Tài liệu này dành cho sinh viên, giảng viên viên khối ngành tài chính ngân hàng tham khảo và học tập để có những bài học bổ ích hơn, bổ trợ cho việc tìm kiếm tài liệu, giáo án, giáo trình, bài giảng các môn học khối ngành tài chính ngân hàng
Trang 1Hệ thống kiểm soát nội bộ
Chương 3:
Trang 2Prepared by Doan Van Ho at
2
Mục đích & Nội dung
Những vấn đề chung về kiểm soát nội bộ
■ Giới thiệu phương pháp tiếp cận của kiểm
toán viên
Trang 3• Báo cáo tài chính đáng tin cậy.
• Các luật lệ và quy định được tuân thủ.
• Hoạt động hữu hiệu và có hiệu quả
Chúng ta cần ban hành các chính sách, thủ tục và tiêu
Trang 4Prepared by Doan Van Ho at
– Báo cáo tài chính đáng tin cậy.
– Các luật lệ và quy định được tuân thủ.
– Hoạt động hữu hiệu và có hiệu quả.”
ª 4 khái niệm nền tảng:
Một quá trình.
Con người
Đảm bảo hợp lý.
Mục tiêu
Trang 5COMMITTEE OF SPONSORING ORGANIZATION
– Hiệp hội kiểm toán viên nội bộ (IIA)
– Hiệp hội quản trị viên tài chính (FEI)
– Hiệp hội kế toán Hoa kỳ (AAA)
– Hiệp hội kế toán viên quản trị (IMA)
Trang 6Prepared by Doan Van Ho at
Hoạt động kiểm soát Giám sát
Th ôn
g tin
Tru ye
àn t ho âng
Trang 7MÔI TRƯỜNG KIỂM SOÁT
Phản ảnh “sắc thái” chung của đơn vị và
được thể hiện qua nhận thức, quan điểm và thái độ của người quản lý về vấn đề kiểm soát trong doanh nghiệp
Trang 8Prepared by Doan Van Ho at
8
MÔI TRƯỜNG KIỂM SOÁT
Tính chính trực & giá trị đạo đức
Triết lý quản lý &
phong cách điều hành
Cơ cấu tổ chức
Cách thức phân định quyền hạn và trách nhiệm
Năng lực đội ngũ
nhân viên
Chính sách
nguồn nhân lực
HĐQT & Ủy ban kiểm
toán (Ban kiểm soát)
KIỂM SOÁT
Trang 9ĐÁNH GIÁ RỦI RO
Quá trình đánh giá rủi ro gồm :
Nhận dạng các rủi ro ảnh hưởng đến việc thực hiện mục tiêu của đơn vị
Nhân tố tạo ra rủi ro ; ảnh hưởng và khả năng xảy ra rủi ro
Đề ra các biện pháp để đối phó với rủi ro
•- Tăng cường kiểm soát
•- Mua bảo hiểm
•- Tăng tốc độ thu hồi vốn
•- Không làm gì hết
Trang 10Prepared by Doan Van Ho at
10
VÍ DỤ VỀ ĐÁNH GIÁ RỦI RO
Một siêu thị ABC :
Mục tiêu : Giữ vững và mở rộng thị phần hiện có
Nhận dạng rủi ro : ???
Đánh giá tầm quan trọng của rủi ro : ???
Các biện pháp để đối phó với rủi ro : ???
Supermarket
Trang 11RỦI RO TRÊN BÁO CÁO TÀI CHÍNH
ª Tài sản không có trên thực
……
Báo cáo tài chính
Có rủi
ro
Trang 12Prepared by Doan Van Ho at
12
RỦI RO TRÊN BÁO CÁO TÀI CHÍNH
Những thay đổi trong quy chế của tổ chức hoặc môi trường hoạt động.
Sự thay đổi nhân sự.
Việc tiến hành nghiên cứu mới hoặc sửa đổi hệ thống thông tin.
Sự tăng trưởng nhanh chóng của đơn vị
……
Nguyên nhân tạo ra rủi ro :
Trang 13- Nhöõng chính saùch vaø nhöõng thụ túc ñeơ ñạm bạo laø caùc chư thò cụa nhaø quạn lyù ñöôïc thöïc hieôn.
