Giáo trình tài chính tiền tệ

Finance … Giảng viên VŨ QUANG KẾT Nội dung và kết cấu môn học Chương 1: Đại cương về tài chính- tiền tệ Chương 2: Thị trường tài chính Chương 3: Các tổ chức tài chính trung gian Chương 4

Trang 1

Prepared by VU QUANG KET 1

HỌC VIỆN CÔNG NGHỆ BƯU CHÍNH VIỄN THÔNG

BÀI GIẢNG MÔN

TÀI CHÍNH TIỀN TỆ

Giảng viên: ThS Vũ Quang Kết

Điện thoại/E-mail: quangketvu@gmail.com

Bộ môn: Kinh tế - Khoa QTKD1

BỘ MÔN KINH TẾ KHOA QTKD1 2

Giáo trình lý thuyết tài chính- tiền tệ

Trường ĐHKT TP HCM

Trường ĐH KTQD

Bài giảng Tài chính tiền tệ Học viện Công nghệBưu chính viễn thông ThS Vũ Quang Kết chủbiên

Các văn bản pháp luật có liên quan

Một số website hữu ích:

www.mof.gov.vn ; www.mot.gov.vn

www.vneconomy.com.vn Yahoo! Finance …

Giảng viên VŨ QUANG KẾT

Nội dung và kết cấu môn học

Chương 1: Đại cương về tài chính- tiền tệ

Chương 2: Thị trường tài chính

Chương 3: Các tổ chức tài chính trung gian

Chương 4: Ngân hàng trung ương và chính sách

tiền tệ Chương 5: Tín dụng và lãi suất tín dụng

Chương 6: Tài chính doanh nghiệp

Chương 7: Tài chính công

Chương 8: Tài chính quốc tế

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TÀI CHÍNH-TIỀN TỆ

Trang 2

Nguồn gốc và các hình thái tiền tệ

Nguồn gốc tiền tệ

Tiền ra đời do nhu cầu trao đổi của con người gắn với sự ra

đời và phát triển của các hình thái tiền tệ Sự ra đời của tiền

được đánh dấu bởi sự phát triển của một loạt các hình thái

giá trị:

- Hình thái giá trị giản đơn hay ngẫu nhiên

- Hình thái giá trị toàn bộ hay mở rộng

- Hình thái giá trị chung

- Hình thái tiền tệ

Nguồn gốc tiền tệ

Tiền tệ là bất cứthứ gì được

chấp nhận chung để đổi lấyhàng hoá, dịch vụ hoặc đểthanh toán các khoản nợ

Đặc trưng của tiền tệ

Tiền tệ phụ thuộc vào nhu cầu trao đổi

Sức mạnh của tiền phụ thuộc vào sức mua của

nó

Sức mua của tiền được đo lường thông qua

khả năng mua được nhiều hay ít hàng hoá.

Các hình thái tiền tệ

Tiền tệ hàng hóa- Hóa tệ (commodity money)

Hoá tệ thực chất chính là một loại hàng hoá đồngthời thực hiện vai trò của đồng tiền

Hoá tệ gồm có hoá tệ phi kim và hoá tệ kim loại

Loại hoá tệ phổ biến nhất chính là Vàng

Trang 3

Tiền danh nghĩa- tiền dấu hiệu giá trị (Fiat money)

Đồng tiền khi không hàm chứa trong nó đầy đủ giá trị mà nó

đại biểu thì lúc đó chỉ còn mang tính chất là một dấu hiệu của

giá trị mà thôi.

Loại tiền này có giá trị sử dụng lớn hơn giá trị

Nguyên nhân dẫn đến việc sử dụng các dấu hiệu giá trị có cả

chủ quan lẫn khách quan.

Có nhiều loại tiền có tính chất này.

