SKKN: Một vài biện pháp giáo dục HS cá biệt

So với học sinh (HS) tiểu học, ở bậc THCS môi trường sống và hoạt động của các em có sự thay đổi. Tất cả sự thay đổi đó là điều kiện rất quan trọng làm cho hoạt động nhận thức và nhân cách của HS THCS có sự thay đổi về chất so với các lứa tuổi trước. Đây là lứa tuổi mà diễn biến tâm lý hết sức phức tạp và đầy mâu thuẫn. Do đó nắm vững đối tượng này sẽ có ý nghĩa quyết định đến thắng lợi của nhà giáo dục. Trong quá trình giảng dạy tôi được phân công chủ nhiệm nhiều năm. Trong những năm làm công tác chủ nhiệm, đặc biệt là chủ nhiệm HS lớp 9, tôi đã gặp không ít các trường hợp HS cá biệt. do đó tôi đã áp dụng nhiều phương pháp giáo dục HS cá biệt và đã có một số thành công nhất định. Cùng với việc không ngừng trau dồi nghiệp vụ để đem đến cho các em những tri thức quý báu, tôi luôn trăn trở và suy nghĩ: làm thế nào để nâng cao việc giáo dục đạo đức cho HS nói chung và HS cá biệt nói riêng nhằm góp phần giáo dục thế hệ trẻ phát triển về mọi mặt mới là một con người mới XHCN. Vì vậy, trong quá trình làm công tác chủ nhiệm tôi đi sâu nghiên cứu vấn đề này.

1.TÊN ĐỀ TÀI:

MỘT VÀI BIỆN PHÁP GIÁO DỤC HỌC SINH CÁ BIỆT

CỦA LỚP CHỦ NHIỆM

2.ĐẶT VẤN ĐỀ:

“Trẻ em hôm nay, Thế giới ngày mai…”

Trẻ em là công dân tương lai của đất nước, do đó trẻ em phải được giáo dục tốt để sau này trở thành công dân tốt Như chúc thư Bác Hồ đã khẳng định : “Bồi dưỡng thế hệ trẻ cho cách mạng đời sau là một việc làm rất quan trọng và cần thiết.” Và đó cũng là trọng trách mà Đảng và nhà nước giao cho ngành giáo dục nước ta

So với học sinh (HS) tiểu học, ở bậc THCS môi trường sống và hoạt động của các em có sự thay đổi Tất cả sự thay đổi đó là điều kiện rất quan trọng làm cho hoạt động nhận thức và nhân cách của HS THCS có sự thay đổi về chất so với các lứa tuổi trước Đây là lứa tuổi mà diễn biến tâm lý hết sức phức tạp và đầy mâu thuẫn Do đó nắm vững đối tượng này sẽ có ý nghĩa quyết định đến thắng lợi của nhà giáo dục

Trong quá trình giảng dạy tôi được phân công chủ nhiệm nhiều năm Trong những năm làm công tác chủ nhiệm, đặc biệt là chủ nhiệm HS lớp 9, tôi

đã gặp không ít các trường hợp HS cá biệt do đó tôi đã áp dụng nhiều phương pháp giáo dục HS cá biệt và đã có một số thành công nhất định Cùng với việc không ngừng trau dồi nghiệp vụ để đem đến cho các em những tri thức quý báu, tôi luôn trăn trở và suy nghĩ: làm thế nào để nâng cao việc giáo dục đạo đức cho

HS nói chung và HS cá biệt nói riêng nhằm góp phần giáo dục thế hệ trẻ phát triển về mọi mặt mới là một con người mới XHCN Vì vậy, trong quá trình làm

công tác chủ nhiệm tôi đi sâu nghiên cứu vấn đề này

Đề tài này chỉ giới hạn giáo dục học sinh cá biệt của lớp chủ nhiệm.

