CHƯƠNG 1 NLKT Tổng quan về tài chính công và quản lý tài chính công

Slide bài giảng Chương 1: Nguyên lý kế toán Tổng quan về tài chính công và quản lý tài chính công. MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ KẾ TOÁN Khái niệm và phân loại kế toán Đối tượng kế toán Vai trò, yêu cầu, nhiệm vụ của kế toán Các nguyên tắc cơ bản của kế toán Luật kế toán và các chuẩn mực kế toán Việt Nam Các phương pháp kế toán

1 Hiểu được các khái niệm về kế toán, đối

tượng kế toán.

2 Biết cách phân loại kế toán, đối tượng kế

toán.

3 Hiểu rõ các yêu cầu cơ bản của kế toán.

4 Hiểu và biết cách vận dụng các nguyên

tắc cơ bản của kế toán.

1 Khái niệm và phân loại kế toán

2 Đối tượng kế toán

3 Vai trò, yêu cầu, nhiệm vụ của kế toán

4 Các nguyên tắc cơ bản của kế toán

5 Luật kế toán và các chuẩn mực kế toán Việt

Nam

6 Các phương pháp kế toán

Kế toán là một bộ phận không thể thiếu ở bất

kỳ một tổ chức cơ quan, đơn vị vì:

+ Công cụ quản lý, giám sát chặt chẽ có hiệu quả mọi hoạt động kinh tế, tài chính.

+ Cung cấp thông tin đầy đủ, trung thực, kịp thời, công khai, minh bạch cho các chủ thể.

 Kế tốn là hoạt động phục vụ với chức năng là cung cấp các thơng tin định lượng về các tổ chức Thơng tin đĩ trước hết cĩ bản chất tài chính và cĩ mục đích trong quá trình đề ra các quyết định kinh tế.

 - Kế tốn là ngơn ngữ Mục đích của mọi ngơn ngữ là cung cấp thơng tin Thơng tin kế tốn cung cấp bằng các báo cáo tài chính

 - Kế toán là 1 môn khoa học: kế toán là một hệ thống

thông tin thực hiện việc thông tin và kiểm tra mọi diễn biến của quá trình hoạt động liên quan đến lĩnh vực kinh tế, tài chính của một đơn vị cụ thể

 - Kế toán là một nghề nghiệp: kế toán là một kỹ thuật tính toán và ghi chép bằng con số với mọi hiện tượng kinh tế, tài chính phát sinh trong đơn vị nhằm cung cấp một cách nhanh chóng, toàn diện các thông tin về tình hình và kết quả hoạt động, tình hình sử dụng vốn trong đơn vị.

 - Theo luật kế toán Việt Nam: kế toán là việc thu thập, xử lý, kiểm tra, phân tích và cung cấp thông tin kinh tế tài chính dưới hình thái giá trị hiện vật và thời gian sử dụng lao động

Tập hợp các chứng từ kế toán (phiếu thu, phiếu chi, hóa đơn…) cũng như các chứng từ khác liên quan đến kế toán (hợp đồng, đơn đặt hàng…)

Xem tính hợp lý của chứng từPhân loại chứng từ: Thu – chi, nhập – xuất

doanh thu, chi phí, lợi nhuận…Lọc chứng từ (mới), ghi sổ kế toán

- Xử lý

- Thu thập:

Phát hiện, xử lý các sai sót, gian lận (nếu có) của các thông tin kinh tế tài chính đã thu thập được.

Kiểm tra lại mức độ phù hợp của thông tin

Đánh giá lại thông tin

1.1.2 Phân loại kế toán

1.1.2.1 Kế toán tài chính

Là việc thu thập, xử lý, kiểm tra, phân tích

và cung cấp thông tin kinh tế tài chính bằng Báo cáo tài chính cho đối tượng có nhu cầu

sử dụng thông tin của đơn vị kế toán.