Tiền danh nghĩa- tiền dấu hiệu giá trị (Fiat money)

Tiều danh nghĩa bao gồm:

- Tiền xu kim loại

- Tiền giấy + Tiền giấy khả hoán + Tiền giấy bất khả hoán

- Tiền qua hệ thống ngân hàng + Tiền tín dụng

+ Tiền điện tử

Bản chất của tiền tệ

Về bản chất, tiền tệ là vật trung gian môi giới trong

trao đổi hàng hoá, dịch vụ, là phương tiện giúp cho

quá trình trao đổi được thực hiện dễ dàng hơn

Bản chất của tiền tệ được thể hiện rõ hơn qua hai

thuộc tính của tiền tệ

Bản chất và chức năng của tiền tệ

Bản chất của tiền tệ

Hai thuộc tính của tiền tệ.

- Giá trị sử dụng của tiền tệ là khả năng thoả mãn nhu cầu trao đổi của xã hội, nhu cầu sử dụng làm vật trung gian trong trao đổi

- Giá trị của tiền được thể hiện qua khái niệm “sức mua tiền tệ”, đó là khả năng đổi được nhiều hay ít hàng hoá khác trong trao đổi

Trang 4

Chức năng của tiền tệ

Phương tiện trao đổi

Tiền được sử dụng như là một trung gian trong trao

đổi mua bán hàng hoá

Nhờ có tiền nên xã hội sẽ giảm được các chi phí giao

dịch vì cần phải tìm được sự trùng hợp kép về nhu

cầu

Thước đo giá trị

Tiền thực hiện việcbiểu thịcho một lượng giá trị màhàng hoá chứa trong nó thông qua việc quy đổi giátrị đó ra lượng tiền

Nhờ có tiền nên việc so sánh giá trị giữa các hànghoá trở nên đơn giản hơn

Phương tiện cất trữ

Tiền được sử dụng như công cụ để cất trữ của

cải

Tiền là phương tiện cất trữ được ưa chuộng hơn

so với các phương tiện khác vì tính lỏng của tiền

là cao nhất

Tiền chỉ có thể thực hiện được chức năng cất trữ

khi nó còn được xã hội thừa nhận

Phương tiện thanh toán

Tiền làm một công cụ để thanh toán các khoản nợ

Tiền đã tham gia một cách hiện hữu vào giao dịchchứ không chỉ là trung gian trong giao dịch

Trang 5

Cầu về tiền tệ

Cung – cầu tiền tệ

Tổng hợp số lượngtiền tệ mà các chủ thể trong nền

kinhtế cầnđể thoả mãn các nhu cầu chi tiêuvà tch

lũy được gọilà mức cầu tiền tệ

Khái niệm

Bộ phận cầu tiền cho nhu cầu giao dịch

Các bộ phận hợp thành

Bộ phận cầu tiền cho nhu cầu dự phòng

Bộ phận cầu tiền cho nhu cầu cất trữ

Cung về tiền tệ

Mức cung tiền tệ là lượng tiền được cung ứng nhằm thoả mãn các nhu cầu thanh toán và dự trữ của các chủ thể trong nền kinh tế Mức cung tiền phải tương ứng với mức cầu về tiền tệ Sự thiếu hụt hay dư thừa của cung tiền tệ so với cầu đều có thể dẫn tới những tác động không tốt cho nền kinh tế.

Khái niệm

Các phép đo mức cung tiền tệ (khối tiền tệ)

- Các chứng khoán có giá: tín phiếu kho bạc, thương phiếu,

chấp phiếu ngân hàng…

- Các loại tiền gửi ở các định chế tài chính khác (ngoài

ngân hàng)

- Tiền gửi tiết kiệm

- Tiền gửi có kỳ hạn tại ngân hàng L

M3 M2

M 1

- Tiền mặt

- Tiền gửi không kỳ hạn tại ngân hàng (tiền

trong tài khoản séc)

Khối tiền tệ Thành phần trong mức cung tiền tệ

Sự hình thành mức cung tiền tệ

Phát hành qua thị trường mở Phát hành qua thị trường vàng và ngoại tệ Phát hành qua các ngân hàng trung gian Phát hành qua chính phủ

Trang 6

Bản chất và chức năng của tài chính

Bản chất của tài chính

Sự tồn tại của nền sản xuất hàng hoá – tiền tệ và nhà

nước được coi là những tiền đề phát sinh và phát triển

của tài chính.