- Nhöõng hoát ñoông kieơm soaùt chụ yeâu coù lieđn quan ñeẫn heô thoâng keâ toaùn :
° Phađn chia traùch nhieôm ñaăy ñụ (Taùch bieôt veă traùch nhieôm)
° Kieơm soaùt quaù trình xöû lyù thođng tin
° Kieơm soaùt vaôt chaât
° Kieơm tra ñoôc laôp vieôc thöïc hieôn
° Phađn tích raø soaùt
CAÙC HOÁT ÑOÔNG KIEƠM SOAÙT
Trang 14Prepared by Doan Van Ho at
14
ª Không để một cá nhân nắm tất cả các
khâu của một nghiệp vụ: xét duyệt, thực hiện, bảo quản tài sản và giữ sổ sách kế toán
ª Không cho phép kiêm nhiệm giữa một số chức năng
Dựa trên 2 nguyên tắc căn bản là nguyên tắc
phân công phân nhiệm và nguyên tắc bất kiêm nhiệm.
PHÂN CHIA TRÁCH NHIỆM
HOẠT ĐỘNG KIỂM SOÁT
Trang 15HOẠT ĐỘNG KIỂM SOÁT
KIỂM SOÁT QUÁ TRÌNH XỬ LÝ THÔNG TIN
• ■ Kiểm soát chung cho toàn bộ hệ thống
• ■ Kiểm soát ứng dụng
- Kiểm soát hệ thống chứng từ, sổ sách kế toán.
- Phê chuẩn đúng đắn các nghiệp vụ hoặc hoạt
động
Trang 16Prepared by Doan Van Ho at
16
Kiểm soát chứng từ sổ sách kế toán
Kiểm soát chứng từ:
- Biểu mẫu chứng từ đầy
đủ, rõ ràng
- Đánh số trước liên tục
Kiểm soát sổ sách:
- Thiết kế sổ sách
- Ghi chép kịp thời, chính xác
- Sổ sách có dấu giáp lai
- Bảo quản và lưu trữ
VIETCOMBANK
Trang 17- Phê chuẩn: là một quyết định có tính chính sách của nhà quản lý.
- Ủy quyền : là ủy thác thuộc cấp một quyền hạn nhất định
- Xét duyệt : là việc thực hiện những quyết định chung của nhà quản lý
PHÊ CHUẨN, ỦY QUYỀN VÀ XÉT DUYỆT
Trang 18Prepared by Doan Van Ho at
18
VÍ DỤ VỀ PHÊ CHUẨN VÀ XÉT DUYỆT
Phê chuẩn chung Phê chuẩn cụ thể
•ª Ban giám đốc ban
hành chính sách bán
chịu với những hoá đơn
dưới 10 triệu đồng
• ª Phòng kinh doanh
xét duyệt bán chịu theo
chính sách đó
Giám đốc xét duyệt trong từng trường hợp cụ thể cho những hoá đơn trên 10 triệu đồng
Trang 19• Hạn chế tiếp cận tài sản.
• Kiểm kê tài sản
• Sử dụng thiết bị
• Bảo vệ thông tin
HOẠT ĐỘNG KIỂM SOÁT
KIỂM SOÁT VẬT CHẤT
Trang 20Prepared by Doan Van Ho at
20
HOẠT ĐỘNG KIỂM SOÁT
KIỂM TRA ĐỘC LẬP VIỆC THỰC HIỆN
Ghi chép sổ sách
Tách biệt trách nhiệm
Bảo vệ tài sản
Trang 21HOẠT ĐỘNG KIỂM SOÁT
PHÂN TÍCH RÀ SOÁT
Trang 22Prepared by Doan Van Ho at
22
Phân tích rà soát
- Mua giá cao > Xem xét chính sách mua hàng
- Giá thực sự tăng > Xem xét lại giá bán
- Aùp dụng phương pháp tính giá sai > Điều chỉnh kịp thời
GIÁ ?
LƯỢNG?