3 CƠ SỞ LÝ LUẬN:

Mục tiêu của giáo dục không những giáo dục cho HS có những kiến thức

mà còn giáo dục cho các em trở thành con người có ích cho xã hội Trường học

là nơi hình thành và phát triển nhân cách cho các em, giúp các em có một sự thân thiện và tích cực học tập Thế nhưng, ở các em lứa tuổi đang và sắp trở thành người lớn, lứa tuổi có nhiều biến động về tâm sinh lí, trước cảnh xã hội phức tạp như hiện nay, trẻ em tiếp xúc với rất nhiều hiện tượng ảnh hưởng xấu đến nhân cách Tuy nhiên, dường như chúng ta chưa quan tâm đúng mức đến vấn đề dạy đạo đức cho con trẻ Cha ông ta đã có câu: “ Tiên học lễ hậu học văn”, đành rằng

là thế nhưng hiện nay vấn đề học sinh vi phạm đạo đức lại rất phổ biến trong các nhà trường Xin kể ra đây một số trường hợp cho thấy những biểu hiện học sinh

vi phạm đạo đức

Đã không ít học sinh vì có nhiều điểm kém nên không dám đưa sổ liên lạc cho cha mẹ biết, rồi mượn người khác phê, ký vào sổ liên lạc để nộp lại cho nhà trường Có học sinh không muốn cho cha mẹ dự họp phụ huynh nên không đưa giấy mời của nhà trường khi có những cuộc họp cần thiết Có học sinh lấy tiền học phí, tiền học thêm đi đánh điện tử và tiêu pha bừa bãi

Về phía gia đình, cũng có những cha mẹ thấy con ngày nào cũng đi học, đến cuối năm kết quả học tập của con bị xếp loại yếu thì mới biết là mấy tháng trời con thường bỏ giờ để đi chơi điện tử Có không ít những cha mẹ mải mê với công chuyện làm ăn “trăm sự nhờ thầy cô” Cũng có những gia đình quá nuông chiều con, khi biết con hư thì đã quá muộn, lại đỗ lỗi cho nhà trường, thậm chí đối xử thô bạo với thầy cô giáo

Về phía nhà trường, cũng có những giáo viên chủ nhiệm không nắm chắc tình hình học sinh, đối xử không công bằng với học sinh, nhận xét, phê học bạ chung chung thậm chí trái ngược, ít quan tâm liên lạc với gia đình học sinh

Có thể kể rất nhiều những hiện tượng đáng tiếc, đáng buồn đối với những học sinh phạm pháp

Ngày nay ngành giáo dục đã có nhiều đổi mới cho việc giáo dục học sinh Tuy nhiên phẩm chất đạo đức học sinh là kết quả tác động của rất nhiều yếu tố khách quan, chủ quan và chúng có mối quan hệ chằng chịt với nhau

Chuyện dạy đạo đức cho con trẻ đã được nhiều người bàn đến bởi lẽ đạo đức là nền tảng tạo nên nhân cách tốt đẹp của mỗi con người và rất nên được coi trọng Vì vậy giáo dục nhân cách cho học sinh nhất là học sinh cá biệt là rất cần thiết và cấp bách để giúp các em trở thành người công dân chân chính Là giáo viên chủ nhiệm không thể không quan tâm và cố gắng tìm mọi biện pháp tối ưu

để đem lại hiệu quả cao trong quá trình giáo dục đạo đức học sinh cá biệt

4.CƠ SỞ THỰC TIỄN:

Trong quá trình làm công tác giáo dục chúng ta đã từng buồn phiền biết bao khi gặp phải những HS chậm tiến Biểu hiện của những học sinh này rất đa dạng, có thể xếp vào mấy nhóm hành vi sau:

1 Ở trong trường: thiếu ý thức tổ chức kỷ luật như chay lười trong học tập, lao động và sinh hoạt tập thể Học bài, làm bài không đầy đủ Trốn giờ học, giờ sinh hoạt Quay cóp khi thi, kiểm tra Ăn mặc lố lăng, tóc tai không gọn gàng, không tuân thủ quy định chung của trường Thiếu lễ phép, lừa dối, xúc phạm thầy cô giáo, phá phách tài sản của trường, của bạn; Gây gỗ đánh nhau với bạn

bè trong lớp trong trường, doạ nạt cán bộ lớp, ủy viên thi đua, nói tục, chửi thề