Tài chính là quá trình phân phối các nguồn tài chính

nhằm đáp ứng nhu cầu của các chủ thể kinh tế Hoạt

động tài chính luôn gắn liền với sự vận động độc lập

tương đối của các luồng giá trị dưới hình thái tiền tệ

thông qua việc hình thành và sử dụng các quỹ tiền tệ

trong nền kinh tế.

Bản chất của tài chính

Về bản chất, tài chính là các quan hệ kinh tế trong phân phối tổng sản phẩm xã hội dưới hình thái giá trị, thông qua đó tạo lập và sử dụng các quỹ tiền tệ nhằm đáp ứng yêu cầu tích lũy và tiêu dùng của các chủ thể trong nền kinh tế

Bản chất của tài chính được thể hiện thông qua cácquan hệ kinh tế chủ yếu trong quá trình phân phốitổng sản phẩm xã hội dưới hình thức giá trị

Các quan hệ tài chính tài chính

- Quan hệ kinh tế giữa Nhà nước với các cơ quan nhà nước,

đơn vị kinh tế, dân cư.

- Quan hệ kinh tế giữa các tổ chức tài chính trung gian với các

cơ quan, tổ chức kinh tế phi tài chính, dân cư.

- Quan hệ kinh tế giữa các cơ quan, đơn vị kinh tế, dân cư với

nhau Và các mối quan hệ kinh tế trong nội bộ các chủ thể đó.

- Quan hệ kinh tế giữ các quốc gia với nhau trên thế giới…

Chức năng của tài chính

Chức năng phân phối

- Chức năng phân phối của tài chính là chức năng mà nhờ đó, các nguồn tài lực đại diện cho các bộ phận của cải xã hội được đưa vào các quĩ tiền tệ khác nhau để sử dụng cho các mục đích khác nhau, đảm bảo cho những nhu cầu, lợi ích khác nhau của các chủ thể trong nền kinh tế xã hội.

- Đối tượng của phân phối tài chính

- Chủ thể phân phối tài chính

- Kết quả phân phối tài chính

- Đặc điểm của phân phối tài chính

Trang 7

Chức năng của tài chính

Chức năng giám đốc

Chức năng giám đốc tài chính là chức năng mà nhờ đó việc

kiểm tra giám sát bằng đồng tiền được thực hiện đối với quá

trình vận động của các nguồn tài chính để tạo lập các quĩ tiền

tệ hay sử dụng chúng theo các mục tiêu đã định.

- Đối tượng của giám đốc tài chính

- Chủ thể giám đốc tài chính

- Kết quả kết quả của tài chính

- Đặc điểm của giám đốc tài chính

Hệ thống tài chính

Khái niệm hệ thống tài chính

Hệ Thống tài chính là tổng thể các hoạt động tài chính trong các lĩnh vực khác nhau của nền kinh tế quốc dân nhưng thông nhất với nhau về bản chất, chức năng và có liên hệ hữu cơ với nhau về sự hình thành

và sử dụng các quĩ tiền tệ ở các chủ thể kinh tế- xã hội hoạt động trong các lĩnh vực đó.

Khái niệm hệ thống tài chính

Các khâu của hệ thống tài chính

- Tài chính công

- Tài chính doanh nghiệp

- Tài chính hộ gia đình

- Thị trường tài chính và trung gian tài chính

Cấu trúc của hệ thống tài chính

Tài chính công (NSNN)

Tài chính doanh nghiệp

Tài chính

hộ gia đình

Thị trường tài chính Trung gian tài chính

Sơ đồ 1.1 Cấu trúc hệ thống tài chính

Trang 8

Chức năng của hệ thống tài chính

Huy động tiết kiệm

Phân bổ vốn

Chuyển đổi và phân phối rủi ro

Giám sát doanh nghiệp

Huy động tiết kiệm và phân bổ vốn

Người tiết kiệm

• Hộ gia đình

• Hộ gia đình thông qua quỹ đầu tư, quỹ lương hưu, bảo hiểm

• Doanh nghiệp

• Chính phủ

• Nước ngoài

Các tổ chức trung gian tài chính

HUY ĐỘNG

Người vay tiền

• Hộ gia đình (vay nợ)