- Sử dụng vượt định mức -> Quy định thưởng, phạt
- Máy móc hư hỏng > Sửa chữa kịp thời
- Ghi chép sai > Điều chỉnh kịp thời
Trang 23Thủ tục kiểm soát
Trong hoạt động kiểm soát bao gồm nhiều thủ tục kiểm soát cụ thể.
Có 3 loại thủ tục kiểm soát:
■ Kiểm soát phòng ngừa
■ Kiểm soát phát hiện
■ Kiểm soát bù đắp
Trang 24Prepared by Doan Van Ho at
24
THÔNG TIN VÀ TRUYỀN THÔNG
- Truyền thông là truyền đưa tin tức đến đối tượng sử dụng.
- Truyền thông đúng đối tượng và kịp thời
- Hệ thống thông tin kế toán là phân hệ quan trọng trong hệ thống thông tin của đơn vị.
Mục tiêu đối với hệ thống kế toán :
Công cụï trong hệ thống kế toán :
+ Chứng từ, sổ sách, báo cáo.
+ Hệ thống tài khoản, phương pháp và sơ đồ hạch toán
Trang 25SỰ GIÁM SÁT
ª Mục đích : Nhằm đánh giá chất lượng của các hoạt
động kiểm soát và điều chỉnh cho phù hợp.
ª Có hai loại giám sát :
Giám sát thường xuyên
Giám sát định kỳ
- Kiểm toán nội bộ
- Kiểm toán độc lập
- Chương trình đánh giá định kỳ
Kiểm soát trong công ty của ta có thật sự hữu hiệu chưa ?
Trang 26Prepared by Doan Van Ho at
26
NHỮNG HẠN CHẾ VỐN CÓ
CỦA KIỂM SOÁT NỘI BỘ
• ª Vấn đề về con người.
• ª Sự thông đồng.
• ª Những tình huống bất thường.
• ª Gian lận quản lý.
• ª Quan hệ giữa lợi ích – chi phí
• ª……….
Khó vượt qua
Trang 27MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU KIỂM SOÁT NỘI BỘ
CỦA KIỂM TOÁN VIÊN
Tại sao phải tìm hiểu hệ thống kiểm soát nội bộ của công ty chúng tôi ?
Chúng tôi tìm hiểu để đánh
giá mức độ rủi ro kiểm soát
phục vụ cho công việc kiểm
toán của chúng tôi.
Trang 28Prepared by Doan Van Ho at
28
TRÌNH TỰ XEM XÉT KIỂM SOÁT NỘI BỘ
Tìm hiểu KSNB Đánh giá sơ bộ RRKS
Thực hiện thử nghiệm kiểm soát
Thực hiện các thử nghiệm cơ bản
Thực hiện các thử nghiệm cơ bản
Đánh giá lại RRKS
RøRK S là tối đa
Thiết kế thử nghiệm kiểm soát
Điều chỉnh các thử nghiệm cơ bản
Giai đoạn lập
kế hoạch kiểm toán
Giai đoạn thực hiện
kiểm toán
Trang 29TÌM HIỂU HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ
Nội dung tìm hiểu :
- Tìm hiểu 5 bộ phận cấu thành của KSNB, trong đó chú trọng đến môi trường kiểm soát, hệ thống kế toán và các hoạt động kiểm soát liên quan đến kế toán
- Tìm hiểu KSNB cho từng chu trình nghiệp vụ
Phương pháp tìm hiểu :
•- Thu thập và nghiên cứu tài liệu
•- Quan sát
•- Phỏng vấn
•- Dựa vào kinh nghiệm kiểm toán trước đây
Trang 30Prepared by Doan Van Ho at
30
Có nhiều chu trình nghiệp vụ :
Chu trình mua hàng – thanh toán
Chu trình bán hàng – thu tiền
Chu trình tiền lương – nhân sự
Chu trình sản xuất
Chu trình tài chính
……….
Kiểm toán viên có thể chia nhỏ những chu trình trên
Ví dụ : - Chu trình mua hàng
- Chu trình thanh toán
TÌM HIỂU HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ
Trang 31(TÀI LIỆU HOÁ CÔNG VIỆC TÌM HIỂU)LẬP HỒ SƠ KIỂM TOÁN
Có Kho âng
?
