vốn tín dụng thì các Doanh nghiệp lại sử dụng vốn chưa hợp lý và hiệu quả Vì thế việc tìm ra giải pháp tín dụng nhằm phát triển DNVVN đang là một vấn đề bức xúc hiện nay của các NHTM Xuất phát từ quan điểm đó và thực trạng hoạt động của

các DNVVN hiện nay em đã chọn đề tài : “Thực trạng và giải pháp tín dụng đối

với Doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam, Chi Nhánh Chợ Lớn

2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Xem xét một cách tổng quát và có hệ thống thực trạng hoạt động sản xuất kinh doanh của các DNVVN và việc đầu tư tín dụng của ngân hàng Kỹ Thương Chi Nhánh Chợ Lớn cho các Doanh nghiệp này Đồng thời đề tài cũng đưa ra một số giải pháp tín dụng nhằm góp phần phát triển DNVVN trên phạm vi hoạt động của Ngân hàng Kỹ Thương Chi nhánh Chợ Lớn

3 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

Đề tài chọn hoạt động tín dụng cho các DNVVN tại ngân hàng Kỹ thương Chi nhánh Chợ Lớn trong những năm gần đây làm đối tượng nghiên cứu

4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Phương pháp phân tích hoạt động kinh tế, phương pháp tổng hợp thống kê…

5 KẾT CẤU CỦA ĐỀ TÀI

Đề tài gồm ba chương:

Chương 1 : Cơ sở lý luận chung về Doanh nghiệp vừa và nhỏ, hoạt động tín dụng đối

với Doanh nghiệp vừa và nhỏ của Ngân hàng thương mại

Chương 2 : Thực trạng về hoạt động tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại

Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam, Chi Nhánh Chợ Lớn

Chương 3 : Giải pháp nhằm hoàn thiện hoạt động tín dụng đối với doanh nghiệp

vừa và nhỏ tại Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam, Chi Nhánh Chợ Lớn

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ, HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ

CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 Tổng quan về Doanh nghiệp vừa và nhỏ

1.1.1 Khái niệm về DNVVN:

DNVVN là những DN có quy mô nhỏ bé về mặt vốn, lao động hay doanh thu DNVVN có thể chia thành ba loại: căn cứ vào quy mô đó là DN siêu nhỏ (micro),

DN nhỏ và DN vừa Theo tiêu chí của Nhóm Ngân hàng Thế giới, DN siêu nhỏ là

DN có số lượng lao động dưới 10 người, DN nhỏ có số lượng lao động từ 10 đến dưới 50 người, còn DN vừa có từ 50 đến 300 lao động Ở mỗi nước, người ta có tiêu chí riêng để xác định DN nhỏ và vừa ở nước mình Ở Việt Nam, không phân biệt lĩnh vực kinh doanh, các DN có số vốn đăng ký dưới 10 tỷ đồng hoặc số lượng lao động trung bình hàng năm dưới 300 người được coi là Doanh nghiệp Vừa và nhỏ (không có tiêu chí xác định cụ thể đâu là DN siêu nhỏ, đâu là nhỏ, và đâu là vừa)

1.1.2 Đặc điểm của DNVVN:

1.1.2.1 Các DNVVN chiếm số lượng lớn trên thị trường, và tốc độ gia tăng cao:

Theo luật DN quy định, việc thành lập DNVVN yêu cầu số vốn thành lập nhỏ,

vì vậy số lượng DNVVN chiếm một tỷ trọng lớn trong nền kinh tế Với ưu điểm là vốn điều lệ thấp, điều này đã tạo một động lực to lớn cho các tổ chức kinh tế tư nhân đứng ra thành lập DN của mình Mặt khác, từ trước đó đã tồn tại không ít các

DN nhà nước có quy mô vốn nhỏ, lao động ít như các hợp tác xã, các DN nhà nước mới thành lập hoặc được tách ra…Với đặc điểm là vốn pháp định nhỏ như vậy, số lượng các DNVVN đã chiếm phần lớn về số lượng trong nền kinh tế và có tốc độ gia tăng cao

1.1.2.2 Các DNVNN có quy mô vốn nhỏ, lao động ít:

Mặc dù tăng nhanh về số lượng nhưng nếu xét về quy mô vốn của các DNVVN trong những năm gần đây thì lại rất thấp, mới ở mức trung bình trên 2 tỷ đồng/DN Theo quy định của Luật DN, DNVVN là các DN có số vốn pháp định không vượt quá 10 tỷ, có số lao động không vượt quá 300 lao động Với số vốn nhỏ như vậy, các DN gặp nhiều khó khăn trong việc mở rộng thị trường, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh và nhất là khó khăn trong việc cạnh tranh với các DN lớn sản xuất cùng một loại sản phẩm trong thị trường Nhất là khi nền kinh tế có biến động lớn, ví dụ biến động về đầu vào, DNVVN khó có khả năng chống đỡ và dễ dẫn đến bị phá sản Đồng thời, với số lao động ít, các DNVVN sẽ gặp nhiều cản trở trong quá trình sản xuất kinh doanh và mở rộng sản xuất kinh doanh Nhất là với tình trạng ít lao động, DNVVN sẽ khó có được các lao động với tay nghề cao Với

số lao động ít như vậy, sẽ khó mở các lớp đào tạo nâng cao tay nghề nghiệp vụ cho

các nhân viên Mặt khác đa số người lao động, nhất là người lao động có tay nghề nghiệp vụ, trình độ chuyên môn giỏi, khi tìm kiếm việc làm đều có xu hướng muốn vào các DN lớn trên thị trường, điều này khiến các DNVVN gặp khó khăn trong quá trình tuyển dụng lao động và phải đầu tư nhiều hơn cho công tác marketing tuyển dụng lao động

1.1.2.3 Đa số các DNVNN là các DN ngoài quốc doanh:

Các DNVVN chủ yếu là các DN tư nhân (chiếm khoảng 80%) do đặc điểm về quy mô vốn và số lượng lao động nhỏ Điều này tạo khó khăn cho việc quản lý các DNVVN Nhất là đối với các DN tư nhân hoạt động linh hoạt nhưng kém hiệu quả Các DN tư nhân thường khi thành lập và trong quá trình hoạt động chưa có một tầm nhìn chiến lược hoạt động cho DN của mình Và trong khi vận hành sản xuất kinh doanh, khi có một biến cố xảy ra thì không có kinh nghiệm chống đỡ hoặc không đủ khả năng chống đỡ, dẫn đến thua lỗ hoặc nặng hơn là phá sản Việc quản lý các DN

tư nhân cũng rất khó khăn Nhiều DN còn cố tình làm ăn phi pháp, cố tình trốn thuế

và không thực hiện đúng chế độ kế toán thống kê Để quản lý tốt các DNVVN, đòi hỏi một sự theo dõi sát sao và thực sự có hiệu quả Như vậy có thể mới kiểm soát

được hoạt động của loại hình DN này

1.1.2.4 Kinh nghiệm hoạt động còn chưa nhiều:

Không kể các DN nhà nước vừa và nhỏ đã thành lập lâu đời và hoạt động ổn định, đa số các DNVVN đều là các DN tư nhân được thành lập trong hoặc sau thời

kỳ mở cửa nền kinh tế hoặc là các DN Nhà nước vừa được tách ra Với những DNVVN thành lập khá lâu mà hoạt động sản xuất kinh doanh tốt, có hiệu quả, họ sẽ dần dần mở rộng nguồn vốn của mình và đứng vào hàng ngũ những DN lớn Như vậy, kinh nghiệm hoạt động của loại hình DN này chưa nhiều Với số vốn ít và bề dày kinh nghiệm hạn chế, các DNVVN gặp khó khăn trong việc duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh, chống đỡ với những thay đổi trong quá trình hoạt động của mình

1.1.2.5 Trình độ công nghệ và phương pháp quản lý lạc hậu:

Đây là vấn đề nổi cộm đối với tổng thể các DN của nước ta do đặc điểm nền kinh tế chưa thực sự phát triển Ở DN hiện nay, một thực trạng phổ biến trong các DNVVN là hệ thống máy móc, thiết bị lạc hậu, khoảng 10-15 năm trong ngành điện

tử, 15 năm đối với ngành cơ khí, 70% công nghệ ngành dệt may đã sử dụng được

15 năm Tỷ lệ đổi mới trang thiết bị trung bình hàng năm của chỉ ở mức 5-7% so với 20% của thế giới Công nghệ lạc hậu làm tăng chi phí tiêu hao 1,5 lần so với định mức tiêu chuẩn của thế giới Thực trạng này dẫn đến tăng chi phí đầu vào, cao hơn từ 30 - 50% so với các nước ASEAN, đồng thời dẫn đến chất lượng sản phẩm giảm, giá thành cao và năng suất thấp