• Doanh nghiệp (vay nợ, vốn cổ phần, thuê mua)

• Chính phủ (vay nợ dưới hình thức trái phiếu)

• Nước ngoài (vay

nợ, vốn cổ phần)

Các thị trường tài chính

PHÂN BỔ

Rủi ro gắn liền với các giao dịch tài chính

Một hệ thống tài chính hoạt động tốt cung cấp các

phương tiện để đa dạng hóa hay tập trung rủi ro

giữa một số lượng lớn những người tiết kiệm và

đầu tư

Rủi ro được chuyển và phân phối giữa những

người tiết kiệm, đầu tư dưới nhiều hình thức và

bằng nhiều công cụ tài chính

Doanh nghiệp Sáng lập viên/Chủ

sở hữu duy nhất

Sở hữu 100% và chịu rủi ro 100%

Doanh nghiệp Sáng lập viên

(20%) Rủi ro được chuyển và phân phối giữa các nhà đầu tư khác nhau

Cổ đông khác (30%) Chủ nợ (50%)

Trang 9

Giám sát doanh nghiệp

và cho phép tách sở hữu khỏi quản lý

Hệ thống tài chính phân bổ vốn và đồng thời còn giám sát

việc sử dụng vốn.

Hệ thống tài chính hoạt động hiệu quả dẫn tới:

Tăng tiết kiệm và đầu tư

Tăng năng suất

Hệ thống tài chính hoạt động hiệu quả

Hàm sản xuất:

Y = f(K, L, R)

Phát triển tài chính theo chiều sâu tích lũy Tăng

vốn

Sàng lọc & hỗ trợ các dự án hiệu quả Tăng năng

suất

Tăng trưởng kinh tế

K

f

Trang 10

Prepared by VU QUANG KET 1 1

Giảng viên

VŨ QUANG KẾT

CHƯƠNG 2 THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH

Giảng viên VŨ QUANG KẾT 2

I T ổng quan về thị trường tài chính

II C ấu trúc của thị trường tài chính

III Các công c ụ trên thị trường tài chính

IV Các ch ủ thể tham gia thị trường tài chính

Khái ni ệm và vai trò của thị trường

tài chính

Khái niệm thị trường tài chính

Thị trường tài chính là nơi diễn ra hoạt động giao

dịch và mua bán quyền sử dụng những khoản vốn

thông qua các phương thức giao dịch và những

Trang 11

tài chính

Vai trò của thị trường tài chính

- Thị trường tài chính thúc đẩy việc tích lũy và tập trung tiền

vốn để phục vụ cho các nhu cầu đầu tư phát triển kinh tế của

doanh nghiệp và nhà nước

- Thị trường tài chính giúp nâng cao hiệu quả của việc sử

dụng vốn trong nền kinh tế

- Thị trường tài chính tạo ra kênh thông tin quan trọng, hỗ trợ

cho công tác giám đốc các hoạt động tài chính

- Thị trường tài chính tạo điều kiện thuận lợi cho những hoạt

động điều tiết vĩ mô của nhà nước vào nền kinh tế

Căn cứ vào kỳ hạn của vốn lưu chuyển trên thị trường tài chính

C ấu trúc của thị trường tài chính

hối

Thị

trường liên ngân hàng

Thị

trường tín

dụng trung

và dài

hạn

Thị

trường tín

dụng thuê mua

Căn cứ vào mục đích hoạt động

Thị trường sơ cấp (cấp 1) là nơi diễn ra hoạt động

phát hành lần đầu các chứng khoán.

Thị trường thứ cấp (cấp 2) diễn ra các hoạt động

mua bán chứng khoán đã được phát hành.