…

2 Ở ngoài trường: thiếu lễ phép với cha mẹ, người lớn, nói dối gia đình, xúc phạm phụ nữ, trẻ em, mất trật tự ở đường phố, thôn xóm…; La cà ở hàng quán ăn uống bê tha, lấy cắp tiền, đồ để ăn tiêu, chơi điện tử, đánh bạc, tham gia vào các vụ mất trật tự, tập hợp nhau thành băng nhóm để đánh nhau

3 Tình trạng học sinh yếu kém về mặt đạo đức đã làm cho cha mẹ thầy cô….hết sức lo âu trăn trở Nhiều giáo viên chủ nhiệm khẳng định xoá bỏ được tình trạng yếu kém trong lớp là cơ sở để thành công đối với mọi công tác khác Quá trình giáo dục đạo đức cho học sinh không phải một sớm một chiều

mà là cả một quá trình lâu dài phức tạp, phải vận dụng nhiều hình thức và biện pháp khác nhau

Đối với lớp 9/5 của tôi chủ nhiệm có một số học sinh cá biệt như sau:

*Danh sách v nh ng bi u hi n h c sinh cá bi t:à những biểu hiện học sinh cá biệt: ững biểu hiện học sinh cá biệt: ểu hiện học sinh cá biệt: ện học sinh cá biệt: ọc sinh cá biệt: ện học sinh cá biệt:

Thắng

-Lười học bài cũ, nói chuyện, không ghi bài, không chú ý trong bài học

-Lôi kéo một số bạn bè theo mình

- Bỏ tập thể dục giữa giờ, bỏ sinh hoạt tập thể, nói tục

2 Bùi Thế Viễn -Chưa chú ý học

-Nói leo, nói tự do trong giờ học, -Thầy cô nhắc nhở có biểu hiện chống chế, nói dối bố mẹ -Thường xuyên không ghi bài, quay cóp trong giờ học

Tín

-Hay bỏ giờ, nghỉ học vô lý do, phá phách tài sản của nhà trường

-Gây gỗ, đánh nhau với bạn

Tùng

-Thường xuyên đi học muộn, không ghi bài trong lớp, khi thầy cô giáo nhắc nhở thì chống chế

-Ăn mặc lố lăng, tự tiện ra vào lớp trong giờ học và đổi tiết 5 phút

Đối với mỗi giáo viên chúng ta vấn đề quan trọng là nắm vững tri thức khoa học để truyền thụ cho các em học sinh Đó là điều kiện cần nhưng chưa đủ Giáo dục đạo đức cho học sinh cũng là một mặt trong nhà trường phổ thông Trong giáo dục đạo đức thì khó khăn nhất, lo ngại nhất là giáo dục học sinh yếu kém đạo đức Từ học sinh yếu kém, cá biệt về đạo đức đến trẻ em lang thang, phạm pháp cũng không xa lắm, vì có một số học sinh cá biệt đã có hành vi phạm pháp

Vì vậy, là một giáo viên chủ nhiệm trong quá trình hình thành phẩm chất đạo đức cho học sinh giáo viên cần phải có những biện pháp cụ thể đối với từng đối tượng cá biệt để giúp các em hoàn thiện nhân cách của mình

5.NỘI DUNG NGHIÊN CỨU:

Trong quá trình thực hiện tôi quan tâm đến một số vấn đề sau:

a Nắm chắc nguyên nhân, đặc điểm tâm lý, sinh lý, khả năng của từng học

sinh để từ đó phân loại đối tượng:

Yêu cầu đầu tiên khi cần “tiếp cận’’ một em học sinh nào, cần có thông tin cần thiết về em đó Hoàn cảnh gia đình: Bố mẹ làm gì, sinh sống bằng cách nào, ở đâu…Hiện nay em có nhu cầu gì….Nguyên nhân dẫn đến thói hư tật xấu….Từ đó chúng ta mới có hướng giải quyết cụ thể, thích hợp cho từng em Chẳng hạn với 4 học sinh cá biệt lớp tôi, sau khi có những thông tin cần thiết về các em tôi đã xác định được việc giáo dục đạo đức cho từng em không thể giống nhau

b Xây dựng tập thể học sinh tốt:

Trong các lực lượng giáo dục phải chú ý đến sức mạnh đồng bộ của tập thể Chỉ có tập thể học sinh tốt mới có dư luận lành mạnh, có tác dụng hướng dẫn kiểm tra tri thức đạo đức, niềm tin đạo đức cho mỗi học sinh Kiểm tra đánh giá và cũng cố những thói quen đạo đức của các em Không khí đạo đức

của tập thể học sinh lành mạnh sẽ trở thành môi trường nảy sinh, điều kiện tồn tại và củng cố những hành vi đạo đức của mỗi học sinh

ở lớp 9/5, do tôi chủ nhiệm, ngay từ khi mới nhận lớp tôi đã có kế hoạch cụ thể trong việc lựa chọn đội ngũ cán bộ lớp, xếp chỗ ngồi hợp lý, giao trách nhiệm và phát huy vai trò của từng đối tượng HS….Hầu hết các em đều ngoan,

có tinh thần học tập Những em HS khá giỏi chăm ngoan, có trách nhiệm cao được xếp ngồi cạnh những HS cá biệt để có cơ hội giúp đỡ bạn Hầu như tuần nào, tháng nào lớp cũng được tuyên dương về nề nếp và ý thức học tập Điều

đó phần nào làm cho HS cá biệt không bị lạc lõng nhưng tự thấy được những điều mình đã làm là đúng hay chưa đúng với một tập thể luôn yêu thương đùm bọc các em

c Phẩm chất của giáo viên:

Việc giáo dục đạo đức cho HS, đặc biệt là HS cá biệt đòi hỏi cao ở người thầy, cô giáo về mặt uy tín, về thái độ nhiệt tình, về tính kiên trì, lòng độ lượng bao dung thầy cô phải làm tấm gương cho HS noi theo Đối với HS, bản thân các em là ngọn đuốc và người thầy chính là người thắp sáng cho những ngọn đuốc đó bùng cháy Nói như vậy có nghĩa là sự lớn lên về tình cảm của HS một phần tuỳ thuộc sâu sắc vào tấm lòng, tâm hồn và lẽ sống của thầy

Thầy phải để lại ấn tượng tốt đẹp cho HS, tạo bầu không khí thoải mái,

HS mong muốn được tiếp xúc tâm sự, giãi bày những băn khoăn của mình; học sinh có niềm tin vững chắc vào lời dạy bảo của thầy cô và cảm nhận thấy sự tiến bộ trong học tập, trong quan hệ với mọi người sau mỗi lần tiếp xúc với thầy cô

d Sức mạnh của tập thể thầy, cô giáo, gia đình, địa phương, hội phụ huynh…

Giáo viên chủ nhiệm nếu chỉ qua một số lớp trên lớp không thể nắm bắt hết tình hình một cách chính xác Vì vậy phải có sự phối hợp đồng bộ với các lực lượng khác

Bản thân tôi thường xuyên trao đổi với các thầy cô giáo bộ môn để nắm tình hình của các em, có ý kiến đề nghị các thầy cô cùng phối hợp Thường xuyên đấu mối với địa phương, gia đình để nắm tình hình các em ngoài giờ học

ở trường Kết hợp bàn bạc để tìm cách quản lý chặt chẽ việc học cũng như giúp các em tìm thấy niềm vui trong học tập

e Xây dựng quy định thi đua riêng của lớp căn cứ vào nội quy, quy định của

trường, của đoàn đội.