Nhiều DNVVN rất yếu kém trong tiếp cận thông tin và các dịch vụ hỗ trợ kinh doanh Một phần là do chất lượng nguồn nhân lực thấp, hạn chế về trình độ chuyên

môn, tin học, ngoại ngữ của giám đốc và đội ngũ quản lý DN, một phần là do đầu tư cho hệ thống thông tin thấp, chưa có phương tiện kỹ thuật nên chưa theo kịp diễn biến của thị trường

Vì thế, nhiều quyết định kinh doanh được đưa ra chỉ dựa vào kinh nghiệm và phán đoán cảm tính, đây là điểm yếu nhất các DNVVN

trước áp lực cạnh tranh quốc tế

1.1.2.6 Các DNVVN hoạt động linh hoạt, năng động:

Trong nền kinh tế, các DNVVN là những thành phần hoạt động linh hoạt nhất Với mỗi thay đổi nhỏ nhất của nền kinh tế, các DNVVN đều chịu tác động và phải điều chỉnh hoạt động của mình để phù hợp với mỗi biến đổi đó Với tính năng động như vậy, các DNVVN đã đạt được hiệu quả trong hoạt động của mình và đóng góp không nhỏ vào nền kinh tế Sự đa dạng về loại hình hoạt động, phương thức quản

lý, sản phẩm của các DNVVN giúp cho họ đứng vững được trong thị trường

1.1.3 Vai trò của các DNVVN:

1.1.3.1 Đóng góp vào sự phát triển kinh tế:

Việc phát triển DNVVN đóng góp quan trọng vào tốc độ tăng trưởng nền kinh

tế Ở Việt Nam, giá trị gia tăng hoặc GDP do các DNVVN tạo ra hàng năm chiếm

tỷ trọng khá lớn, đảm bảo thực hiện những chỉ tiêu tăng trưởng của nền kinh tế Hiện nay, các DNVVN đóng góp khoản 30% vào GDP, 31% tổng giá trị sản lượng công nghiệp cho đất nước Theo số liệu thống kê, khối kinh tế ngoài quốc doanh trong đó chủ yếu là DNVVN đó đóng góp 47%, DNNN 38.5%, Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài 15.5% vào tổng thu nhập của toàn nền kinh tế Hàng năm DNVVN chiếm tới 78% tổng mức bán lẻ, 64% tổng lượng vận chuyển hàng hóa, sản xuất ra 100% sản lượng của các loại sản phẩm công nghiệp như đồ mộc, mây tre đan, thủ công mỹ nghệ…

1.1.3.2 Các DNVVN góp phần quan trọng trong việc tạo công ăn việc làm, tăng thu nhập dân cư, góp phần ổn định xã hội:

Sự tồn tại và phát triển các DNVVN là một công cụ hữu hiệu để giải quyết lượng lao động hàng năm tham gia vào thị trường lao động Mặc dù số lượng lao động trong DNVVN là không nhiều nhưng với một số lượng lớn DNVVN thì sẽ tạo

ra một lượng khá lớn công ăn việc làm cho toàn xã hội Thực tế cho thấy, trong giai đoạn suy thoái và trong quá trình công nghiệp hóa ngày càng mạnh thì việc cắt giảm lao động trong các Doanh nghiệp lớn diễn ra khá phổ biến Ngược lại, với các DNVVN thì ngành nghề sản xuất phần lớn là thâm dụng lao động nên không cắt giảm lao động mà có thể thu hút thêm lao động

Việc phát triển các DNVVN ở thành thị cũng như ở nông thôn là phương hướng cơ bản tăng nhanh năng suất, tăng thu nhập và đa dạng hóa thu nhập của dân

cư, tạo ra sự phát triển tương đối đồng đều giữa các vùng trong cả nước, cải thiện

mối quan hệ giữa các khu vực kinh tế khác nhau, góp phần quan trọng trong việc giảm bất bình đẳng trong thu nhập và mức sống giữa các vùng trong cả nước

1.1.3.3 DNVVN góp phần thu hút vốn đầu tư trong dân cư và khai thác, tận dụng tối ưu các nguồn lực xã hội:

Với quy mô vừa và nhỏ của mình, các Doanh nghiệp có thể phân bố rộng rãi ở khắp các vùng, các lãnh thổ, địa phương tận dụng những nguồn nguyên liệu với trữ lượng còn hạn chế do không đáp ứng được nhu cầu của các Doanh nghiệp lớn, kết hợp với các tiềm năng về trí tuệ, tay nghề cao, lao động, bí quyết sản xuất để phát triển Do đó có thể nói: việc phát triển các DNVVN là góp phần tận dụng tối đa các nguồn lực xã hội Hơn nữa, với đặc trưng về quy mô, các DNVVN không cần quá nhiều vốn nên phần đông dân cư có thể tham gia đầu tư Trong quá trình hoạt động, các DNVVN có thể dễ dàng huy động vốn từ người thân và bạn bè nên có thể coi DNVVN là phương tiện thu hút vốn trong dân cư khá hiệu quả

1.1.3.4 DNVVN tạo ra môi trường cạnh tranh thúc đẩy sản xuất kinh doanh phát triển có hiệu quả hơn:

Sự tham gia của rất nhiều các DNVVN vào sản xuất kinh doanh làm cho số lượng và chủng loại sản xuất tăng nhanh Kết quả làm tăng tính chất cạnh tranh trên thị trường, tạo ra sức ép lớn buộc các Doanh nghiệp phải thường xuyên đổi mới mặt hàng, giảm chi phí, tăng chất lượng để thích ứng với môi trường mới những yếu tố này có tác động lớn làm cho nền kinh tế năng động, hiệu quả hơn

1.1.3.5 DNVVN góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo ngành và lãnh thổ, tạo lập sự cân bằng kinh tế trong xã hội:

Việc phát triển các DNVVN là một trong những động lực thúc đẩy nhanh tốc

độ giảm nghèo Cùng với việc phân chia lại đất nông nghiệp và mở rộng diện cung cấp các dịch vụ xã hội, phát triển DNVVN cho phép một bộ phận nhân dân tham gia vào các công việc có giá trị cao hơn giúp họ nâng cao mức sống Điều này có ý nghĩa lớn trong việc phát triển công nghiệp và dịch vụ ở nông thôn, xóa dần tình trạng thuần nông và độc canh, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng CNH-HĐH, đồng thời mở đường thoát khỏi lao động nông nghiệp cho những người nông thôn đặc biệt là phụ nữ trẻ

Mặt khác, sự phát triển của các DNVVN cũng thúc đẩy quá trình chuyên môn hóa và đa dạng hóa ngành nghề, góp phần duy trì và phát triển các làng nghề thủ công, gìn giữ giá trị văn hóa bản sắc dân tộc Với chiều hướng đó, tình hình mất cân đối giữa thành thị và nông thôn, khoảng cách giữa các vùng trong nước sẽ được giảm đi đáng kể, tạo điều kiện giúp các vùng sâu vùng xa khai thác được tiềm năng sẵn có của mình để phát triển kinh tế

Như vậy, Việt Nam cần phải khuyến khích, hỗ trợ phát triển các DNVVN là một giải pháp quan trọng để thực hiện chiến lược phát triển kinh tế - xã hội đến năm

2015, đặc biệt là thực hiện CNH-HĐH nông nghiệp và nông thôn Đây cũng là một trong các giải pháp bảo đảm sự phát triển bền vững của nền kinh tế xã hội

- Việc đánh giá tài sản theo quy định không sát với thực tế, nên chỉ vay được ít

so với giá trị tài sản và nhu cầu vay

- Báo cáo tài chính chưa chính xác, không đủ độ tin cậy, gây khó khăn trong việc thẩm định phương án sản xuất kinh doanh cũng như hình thức bảo đảm tín dụng (tín chấp hay thế chấp)

- Quy mô hoạt động và hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp chưa cao, vốn tự có thấp

- Diễn biến thị trường phức tạp, DNVVN nên khó lường trước, vượt qua các biến động của thị trường

- Thông tin hai chiều giữa Ngân hàng và Doanh nghiệp còn hạn chế do đó Doanh nghiệp chưa sử dụng thanh toán qua Ngân hàng