Trong khi thị trường cấp 1 tạo ra vốn mới cho nền

kinh tế thì thị trường cấp 2 tạo ra tính linh hoạt cho

số vốn hiện hữu của nền kinh tế.

Căn cứ vào phương thức tổ chức và giao dịch

Thị trường tập trung là thị trường có địa điểm giao dịch hiện hữu, đó là các sở giao dịch

Thị trường OTC là thị trường không có địa điểm giao dịch cụ thể Bất kỳ ai cũng có thể tham gia giao dịch tại thị trường OTC

Trang 12

Trái phi ếu chính phủ Trái phi công ty ếu C ổ phiếu

thư ờng C ổ phiếu ưu đãi

Công cụ lưu thông trên thị trường tiền tệ

Tín phiếu kho bạc Treasury Bill- T bill)

Thương phiếu (commercial paper)

- Hối phiếu

- Kỳ phiếu

Chấp phiếu ngân hàng (Banker’s Acceptance)

Chứng chỉ tiền gửi (CDs- Certificate of deposits)

Hợp đồng mua lại (Repurchase agreement - Repo)

Các công c ụ trên thị trường tài chính

Tín phiếu kho bạc Treasury Bill- T bill)

Tín phiếu kho bạc là công cụ vay nợ ngắn hạn của chính phủ do

Kho bạc phát hành để bù đắp cho những thiếu hụt tạm thời của

ngân sách nhà nước

Đặc điểm

- Là chứng khoán chiết khấu

- Là công cụ tài chính có rủi ro thấp nhất, có tính thanh khoản

cao nhất

- Được phát hàng thông qua hình thức đấu giá

- Là công cụ được ngân hàng trung ương các nước sử dụng

như một công cụ để điều hành chính sách tiền tệ thông qua thị

trường mở

Thương phiếu (commercial paper)

Thương phiếu là những giấy nhận nợ do các công ty có uy tín phát hành để vay vốn ngắn hạn từ thị trường tài chính.

- Thương phiếu được phát hành theo hình thức chiết khấu,

tức là được bán với giá thấp hơn mệnh giá

- Thị trường thương phiếu ngày nay rất sôi động và phát triển

với tốc độ rất nhanh Việc chuyển nhượng thương phiếu được thực hiện bằng hình thức ký hậu.

Trang 13

Chấp phiếu ngân hàng (Banker’s Acceptance)

Chấp phiếu ngân hàng là các hối phiếu kỳ

hạn do các công ty ký phát và được ngân

hàng đảm bảo thanh toán bằng cách đóng

dấu “đã chấp nhận” lên tờ hối phiếu.)

Chứng chỉ tiền gửi (CDs- Certificate of deposits)

Chứng chỉ tiền gửi (Certificate of Deposit) là một công cụ nợ (debt instrument) do các ngân hàng phát hành, cam kết trả lãi định kỳ cho khoản tiền gửi và

sẽ hoàn trả vốn gốc (được gọi là mệnh giá của chứng chỉ) cho người gửi tiền khi đến ngày đáo hạn.

Hợp đồng mua lại (Repurchase agreement - Repo)

Hợp đồng mua lại là một hợp đồng trong đó ngân hàng bán

một số lượng tín phiếu kho bạc mà nó đang nắm giữ, kèm

theo điều khoản mua lại số tín phiếu đó sau một vài ngày hay

một vài tuần với mức giá cao hơn.

Về thực chất đây là một công cụ để vay nợ ngắn hạn

(thường không quá hai tuần) của các ngân hàng trong đó sử

dụng tín phiếu kho bạc làm vật thế chấp.