1.1.2 Phân loại kế toán

1.1.2 Phân loại kế toán

1.2.1 Đối tượng kế toán

- Thuộc hoạt động

SXKD

Tài sản

Nợ phải trả và vốn chủ sở hữuCác khoản doanh thu, chi phí khác và thu nhập khác

1.2.1 Đối tượng kế toán (tt)

- Thuộc hoạt động ngân

hàng, tín dụng, bảo hiểm,

đầu tư tài chính

Đối tượng kế toán thuộc hoạt động SXKD

Các khoản đầu tư tài chính, tín dụng

Các khoản thanh toán trong và ngoài đơn vị kế toán

Các khoản cam kết, bảo lãnh, các giấy tờ có giá

1.2.1 Đối tượng kế toán (tt)

Các tài sản khác có liên quan đến đơn vị kế toán

Như vậy:

Đối tượng nghiên cứu

1.2.1 Đối tượng của kế toán

Là nguồn lực do doanh nghiệp kiểm soát và

có thể thu được lợi ích kinh tế trong tương lai

Tài sản:

1.2.1 Đối tượng của kế toán

Các khoản đầu tư tài chính dài hạnCác tài sản dài hạn khác

b Nguồn hình thành tài sản (nguồn vốn)

* Nợ phải trả

Là nghĩa vụ hiện tại của doanh nghiệp phát sinh từ các giao dịch và sự kiện đã qua mà doanh nghiệp phải thanh toán từ các nguồn lực của mình

Nợ phải trả Nợ ngắn hạn

Nợ dài hạn

1.2.1 Đối tượng của kế toán

b Nguồn hình thành tài sản (nguồn vốn)

Nợ phải trả (tt)

Nợ Ngắn hạn

Vay và nợ ngắn hạn Phải trả người bán Người mua trả tiền trước Thuế và các khoản phải nộp nhà nước Phải trả công nhân viên

Phải trả nội bộ Chi phí phải trả Khoản phải trả, phải nộp khác

1.2.1 Đối tượng của kế toán

b Nguồn hình thành tài sản (nguồn vốn)

Nợ phải trả (tt)

Nợ dài hạn

Phải trả dài hạn người bán Phải trả dài hạn nội bộ

Phải trả dài hạn khác Vay và nợ dài hạn Thuế thu nhập hoãn lại phải trả.

1.2.1 Đối tượng của kế toán

b Nguồn hình thành tài sản (nguồn vốn)

b Nguồn hình thành tài sản (nguồn vốn)

Vốn chủ sở hữu (tt)

Vốn chủ

sở hữu

Vốn đầu tư của chủ sở hữuThặng dư vốn cổ phần

Cổ phiếu ngân quỹChênh lệch đánh giá lại tài sảnChênh lệch tỷ giá hối đoái

Các quỹ của doanh nghiệpLợi nhuận chưa phân phốiNguồn kinh phí và nguồn kinh phí hình thành TSCĐ

1.2.1 Đối tượng của kế toán

c Sự vận động của tài sản

* Doanh thu và thu nhập khác : Là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong

kỳ kế toán (từ hoạt động SX, KD thông thường

và các hoạt động khác của doanh nghiệp làm

tăng vốn chủ sở hữu không bao gồm khoản góp vốn của cổ đông hoặc chủ sở hữu)

1.2.1 Đối tượng của kế toán

c Sự vận động của tài sản (tt)

Doanh

thu

DT bán hàng và cung cấp dịch vụ

Doanh thu hoạt động tài chính

Lợi ích kinh tế từ chia cổ tứcLãi từ tiền gửi ngân hàng

Lãi chênh lệch tỷ giá hối đoáiĐược hưởng chiết khấu TT

…

1.2.1 Đối tượng của kế toán

1.2.1 Đối tượng của kế toán

c Sự vận động của tài sản

* Chi phí: Là tổng các khoản làm giảm lợi ích kinh tế trong kỳ kế toán dẫn đến làm giảm vốn chủ sở hữu (không bao gồm khoản phân phối cho cổ đông và chủ sở hữu)

1.2.1 Đối tượng của kế toán

c Sự vận động của tài sản

Chi phí

HĐ SXKD

Giá vốn hàng bánChi phí bán hàngChi phí quản lý doanh nghiệpChi phí hoạt động tài chính

Chi

phí

Chi phíkhác

Kết luận

* Mỗi quan hệ giữa tài sản và nguồn vốn

* Mỗi quan hệ giữa doanh thu và chi phí

DOANH THU, THU NHẬP KHÁC -

=

1.2.1 Đối tượng của kế toán

1.2.2 Đối tượng sử dụng thông tin kế toán

Đối tượng

sử dụng

Đối tượng bên trong

Các chủ nợNhững đối thủ cạnh tranh

Đối tượng bên ngoài

1.2.1 Đối tượng của kế toán

1.3.1 Vai trò của kế toán

* Đối với Doanh nghiệp:

+ Có được số liệu để theo dõi thường xuyên tình hình biến động của các đối tượng kế toán

+ Cung cấp tài liệu cho DN nhằm quản lý, điều hành.