- Trên thực tế Ngân hàng còn gặp nhiều khó khăn khi xử lý tài sản để thu nợ tương tự để làm cơ sở so sánh Tự đó phán quyết về mức độ tin cậy của các khoản mục chi phí mà khách hàng đã xây dựng trong phương án sản xuất kinh doanh

1.2 Hoạt động tín dụng đối với Doanh nghiệp vừa và nhỏ của Ngân hàng thương mại:

1.2.1 Khái niệm chung về tín dụng đối với DNVVN:

Tín dụng là quan hệ vay mượn, gồm cả đi vay và cho vay Tuy nhiên tín dụng khi gắn với chủ thể là Ngân hàng thì tín dụng Ngân hàng nghĩa là Ngân hàng cho vay

Tín dụng được xem xét là một chức năng cơ bản của Ngân hàng, vì vậy trên

cở sở tiếp cận theo chức năng hoạt động của Ngân hàng thì tín dụng có thể được hiểu như sau :

Tín dụng là một quan hệ về tài sản (tiền hoặc tài sản) giữa bên cho vay (Ngân hàng) và bên đi vay (Doanh nghiệp vừa và nhỏ), trong đó bên cho vay chuyển giao tài sản cho bên đi vay sử dụng trong một thời gian nhất định theo thoả thuận, đồng thời bên đi vay có trách nhiệm hoàn trả vô điều kiện vốn gốc và lãi cho bên cho vay khi đến hạn thanh toán

Tín dụng là hoạt động quan trọng nhất của Ngân hàng, chiếm tỷ trọng cao nhất trong tổng tài sản, tạo thu nhập từ lãi lớn nhất Ở các nước trên thế giới thì hoạt động tín dụng chiếm 50-60% lợi nhuận, còn ở Việt Nam thì chiếm tới 60-70% Song song với hoạt động huy động vốn, tín dụng tạo ra nguồn lợi nhuận chính duy

trì hoạt động của Ngân hàng Hoạt động tín dụng Ngân hàng được dựa trên quyết định của thống đốc Ngân hàng nhà nước số 1627/2001/QĐ-NHNN ngày 31 tháng

12 năm 2001 về việc ban hành quy chế cho vay của tổ chức tín dụng đối với Doanh nghiệp Theo đó quan hệ tín dụng giữa Doanh nghiệp và Ngân hàng có thể hiểu như sau:

- Doanh nghiệp phải cam kết hoàn trả vốn gốc và lãi với thời gian xác định Các khoản tín dụng của Ngân hàng chủ yếu có nguồn gốc từ các khoản tiền gửi của Doanh nghiệp cùng khách hàng và các khoản vay mượn khác Bản thân Ngân hàng cũng có trách nhiệm hoàn trả cả gốc và lãi cho các khoản mượn nói trên Ngân hàng thu lợi nhuận là nhờ thu chênh lệch lãi suất cho vay và đi vay, đồng thời sử dụng vốn vay để thực hiện hoạt động khác như đầu tư, tài trợ… Như vậy, để duy trì sự tồn tại và phát triển của mình, Ngân hàng phải yêu cầu Doanh nghiệp thực hiện đúng cam kết này

- Doanh nghiệp phải cam kết sử dụng tín dụng theo mục đích được thoả thuận với NH, không trái với quy định của pháp luật và các quy định khác của Ngân hàng cấp trên Luật pháp quy định phạm vi hoạt động cho các Ngân hàng, và mỗi Ngân hàng đều có mục đích và phạm vi hoạt động riêng Do vậy, khi cho cấp tín dụng trong phạm vi hoạt động của mình, Ngân hàng yêu cầu Doanh nghiệp phải sử dụng vốn đúng mục đích như đã thoả thuận với Ngân hàng

- Ngân hàng tài trợ dựa trên phương án có hiệu quả Phương án hoạt động của Doanh nghiệp đảm bảo khả năng thu hồi vốn và lãi của Ngân hàng Mặt khác, để đảm bảo đòi được nợ, các Ngân hàng thường yêu cầu tài sản đảm bảo với mỗi khoản vay

1.2.2 Các hoạt động tín dụng đối với DNVVN của Ngân hàng thương mại:

Hoạt động tín dụng Ngân hàng được phân loại theo nhiều tiêu thức khác nhau Ngân hàng tiến hành phân loại tín dụng để dễ quản lý các khoản tín dụng và nhằm

đa dạng hoá tín dụng nhằm thoả mãn nhu cầu của Doanh nghiệp Phân loại tín dụng

để Ngân hàng quyết định lãi suất cho vay, cũng như loại hình cho vay thích hợp với mỗi loại tín dụng khác nhau

Việc xác định phương thức cho vay có một ý nghĩa rất quan trọng của quá trình cấp tín dụng cho DN Nếu xác định đúng phương thức cho vay cho từng DN

từ đú sẽ tạo ra yếu tố tích cực giúp cho DN thuận lợi trong quá trình giao dịch và chủ động về tài chính trong quá trình sản xuất kinh doanh và thuận lợi để thực hiện phương án sản xuất kinh doanh, khuyến khích được DN về quan hệ vay vốn với Ngân hàng, Ngân hàng chủ động trong việc cân đối giữa nguồn vốn và sử dụng vốn Nếu xác định sai phương thức cho vay sẽ dẫn đến NH không kiểm soát chặt chẽ được số vốn cho vay làm tăng rủi ro tín dụng, không khuyến khích được DN vay vốn

Hiện nay các NH thường áp dụng các phương thức cho vay sau:

1.2.2.1 Cho vay thấu chi:

Cho vay thấu chi là nghiệp vu cho vay qua đó NH cho phép người vay được chi trội trên số dư tiền gửi thanh toán của mình đến một giới hạn nhất định và trong khoảng thời gian xác định Giới hạn này được gọi là hạn mức thấu chi

Để được thấu chi, DN làm đơn xin NH hạn mức thấu chi và thời gian thấu chi (có thể phải trả phí cam kết cho NH ) Trong quá trình hoạt động, DN có thể ký séc, lập uỷ nhiệm chi, mua thẻ… vượt số dư tiền gửi để chi trả (song trong hạn mức thấu chi) Khi DN có tiền nhập về tài khoản tiền gửi, NH sẽ thu nợ gốc và lãi Số lãi mà

DN phải trả là :

Số lãi phải trả = Lãi suất thấu chi x Thời gian thấu chi x Số tiền thấu chi

Các khoản chi quá hạn mức thấu chi sẽ chịu lãi suất phạt và bị đình chỉ sử dụng hình thức này Thấu chi dựa trên cơ sở thu và chi của DN không phù hợp về thời gian và quy mô Thời gian và số lượng thiếu có thể dự đoán dựa vào dự đoán ngân quỹ song không chính xác Do vậy, hình thức cho vay này tạo điều kiện thuận lợi cho DN trong quá trình thanh toán, chủ động, kịp thời

Thấu chi là hình thức tín dụng ngắn hạn, linh hoạt, thủ tục đơn giản, phần lớn

là không có đảm bảo, có thể cấp cho cả DN lẫn cá nhân vài ngày trong tháng, vài tháng trong năm, dùng để trả lương, chi các khoản phải nộp, mua hàng… Hình thức này nhìn chung chỉ sử dụng đối với DN có độ tin cậy cao, thu nhập đều đặn và kỳ thu nhập ngắn

1.2.2.2 Cho vay trực tiếp từng lần:

Cho vay trực tiếp từng lần là hình thức cho vay tương đối phổ biến của NH đối với các DN không có nhu cầu vay thường xuyên, không có điều kiện để được cấp hạn mức thấu chi Một số DN sử dụng vốn chủ sở hữu và tín dụng thương mại là chủ yếu, chỉ khi có nhu cầu thời vụ, hay mở rộng sản xuất đặc biệt mới vay NH, tức

là vốn từ NH chỉ tham gia vào một giai đoạn nhất định của chu kỳ sản xuất kinh doanh

Mỗi lần vay, DN phải làm đơn và trình NH phương án sử dụng vốn vay NH

sẽ phân tích DN và ký hợp đồng cho vay, xác định mức cho vay, thời hạn giải ngân, thời hạn trả nợ, lãi suất và yêu cầu đảm bảo nếu cần Mỗi món vay được tách biệt nhau thành các hồ sơ (khế ước nhận nợ) khác nhau

Nhu cầu vay Ngân

Nếu cho vay dựa trên giá trị tài sản đảm bảo:

Mức cho vay = Giá trị tài sản đảm bảo x Tỷ lệ cho vay trên giá trị tài sản đảm bảo

Theo từng kỳ hạn nợ trong hợp đồng, NH sẽ thu gốc và lãi Trong quá trình

DN sử dụng tiền vay, NH sẽ kiểm soát mục đích và hiệu quả sử dụng, nếu thấy có dấu hiệu vi phạm hợp đồng, NH sẽ thu nợ trước hạn, hoặc chuyển nợ quá hạn Lãi suất có thể cố định hoặc thả nổi theo thời điểm tính lãi

Nghiệp vụ cho vay từng lần tương đối đơn giản NH có thể kiểm soát từng món vay tách biệt Tiền cho vay dựa trên giá trị tài sản đảm bảo

1.2.2.3 Cho vay theo hạn mức:

Đây là nghiệp vụ tín dụng theo đó NH thoả thuận cấp cho DN hạn mức tín dụng Hạn mức tín dụng có thể tính cho cả kỳ hoặc cuối kỳ Đó là số dư tối đa tại thời điểm tính

Mỗi lần vay, DN chỉ cần trình bày phương án sử dụng tiền vay, nộp các chứng

từ chứng minh đã mua hàng hoặc dịch vụ và nêu yêu cầu vay Sau khi kiểm tra tính chất hợp pháp và hợp lệ của chứng từ, NH sẽ phát tiền cho DN

Đây là hình thức cho vay thuận tiện cho những DN vay mượn thường xuyên, vốn vay tham gia thường xuyên vào quá trình sản xuất kinh doanh Trong nghiệp vụ này, NH không ấn định trước ngày trả nợ Khi DN có thu nhập, NH sẽ thu nợ, do đó tạo chủ động quản lý ngân quỹ cho DN Tuy nhiên, do các lần vay không tách biệt thành các kỳ hạn nợ cụ thể nên NH khó kiểm soát hiệu quả sử dụng từng lần vay

NH chỉ có thể phát hiện vấn đề khi DN nộp báo cáo tài chính, hoặc dư nợ lâu không giảm sút

1.2.2.4 Cho vay luân chuyển:

Cho vay luân chuyển là nghiệp vụ cho vay dựa trên luân chuyển của hàng hoá

DN khi mua hàng có thể thiếu vốn NH có thể cho vay để mua hàng và sẽ thu nợ khi DN bán hàng Đầu năm hoặc đầu quý, người vay phải làm đơn xin vay luân chuyển NH và DN thoả thuận với nhau về phương thức vay, hạn mức tín dụng, các nguồn cung cấp hàng hoá và khả năng tiêu thụ Hạn mức tín dụng có thể được thoả thuận trong 1 năm hoặc vài năm Đây không phải là thời hạn hoàn trả mà là thời hạn

NH xem xét lại mối quan hệ giữa NH và DN cũng như tình hình tài chính của DN Việc cho vay dựa trên luân chuyển hàng hoá nên cả NH và DN đều phải nghiên cứu kế hoạch lưu chuyển hàng hoá để dự đoán dòng ngân quỹ trong thời gian tới

Khi vay, DN chỉ cần gửi đến NH các chứng từ hoá đơn nhập hàng và số tiền cần vay NH cho vay và trả tiền cho người bán Theo hình thức này, giá trị hàng hoá mua vào (có hoá đơn, hợp pháp, hợp lệ, đúng đối tượng) đều là đối tượng được NH cho vay; thu nhập bán hàng đều là nguồn để chi trả cho NH Ngân hàng sẽ cho vay theo tỷ lệ nhất định tuỳ theo khối lượng và chất lượng quan hệ nợ nần của người

vay Các khoản phải thu và cả hàng hoá trong kho trở thành vật đảm bảo cho khoản cho vay Cho vay luân chuyển thường được áp dụng đối với các DN thương nghiệp hoặc DN sản xuất có chu kỳ tiêu thụ ngắn ngày, có quan hệ vay trả thường xuyên với NH

Cho vay luân chuyển rất thuận tiện cho DN Thủ tục cho vay chỉ cần thực hiện

1 lần cho nhiều lần vay DN được đáp ứng nhu cầu vốn kịp thời , vì vậy việc thanh toán cho người cung ứng sẽ nhanh gọn

Nếu DN gặp khó khăn trong tiêu thụ thì NH sẽ gặp khó khăn trong việc thu hồi vốn do thời hạn của khoản vay không được quy định rõ ràng

NH thường cho vay trả góp đối với người tiêu dùng thông qua hạn mức nhất định NH sẽ thanh toán cho ngưòi bán lẻ về số hàng hoá mà DN đã mua trả góp Các cửa hàng bán lẻ nhận tiền ngay sau khi bán hàng từ phía NH và làm đại lý thu tiền cho NH, hoặc DN trả trực tiếp cho NH Đây là hình thức tín dụng tài trợ người mua (qua đó đến người bán) nhằm khuyến khích tiêu thụ hàng hoá

Cho vay trả góp rủi ro cao do DN thường thế chấp bằng hàng hoá mua trả góp Khả năng trả nợ phụ thuộc vào thu nhập đều đặn của người vay Nếu người vay mất việc, ốm đau, thu nhập giảm sút thì khả năng thu nợ của NH cũng bị ảnh hưởng Chính vì rủi ro cao nên lãi suất cho vay trả góp thường là lãi suất cao nhất trong khung lãi suất cho vay của NH

1.3 Chất lượng tín dụng đối với Doanh nghiệp Vừa và nhỏ của Ngân hàng thương mại:

1.3.1 Khái niệm chất lượng tín dụng:

Đối với các NHTM, cái được biểu hiện ra bên ngoài vừa cụ thể, vừa trừu tượng của hoạt động tín dụng chính là chất lượng tín dụng Chỉ khi chất lượng tín dụng tốt tức là NH có nhiều khách hàng, uy tín NH được nâng cao tạo điều kiện thúc đẩy cho NH phát triển

Chất lượng tín dụng được hiểu là sự đáp ứng nhu cầu của khách hàng phù hợp với sự phát triển kinh tế xã hội và đảm bảo sự tồn tại, phát triển của NH

Như vậy khi xem xét chất lượng tín dụng của NH nói chung và đối với DNVVN nói riêng, cần tính đến ba nhân tố là NHTM, khách hàng, và nền kinh tế

1.3.1.1 Chất lượng hoạt động tín dụng xét từ giác độ NHTM:

Chất lượng tín dụng thể hiện ở phạm vi, mức độ, giới hạn tín dụng phải phù hợp với khả năng, thực lực theo hướng tích cực của bản thân NH và phải đảm bảo được sự cạnh tranh trên thị trường, đảm bảo nguyên tắc hoàn trả đúng hạn và có lãi Chất lượng hoạt động tín dụng phải thể hiện ở chỉ tiêu lợi nhuận hợp lý và gia tăng,

dư nợ ngày càng tăng trưởng, tỷ lệ nợ quá hạn đảm bảo đúng quy định và hợp lý, đảm bảo cơ cấu nguồn vốn giữa ngắn hạn,trung và dài hạn trong nền kinh tế

1.3.1.2 Chất lượng hoạt động xét từ giác độ khách hàng:

Thông qua quan hệ lâu dài với khách hàng, sự am hiểu khách hàng sẽ làm cho

NH hiểu rõ nhu cầu tín dụng của NH, đảm bảo thoả mãn nhu cầu hợp lý về vốn cho

họ Trong điều kiện cạnh tranh hiện nay, chất lượng là yêu cầu hàng đầu, vì vậy chất lượng tín dụng là sự đáp ứng yêu cầu hợp lý của khách hàng, lãi suất hợp lý, thủ tục đơn giản không phiền hà, thu hút được khách hàng nhưng vẫn đảm bảo đúng nguyên tắc và quy định của tín dụng phù hợp với tốc độ phát triển của xã hội, đảm

bảo sự tồn tại và phát triển của NH, góp phần làm lành mạnh tài chính khách hàng 1.3.1.3 Chất lượng tín dụng xét từ giác độ nền kinh tế:

Hoạt động tín dụng trong những năm gần đây phản ánh rõ nét sự năng động của nền kinh tế khi chuyển sang cơ chế mới Nhiều khái niệm mới với những nội dung mới để đạt được sự thống nhất, về nhận thức và tạo điều kiện nâng cao chất lượng hoạt động tín dụng

