bài giảng nghiệp vụ ngân hàng chương 1 giới thiệu hệ thống ngân hàng và tổng quan về nhtm - ths.nguyễn lê hồng vỹ

Thực hiện nghiệp vụ của NHTWNHTW của Việt Nam là NHNN VNNHNN VN trực thuộc Chính phủ 1.1 HỆ THỐNG NGÂN HÀNG VIỆT NAM - Cho vay đối với chính phủ - Phát hành qua thị trường mở OMO - Phát

Giảng viên: ThS Nguyễn Lê Hồng Vỹ

Điện thoại: 090 99 42444

https://sites.google.com/site/nguyenlehongvy

GIỚI THIỆU MÔN HỌC

1 Giới thiệu hệ thống ngân hàng và tổng

2 Nghiệp vụ huy động vốn của NHTM 7

3 Tổng quan về tín dụng ngân hàng 6

5 Tín dụng trung, dài hạn của NHTM 7

Tổng cộng 45

NH chính sách Xã hội VNNHTM nhà nước

NHTM cổ phần NHTM liên doanh NHTM của nước ngoài

2 Thực hiện nghiệp vụ của NHTW

NHTW của Việt Nam là NHNN VNNHNN VN trực thuộc Chính phủ

1.1 HỆ THỐNG NGÂN HÀNG VIỆT NAM

- Cho vay đối với chính phủ

- Phát hành qua thị trường mở (OMO)

- Phát hành tiền qua thị trường hối đoái

Tổ chức hệ thống thanh toán qua NHĐiều hành chính sách tiền tệ quốc gia

Hoạt động thanh tra, giám sát

- NHPT VN (VDB): chính sáchtín dụng đầu tư và TDXK cho DN

VDB hoạt động không vì mụcđích lợi nhuận, được CP đảm bảokhả năng thanh toán, tỷ lệ dự trữbắt buộc bằng 0%, không thamgia bảo hiểm tiền gửi

1.1 HỆ THỐNG NGÂN HÀNG VIỆT NAM

1.1 HỆ THỐNG NGÂN HÀNG VIỆT NAM

1.2 TỔNG QUAN VỀ

NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

NỘI DUNG

Khái niệm Chức năng Phân loại

NHTM ra đời và phát triển bắt nguồn từ sự phát triển của

hoạt động cho vay nặng lãi đã từng tồn tại trong thời kỳ

phân rã của chế độ công xã nguyên thủy

Khoảng 3.500 năm trước công nguyên, các ngôi đền tại xứ

Chaldée (thuộc Irak ngày nay) đã có các hoạt động tương tự

như ngân hàng: tiếp nhận những lễ vật và tài sản do các tín

đồ gửi, rồi cho nông dân vay với lãi suất cao

Còn ở Ý, chính quyền La Mã tổ chức riêng một đường phố

để làm nơi hội họp cho những người mua bán, trao đổi tiền

bạc và vay nợ Họ hành nghề trên những chiếc ghế dài được

gọi là “Banco” và đó chính là nguồn gốc của chữ Banque,

Bank để chỉ nghề ngân hàng

1.2.1 Sự ra đời và phát triển

Khi CNTB hình thành và phát triển, cùng với áp lực của

cuộc đấu tranh chống cho vay nặng lãi, các ngân hàng buộc

phải hạ lãi suất cho vay → Chính phủ đã ủng hộ bằng các

đạo luật ban hành quy định lãi suất cho vay tối đa

Các nhà tư bản đã liên kết lại thành các hội tín dụng cho vay

lẫn nhau với lãi suất vừa phải Dần dần những hội tín dụng

này đã phát triển thành những ngân hàng TMCP

Trải qua quá trình phát triển của các hình thái kinh tế xã hội,

NHTM (Commercial Bank) đã hình thành, tồn tại và phát

triển cùng với sự phát triển của kinh tế hàng hóa

Nền kinh tế hàng hóa càng phát triển mạnh → Kinh tế thị

trường → NHTM ngày càng được hoàn thiện

được thực hiện toàn bộ hoạt động ngân hàng”

và dịch vụ ngân hàng với nội dung thường xuyên là nhận

tiền gửi, sử dụng số tiền này để cấp tín dụng và cung

ứng các dịch vụ thanh toán

tất cả các hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh

doanh khác theo quy định nhằm mục tiêu lợi nhuận

NHTM là định chế tài chính trung gian quan trọng trong nền kinh tế thị trường.