+ Cho kết quả tài chính rõ rệt…

1.3.1 Vai trò của kế toán

* Đối với Nhà nước:

+ Có được số liệu để theo dõi sự phát triển của các ngành SX.

+ Cung cấp các dữ kiện hữu ích để đưa ra các chính sách kinh t ế

+ Là cơ sở để giải quyết các tranh chấp kinh tế.

1.3.2 Yêu cầu của kế toán

* Yêu cầu chung

- Phản ánh đầy đủ nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh vào chứng từ kế toán, sổ kế toán và Báo cáo tài chính.

- Sự kịp thời, đúng thời gian quy định thông tin, số liệu kế toán

- Sự rõ ràng, dễ hiểu và chính xác thông tin, số liệu

kế toán

- Sự trung thực hiện trạng, bản chất sự việc, nội dung và giá trị của nghiệp vụ kinh tế, tài chính.

- Thông tin số liệu kế toán phải được phản ánh liên tục từ khi phát sinh đến khi kết thúc hoạt động kinh tế, tài chính, từ khi thành lập đến khi chấm dứt hoạt động của đơn vị kế toán; số liệu kế toán phản ánh của kỳ này phải được kế tiếp theo số liệu kế toán của kỳ trước

- Phân loại, sắp xếp thông tin, số liệu kế toán theo trình tự,

có hệ thống và có thể so sánh được

1.3.2 Yêu cầu của kế toán

* Yêu cầu cơ bản

Yêu cầu

cơ bản

Có thể

so sánhđược

Có thể

so sánhđược

Đầyđủ

Đầyđủ

Kháchquan

Kháchquan

Trungthực

Trungthực

Dễhiểu

Dễhiểu

Kịpthời

Kịpthời

1.3.2 Yêu cầu của kế toán

* Yêu cầu cơ bản

(1) Trung thực

Các thông tin và số liệu báo cáo phải được ghi chép và báo cáo trên cơ sở các bằng chứng đầy đủ, khách quan và đúng với thực tế về hiện trạng, bản chất nội dung và giá trị của nghiệp vụ kinh tế phát sinh

(2) Khách quan

Các thông tin và số liệu báo cáo phải được ghi chép và báo cáo đúng với thực tế, không bị xuyên tạc, không bị bóp méo

1.3.2 Yêu cầu của kế toán

* Yêu cầu cơ bản

(3) Đầy đủ

Mọi nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh liên quan đến kỳ kế toán phải được ghi chép và báo cáo đầy đủ không bị bỏ sót

(4) Kịp thời

Các thông tin, số liệu kế toán phải được ghi chép phải được báo cáo kịp thời, đúng hoặc trước thời hạn quy định, không được chậm chễ

1.3.2 Yêu cầu của kế toán

* Yêu cầu cơ bản

(5) Dễ hiểu

Các thông tin và số liệu kế toán trình bày trong báo cáo tài chính phải rõ ràng, dễ hiểu đối với người sử dụng (người có hiểu biết về kinh doanh, về kinh tế, tài chính, kế toán ở mức trung bình)

(6) Có thể so sánh

Các thông tin và số liệu kế toán giữa các kỳ kế toán trong một doanh nghiệp và giữa các doanh nghiệp chỉ có thể so sánh được khi tính toán và trình bày nhất quán thì phải giải trình trong phần thuyết minh.

1.3.3 Nhiệm vụ của kế toán

- Thu thập, xử lý thông tin, dữ liệu kế toán theo đối tượng và nội dung công việc kế toán, theo chuẩn mực và chế độ kế toán.