Tín dụng phục vụ sản xuất kinh doanh, tạo việc làm cho người lao động, tăng thêm sản phẩm cho xã hội góp phần tăng trưởng kinh tế và khai thác khả năng tiềm

ẩn trong nền kinh tế, thu hút tối đa nguồn vốn nhàn rỗi trong nước, tranh thủ vay vốn nước ngoài có lợi cho nền kinh tế phát triển

1.3.1.4 Kết luận chung về chất lượng tín dụng:

Chất lượng tín dụng là một chỉ tiêu tổng hợp, nó phản ánh mức độ thích nghi của NHTM và sự thay đổi của môi trường bên ngoài, nó thể hiện sức mạnh một NH trong quá trình cạnh tranh để tồn tại

Chất lượng tín dụng được xác định qua nhiều yếu tố: thu hút được khách hàng tốt, thủ tục đơn giản, thuận tiện, mức độ an toàn của vốn tín dụng, chi phí tổng thể

về sản xuất, chi phí nghiệp vụ…

Chất lượng tín dụng không tự nhiên mà có, nó là kết quả của một quy trình kết hợp hoạt động giữa con người trong một tổ chức, giữa các tổ chức với nhau vì một mục đích chung, do đó để đạt được chất lượng tín dụng cần có sự quản lý

Quản lý chất lượng về cơ bản là những hoạt động và kỹ thuật được sử dụng nhằm đạt được chất lượng tốt

1.3.2 Các chỉ tiêu phản ánh chất lượng tín dụng của Ngân hàng thương mại:

Có nhiều chỉ tiêu được sử dụng để đánh giá chất lượng tín dụng ngân hàng, trong đó

có các chỉ tiêu cơ bản sau:

1.3.2.1 Chỉ tiêu tỷ lệ nợ xấu:

Tỷ lệ nợ xấu là tỷ lệ phần trăm giữa nợ xấu và tổng dư nợ của NHTM ở một thời điểm nhất định, thường là cuối tháng, cuối quý, cuối năm Chỉ tiêu này được tính theo công thức (1.1) dưới đây:

Tỷ lệ nợ xấu

* Khái niệm nợ xấu:

Nếu chỉ dựa vào chỉ tiêu nợ quá hạn thì chưa đánh giá chính xác về chất lượng tín dụng của các NH Theo quyết định số 493/2005/QĐ-NHNN ngày 22/04/2005 của Thống đốc Ngân hàng Nhà Nước “ V/v Ban hành quy định về phân loại nợ, trích lập và sử dụng dự phòng để xử lý rủi ro tín dụng trong hoạt động NH của TCTD” đã đánh giá chính xác hơn chất lượng tín dụng của các TCTD Theo Quyết định 493 thì nợ xấu là nợ thuộc nhóm 3,4,5 theo cách phân loại nợ dưới đây

Chỉ tiêu này phản ánh nợ xấu của một NH, tỷ lệ này càng thấp càng tốt Thực tế, rủi

ro trong kinh doanh là không tránh khỏi, nên NH thường chấp nhận một tỷ lệ nhất định được coi là giới hạn an toàn Mức giới hạn này ở mỗi nước là khác nhau, riêng

ở hiện nay chấp nhận tỷ lệ là 5%

* Cách phân loại nợ:

Theo Quyết định số 127/2005/QĐ-NHNN ngày 03/02/2005 (có hiệu lực ngày 17/03/2005) của Thống đốc NHNN VN về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của quy chế cho vay của TCTD đối với khách hàng ban hành kèm theo Quyết định số 1627/2001/QĐ-NHNN ngày 31/12/2001 Trong đó điều chỉnh kỳ hạn nợ là việc NH chấp thuận thay đổi kỳ hạn trả nợ gốc và/hoặc lãi vay trong phạm vi thời hạn cho vay đã thoả thuận tại HĐTD; gia hạn nợ vay là việc NH chấp thuận kéo dài thêm một khoảng thời gian trả nợ gốc và/hoặc lãi vay vượt quá thời hạn cho vay đã thoả thuận trong HĐTD và chất lượng tín dụng được thể hiện là tỷ lệ nợ quá hạn trên tổng dư nợ

Việc phân loại nợ quá hạn theo Quyết định số 127/2005/QĐ-NHNN đã có nhiều thay đổi nhưng việc phân loại nợ quá hạn vẫn còn dựa vào tiêu chí thời gian quá hạn của khoản vay chứ chưa tính đến tiêu chí rủi ro của khoản vay nên chưa phản ảnh chính xác chất lượng của hoạt động tín dụng

Theo Quyết định số: 493/2005/QĐ-NHNN ngày 22/4/2005 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước “V/v Ban hành quy định về phân loại nợ, trích lập và sử dụngdự phòng để xử lý rủi ro tín dụng trong hoạt động NH của tổ chức tín dụng” và quyết định số 18/2007/QĐ-NHNN ngày 25/04/2007 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước “V/v sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy định về phân loại nợ, trích lập và

=

Nợ xấu Tổng dư nợ

x 100% ≤ 5% (1.1)

sử dụng dự phòng để xử lý rủi ro tín dụng trong hoạt động NH của tổ chức tín dụng ban hành theo quyết định số 493/2005/QĐ-NHNN ngày 22/04/2005” thì dư nợ của

các tổ chức tín dụng được chia làm 05 nhóm, cụ thể:

Nợ nhóm 1 (nợ đủ tiêu chuẩn) bao gồm:

Các khoản nợ trong hạn và tổ chức tín dụng đánh giá là có khả năng thu hồi đủ

cả gốc và lãi đúng thời hạn; Các khoản nợ quá hạn dưới 10 ngày và tổ chức tín dụng đánh giá là có khả năng thu hồi đầy đủ gốc và lãi bị quá hạn và thu hồi đầy đủ gốc

và lãi đúng thời hạn còn lại; Các khoản nợ của DN trả đầy đủ nợ gốc và lãi theo kỳ hạn đã được cơ cấu lại tối thiểu trong vòng 01 năm đối với các khoản nợ trung và dài hạn, 03 tháng đối với các khoản nợ ngắn hạn và các kỳ hạn tiếp theo được đánh giá là có khả năng trả đầy đủ nợ gốc, lãi đúng hạn theo thời hạn đã được cơ cấu lại thì phân loại vào nợ nhóm 1 Trường hợp một DN có nợ cơ cấu lại bao gồm nợ ngắn hạn và nợ trung, dài hạn thì chỉ xem xét đưa vào nợ nhóm 01 khi DN đã trả đầy đủ (nợ ngắn hạn và nợ trung, dài hạn) cả gốc và lãi số nợ đã được cơ cấu lại trong thời gian quy định trên, đồng thời các kỳ hạn tiếp theo được đánh giá là có khả năng trả đầy đủ nợ gốc, lãi đúng hạn đã được cơ cấu lại

Nợ nhóm 3 (Nợ dưới tiêu chuẩn) bao gồm:

Các khoản nợ quá hạn từ 91 ngày đến 180 ngày; Các khoản nợ cơ cấu lại có thời hạn trả nợ lần đầu, trừ các khoản nợ điều chỉnh kỳ hạn trả nợ lần đầu phân loại vào nhóm 2; Các khoản nợ được miễn hoặc giảm lãi do khách hàng không đủ khả năng trả lãi đầy đủ theo hợp đồng tín dụng

Nợ nhóm 4 (Nợ nghi ngờ) bao gồm:

Nợ quá hạn từ 181 ngày đến 360 ngày; Các khoản nợ cơ cấu lại thời hạn trả nợ quá hạn dưới 90 ngày theo thời hạn trả nợ được cơ cấu lại lần đầu; Các khoản nợ cơ cấu lại thời hạn trả nợ lần thứ hai

Nợ nhóm 5 (Nợ có khả năng mất vốn) bao gồm:

Các khoản nợ quá hạn trên 360 ngày; Các khoản nợ cơ cấu lại thời hạn trả nợ lần đầu quá hạn từ 90 ngày trở lên theo thời hạn trả nợ đã được cơ cấu lại lần đầu; Các khoản nợ cơ cấu lại thời hạn trả nợ lần thứ hai quá hạn theo thời hạn trả nợ được cơ cấu lại lần thứ hai; Các khoản nợ cơ cấu lại thời hạn trả nợ lần thứ ba trở lên, kể cả chưa bị quá hạn hoặc đã quá hạn; Các khoản nợ khoanh, nợ chờ xử lý Các khoản nợ nếu có đủ cơ sở để đánh giá là khả năng trả nợ của của khách hàng bị suy giảm thì phải phải tính một cách chính xác, minh bạch để phân loại nợ vào các nhóm nợ phù hợp với mức độ rủi ro, cụ thể:

Nhóm 2: Các khoản nợ tổn thất tối đa 5% giá trị nợ gốc

Nhóm 3: Các khoản nợ tổn thất từ trên 5%-20 % giá trị nợ gốc

Nhóm 4: Các khoản nợ tổn thất từ trên 20% - 50% giá trị nợ gốc

Nhóm 5: Các khoản nợ tổn thất trên 50% giá trị nợ gốc

Việc phân loại nợ theo Quyết định 493 và quyết định 18 của Ngân hàng Nhà nước vừa dựa vào tiêu chí thời gian quá hạn của khoản vay, vừa dựa vào tiêu chí rủi

ro của khoản vay đã làm cho các NH phải đánh giá lại thực sự các khoản nợ đã cho khách hàng vay và có thể đánh giá chính xác hơn về chất lượng tín dụng của mình

1.3.2.2 Chỉ tiêu hiệu suất sử dụng vốn:

Chỉ tiêu này được tính theo công thức (1.2) dưới đây:

Tổng dư nợ Hiệu suất sử dụng vốn =

Tổng vốn huy động (1.2)

Chỉ tiêu này giúp các nhà phân tích so sánh khả năng cho vay của NH với khả năng huy động vốn, đồng thời xác định hiệu quả của một đồng vốn huy động Thông thường theo cách nhìn của nhiều người, chỉ tiêu này càng lớn chứng tỏ NH

sử dụng nhiều vốn huy động và hoạt động của NH sẽ hiệu quả hơn, điều này sẽ không đúng Vậy tỷ lệ này lớn tốt hay nhỏ tốt? Chúng ta chưa thể khẳng định được, bởi nếu tiền gửi ít hơn tiền cho vay thì NH phải tìm kiếm nguồn vốn có chi phí cao hơn, còn nếu tiền gửi nhiều hơn tiền cho vay thì NH sẽ rơi vào tình trạng thừa vốn

Do đó, chỉ tiêu này chỉ mang tính tương đối giúp chúng ta so sánh khả năng cho vay

Dư nợ bình quân (1.3) Đây là chỉ tiêu phản ánh số vòng chu chuyển của vốn vay (thường là 1 năm) Chỉ tiêu này càng tăng thì tính tổ chức, quản lý tín dụng càng tốt, chất lượng cho vay càng cao Tuy nhiên, chỉ tiêu này chỉ phản ánh một cách tương đối, vì nếu một NHTM này cho vay các DN sản xuất chiếm tỷ trọng lớn dư nợ, thì chỉ tiêu này thấp hơn NHTM khác cho vay các DN thương mại Như vậy, không vì thế mà chất lượng cho vay của NHTM này kém hơn Từ thực tế trên, để có nét tương đối chính xác về chất lượng tín dụng thì các tiêu thức tính toán phải thống nhất, vòng quay tín dụng phải tính toán cho từng loại vay, thời hạn vay và từng đối tượng vay cụ thể

1.3.2.4 Chỉ tiêu lợi nhuận:

Chỉ tiêu này được tính theo công thức (1.4) dưới đây:

Lợi nhuận từ hoạt động tín dụng Lợi nhuận =

Tổng dư nợ tín dụng (1.4)

Lợi nhuận từ hoạt động tín dụng của NHTM chiếm từ 70%-85% tổng lợi nhuận của NHTM Nếu lợi nhuận của một NH nào đó tăng lên hàng năm, điều đó chứng tỏ chất lượng tín dụng được nâng lên Chỉ tiêu này phản ánh khả năng sinh lời của tín dụng Lợi nhuận ở đây phản ánh chênh lệch giữa chi phí đầu vào (lãi suất huy động) và thu lãi đầu ra Chỉ tiêu này phản ánh khả năng sinh lời của vốn tín dụng , một khoản tín dụng ngắn hạn hay dài hạn không thể xem là có chất lượng cao nếu nó không đem lại lợi nhuận cho NH Chỉ tiêu này cao chứng tỏ các khoản cho vay của NH sinh lời và ngược lại chỉ tiêu này thấp chứng tỏ các khoản vay không sinh lời, đồng nghĩa với chất lượng tín dụng chưa tốt Đánh giá chất lượng khoản tín dụng trên cơ sở căn cứ vào lợi nhuận thu được của các NHTM, đây cũng

là chỉ tiêu tương đối vì nó phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: chính sách lãi suất, chính sách khách hàng v.v Thông thường trong hoạt động NH, nếu chấtlượng tín dụng NHTM tốt, tỷ lệ nợ xấu thấp thì lợi nhuận từ hoạt động tín dụng sẽ cao hơn khi cùng một mức dư nợ so với các NH khác

1.3.3 Các nhân tố ảnh hưởng tới chất lượng tín dụng đối với Doanh nghiệp

Vừa và nhỏ

Như ta đã biết, chất lượng tín dụng là chỉ tiêu để đánh giá tình hình hoạt động tín dụng của một NH và có ý nghĩa lớn đến sự tồn tại và phát triển của NH Chất lượng tín dụng được thể hiện ở sự thoả mãn nhu cầu vay vốn của khách hàng, phù hợp với sự phát triển kinh tế-xã hội của đất nước, đồng thời đảm bảo sự tồn tại

và phát triển của NH Để có thể thực hiện được mục tiêu hoạt động của mình là tìm kiếm lợi nhuận dựa trên chức năng nhiệm vụ của NH, cụ thể ở đây là hoạt động tín dụng, mỗi NH phải làm sao để nâng cao được chất lượng tín dụng Để thực hiện được điều này ta cần nghiên cứu tác động của các nhân tố ảnh hưởng tới hoạt động tín dụng, đó là 3 nhóm nhân tố sau đây:

1.3.3.1 Các nhân tố chủ quan

Đối với NHTM: chất lượng tín dụng thể hiện ở phạm vi, mức độ, giới hạn tín dụng phải phù hợp khả năng thực lực của bản thân NH và đảm bảo được tính cạnh tranh trên thị trường với nguyên tắc hoàn trả đúng hạn và có lãi

Bao gồm các nhân tố như: Chính sách tín dụng, công tác tổ chức, chất lượng cán bộ, quy mô vốn của NH, thông tin tín dụng, quy trình nghiệp vụ tín dụng

*Chính sách tín dụng

Chính sách tín dụng là một hệ thống biện pháp có liên quan đến việc khuyếch trương tín dụng hoặc hạn chế tín dụng để đạt được mục tiêu đã hoạch định của NHTM đó

Do đó, việc hoạch định chính sách tín dụng có ý nghĩa quyết định đến sự thành công hay thất bại của mỗi NH Một chính sách tín dụng đúng đắn sẽ thu hút được nhiều khách hàng, đảm bảo khả năng sinh lời của hoạt động tín dụng dựa trên

cơ sở phân tán rủi ro, tuân thủ chấp hành đúng luật pháp và đường lối của NH nhà nước, đảm bảo công bằng xã hội Bất kỳ một NH nào muốn nâng cao hiệu quả hoạt động của mình thì phải có chính sách tín dụng phù hợp với điều kiện cụ thể của NH Hoạt động tín dụng trong nền kinh tế thị trường chứa đựng nhiều rủi ro Khi

NH gặp những rủi ro thì có thể đi đến phá sản hoặc bị thiệt hại lớn, mất uy tín với khách hàng và cơ quan quản lý Nhà nước Vì vậy khi hoạch định chính sách tín dụng, các nhà hoạch định luôn coi trọng việc đảm bảo mục tiêu phải đạt được, nên

ta có thể nói rằng: Chất lượng tín dụng của một NH có tốt hay không còn phụ thuộc vào việc xây dựng một chính sách tín dụng NH có đúng đắn, phù hợp không

* Công tác tổ chức Ngân Hàng

Để tạo điều kiện cho việc quản lý có hiệu quả các nguồn vốn tín dụng thì cần

có sự phối hợp nhịp nhàng giữa các phòng ban, có sự thống nhất đoàn kết từ trên xuống, từ ban lãnh đạo đến cán bộ công nhân viên Điều đó có ý nghĩa là công tác

tổ chức NH được thực hiện tốt chính là cơ sở tiến hành các nghiệp vụ tín dụng lành mạnh Hơn nữa thực hiện tốt công tác này, NH đã làm cho guồng máy của mình hoạt động một cách uyển chuyển linh hoạt Chính vì vậy, trong quá trình hoạt động