Nhờ hệ thống định chế này

mà các nguồn tiền nhàn rỗi

sẽ được huy động, tạo lập nguồn vốn tín dụng to lớn để cho vay phát triển kinh tế.

Nguyễn Lê Hồng Vỹ

1.2.2 Khái niệm- Bản chất

 NHTM là đơn vị KD tiền tệ và cung cấp đa dạng

các dịch vụ tài chính tiền tệ đặc trưng là:

Nhận tiền gửi

Cấp tín dụng

Cung ứng các dịch vụ thanh toán

1.2.2 Khái niệm- Bản chất

Họat động

KD trong lĩnh vực tiền tệ tín dụng và dịch vụ NH

Ngân hàng thương mại

Chức năng trung gian tài chính

(trung gian tín dụng và thanh toán)

Chức năng tạo tiền

1.2.3 Chức năng của NHTM

Dựa vào hình thức sở hữu 1.2.4 Phân loại NHTM

1.2.4 Phân loại NHTM

Dựa vào quan hệ

tổ chức

PGD

Chi nhánh

Hội sở1.2.4 Phân loại NHTM

vi tính

Tín dụng và kinh doanh

Thanh toán quốc tế

Kinh doanh ngoại tệ vàng

Kế hoạch pháp chế

Chi nhánh

tại tỉnh, thành phố

trực thuộc

TW

Đơn vị GD tại quận huyện, thị xã trực thuộc tỉnh

Đơn vị giao dịch tại thị trấn

Đơn vị giao dịch tại địa điểm khác

Phòng giao dịch

Ban kiểm soát Ban giám đốc

Nhận tiền gửi của các tổ chức kinh tế

Nhận tiền gửi của cá nhân, các tổ chức đoàn thể xã hội

Nhận tiền gửi của các tổ chức tín dụng

Phát hành kỳ phiếu NH, chứng chỉ tiền gửi

Phát hành trái phiếu NH

Vay các tổ chức tín dụng khác

Vay các NH trong nước

Vay các NH nước ngồi

Vay tái cấp vốn

Vay tái chiết khấu

 Vay khác

1.2.5.1 Hoạt động huy động vốn

 Cho vay: Cho vay ngắn hạn, trung hạn, dài hạn để

thực hiện các dự án đầu tư phát triển sản xuất, kinh

doanh , dịch vụ và đời sống

 Chiết khấu:

Chiết khấu thương phiếu và các giấy tờ có giá ngắn

hạn khác đối với tổ chức, cá nhân

Tái chiết khấu các thương phiếu và các giấy tờ có

giá ngắn hạn khác đối với các NHTM khác

 Cho thuê tài chính: được thành lập công ty cho thuê

tài chính theo Nghị định của Chính phủ

1.2.5.2 Hoạt động Tín dụng

Bảo lãnh:

- Bảo lãnh vay vốn:

- Bảo lãnh thanh toán

- Bảo lãnh dự thầu

- Bảo lãnh thực hiện hợp đồng

- Bảo lãnh bảo đảm chất lượng sản phẩm

- Bảo lãnh hoàn trả tiền ứng trước

- Bảo lãnh đối ứng

1.2.5.2 Hoạt động Tín dụng

Nguyễn Lê Hồng Vỹ

1.2.5.3 Dịch vụ thanh tốn và ngân quỹ

Tổ chức hệ thống thanh toán nội bộ và tham gia hệ

thống thanh toán liên ngân hàng trong nước

Thực hiện dịch vụ thanh toán trong nước cho khách hàng

Thực hiện dịch vụ thanh toán quốc tế khi được NHNN

cho phép

Các dịch vụ thanh toán khác do NHNN quy định

Thực hiện các dịch vụ thu hộ và chi hộ

Thực hiện dịch vụ thu và phát tiền mặt cho khách hàng

1.2.5.4 Các hoạt động khác

 Góp vốn và mua cổ phần: NHTM được dùng vốn điều

lệ và quỹ dự trữ để:

Góp vốn, mua cổ phần của các doanh nghiệp và các

tổ chức tín dụng khác trong nước

Liên doanh với nước ngoài để thành lập ngân hàng

liên doanh

 Tham gia vào thị trường tiền tệ: mua bán các công cụ

của thị trường tiền tệ

 Kinh doanh ngoại hối - vàng: được phép trực tiếp kinh

doanh hoặc thành lập công ty trực thuộc để kinh doanh

ngoại tệ và vàng trên thị trường trong nước và quốc tế

Nguyễn Lê Hồng Vỹ

Ủy thác và nhận ủy thác:

NHTM được ủy thác, nhận ủy thác làm đại lý trong

các lĩnh vực liên quan đến hoạt động ngân hàng

Quản lý tài sản, vốn đầu tư của tổ chức, cá nhân

trong và ngoài nước theo hợp đồng ủy thác, đại lý

Nhận ủy thác trong di chúc, quản lý tài sản cho

khách hàng đã qua đời, bảo quản các tài sản có giá

Là chuyên gia tư vấn tài chính, về đầu tư, về quản lý

tài chính, về thành lập, mua bán, sáp nhập DN

1.2.5.4 Các hoạt động khác

 Cung cấp các dịch vụ bảo hiểm: được thành lập công

ty trực thuộc hoặc liên doanh để kinh doanh bảo hiểm

theo quy định của pháp luật

 Tư vấn tài chính: NHTM được cung ứng các dịch vụ tư

vấn tài chính, tiền tệ cho khách hàng dưới hình thức tư

vấn trực tiếp hoặc thành lập công ty tư vấn trực thuộc NH

 Kinh doanh bất động sản: Cho vay kinh doanh bất

động sản hoặc thành lập công ty kinh doanh BĐS

 Bảo quản vật quý giá: thực hiện các dịch vụ bảo quản

vật quý, giấy tờ có giá, cho thuê tủ két, cầm đồ và các

dịch vụ khác có liên quan theo qui định của pháp luật

NV NH nội bảng:

 NV tài sản Cĩ

 NV tài sản Nợ

Dựa vào bảng cân đối tài sản

Nghiệp vụ ngân hàng nội bảng

 Nghiệp vụ tài sản Nợ

o Tiền gửi khách hàng (tiền gửi thanh toán, tiền gửi

tiết kiệm)

o Tiền gửi các tổ chức tín dụng khác

o Tiền gửi NHNN và Kho bạc NN

o Vay các tổ chức tín dụng khác

o Vay Ngân hàng Nhà nước

o Vay bằng cách phát hành trái phiếu, kỳ phiếu

Nguyễn Lê Hồng Vỹ

o Cho vay đối với khách hàng.

o Đầu tư chứng khoán.

o Cho vay các tổ chức tín dụng khác.

Nghiệp vụ ngân hàng nội bảng

 Bảo lãnh tài chính

 Bảo lãnh thương mại

 Giao dịch ngoại hối

 Giao dịch các công cụ tài chính phái sinh trên

thị trường tập trung và phi tập trung.