Công cụ lưu thông trên thị trường vốn

Cổ phiếu (Share)

Trái phiếu (Bonds, debentures)

Chứng chỉ quĩ (Certificate of fund’s contribution)

Các khoản vay thế chấp (Mortgage Loans)

Trang 14

Là loại chứng khoán xác nhận quyền và lợi ích hợp

pháp của người sở hữu đối với một phần vốn cổ

Đặc điểm của cổ phiếu

- Là chứng khoán vốn (xác nhận việc góp vốn vào CTCP)

Trái phiếu là loại chứng khoán xác nhận quyền và lợi ích

hợp pháp của người sở hữu đối với một phần vốn nợ

của tổ chức phát hành

* Một số thuật ngữ liên quan

- Trái chủ (Bonders) - Mệnh gía (Face of Value)

- Giá phát hành (Issue Price) - Thị giá (market price)

- Kỳ trả lãi (Coupon Dated) - Lãi suất

- Thời hạn của trái phiếu (Term to Maturity / Maturity)

Đặc điểm của trái phiếu

- Trái phiếu là loại chứng khoán nợ

- Thời hạn lưu hành được xác định trước

- Trái phiếu là loại chứng khoán có thu nhập xác định trước

- Giá trị danh nghĩa luôn thể hiện trên bề mặt của trái phiếu

Trang 15

Chứng chỉ quĩ (Certificate of fund’s contribution)

Là loại chứng khoán xác nhận quyền sở hữu của nhà đầu

tư đối với một phần vốn góp của quỹ đại chúng

* Đặc điểm

- Do công ty quản lí quỹ đầu tư phát hành

- Xác nhận việc góp vốn của nhà đầu tư vào quỹ

- Khác với cổ phiếu,người sở hữu nó không có quyền tham

gia bầu cử ứng, bầu cử

- Tuỳ theo mỗi loại quỹ mà nhà đầu tư nắm giữ chứng chỉ

quỹ có thể rút vốn trực tiếp hay qua thị trường chứng

khoán

Các khoản vay thế chấp (Mortgage Loans)

Vay thế chấp là khoản tiền cho các cá nhân hoặc công ty vay đầu tư (mua hoặc xây dựng) vào nhà, đất, hoặc những bất động sản khác, các bất động sản và đất đó sau đó lại trở thành vật thế chấp để đảm bảo cho chính các khoản vay.

Chủ thể tham gia thị trường tài chính

Quĩ đầu tư

Chủ thể tham gia thị trường tài chính Các nhà cung cấp dịch vụ hỗ trợ

Bộ tài chính (ủy ban chứng khoán)

Tổ chức bảo hiểm tiền gửi

Trang 16

Prepared by VU QUANG KET 1 1

Chương 3 Các trung gian tài chính

Giảng viên

VŨ QUANG KẾT

I Vai trò của các trung gian tài chính

II Các tổ chức tài chính trung gian III Ngân hàng thương mại

Vai trò của trung gian tài chính

Khái niệm trung gian tài chính

Các tổ chức tài chính trung gian hay gọi tắt là các

trung gian tài chính là những tổ chức chuyên hoạt

động kinh doanh trong lĩnh vực tài chính – tiền tệ

Hoạt động chủ yếu và thường xuyên của các tổ chức

này là thông qua việc cung cấp các dịch vụ tài chính

– tiền tệ mà thu hút, tập hợp các khoản vốn nhàn rỗi

trong nền kinh tế rồi cung ứng cho những nơi có nhu

cầu vốn.

Khái niệm và vai trò của thị trường tài chính

Vai trò của trung gian tài chính

- Hoạt động của trung gian tài chính góp phần giảm bớt chi phí thông tin và chi phí giao dịch lớn cho mỗi cá nhân, tổchức và toàn bộ nền kinh tế

-Do chuyên môn hóa và thành thạo trong nghề nghiệp, các tổchức trung gian đáp ứng đầy đủ, chính xác và kịp thời yêucầu giữa người cần vốn và người có vốn dư thừa

-Trung gian tài chính tạo ra khả năng huy động vốn thực tế

để tài trợ cho hoạt động đầu tư tăng lên ở mức cao nhất

-Trung gian tài chính thực hiện có hiệu quả các dịch vụ tưvấn môi giới, tài trợ, trợ cấp và phòng ngừa rủi ro

