ban đồ tu duy

Với cách ghi chép này, chúng ta mới chỉ sử dụng một nửa của bộ não - não trái, mà chưa sử dụng kỹ năng bên não phải, nơi giúp chúng ta xử lý các thông tin về nhịp điệu, màu sắc, không

Trang 1

10/31/14 trandinhchau@moet.edu.vn 1

Sử dụng bản đồ tư duy góp phần dạy học tích cực

và hỗ trợ công tác quản lí nhà trường

TS Trần Đình Châu- Bộ Giáo dục & Đào tạo

Trang 2

Trang 3

MỞ ĐẦU

• Hiện nay, chúng ta thường ghi chép

thông tin bằng các ký tự, đường thẳng, con số Với cách ghi chép này, chúng

ta mới chỉ sử dụng một nửa của bộ não

- não trái, mà chưa sử dụng kỹ năng

bên não phải, nơi giúp chúng ta xử lý các thông tin về nhịp điệu, màu sắc, không gian và cách ghi chép thông thường khó nhìn được tổng thể của cả vấn đề.

Trang 4

MỞ ĐẦU (tiếp)

• Qua nghiên cứu cho thấy, nhiều học

sinh chưa biết cách học, cách ghi kiến thức vào bộ não mà chỉ học thuộc

lòng, học vẹt, thuộc một cách máy

móc, thuộc nhưng không nhớ được

kiến thức trọng tâm, không nắm được

“sự kiện nổi bật” trong tài liệu đó, hoặc không biết liên tưởng, liên kết các kiến thức có liên quan với nhau

Trang 5

Bản đồ tư duy

• BĐTD còn gọi là sơ đồ tư duy,

lược đồ tư duy,… là hình thức ghi chép nhằm tìm tòi đào sâu, mở

rộng một ý tưởng, tóm tắt những

ý chính của một nội dung, hệ

thống hóa một chủ đề… bằng cách kết hợp việc sử dụng hình ảnh,

đường nét, màu sắc, chữ viết

Trang 6

Bản đồ tư duy

• Nghĩa của cụm từ BĐTD không hiểu theo nghĩa bản

đồ thông thường như bản đồ địa lí mà BĐTD được hiểu là một hình thức ghi chép theo mạch tư duy của mỗi người bằng việc kết hợp nét vẽ, màu sắc và chữ viết Đặc biệt đây là một sơ đồ mở, việc thiết kế

BĐTD theo mạch tư duy của mỗi người, không yêu cầu tỉ lệ, chi tiết khắt khe như bản đồ địa lí, có thể vẽ thêm hoặc bớt các nhánh, mỗi người vẽ một kiểu

khác nhau, dùng màu sắc, hình ảnh, các cụm từ diễn đạt khác nhau, cùng một nội dung nhưng mỗi người

có thể “thể hiện” nó dưới dạng BĐTD theo một cách riêng do đó việc lập BĐTD phát huy được tối đa khả năng sáng tạo của mỗi người

Trang 7

Ưu điểm của bản đồ tư duy

• Dễ nhìn, dễ viết.

• Kích thích hứng thú học tập và khả

năng sáng tạo của HS

• Phát huy tối đa tiềm năng ghi nhớ của

bộ não

phát triển ý chính, ý phụ một cách

logic

Trang 8

Tác giả Tony Buzan

-Tony Buzan là người sáng tạo ra phương pháp tư duy Mind Map (bản đồ

tư duy).

- Ông nghiên cứu chuyên sâu về bộ não,

trí nhớ; tìm ra qui luật khi xây dựng bản đồ gồm nhiều nhánh, giúp bộ não ghi chép các sự kiện một cách hệ thống.

- Bản đồ tư duy giúp luyện tập trí não

Trang 9

Bản đồ tư duy giúp gì?

Bản đồ tư duy sẽ giúp:

Trang 10

Trang 11

• Tập “đọc hiểu” BĐTD, sao cho chỉ cần

nhìn vào BĐTD bất kỳ HS nào cũng có thể thuyết trình được nội dung một bài học

hay một chủ đề, một chương theo mạch lôgic của kiến thức

Trang 12

Sử dụng BĐTD trong dạy học

• Hướng cho HS có thói quen khi tư duy lôgic

theo hình thức sơ đồ hoá trên BĐTD

• Từ một vấn đề hay chủ đề chính đưa ra các ý

lớn thứ nhất, ý lớn thứ hai, thứ ba mỗi ý

lớn lại có các ý nhỏ liên quan với nó, mỗi ý nhỏ lại có các ý nhỏ hơn các nhánh này

như “bố mẹ” rồi “con, cháu, chắt, chút

chít” các đường nhánh có thể là đường

thẳng hay đường cong

Trang 13

Sử dụng BĐTD trong dạy học

• Cho HS thực hành vẽ BĐTD trên giấy: Chọn

key words- tên chủ đề hoặc hình vẽ của chủ đề chính cho vào vị trí trung tâm, chẳng hạn: đường thẳng song song, hình bình hành, hình chữ nhật, bảo vệ môi trường, truyện Kiều, để HS có thể

tự mình ghi tiếp kiến thức vào tiếp các nhánh

“con”, “cháu”, “chắt” theo cách hiểu của các

em

• Vẽ BĐTD theo nhóm hoặc từng cá nhân

Trang 14

• Viết lại theo ý của mình, nên chừa

khoảng trống để có thể bổ sung ý (nếu sau này cần)