- Lập bảng theo dõi học tập và nề nếp để tiện việc xếp điểm thi đua

Ví dụ: Bảng điểm xếp loại thi đua tuần

Nề nếp -Đi học chuyên cần, đúng

giờ: Cộng 1 điểm/tuần

-Trong giờ học nghiêm túc, tập trung, chú ý nghe giảng: Cộng 1 điểm /buổi -Tham gia đầy đủ, nhiệt tình trong các hoạt động của lớp, trường: Cộng 1 điểm/ Lần

-Đi học muộn: trừ 1 điểm/ lần

-Nghỉ học vô lý do: trừ 3 điểm/lần -Bỏ tiết không lí do: Trừ 2 điểm / 1 lần

- Mất trật tự trong giờ học, tự ý ra ngoài trong 5 phút đổi tiết: trừ 0,5 điểm/lần

- Không tham gia sinh hoạt tập thể: trừ 2 điểm/lần

- Ăn quà gây mất vệ sinh trường lớp : trừ 1 điểm /lần

-Đánh lộn, làm hư hại tài sản của lớp, trường; Xếp loại hạnh kiểm yếu

tuần đó

Học tập - Làm bài và soạn bài đầy

đủ bài tập trước khi đến lớp: cộng 1 điểm/buổi

- Tích cực phát biểu ý kiến xây dựng bài: cộng 1 điểm/tiết học

- Lên bảng thuộc bài đạt điểm khá, giỏi: cộng 1 điểm/lần

- Không thuộc bài : trừ 1 điểm/lần -Không soạn bài mới: Trừ 0.5 điểm/

1 lần

-Trong giờ học không tập trung, chú

ý nghe giảng, bị giáo viên nhắc nhở: Trừ 1 điểm/ 1 lần

Cuối cùng tổng cộng để xếp thi đua trong tuần:

- Từ 10 điểm trở lên xếp hạnh kiểm tốt

- Từ 8 điểm đến 9,5 xếp hạnh kiểm khá

- Từ 6 điểm đến 8 điểm xếp hạnh kiểm trung bình

- Dưới 6 điểm xếp hạnh kiểm yếu

- Lập sổ thi đua cá nhân giao cho từng thành viên học sinh tự theo dõi

+ Nề nếp, lớp trưởng và tổ trưởng phụ trách

+ Học tập, giao cho lớp phó học tập phụ trách

Cuối cùng cá nhân thành viên trong tổ tự cộng điểm, tổ trưởng chỉ việc so sánh đối chiếu, xếp loại thi đua của mỗi thành viên trước tập thể lớp mà không cần giải thích và không bị trách móc Từ khi thực hiện đến nay chưa xảy ra vấn

đề gì lớn

- Đến tiết sinh hoạt tập thể cuối tuần giáo viên chủ nhiệm căn cứ sự theo dõi của lớp và bản thân để ghi vào sổ chủ nhiệm để tiện theo dõi, nếu học sinh nào xếp loại trung bình trở xuống giáo viên gởi giấy mời hoặc liên hệ trực tiếp với

phụ huynh để trao đổi kịp thời uốn nắn những khuyết điểm trong tuần đó, giúp các em tiến bộ hơn

Với việc làm trên không những chính xác về điểm mà còn rèn luyện tính chính xác của học sinh nhất là những học sinh chậm tiến Em nào cũng muốn phấn đấu để cuối tuần có tổng điểm cao,

Cùng với thi đua cá nhân tôi còn đề ra nội quy lớp, thành lập nhóm học tập Mỗi nhóm 3 đến 4 em học tốt, ngoan ngoãn gương mẫu giúp đỡ một bạn cá biệt

để bạn có phương pháp học tập, chỉ bảo, giúp đỡ bạn những điều bạn chưa hiểu, sửa cho bạn cách nói năng đúng mực