NH nên luôn chú trọng công tác này để ngày càng phát triển và hoàn thiện hơn

* Thông tin tín dụng

Cho vay không phải là một vấn đề đơn giản Trên thực tế không phải DN nào cũng sử dụng vốn vay có hiệu quả và đúng mục đích Đó là chưa nói tới những kẻ mạo danh, mạo nhận là DN để cho vay trái phép, chiếm dụng vốn bất hợp pháp, gây rủi ro và tổn thất cho NH Vì vậy, hoạt động tín dụng muốn đạt hiệu quả cao, an toàn cần phải có hệ thống thông tin hữu hiệu phục vụ cho công tác này Nắm bắt kịp thời và chính xác luồng thông tin là điều kiện để xem xét, phân tích, nhằm tìm ra cơ hội tốt nhất trong kinh doanh cũng như đề phòng những rủi ro có thể xẩy ra trong các hoạt động của NH

* Chất lượng đào tạo Chuyên viên tín dụng

Chất lượng chuyên viên tín dụng là "cơ sở vật chất" để thực hiện những kế hoạch kinh doanh trong cơ chế thị trường thường xuyên thay đổi và có nhiều biến động như hiện nay Do vậy trong quá trình tuyển chọn chuyên viên cần phải ưu đãi những người có tư cách đạo đức tốt, giỏi chuyên môn nghiệp vụ, năng động sáng tạo Trong quá trình hoạt động thường xuyên tiến hành đào tạo và đào tạo lại các chuyên viên để nâng cao chất lượng cán bộ, đảm bảo quá trình thực thi nhiệm vụ được nhanh chóng, chính xác, linh hoạt trong xử lý những sai sót có thể xẩy ra

Một NH có đội ngũ chuyên viên tín dụng được đào tạo với chất lượng, trình

độ chuyên môn giỏi thì việc quản lý thực hiện các nghiệp vụ tín dụng NH nói riêng

và các nghiệp vụ NH nói chung sẽ trở nên quy củ, có hệ thống và đạt hiệu quả cao hơn Ngoài ra, nó còn giúp cho NH tránh được các rủi ro có thể xảy ra

* Những vấn đề thuộc về kiểm tra, thanh tra, kiểm soát

Mở rộng quy mô hoạt động tín dụng, tăng cường cho vay mà không tính đến rủi ro, bất chắc có thể xẩy ra thì sẽ dễ dàng dẫn đến sự sụp đổ giải thể của mỗi NH

Một trong những hoạt động có mục đích cho NH tránh được những rủi ro

đó là công tác kiểm tra, thanh tra, kiểm soát Công việc này không chỉ được thực hiện đối với khách hàng (như kiểm tra trước, trong và sau khi cho vay) mà còn được thực hiện đối với bản thân NH (như quy trình thực hiện cho vay, quá trình quản lý vốn vay, loại trừ cán bộ mất phẩm chất có hiện tượng tham ô, tham nhũng gây thất thoát tài sản làm mất uy tín của NH đối với khách hàng

Nâng cao chất lượng tín dụng cũng đồng thời là NH phải kịp phát hiện và ngăn chặn những hành vi vi phạm pháp luật có ảnh hưởng đến hoạt động của NH Muốn vậy, việc đào tạo đội ngũ chuyên viên có năng lực trình độ và trách nhiệm thực hiện công tác kiểm tra, thanh tra, kiểm soát là một vấn đề mà không NH nào coi nhẹ

1.3.3.2 Nhân tố khách quan

Đối với khách hàng: do nhu cầu vay vốn tín dụng của khách hàng là để đầu

tư cho các hoạt động sản xuất kinh doanh nên chất lượng tín dụng được đánh giá theo tính chất phù hợp với mục đích sử dụng của khách hàng với mức lãi suất và kỳ hạn hợp lý Thêm vào đó là thủ tục vay đơn giản, thuận lợi, thu hút được nhiều khách hàng nhưng vẫn bảo đảm nguyên tắc tín dụng

Khách hàng vừa là đại diện cho bên cung ứng vốn tín dụng, vừa là đại diện cho bên cầu vốn tín dụng Với tư cách là người cung ứng vốn tín dụng, họ mong

muốn nhận được từ NH một khoản lãi vay từ tiền gửi hay các dịch vụ thanh toán tiện lợi, do đó sự tín nhiệm của NH đối với khách hàng sẽ tăng thêm tính ổn định của nguồn vốn huy động Với tư cách là người vay, họ mong muốn được đáp ứng đầy đủ vốn phù hợp với yêu cầu kinh doanh có thời hạn vay và lãi suất hợp lý, thủ tục đơn giản nhanh chóng

* Yếu tố con người

Nhân tố con người: bao gồm đạo đức của khách hàng, mục tiêu kinh doanh, nhiệm vụ, động cơ của người vay

Những thông tin sai trái về người vay là một dấu hiệu nguy hiểm ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng, ảnh hưởng đến hiệu quả của người vay

Một nhân tố khác không kém phần quan trọng là tính quyết tâm trong kinh doanh của khách hàng Một người vay có tính quyết tâm cao sẽ là một điều kiện giúp cho phương án kinh doanh có thể thắng lợi từ đó có nguồn trả nợ cho NH đúng hạn và đầy đủ, chất lượng tín dụng của NH sẽ được đảm bảo và uy tín của NH được nâng cao

Năng lực quản lý kinh doanh của khách hàng cũng là một dấu hiệu cho khả năng đảm bảo chất lượng tín dụng của NH Một nhà quản trị kinh doanh tốt là một người quản lý tốt đồng tiền vào ra của DN, kiểm soát được các chi phí, nhận biết các cơ hội kiếm lời và đưa ra các quyết định kinh doanh chính xác, từ đó kiếm được lợi nhuận, có nguồn để trả nợ cho NH

* Uy tín và khả năng tài chính, khả năng trả nợ của khách hàng

NH sẽ chỉ đồng ý cho vay nếu khách hàng chứng tỏ được khả năng tài chính

và khả năng trả nợ của mình đối với NH Ngân hàng không dám mạo hiểm cho vay đối với khách hàng nào mà uy tín bị giảm sút, khả năng tài chính đang có vấn đề Vì vậy tài sản đảm bảo là một đòi hỏi của NH để đáp ứng cho nguồn trả nợ thứ hai bổ sung cho món vay Giá trị tài sản ảnh hưởng trực tiếp đến số tiền mà khách hàng được vay, vì NH căn cứ vào giá trị tài sản đảm bảo để xác định số tiền cho vay tối

đa chỉ được 70% giá trị tài sản đảm bảo (nếu như không có quy định khác)

* Tính khả thi của dự án vay vốn

Khi dự án có khả thi thì các cán bộ sẽ dựa vào đó để quyết định cho vay, quy

mô tín dụng sẽ được mở rộng Đây còn là yếu tố ảnh hưởng tới chất lượng món vay, ảnh hưởng tới chất lượng tín dụng của NH

Mặt khác, nếu DN sử dụng vốn vay sai mục đích hoặc sử dụng vốn vay ngắn hạn cho đầu tư sản xuất cố định hoặc kinh doanh bất động sản thì sẽ không thu hồi kịp vốn để hoàn trả đúng hạn, ảnh hưởng nhiều đến hoạt động tín dụng

1.3.3.3 Những nhân tố khác

* Môi trường kinh tế

Để NH có thể huy động được nhiều vốn mở rộng hoạt động tín dụng phục vụ cho việc phát triển kinh tế thì cần có một nền kinh tế ổn định Một nền kinh tế phát triển ổn định, sẽ giúp cho NH mở rộng quy mô hoạt động của mình, làm giá cả luôn giữ ở mức ổn định, tránh được tình trạng lạm phát hoặc giảm phát

NH sẽ khó tránh khỏi rủi ro nếu nền kinh tế không ổn định, chu kỳ kinh tế có tác động không nhỏ đến hoạt động cho vay của NH Trong thời kỳ nền kinh tế thị trường bị suy thoái, sản xuất bị đình trệ, kinh doanh bị thu hẹp thì nhu cầu vốn tín dụng giảm và nếu vốn tín dụng đã được thực hiện thì cũng khó có thể sử dụng có hiệu quả hay khó có thể trả nợ đúng hạn cho NH Ngược lại, thời kỳ nền kinh tế hưng thịnh SXKD được mở rộng dẫn đến nhu cầu về vốn tăng, từ đó chất lượng tín dụng được nâng lên, giảm bớt rủi ro tín dụng Như vậy, chu kỳ kinh tế ảnh hưởng nhiều đến hiệu quả của các khoản vốn tín dụng NH