Trang 17

Tổ chức nhận tiền gửi

Công ty tài chính

Các tổ chức tiết kiệm theo hợp đồng

Hiệp hội tiết kiệm và cho vay

Các trung gian đầu tư

Tổ chức nhận tiền gửi

Các tổ chức nhận tiền gửi làcác trung gian tài chính huy độngtiền nhàn rỗi thông qua các dịch vụ nhận tiền gửi rồi cung cấpcho những chủ thể cần vốn chủ yếu dưới hình thức các khoảnvay trực tiếp

Các tổ chức này bao gồm:

Ngân hàng thương mạiHiệp hội tiết kiệm vàcho vayNgân hàng tiết kiệm

Quỹ tín dụng

Công ty tài chính

Các trung gian tài chính này huy động vốn thông qua

phát hành cổ phiếu, trái phiếu, hay thương phiếu

Các công ty tài chính cungứng chủ yếu các loại tín

dụng trung hạn và dài hạn

Công ty tài chính, không được huy động vốn ngắn

hạn và không được phép làm dịch vụ thanh toán

Các loại công ty tài chính

Công ty tài chính bán hàng Công ty tài chính tiêu dùng Công ty tài chính kinh doanh

Trang 18

Các tổ chức tiết kiệm theo hợp đồng

Các tổchức tiết kiệm theo hợp đồng là những trung gian tài

chính thu nhận vốn theo định kỳtrên cơ sởcác hợp đồng đã ký

kết với khách hàng

Các tổ chức này bao gồm:

Các công ty b ảo hiểm (Insurances Companies)

Các quỹtrợcấp hưu trí (Pension and retirement funds)

Các trung gian đầu tư

Các trung gian đ ầu tư là các trung gian tài chính chuyên ho ạt động trong lĩnh vực đầu tư

Ch ức năng chủ yếu của các tổ chức là hỗ trợ cho các chủ thể kinh tế huy động vốn để tài trợ cho các dự án đầu tư của mình cũng như giúp cho các nhà đ ầu tư nhỏ có thể đầu tư trực tiếp kho ản tiền nhàn rỗi vào thị trường vốn

Các trung gian đầu tư

- Ngân hàng đầu tư (Investment bank)

- Các công ty đầu tư mạo hiểm (Venture Capital

Firms)

- Các quỹ đầu tư tương hỗ (Mutual funds)

- Các quỹ đầu tư tương hỗ thịtrường tiền tệ

(Money market mutual funds)

Khái niệm ngân hàng thương mại

NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

“Ngân hàng thương mại là trung gian tài chính thực hiện chức năng kinh doanh tiền tệ với nội dung cơ bản là nhận tiền gửi, sử dụng tiền gửi đó để cho vay và cung ứng các dịch vụ thanh toán.”

Trang 19

Chức năng của ngân hàng thương mại

Chức năng trung gian tín dụng

Chức năng trung gian thanh toán

Chức năng “tạo tiền”

Người cần vốn Người có vốn thương mại Ngân hàng

Gửi tiền

Uỷ thác đầu tư

Cho vay

Đầu tư

Các nghiệp vụ của ngân hàng thương mại

Nghiệp vụtài sản Nợ- Huy động vốn

V ốn chủ sở hữu của ngân hàng (Bank capital)

- Vốn điều lệ

- Quỹ dự trữ

- Lãi chưa phân phối, các quỹ

Nghiệp vụtài sản Nợ- Huy động vốn

Vốn Vốn tiền gửi (Deposit)

- Tền gửi không kỳ hạn

- Tiền giử có kỳ hạn

- Vốn đi vay: vay từ ngân hàng trung ương, vay

ngắn hạn từ các ngân hàng khác, vay từ thị trường tài

chính

Nghiệp vụtài sản Có – Sửdụng vốn

Nghi ệp vụ ngân quỹ

V ới mục đích đảm bảo khả năng thanh toán thường xuyên, ngân hàng luôn gi ữ một lượng tiền mặt dưới các dạng sau:

+ Tiền mặt tại quỹcủa ngân hàng

+ Tiền gửi tại các ngân hàng thương mại khác

+ Tiền gửi tại ngân hàng trung ương

+ Tiền mặt trong quá trình thu

Trang 20

Nghi ệp vụ cho vay

Ho ạt động cho vay được xem là hoạt động sinh lợi chủ yếu

c ủa các ngân hàng trung gian nói chung và ngân hàng thương

m ại nói riêng

- Cho vay ứng trước:

+ Cho vay ứng trước có đảm bảo:

+ có đ ảm bảo, không đảm bảo

Nghi ệp vụ cho vay

- Cho vay theo hạn mức tín dụng

- Cho vay thấu chi, cho vay chiết khấu

- Cho vay thuê mua, cho vay tiêu dùng

- Tín dụngủy thác và bao thanh toán

Nghi ệp vụ đầu tư

Là nghi ệp vụ mà ngân hàng thương mại dùng vốn của mình

mua các ch ứng khoán (các chứng khoán chính phủ và một số

chứng khoán công ty lớn - luật của Mỹ không cho phép ngân

hàng được phép nắm giữ cổ phiếu hoặc đầu tư theo dự án)

Ở Việt Nam, Luật các Tổ chức tín dụng còn cho phép các

ngân hàng đư ợc dùng vốn điều lệ và quỹ dự trữ để góp vốn,

mua c ổ phần của doanh nghiệp hay của các tổ chức tín dụng

khác.

Trang 21

Các nghiệp vụ trung gian

- Nghi ệp vụ chuyển tiền – thanh toán hộ

Ngân hàng đóng vai trò trung gian trong hoạt động

thanh toán hợp đồng mua bán

Các nghiệp vụ trung gian

- Nghi ệp vụ thu hộ: Ngân hàng đứng ra thu tiền hộ khách

hàng theo u ỷ thác

- Nghi ệp vụ tín thác: Ngân hàng đứng ra mua bán hộ

khách hàng các loại chứng khoán, ngoại hối và kim loại quý

- Nghiệp vụ qua lại đồng nghiệp: Các ngân h ng thương mại thu, chi hộ lẫn nhau trên cơ sở một tài khoản vãng lai đặt ại ngân hàng bạn.

Trang 22

Giảng viên VŨ QUANG KẾT 1

Hệ thống ngân hàng trong nền kinh tế thị trường

Ngân hàng trung ương Ngân hàng trung gian:

+ Ngân hàng thương mại + Ngân hàng đặc biệt + Ngân hàng tiết kiệm Các tổ chức trung gian tín dụng khác

Khái quát về NHTW

Các ngân hàng thương mại lạm dụng khả

năng phát hành giấy bạc ngân hàng

Các mẫu giấy bạc của các ngân hàng thương

mại không đồng nhất, dẫn đến sự lộn xộn

trong hoạt động lưu thông tiền tệ.

Ngânhàngtrung ươnglàmộtđịnhchếcôngcộng, thựchiệnchứcnăng độcquyềnphát hànhtiền, là ngânhàngcủacác ngânhàng, ngân hàngcủachính phủ và chịutrách nhiệmtrongviệc quảnlý nhà Nướcvề cáchoạtđộngvề tiền tệ, tn dụng cho mục tiêu

ổnđịnhvà pháttriển đấtnước

Khái niệm ngân hàng trung ương

Trang 23

Ngân hàng trung ương

Sơ đồ 4.1 Mô h ình ngân hàng trung ương trực thuộc chính phủ

+ Cho vay chiết khấu

+ Tài khoản giấy chứng vàng và quyền rút vốn đặc

biệt (SDR)

+ Tiền đúc

+ Hạng mục tiền mặt trong quá trình thu vào

+ Những tài sản có khác của ngân hàng trung ương

Bảng tổng kết tài sản NHTW

Tài sản Nợ:

Định dạng
Số trang	47
Dung lượng	5,06 MB

Giáo trình tài chính tiền tệ

Giá cả mang tính đặc biệt