Sau một thời gian, các nhóm học tập này làm việc rất tốt và có hiệu quả cao Chính phụ huynh các em học sinh cá biệt đã đến lớp cảm ơn các thành viên trong nhóm đã giúp đỡ con em họ có niềm tin trong học tập

Bên cạnh đó tôi còn đề nghị giáo viên tổng phụ trách đội cùng giáo dục các

em, tổ chức các buổi ngoại khoá, nêu gương tốt của các đội viên ngay trong trường và ngoài trường để các em cùng học tập phấn đấu

g Giáo dục đúng, thích hợp từng học sinh cũng là yếu tố quan trọng đảm

bảo thành công đối với học sinh cá biệt trong tình hình mới hiện nay.

Muốn làm được điều đó giáo viên phải hiểu rõ về đối tượng Vận dụng các phương pháp giáo dục một cách linh hoạt cụ thể Điều đó không có nghĩa chúng

ta tách học sinh cá biệt ra khỏi tập thể Đây là vấn đề hết sức tế nhị đòi hỏi giáo viên phải khéo léo để các em đỡ có mặc cảm bị phân biệt đối xử

Chẳng hạn với 4 học sinh ở lớp tôi, ngoài những việc làm trên tôi còn lên kế hoạch theo dõi, quan tâm sát sao từng em để có những phương pháp giáo dục khác nhau

*Em Lê Thanh Tùng:

Từ năm lớp 1 đến lớp 8 em đều là học sinh tiên tiến nhưng đến lớp 9 em trở lên lười học, ít tham gia các hoạt động tập thể, không chú ý trong giờ học, giáo viên

nhắc nhở em thường có tính chống chế, nói lại và không nhận khuyết điểm của mình

Qua tìm hiểu hoàn cảnh gia đình tôi được biết: Mẹ thì đi gánh gạch ở xa, bố không có việc làm ổn định, chán nản nên suốt ngày say rượu

Qua nhiều lần gặp gia đình tôi nhận thấy bố em nói năng cục cằn và cứ mỗi lần em mắc lỗi thì bố lại đánh rất đau mà không để em trình bày nguyên nhân

Có lẽ vì thiếu sự quan tâm đúng mức của gia đình nên việc học của em ngày càng sa sút , chán nản Học yếu dẫn đến ngại học, đồng thời ảnh hưởng thói xấu của bố em thường hay nói tục với bạn bè

Sau nhiều lần gặp gia đình tôi cũng đã tế nhị phân tích điều hay lẽ phải về tác dụng của việc giáo dục học sinh trong gia đình thì bố mẹ em đã nhận ra điều chưa làm được của chính mình Từ đó trước mặt em Tùng bố em không còn nói tục và đã quan tâm đến việc học tập của em nhiều hơn

Cùng với việc gặp gia đình, tôi còn gặp trực tiếp em Tùng phân tích cho em hiểu Mặc dù bố mẹ còn có nhiều thiếu sót là chưa quan tâm đúng mức tới việc học của em Nhưng em cũng nên biết em được cắp sách đến trường là nhờ sự lao động vất vả của bố mẹ Được cắp sách đến trường là hạnh phúc lớn lao, hạnh phúc đó được mọi người, được Tổ quốc trân trọng, nâng niu và vun đắp Để bảo

vệ được hạnh phúc đó biết bao người đã phải hy sinh Vậy em phải làm những gì

để khỏi phụ lòng mọi người

Đồng thời trong các giờ dạy tôi giành thời gian quan tâm đến em nhiều hơn nhất là qua các giờ luyện tập nhằm giúp em củng cố và nắm vững kiến thức trọng tâm bài học và em đã có tiến bộ rõ rệt Đối với em là học sinh cá biệt, khi

em có một việc làm tốt là tôi tuyên dương trước lớp ngay

*Em Nguyễn Văn Tín:

So với các HS trong lớp thì em là một HS có hoàn cảnh khá đặc biệt: mẹ đau ốm luôn, điều kiện kinh tế gia đình khó khăn, bố phải đi làm ăn xa, không