Ngoài ra, các chính sách và sự điều tiết của các cơ quan có thẩm quyền ở mỗi ngành, mỗi vùng đều có ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng

* Môi trường Xã hội - Chính trị

Khách hàng và NH thực hiện quan hệ tín dụng dựa trên cơ sở tín nhiệm giữa hai bên Vì vậy sự tín nhiệm là cầu nối mỗi quan hệ giữa NH và khách hàng Uy tín của NH trên thị trường ngày càng cao thì sẽ thu hút được lượng khách hàng ngày càng đông Mối quan hệ xã hội thể hiện cụ thể giữa NH và khách hàng là nhân tố không kém phần quan trọng quyết định tới quy mô, phạm vi hoạt động của mỗi NH, đặc biệt là trong hoạt động tín dụng

Nhân tố chính trị cũng có ảnh hưởng khá nhiều tới hoạt động tín dụng Thật vậy, một quốc gia không có sự biến động về chính trị hay không xảy ra chiến tranh

là điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư nước ngoài bởi các nhà đầu tư nước ngoài không chỉ quan tâm đến lợi nhuận mà còn chú trọng tới an toàn của vốn đầu tư Tình hình kinh tế chính trị ổn định là điều kiện thuận lợi cho việc phát triển kinh tế đất nước Riêng đối với NH, nó có ảnh hưởng tới việc huy động, cho vay và đầu tư vốn của NH Điều đó có ý nghĩa là nhân tố này ảnh hưởng tới chất lượng tín dụng

Pháp luật sẽ tạo ra môi trường pháp lý lành mạnh cho mọi hoạt động SXKD của các DN thuộc mọi thành phần kinh tế tiến hành thuận tiện và đạt kết quả cao

Nó còn là cơ sở pháp lý để giải quyết mối quan hệ giữa các thành phần kinh tế Các

DN cũng như NH phải tuân thủ những quy định nghiêm chỉnh của pháp luật thì hiệu quả và lợi ích sẽ được đảm bảo Môi trường pháp luật này luôn được điều chỉnh, bổ sung hoàn thiện hơn để nó ngày càng phù hợp hơn với sự phát triển chung của nền kinh tế, trong đó có hệ thống NH

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ TẠI NGÂN HÀNG TMCP KỸ THƯƠNG

VIỆT NAM CHI NHÁNH CHỢ LỚN 2.1 Tổng quan về Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam (Techcombank) 2.1.1 Giới thiệu sơ lược về ngân hàng Techcombank

- Số lượng nhân viên: 5000 nhân viên

- Chủ tịch Hội đồng quản trị: Ông Hồ Hùng Anh

- Tổng Giám đốc: Ông Nguyễn Đức Vinh

2.1.2 Thành tích:

- Tháng 09/2009 Techcombank nhận được các giải thưởng như: “ ngân hàng

xuất sắc nhất trong hoạt động hanh toán quốc tế năm 2009” do ngân hàng Wachovia trao tặng, giải thưởng “ Thương mại dịch vụ tiêu biểu 3 năm liên tiếp Top trace services” và “ Top 10 doanh nghiệp thương mại dịch vụ xuất sắc” do Bộ công thương bình chọn và trao tặng, và giải thưởng “ Top 500 doanh nghiệp lớn nhất

Việt Nam năm 2009” do Vietnam Report và Vietnamnet trao tặng

- Tháng 09/2008 ,Techcombank đã nhận giải thưởng “Thanh toán quốc tế xuất sắc năm 2006” từ Citibank

- Tháng 9/2007, Techcombank đã nhận giải thưởng “Thanh toán quốc tế xuất sắc năm 2006” từ Citibank

- Tháng 4/2007, Techcombank nhận giải thưởng “Thương hiệu mạnh Việt Nam 2006”

- Tháng 3/2007, Techcombank là ngân hàng Việt nam đầu tiên và duy nhất được Financial Insights công nhận thành tựu về ứng dụng công nghệ đi đầu trong giải pháp phát triển thị trường

- Ngày 16/8/2006 Moody’s, hãng xếp hạng tín nhiệm hàng đầu thế giới đã công bố xếp hạng tín nhiệm của Techcombank, ngân hàng TMCP đầu tiên tại Việt nam được xếp hạng bởi Moody’s

- Tháng 5/2006, Techcombank vinh dự nhận Cúp Vàng “Vì sự tiến bộ xã hội

và phát triển bền vững” do Tổng liên đoàn lao động Việt Nam chứng nhận

- Tháng 5/2006, Wachovia trao danh hiệu “Ngân hàng có thành tích xuất sắc trong hoạt động thanh toán quốc tế năm 2005” cho Techcombank

- Ngày 26/04/2006, Techcombank đã được Citibank trao giải thưởng "Ngân hàng có thành tích xuất sắc trong hoạt động thanh toán quốc tế năm 2005" Đây là lần thứ hai Citibank trao giải thưởng này cho Techcombank

- Ngày 12/04/06, phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) chính thức công bố Techcombank là một trong 500 thương hiệu nổi tiếng tại Việt Nam do người tiêu dùng bình chọn

- Ngày 27/02/2006, Techcombank được The Bank Of NewYorks trao chứng nhận chất lượng chuyển tiền bằng điện Swift The Bank Of NewYorks cũng đã từng trao chứng nhận “Ngân hàng có hoạt động xuất sắc trong thanh toán quốc tế với tỷ

lệ STP cao” cho Techcombank trong các năm 2003 và 2004 (STP – Straight Through Proccessing)

- Tháng 9/2005: Thẻ F@stAccess của Techcombank được bình chọn nhận giải thưởng Sao Vàng đất Việt do Hội các nhà doanh nghiệp trẻ Việt Nam và trung ương Đoàn thanh niên trao tặng

2.1.3 Các cột mốc lịch sử:

 1995

- Tăng vốn điều lệ lên 51,495 tỷ đồng

- Thành lập Chi nhánh Techcombank Hồ Chí Minh, khởi đầu cho quá trình phát triển nhanh chóng của Techcombank tại các đô thị lớn

- Tăng Techcombank tăng vốn điều lệ lên 80,020 tỷ đồng

- Khai trương Phòng giao dịch số 3 tại phố Khâm Thiên, Hà Nội

- Ký kết hợp đồng với nhà cung cấp phần mềm hệ thống ngân hàng hàng đầu trên thế giới Temenos Holding NV, về việc triển khai hệ thống phần mềm Ngân hàng GLOBUS cho toàn hệ thống Techcombank nhằm đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu của khách hàng

£ 2002

- Thành lập Chi nhánh Chương Dương và Chi nhánh Hoàn Kiếm tại Hà Nôi

- Thành lập Chi nhánh Hải Phòng tại Hải Phòng

- Thành lập Chi nhánh Thanh Khê tại Đà Nẵng

- Thành lập Chi nhánh Tân Bình tại Thành phố Hồ Chí Minh

- Là Ngân hàng Cổ phần có mạng lưới giao dịch rộng nhất tại thủ đô Hà Nội Mạng lưới bao gồm Hội sở chính và 8 Chi nhánh cùng 4 Phòng giao dịch tại các thành phố lớn trong cả nước

- Vốn điều lệ tăng lên 104,435 tỷ đồng

- Chuẩn bị phát hành cổ phiếu mới để tăng vốn điều lệ Techcombank lên 202

- Đưa chi nhánh Techcombank Chợ lớn vào hoạt động

- Vốn điều lệ tăng lên 180 tỉ tại 31/12/2004

¥ 2004

- Ngày 09/06/2004: Khai trương biểu tượng mới của Ngân hàng

- Ngày 30/6/2004: Tăng vốn điều lệ lên 234 tỉ đồng

- Ngày 02/8/2004: Tăng vốn điều lệ lên 252,255 tỷ đồng

- Ngày 26/11/2004: Tăng vốn điều lệ lên 412 tỷ đồng

- Ngày 13/12/2004 Ký hợp đồng mua phần mềm chuyển mạch và quản lý thẻ với Compass Plus

- 21/07/2005, 28/09/2005, 28/10/2005: Tăng vốn điều lệ lên 453 tỷ đồng, 498

tỷ đồng và 555 tỷ đồng