Bảng tường thuật Bảng câu hỏi Lưu đồ
Phép thử Walk-through
Trang 32Prepared by Doan Van Ho at
32
ĐÁNH GIÁ SƠ BỘ RỦI RO KIỂM SOÁT
Đây là công việc rất khó
khăn và phức tạp KTV
dựa vào các tài liệu có
được trong quá trình tìm
hiểu và sự xét đoán
nghề nghiệp để ước
lượng mức rủi ro kiểm
soát
Bao nhiêu?
Trang 33TRÌNH TỰ THỰC HIỆN ĐÁNH GIÁ SƠ BỘ
RỦI RO KIỂM SOÁT
1 Xác định những sai phạm tiềm tàng trong chu trình nghiệp vụ (hoặc khoản mục) có liên quan đến cơ sở dẫn liệu của báo cáo tài chính
2 Xem xét doanh nghiệp có thiết kế và thực hiện
những thủ tục kiểm soát để ngăn chặn hoặc phát hiện những những sai phạm đó không ?
3 Dựa vào các tài liệu mà kiểm toán viên thu thập được (bảng tường thuật, bảng câu hỏi, lưu đồ và phép thử Walk-through) để ước lượng mức rủi ro
Trang 34Prepared by Doan Van Ho at
34
Khẳng định của người quản lý (có thể dưới dạng
ngầm hiểu) về các khoản mục trên báo cáo tài chính Theo VSA 500 :
Trang 35Ví dụ: đánh giá sơ bộ rủi ro kiểm soát trong
chu trình nghiệp vu ïbán hàng tín dụng
Sai phạm tiềm tàng
(Cơ sở dẫn liệu)
Các thủ tục kiểm soát chủ yếu
1 Nghiệp vụ bán
chịu không được
phê chuẩn hoặc
phê chuẩn không
đúng thẩm quyền
- Phải tách biệt giữa người bán hàng và người phê chuẩn tín dụng
2 Lệnh bán hàng
có thể sai về số
lượng, chủng loại…
- Lập lệnh bán hàng phải dựa vào đơn đặt hàng.
KTV phải xem xét đơn vị có thiết kế các thủ tục này không ? Và có thực hiện trên thực tế
không ?
- Nếu có thì RRKS thấp.
- Nếu không thì RRKS cao.
Trang 36Prepared by Doan Van Ho at
36
THIẾT KẾ VÀ THỰC HIỆN THỬ NGHIỆM KIỂM SOÁT
Mục đích :
Thu thập bằng chứng về sự hữu hiệu thật sự của KSNB
Đối tượng của thử nghiệm kiểm soát :
Các thủ tục kiểm soát mà KTV dự tính sẽ dựa vào.
Điều kiện áp dụng :
• Mức RRKS được đánh giá sơ bộ là thấp hơn mức tối đa
• Cân nhắc giữa chi phí – lợi ích của thử nghiệm.
Phương pháp thực hiện :
- Kiểm tra chứng từ, tài liệu.
- Quan sát
- Phỏng vấn.
- Thực hiện lại các thủ tục kiểm soát.
Trang 37Ví dụ : Về việc thực hiện thử nghiệm kiểm soát
Sai phạm tiềm tàng
(cơ sở dẫn liệu)
Các thủ tục kiểm soát
chủ yếu
Các thử nghiệm
kiểm soát
1 Nghiệp vụ bán chịu
không được phê
chuẩn hoặc phê
chuẩn không đúng
thẩm quyền hay chính
- Phải tách biệt giữa người bán hàng và người phê chuẩn tín dụng
- Kiểm tra chính sách bán hàng.
- Kiểm tra chữ ký trên lệnh bán hàng có đúng là của người được ủy quyền không ?
- Quan sát và/hoặc phỏng vấn việc phân chia công việc.
2 Lệnh bán hàng có
thể sai về số lượng,
chủng loại…
(Chính xác)
- Lập lệnh bán hàng phải dựa vào đơn đặt hàng.
- Quan sát người lập lệnh bán hàng có căn cứ vào đơn đặt hàng hay không ?
Trang 38LOGO