Trang 15

Trang 16

Điều cần tránh khi ghi chép trên BĐTD

• Ghi lại nguyên cả đoạn văn dài

Trang 18

kẻ, đường cong với màu sắc khác nhau

4 Mỗi từ/ảnh/ý nên đứng độc lập và được

nằm trên một đường kẻ hay đường cong.

Trang 19

Một số gợi ý khi tạo

bản đồ tư duy

5 Tạo ra một kiểu bản đồ riêng cho mình

(Kiểu đường kẻ, màu sắc,…)

6 Nên dùng các đường cong thay vì các

đường thẳng vì các đường cong được tổ chức rõ ràng sẽ thu hút được sự chú ý của mắt hơn rất nhiều so với đường thẳng

7 Bố trí thông tin đều quanh hình ảnh

trung tâm

Trang 20

GIỚI THIỆU MỘT SỐ BĐTD VẼ TRÊN MÁY TÍNH

VÀ VẼ TRÊN GIẤY, BÌA…

Trang 21

Trang 22

Trang 23

Trang 24

Trang 25

Trang 26

Trang 27

Trang 28

Giản dị- GDCD

Trang 29

Mặt nón, mặt trụ, mặt cầu (hình học 12),

Trang 30

Trang 31

Trang 32

Trang 33

Trang 34

Trang 35

Phương tiện thiết kế BĐTD

• Phương tiện để thiết kế BĐTD khá đơn giản, chỉ cần giấy, bìa, bảng phụ, phấn màu, bút chì màu, tẩy,…hoặc dùng phần mềm Mindmap, vì vậy có thể vận dụng với bất kì điều kiện cơ sở vật chất nào của các nhà trường hiện nay Điều quan

trọng là GV hướng cho HS có thói quen lập

BĐTD trước hoặc sau khi học một bài hay một chủ đề, một chương, để giúp các em có cách

sắp xếp kiến thức một cách khoa học, lôgic

Trang 36

• HS hoạt động nhóm thông qua BĐTD

trên lớp học , hoặc hoạt động cá thể,

ôn luyện tập ở nhà…

Trang 37

Kết luận

• Qua nghiên cứu và thực nghiệm giảng dạy ở một số

trường THCS cho thấy: Sử dụng thành thạo và hiệu quả BĐTD trong dạy học sẽ mang lại nhiều kết quả tốt và đáng khích lệ trong phương thức học tập của

HS và PP giảng dạy của GV, có thể vận dụng nó cho các môn học ở trường phổ thông và cho lập kế

hoạch công tác quản lí Học sinh sẽ học được

phương pháp học, tăng tính độc lập, chủ động, sáng

tạo và phát triển tư duy

• Việc sử dụng BĐTD giúp cán bộ quản lí có cái nhìn

tổng quát toàn bộ vấn đề, giúp GV đổi mới PPDH,

giúp HS học tập tích cực đó chính là một trong

những cách làm thiết thực triển khai nội dung dạy

học có hiệu quả - một trong năm nội dung của

phong trào thi đua “Xây dựng Trường học thân

thiện, học sinh tích cực” mà Bộ Giáo dục và Đào tạo

phát động

Trang 38

Tài liệu tham khảo

1 Trần Đình Châu, Sử dụng bản đồ tư duy – một biện

pháp hiệu quả hỗ trợ học sinh học tập môn toán-

Tạp chí Giáo dục, kì 2- tháng 9/2009.

2 Trần Đình Châu, Đặng Thị Thu Thủy, Sử dụng bản đồ

tư duy góp phần TCH HĐ học tập của HS, Tạp chí

Khoa học giáo dục, số chuyên đề TBDH năm 2009.

3.Tony Buzan - Bản đồ Tư duy trong công việc – NXB

Lao động – Xã hội.

4 Stella Cottrell (2003), The study skills handbook (2nd

edition), PalGrave Macmillian.

5 www.mind-map.com (trang web chính thức của

Tony Buzan).

Trang 39

Bài tập thực hành (20 phút)

• Đề nghị mỗi thầy cô thiết kế một

bản đồ tư duy lập kế hoạch công

tác, hoặc triển khai một ý tưởng

hoặc 1 bài dạy học theo chuyên

môn của mình.