- Kiểm tra, giám sát các khoản thu, chi tài chính; các nghĩa vụ thu, nộp, thanh toán nợ; việc quản lý và sử dụng tài sản và nguồn hình thành tài sản; phát hiện

và ngăn ngừa các hành vi vi phạm pháp luật về tài chính, kế toán.

- Phân tích thông tin, số liệu kế toán; tham mưu,

đề xuất các giải pháp phục vụ yêu cầu quản trị

và quyết định kinh tế, tài chính của đơn vị kế toán.

- Cung cấp thông tin, số liệu kế toán theo quy định của pháp luật

Nhất quán Phù hợp Giá gốc Hoạt động liên tục

Cơ sở dồn tích

Thận trọng Trọng yếu

(2) Hoạt động liên tục

BCTC phải được lập trên cơ sở giả định là doanh nghiệp đang hoạt động liên tục và sẽ tiếp tục hoạt động kinh doanh bình thường trong tương lai gần.

Nghĩa là doanh nghiệp không có ý định cũng như không buộc phải ngừng hoạt động hoặc thu hẹp đáng kể quy mô hoạt động của mình.

(3) Giá gốc

Tài sản phải được ghi nhận theo giá gốc (tức

là giá trị ban đầu của tài sản)

Giá trị ban đầu của tài sản là toàn bộ các chi phí mà doanh nghiệp bỏ ra để có được tài sản đó tính tới thời điểm đưa tài sản đó vào sử dụng.

(5) Nhất quán

Các chính sách và phương pháp doanh nghiệp đã chọn phải được áp dụng thống nhất ít nhất trong một kỳ kế toán năm.

Trường hợp có thay đổi chính sách và phương pháp kế toán đã chọn thì phải giải trình

lý do và ảnh hưởng của sự thay đổi đó trong phần thuyết minh báo cáo tài chính.

(6) Thận trọng

Thận

Xem xétCân nhắcPhán đoán

(6) Thận trọng

Nguyên tắc

thận trọng

Lập dự phòng nhưng không được quá lớn

Không đánh giá cao hơn giá trị của các tài sản và các khoản thu nhập

Không đánh giá thấp hơn giá trị của các khoản nợ phải trả và chi phí

Doanh thu, thu nhập và chi phí chỉ được ghi nhận khi có bằng chứng chắc chắn

(7) Trọng yếu

Thông tin được coi là trọng yếu trong trường hợp nếu thiếu thông tin hoặc thông tin thiếu chính xác có thể là sai lệch đáng kể Báo cáo tài chính Làm ảnh hưởng đến quyết định kinh tế của người sử dụng Báo cáo tài chính.

1.5.1 Luật kế toán

- Là một văn bản pháp quy do Quốc hội ban hành trong

đó quy định về nội dung công việc kế toán, tổ chức bộ máy kế toán, người làm kế toán và hoạt động nghề nghiệp kế toán

- Luật kế toán được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XI, kỳ họp thứ 3 thông qua ngày 17/6/2003

- Kết cấu được chia là 7 chương và 64 điều

1.5.1 Luật kế toán Việt Nam (tt)

Chương I: Những quy định chung

Chương II: Nội dung công tác kế toán

Chương III: Tổ chức bộ máy kế toán và người làm kế toánChương IV: Hoạt động nghề nghiệp kế toán

Chương V: Quản lý Nhà nước về kế toán

Chương VI: Khen thưởng và xử lý vi phạm

Chương VII: Điều khoản thi hành

1.5.2 Chuẩn mực kế toán Việt Nam

- Gồm những nguyên tắc và phương pháp kế toán cơ bản để ghi sổ kế toán và lập Báo cáo tài chính

- Hiện nay (tính đến 28/12/2005), Bộ tài chính đã ban hành

26 chuẩn mực kế toán

+ Đợt 1:

Chuẩn mực số 02: Hàng tồn kho

Chuẩn mực số 03: Tài sản cố định hữu hình

Chuẩn mực số 04: Tài sản cố định vô hình

Chuẩn mực số 14: Doanh thu và thu nhập khác

1.5.2 Chuẩn mực kế toán Việt Nam

+ Đợt 2:

Chuẩn mực số 01: Chuẩn mực chung

Chuẩn mực số 06: Thuê tài sản

Chuẩn mực số 10: Ảnh hưởng của việc thay đổi tỷ giá hối đoái

Chuẩn mực số 15: Hợp đồng xây dựng

Chuẩn mực số 16: Chi phí vay

Chuẩn mực số 24: Báo cáo lưu chuyển tiền tệ

1.5.2 Chuẩn mực kế toán Việt Nam

+ Đợt 3:

Chuẩn mực số 05: Bất động sản đầu tư

Chuẩn mực số 07: Kế toán các khoản đầu tư vào công ty liên kết

Chuẩn mực số 08: Thông tin tài chính về những khoản vốn góp liên doanh

Chuẩn mực số 21: Trình bày Báo cáo tài chính

Chuẩn mực số 25: Báo cáo tài chính hợp nhất về kế toán khoản đầu tư vào công ty con

Chuẩn mực số 26: Thông tin về các bên liên quan

1.5.2 Chuẩn mực kế toán Việt Nam

+ Đợt 4:

Chuẩn mực số 17: Thuế thu nhập doanh nghiệp

Chuẩn mực số 22: Trình bày bổ sung báo cáo tài chính của các ngân hàng và các tổ chức tài chính

tương tự

Chuẩn mực số 23: Các sự kiện phát sinh sau ngày kết thúc

kỳ kế toán năm

Chuẩn mực số 27: Báo cáo tài chính giữa niên độ

Chuẩn mực số 28: Báo cáo bộ phận

Chuẩn mực số 29: Thay đổi chính sách kế toán, ước tính kế toán và các sai sót

1.5.2 Chuẩn mực kế toán Việt Nam

+ Đợt 5:

Chuẩn mực số 11: Hợp nhất kinh doanh

Chuẩn mực số 18: Các khoản dự phòng, tài sản và nợ tiềm tàng

Chuẩn mực số 19: Hợp đồng bảo hiểm

Chuẩn mực số 20: Lãi trên cổ phiếu

Phương pháp

kế toán

Chứng từ kế toán Tính giá

Tài khoản kế toán Ghi kép

Ghi sổ kế toán Cân đối kế toán Kiểm kê

Lập báo cáo kế toán

1.6.1 Phương pháp chứng từ kế toán

- Là những chứng minh bằng giấy tờ về nghiệp

vụ kinh tế, tài chính đã phát sinh và thật sự hoàn thành.

- Là cơ sở đầu tiên của công việc kế toán.

- Phải theo quy định của chế độ kế toán

1.6.2 Phương pháp tính giá đối tượng kế toán

- Xác định được giá trị của đối tượng kế toán để ghi

sổ kế toán.

1.6.3 Phương pháp tài khoản kế toán

- Để theo dõi chi tiết được tình hình biến động của

các đối tượng kế toán.

- Để phân loại và hệ thống hóa các nghiệp vụ kinh tế,

tài chính theo nội dung kinh tế.

1.6.4 Phương pháp ghi sổ kép

Các nghiệp vụ kinh tế phát sinh trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh có nội dung kinh tế nhất định phải được phản ánh vào tài khoản kế toán có liên quan

Giám đốc chặt chẽ

1.6.5 Phương pháp tổng hợp và cân đối kế toán

Tổng hợp

và cân đối

kế toán

Phương pháp đánh giá khái quát Kết quả

Thông tin riêng lẻ

từ sổ sách kế toán

Quan hệ cân đối Các ĐTKT

Thông tin tổng quát

Hình thức thể hiện Các báo cáo kế toán

BÀI TẬP: Xác định TS? Nguồn vốn?

Tại một doanh nghiệp có các tài liệu như sau (đvt:tr.đ):

1 Nguyên liệu, vật liệu 10

2 Hàng hóa 100

4 Công cụ, dụng cụ 5

5 Quỹ đầu tư phát triển 10

6 Nguồn vốn xây dựng cơ bản 30

Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ

KẾ TOÁN

15 Phải trả cho người bán 30

Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ

KẾ TOÁN

BÀI TẬP: Xác định TS? Nguồn vốn?

Tại một doanh nghiệp có các tài liệu như sau (đvt: tr.đ):

17 Đầu tư chứng khoán ngắn hạn 10