Nghiệp vụ ngân hàng ngoại bảng

 Tiền gửi cá nhân

 Tiền gửi tiết kiệm

 Thẻ thanh toán

 Thanh toán qua ngân hàng

 Cho vay tiêu dùng

 Cho vay xây dựng, sữa chữa, mua bán bất động sản

 Cho vay trả góp

 Cho vay hộ kinh tế gia đình

Nghiệp vụ đối với khách hàng cá nhân

Nguyễn Lê Hồng Vỹ

Nghiệp vụ đối với khách hàng DN

o Tiền gửi thanh toán

o Thanh toán không dùng tiền mặt giữa các doanh nghiệp

o Thanh toán quốc tế

o Mua bán ngoại tệ với doanh nghiệp

o Cho vay đối với doanh nghiệp

o Bảo lãnh đối với doanh nghiệp

o Môi giới chứng khoán

o Tư vấn tài chính

1 Ngân hàng thương mại Nhà nước 3.000 tỷ đồng 3.000 tỷ đồng

2 Ngân hàng thương mại cổ phần 1.000 tỷ đồng 3.000 tỷ đồng

3 Ngân hàng liên doanh 1.000 tỷ đồng 3.000 tỷ đồng

4 Ngân hàng 100% vốn nước ngoài 1.000 tỷ đồng 3.000 tỷ đồng

5 Chi nhánh Ngân hàng nước ngoài 15 triệu USD 15 triệu USD

6 Ngân hàng chính sách 5.000 tỷ đồng 5.000 tỷ đồng

7 Ngân hàng đầu tư 3.000 tỷ đồng 3.000 tỷ đồng

8 Ngân hàng phát triển 5.000 tỷ đồng 5.000 tỷ đồng

9 Ngân hàng hợp tác 1.000 tỷ đồng 3.000 tỷ đồng

Mức vốn pháp định của TCTD (Ban hành kèm theo Nghị

định 141/2006/NĐ-CP ngày 22/11/2006 của Chính phủ)

Khả năng thanh toán =

Giá trị Tài sản có

có thể thanh toán ngayGiá trị TSN phải thanh toántại một thời điểm

Giá trị Vốn tự cóGiá trị Tài sản có

Các quy định về dự trữ và bảo đảm an toàn

Nguyễn Lê Hồng Vỹ

Các quy định về dự trữ và bảo đảm an toàn

Tỷ lệ tối đa của nguồn vốn ngắn hạn được sử

GT nguồn vốn ngắn hạn dùng

để cho vay trung dài hạn

Dư nợ cho vay trung dài hạn

Dư nợ cho vay

Số dư tiền gửi

Các quy định về cho vay

o Thành viên Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát, Tổng GĐ

(GĐ), Phó TGĐ (Phó GĐ) của tổ chức tín dụng

o Cán bộ, nhân viên của chính tổ chức tín dụng đó thực

hiện nhiệm vụ thẩm định, quyết định cho vay

o Bố, mẹ, vợ, chồng, con của thành viên Hội đồng quản

trị, Ban kiểm soát, Tổng GĐ (GĐ), Phó TGĐ (Phó GĐ)

đối tượng trên.

o Tổ chức kiểm toán, kiểm toán viên có trách nhiệm kiểm

toán tại tổ chức tín dụng cho vay, thanh tra đang thực

hiện thanh tra tại tổ chức tín dụng cho vay, kế toán

trưởng của tổ chức tín dụng cho vay

o Các cổ đông lớn của tổ chức tín dụng

o DN có một trong những đối tượng bao gồm thành viên

HĐQT, Ban kiểm soát, Tổng GĐ, Phó TGĐ, người

thẩm định xét duyệt cho vay Bố, mẹ, vợ, chồng, con

của thành viên HĐQT, Ban kiểm soát, Tổng GĐ, Phó

TGĐ chiếm trên 10% vốn điều lệ của DN đó

Các quy định về cho vay

 Giới hạn cho vay

o Tổng dư nợ cho vay đối với một khách hàng không

được vượt quá 15% Vốn tự có của ngân hàng Trừ

trường hợp đối với những khoản cho vay từ các nguồn

vốn ủy thác của Chính phủ, của các tổ chức và cá nhân

o Trường hợp nhu cầu vốn của một KH vượt quá 15%

vốn tự có, NHTM được cho vay hợp vốn theo quy định

của NHNN

o Việc xác định VỐN TỰ CÓ của ngân hàng để làm căn

cứ tính toán giới hạn cho vay được thực hiện theo quy

định của NHNN

Các quy định về cho vay

Nguyễn Lê Hồng Vỹ

1. Nhận xét tính độc lập của NHTW theo 2 mô hình tổ

chức trực thuộc Chính phủ và trực thuộc Quốc hội?

2. NHTW thực hiện nghiệp vụ thị trường mở (OMO)

bằng những hình thức nào và nhằm mục đích gì?

3. Phân biệt sự khác nhau giữa tín dụng đầu tư phát triển

của nhà nước và tín dụng thương mại

4. Phân biệt sự khác nhau giữa ngân hàng và tổ chức tín

dụng khác? Ví dụ minh họa Hoạt động ngân hàng

hiện nay chịu sự điều tiết của luật nào?

Câu hỏi ôn tập