• Ban giám khảo sẽ chấm bài và

công bố, trao giải thưởng khi tổng kết lớp học.

Trang 40

Trang 41

Giới thiệu bản đồ tư duy

Cách tạo lập bản đồ tư duy

Trang 43

• Chúng ta ghi chép thông tin bằng các ký

tự, đường thẳng , con số Với cách ghi

chép này, chúng ta mới chỉ sử dụng một

chúng ta xử lý các thông tin về nhịp điệu,

màu sắc , không gian và sự mơ mộng

 chúng ta vẫn thường đang chỉ sử dụng 50% khả năng bộ não của mình khi ghi

nhận thông tin

Trang 44

Phát triển

tư duy

Trang 45

trong những công cụ hữu hiệu

Trang 46

46

Trang 47

• Nó là một phương tiện ghi chép đầy sáng tạo và rất hiệu quả theo đúng nghĩa của

nó, “Sắp xếp” ý nghĩ của bạn.

Trang 48

mở rộng và đào sâu ý tưởng.

Hiện nay, kỹ thuật này đang được 250

triệu người trên thế giới sử dụng (công

ty, tổ chức giáo dục, trường học, cá

nhân, diễn giả, HSSV…)

Bản đồ tư duy (mind map) phát triển

bởi Tony Buzan vào những năm 1960.

Giới thiệu bản đồ tư duy

Trang 50

Vẽ những

sơ đồ rẽ nhánh với những từ khóa, hình ảnh, màu sắc, để tạo nên những bản đồ có cấu trúc

Vẽ những

sơ đồ rẽ nhánh với những từ khóa, hình ảnh, màu sắc, để tạo nên những bản đồ có cấu trúc

Trang 51

CÁCH TẠO BẢN ĐỒ TƯ DUY

Trang 53

Có thể tạo maind map trên giấy, bút chì màu ,bút lông Tạo bằng phần mềm maind mapping

Trang 54

THẾ NÀO

TẠI SAO

KHI NÀO CÁI GÌ

ản

của một sự kiện

Ở ĐÂU

Trang 57

Ứng dụng trong dạy học

• TÓM TẮT BÀI HỌC

*Trình bày ý tưởng một cách rõ ràng

*Suy nghĩ sáng tạo

*Học tập thông qua biểu đồ

*Tóm tắt thông tin của một bài học

*Hệ thống kiến thức đã học

*Tăng cường khả năng ghi nhớ

*Đưa ra ý tưởng mới…

Trang 58

N Ơ I CH A Ứ ĐỰ NG

PH TH I Ế Ả MT

Trang 59

ánhsáng nhiệt độ

Nước

Đất

Động vật

Thực vật

Vi sinh vật

Nhân tố vô sinh Nhân tố

hữu sinh

Nhân tố con người

Môi trường

Con người

Trang 61

biến khoáng sản

MT không khí SINH QUYỂN

Trang 62

Giảm S đất nông nghiệp Thiếu LT-TP

Gây ngập lụt, khô hạn

PHÁ VỠ SỰ CÂN BẰNG SINH THÁI

Suy giảm diện tích rừng là nguyên nhân cơ bản dẫn đến suy giảm tính đa dạng sinh học

và suy thoái tài nguyên đất,nướ

c

Trang 67

Việc sử dụng các từ khóa, chữ số, màu sắc

và hình ảnh đã đem lại một công dụng lớn

vì đã huy động cả bán cầu não phải và trái cùng hoạt động

Sự kết hợp  làm tăng cường các liên kết giữa 2 bán cầu não  tăng cường trí tuệ và tính sáng tạo của chủ nhân bộ não.

Trang 68

• Bản đồ tư duy mang lại hiệu quả tốt cho quá trình Dạy – Học:

- GV: Tiết kiệm thời gian, tăng tính linh hoạt

- SV: Học phương pháp học, tăng tính chủ

động sáng tạo, phát triển tư duy

• Các phần mềm mind mapping giúp công việc

dễ dàng nhanh chóng, dễ chỉnh sửa.Giúp GV

và SV ứng dụng CNTT một cách có hiệu quả

và thiết thực trong quá trình Dạy- Học

Trang 69

HỌC CÁCH HỌC LÀ KỸ NĂNG

QUAN TRỌNG NHẤT TRONG CUỘC SỐNG

HỌC CÁCH HỌC LÀ KỸ NĂNG

QUAN TRỌNG NHẤT TRONG CUỘC SỐNG

Trang 70

“ Add Your Company Slogan”

Chúc quí thầy cô THÀNH CÔNG TỐT ĐẸP XIN TRÂN TRỌNG CẢM ƠN

Định dạng
Số trang	70
Dung lượng	10,06 MB